Sözleşmenin 6331 sayılı Kanun kapsamında damga vergisinden istisna olup olmadığı hk.

### **KAPSAM** - **Doğrudan Etkilenen Mükellef Grupları**: - **Kurumlar Vergisi Mükellefleri**: İş ekipmanı periyodik kontrol/muayene hizmeti sunan **akredite ekipman muayene kuruluşları** (Örn: Şirketiniz gibi TÜRKAK’tan TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonu almış kuruluşlar). - **Gelir Vergisi Mükellefleri**: Hizmet alımı yapan **işverenler** (Örn: ... Bakım Merkezi Ltd. Şti. gibi iş ekipmanı kullanımında periyodik kontrol zorunluluğu olan mükellefler). - **Sektörel Odak**: **İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) hizmeti** sunan veya alan tüm kurumlar, özellikle **6331 sayılı Kanun kapsamındaki işyerleri**. --- ### **MALİ VE OPERASYONEL ETKİ** #### **Vergi Avantajı** - **Damga Vergisi İstisnası**: - 6331 sayılı Kanun’un **27/2. maddesi** uyarınca, **İSG kapsamında düzenlenen kağıtlar** (sözleşmeler, raporlar vb.) **damga vergisinden müstesna**. - **Şart**: Sözleşmenin **münhasıran akreditasyon sertifikasında listelenen işlere** ilişkin olması (Örn: Periyodik muayene, etiketleme, raporlama). - **Etki**: Damga vergisi oranları (488 sayılı Kanun’la %0.189–%0.948 aralığı) **sıfırlanır** → **doğrudan mali tasarruf**. #### **Yükümlülükler** - **Belge ve Şart Doğrulaması**: - Sözleşmenin **İSG mevzuatına uygunluğu** (Örn: 6331 sayılı Kanun, İş Ekipmanları Yönetmeliği). - **Akreditasyon sertifikası** ve **kapsam listesinin** sözleşme konusunu içermesi zorunlu. - **Beyan Yükümlülüğü**: - İstisnadan faydalanmak için **herhangi bir beyan veya başvuru gerekmemektedir** (otomatik uygulama). - **Ancak**: Sözleşmenin **damga vergisinden istisna olduğunu tevsik eden belgeler** (akreditasyon sertifikası, sözleşme metni) **muhasebe kayıtlarında saklanmalıdır**. #### **Riskler** - **İstisna Şartını Sağlamama**: - Akreditasyon kapsamına girmeyen hizmetler için düzenlenen sözleşmeler **damga vergisine tabi** (cezai yaptırım riski: **vergi aslı + gecikme faizi + usulsüzlük cezası**). - **Örnek**: Sözleşme, periyodik kontrol **dışında** bir hizmeti (Örn: danışmanlık) kapsıyorsa istisna uygulanmaz. --- ### **EYLEM PLANI (NE YAPILMALI?)** #### **Mükellef Tarafindan** - **Sözleşme Öncesi Kontrol**: - Sözleşmenin **6331 sayılı Kanun’un 27/2. maddesi** ve **İş Ekipmanları Yönetmeliği** kapsamında olduğunu doğrula. - **Akreditasyon sertifikası** ve **kapsam listesini** incele: - Sertifikanın **TS EN ISO/IEC 17020:2012** standardına göre geçerli olduğu. - Sözleşme konusunun **sertifikadaki kapsamda** yer aldığı (Örn: "Uçak motoru bakım ekipmanlarının periyodik muayenesi"). - **Belge Saklama**: - **Sözleşme aslı + ekleri** (akreditasyon sertifikası, kapsam listesi). - **Periyodik kontrol raporları** (hizmetin gerçekleştiğine dair kanıt). - **Saklama süresi**: Vergi kanunlarına göre **5 yıl** (Damga Vergisi Kanunu md. 15). #### **Muhasebe Departmanı Tarafindan** - **Vergi Hesaplaması**: - İstisna şartları sağlanıyorsa, **damga vergisi tahakkuk ettirme** (sözleşme bedeli üzerinden %0). - **Muhtasar beyannamede** veya **damga vergisi beyannamesinde** (eğer ayrı beyan ediliyorsa) **istisna tutarını aşağıdaki şekilde kaydet**: - **Beyan formunda**: "6331 sayılı Kanun md. 27/2 kapsamında istisna" ibaresi eklenmeli. - **Denetim Hazırlığı**: - **Vergi incelemesi** sırasında istenebilecek belgeler: 1. Akreditasyon sertifikası (orijinal + tercüme ifade gerekiyorsa). 2. Sözleşmenin **İSG mevzuatına uygunluğunu gösteren hızlandırılmış özet**. 3. Hizmetin **fiilen yerine getirildiğine dair belgeler** (raporlar, faturalar). #### **YMM/Mali Müşavir Tarafindan** - **Önleyici Danışmanlık**: - Mükellefin **akreditasyon kapsamını** ve **sözleşme metnini** karşılaştırarak istisna uygulanabilirliğini **önceden onayla**. - **Riskli durumlar**: - Sözleşmede **İSG dışı hizmetler** varsa, bunları **ayrı bir sözleşme** olarak düzenle (damga vergisi ayrı hesaplansın). - **Beyan Doğrulaması**: - Damga vergisi istisnasının **muhasebe kayıtlarına yansıtıldığını** kontrol et. - **Yıllık vergi planlamasında** bu istisnayı dikkate al. #### **Tarihsel ve Süreçsel Adımlar** - **Sözleşme İmza Tarihi**: 20/08/2025 (özelge talebine konu olan örnek). - **Damga vergisi beyannamesi** (eğer ayrı beyan ediliyorsa): **Sözleşme imza tarihini takip eden ayın 20. gününe kadar** (Örn: Eylül 2025’te beyan). - **Akreditasyon Geçerliliği**: - Sertifikanın **süresini ve kapsamını** periyodik olarak (Örn: **yılda 1 kez**) güncelle. - **TÜRKAK’tan** veya **Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan** gelecek **yeni düzenlemeleri** takip et. --- --- ### **EK ARAŞTIRMA (Mevzuat Doğrulaması)** - **6331 sayılı Kanun md. 27/2**: - **Resmi Gazete**: 30.06.2012 tarih, 28339 sayılı RG. - **İstisna Kapsamı**: Kanun’un **tüm kağıtları** (sözleşmeler, raporlar, tutanaklar vb.) damga vergisinden müstesna kılar **ancak**: - **Şart**: Kağıdın **6331 sayılı Kanun’a göre düzenlenmesi** (İSG hizmeti sunumu/alımı). - **Örnek**: Periyodik kontrol sözleşmeleri, risk değerlendirme raporları. - **488 sayılı Damga Vergisi Kanunu**: - **Ekli (1) sayılı tablo, I.A/1-l**: "Belli parayı ihtiva eden mukavelenameler" nispi damga vergisine tabi (**%0.948**). - **İstisna Uygulaması**: 6331 md. 27/2’nin **emredici niteliği** nedeniyle, İSG kapsamındaki kağıtlar **tabloya rağmen vergiden muaf**. - **İş Ekipmanları Yönetmeliği (28628 sayılı RG, 25.04.2013)**: - **Geçici md. 6**: TÜRKAK akreditasyonlu kuruluşlar, **Bakanlık yeniliği yapılıncaya kadar** ekipman muayene kuruluşu olarak kabul edilir. - **Uygulama**: Sertifikanın **geçerlilik süresi** ve **kapsamı** dikkate alınmalı.

### **1. UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ** #### **Tarh ve Tahakkuk Süreçleri** - **Damga Vergisi Uygulamasında İstisna Koşulu**: - 6331 sayılı Kanun’un **27/2. fıkrası** uyarınca, **münhasıran 6331 kapsamında düzenlenen kağıtlar** damga vergisinden istisna. - Sözleşmenin istisna kapsamında değerlendirilebilmesi için: - **Konunun 6331’deki iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerine ilişkin olması** (ör. periyodik muayene, ekipman kontrolü). - **Akreditasyon sertifikasının TS EN ISO/IEC 17020 standardına uygun olması** ve **sertifikada listelenen işlerin** sözleşme konusunu kapsaması. - **Dikkat**: Sertifikada yer almayan hizmetler için istisna uygulanmaz. - **Vergi Dairesi İşlemleri**: - **Tebligat öncesi inceleme**: - Sözleşmenin **konusunun** ve **tarafların** 6331’ye uygunluğunu doğrulama (ör. ekipman muayene kuruluşu yetkisi). - Akreditasyon sertifikasının **geçerliliği** ve **kapsamı** kontrol edilmeli (TÜRKAK kayıtları sorgulanabilir). - **Tarh işlemi**: - İstisna koşulları sağlanmıyorsa, **488 sayılı Kanun’un (1) sayılı tablosuna göre nispi damga vergisi** tahakkuk ettirilir. - **İstisna durumu**: Sözleşme metninde **"6331 sayılı Kanun’un 27/2. fıkrası kapsamında istisna"** ibaresi yer almalı; aksi halde kanıt yükü mükellefe ait. #### **Tahsilat ve Tebligat** - **İstisna reddi durumunda**: - Mükellefe **gerekçe belirtilerek** damga vergisi tahakkuk ettirilir ve tebliğ edilir. - **Özelgeye atıf**: Bu özelgeye dayanarak istisna talebinde bulunabileceği bildirilir. - **İtirazlar**: - Mükellefin itirazı halinde, **akreditasyon belgesi** ve **sözleşme konusunun 6331’ye uygunluğu** yeniden değerlendirilir. --- ### **2. DENETİM VE RİSK ALANLARI** #### **Gri Alanlar ve Usulsüzlük Riskleri** - **Akreditasyon Sertifikası Kontrolü**: - **Risk**: Sertifikanın **süresinin dolması** veya **kapsam dışı hizmetler** için kullanılması. - **Denetim Adımları**: - TÜRKAK’ın [resmi web sitesi](https://www.turkak.org.tr) veya **Bakanlık kayıtlarından** sertifikaların geçerliliği doğrulanmalı. - Sertifikada listelenen **hizmet kodları** ile sözleşme konusunun **uyumu** incelenmeli. - **Sözleşme Konusunun 6331 Kapsamı**: - **Risk**: Sözleşmenin **asıl işe yardımcı iş** niteliğinde olup olmadığının belirsizliği. - Örn: **"Uçak motoru bakım merkezi"** gibi özel sektör faaliyetlerinde, **6331’in kapsamı** (m.2) dikkate alınmalı. - **Denetim Kriteri**: - Sözleşmenin **münhasıran iş sağlığı ve güvenliği hizmeti** (periyodik kontrol, muayene) olup olmadığına odaklanılmalı. - **Ekipman muayene kuruluşu** yetkisinin **Bakanlıkça onaylı** olması gerektiği unutulmamalı. - **Damga Vergisi Beyannamesi**: - **Risk**: Mükellefin **istisna kapsamını yanlış beyanda** bulunması. - **Denetim Yöntemi**: - Beyannamede **"6331 istisnası"** ibaresi yer alıyorsa, **sözleşme ve sertifikaların** incelenmesi zorunlu. #### **Ceza ve Yaptırım Riskleri** - **Usulsüzlük Cezası**: - İstisna şartları sağlanmadığı halde **damga vergisi ödenmemişse**, 488 sayılı Kanun’un **34. maddesi** uyarınca ceza uygulanır. - **Vergi Kaybı**: - **Kasten** istisna kapsamına girmeyen sözleşmelere istisna uygulanması halinde, **vergi ziyaı** gündeme gelebilir. --- ### **3. SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER** #### **VEDOP/Sistem Kayıtları** - **Sözleşme Kayıtları**: - **VEDOP’ta** sözleşmenin **konusu** ve **tarafların niteliği** (akredite kuruluş, işveren vs.) detaylı şekilde kayıt altına alınmalı. - **İstisna Durumu**: - Sistemde **"6331/27-2 İstisnası"** seçeneği işaretlenmeli. - **Akreditasyon sertifikası numarası** ve **geçerlilik süresi** sisteme girilmeli. - **Tebligat ve Yazışmalar**: - **İç Yazışmalarda**: - Özelge referansı (**E-97895701-155[2024/141]**) ve **6331/27-2** maddesi mutlaka belirtilmeli. - **Mükellef Sorgularında**: - Sorgulayan personel, **akreditasyon belgesini** ve **sözleşme konusunu** talep etmeli. #### **Mükellef Yönlendirmesi** - **Bilgi Talepleri**: - Mükelleflere, **istisna taleplerinde** aşağıdaki belgeleri sunmaları gerektiği hatırlatılmalı: 1. **Akreditasyon sertifikası** (TÜRKAK onaylı). 2. **Sözleşmenin 6331’ye uygunluğunu gösterir belge** (ör. Bakanlık yetki belgesi). 3. **Sertifikada listelenen hizmetlerin sözleşme konusunu kapsadığına dair açıklama**. --- ### **4. EK ARAŞTIRMA (Mevzuat Doğrulaması)** - **6331 sayılı Kanun’un 27/2. fıkrası**: - **Resmi Gazete**: 30.06.2012 tarih, 28339 sayılı RG. - **İçerik**: *"Bu Kanuna göre düzenlenen kağıtlar damga vergisinden, işlemler harçtan müstesnadır."* - **Yorum**: İstisna, **sadece 6331 kapsamında düzenlenen kağıtlar** için geçerli. Genel iş sözleşmeleri bu kapsamda değildir. - **İş Ekipmanları Yönetmeliği (28628 RG)**: - **Geçici 6. Madde**: TÜRKAK akreditasyonlu kuruluşlar, **Bakanlık tarafından yetkilendirilmemiş olsalar bile**, geçici olarak ekipman muayene kuruluşu kabul edilir. - **Uygulama**: Bu özelgede, **akreditasyon sertifikası** bu geçici hükme dayandırılmıştır. - **Damga Vergisi Kanunu (488 sayılı)**: - **(1) sayılı tablo, I.A/1**: Mukavelenameler **nispi damga vergisine tabi**. - **İstisna**: 6331/27-2’de öngörülen istisna, **488 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki istisnalar** arasındadır. --- **Not**: Bu değerlendirme, **2026 yılında** geçerli olan mevzuat ve uygulamalar çerçevesinde yapılmıştır. **Akreditasyon kuralları** veya **6331 kapsamı**nda değişiklik olması halinde, güncel mevzuat doğrultusunda revize edilmelidir.

### **Değerlendirme Raporu: 6331 Sayılı Kanun Kapsamında Damga Vergisi İstisnası** --- ### **1. DÜZENLEMENİN AMACI** - **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama**: - Doğrudan gelir artırıcı bir amaç gütmemektedir. Aksine, **vergi istisnası** yoluyla mali yükün azaltılması hedeflenmektedir. - **Kayıt Dışılıkla Mücadele**: - İstisna, **kayıtlı ve akredite kuruluşlar** arasında yapılan sözleşmeleri teşvik ederek, kayıt dışı faaliyetlerin önlenmesine dolaylı katkı sağlayabilir. - **Vergi Tabanını Genişletme**: - İstisna, **daraltıcı** bir etkiye sahiptir. Damga vergisi muafiyeti, vergi tabanını daraltır. - **Yatırım Teşviki**: - **İş sağlığı ve güvenliği (İSG) hizmetlerinin** yaygınlaşmasını teşvik etme amacı taşımaktadır. - **Akredite ekipman muayene kuruluşları** için maliyet avantajı sunarak, sektörün büyümesini destekler. **Sonuç**: Düzenlemenin **asıl amacı**, 6331 sayılı Kanun’un **İSG standartlarını yükseltmek** ve **akredite kuruluşları teşvik etmek**tir. Damga vergisi istisnası, bu amaç doğrultusunda **sektörel teşvik** niteliğindedir. --- --- ### **2. PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER** #### **2.1. Sektörel Etkiler** - **İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Sektörü**: - **Akredite kuruluşlar** için **maliyet avantajı** sağlayarak, piyasa rekabetini artırır. - **Non-akredite kuruluşlar**, müşteri kaybına uğrayabilir (mükellefler, damga vergisi ödememek için akredite kuruluşları tercih edebilir). - **Sektörde konsolidasyon**: Küçük, akredite olmayan firmalar pazar payı kaybedebilir. - **Uçak Bakım ve Havacılık Sektörü**: - **Periyodik muayene hizmetleri** için maliyet düşürücü bir etki yaratır. - **Yatırım teşviki**: Havacılık sektöründe İSG standartlarına uyum maliyetini azaltarak, yatırımları teşvik edebilir. #### **2.2. Piyasa Dinamikleri** - **Talep Artışı**: - Damga vergisi istisnası, **İSG hizmetlerine olan talebi artırabilir** (mükellefler, vergi avantajından yararlanmak için bu hizmetleri almaya yönlendirilebilir). - **Fiyat Rekabeti**: - Akredite kuruluşlar, **daha düşük fiyatlarla** hizmet sunabilir (damga vergisi maliyeti ortadan kalkar). - **Mükellef Psikolojisi**: - **Vergi kaçırma algısı**: İstisnanın geniş yorumlanması, **haksız rekabet** veya **istismar** endişelerini beraberinde getirebilir. - **Bürokratik yük**: Akreditasyon sürecinin karmaşıklığı, küçük işletmeler için engel teşkil edebilir. #### **2.3. Uzun Vadeli Etkiler** - **Sektörde Kalite Artışı**: - Akreditasyon zorunluluğu, **İSG hizmetlerinde standartları yükseltebilir**. - **Vergi Kaybı**: - Damga vergisi gelirlerinde **marjinal bir azalma** olabilir (ancak İSG’nin uzun vadeli ekonomik faydaları bu kaybı telafi edebilir). - **Yargısal Uyuşmazlıklar**: - "Münhasıran akredite kapsamındaki işler" ibaresi, **yorum farklılıklarına** yol açabilir (örneğin, karma sözleşmelerde hangi kısmın istisna kapsamında olduğu tartışmalı olabilir). --- --- ### **3. HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME** #### **3.1. Vergi Tekniği** - **Güçlü Yönler**: - **Hedef odaklı istisna**: Sadece **akredite kuruluşların** ve **İSG kapsamındaki hizmetlerin** damga vergisinden muaf tutulması, istisnanın **dar ve kontrollü** olmasını sağlar. - **Belirgin şartlar**: Akreditasyon sertifikası ve kapsam listesinin bulunması, **objektif kriterler** sunar. - **Zayıf Yönler**: - **"Münhasıran" ibaresi**: Sözleşmenin **tamamının** akredite kapsamında olması gerektiği, **karma sözleşmelerde** uygulamada zorluk yaratabilir. - **Yönetmelik bağımlılığı**: İstisnanın uygulanabilmesi, **Bakanlıkça yetkilendirme** ve **TÜRKAK akreditasyonu**na bağlıdır. Bu, **bürokratik gecikmelere** yol açabilir. #### **3.2. Kanunilik İlkesi** - **Anayasal Çerçeve**: - Damga Vergisi Kanunu’nun **1. maddesi** ve ekli (1) sayılı tablo, **nispi damga vergisine tabi kağıtları** açıkça tanımlar. - 6331 sayılı Kanun’un **27. maddesi**, **istisnayı açıkça** düzenlemektedir. - **Kanuni dayanak mevcuttur**, ancak **yorum sorunları** olabilir (örneğin, "İSG kapsamında" ibaresinin genişletilmesi). - **İdari Uygulama**: - Gelir İdaresi Başkanlığı’nın özelgeleri, **yorum birliği** sağlamaya çalışsa da, **yargısal denetime** açık bir alandır. #### **3.3. Vergi Barışı ve Yargı Uyuşmazlıkları Potansiyeli** - **Olası Uyuşmazlık Konuları**: - **Akreditasyon kapsamı dışındaki işler**: Sözleşmede yer alan diğer hizmetler (örneğin, danışmanlık) damga vergisine tabi olabilir, ancak **ayrıştırmanın zorluğu** tartışmalara yol açabilir. - **Geçmişe Yönelik Uygulamalar**: İstisnanın **geriye yürümez** olması, eski sözleşmelerde damga vergisi ödenip ödenmeyeceği konusunda belirsizlik yaratabilir. - **Yabancı Kuruluşlar**: TÜRKAK akreditasyonu olmayan yabancı muayene kuruluşları, **eşitsizlik** iddialarına yol açabilir. - **Yargısal Riskler**: - **Vergi mahkemelerinde** istisnanın kapsamı hakkında **farklı içtihatlar** gelişebilir. - **İdari para cezaları**: Yanlış yorumlamalar sonucu damga vergisi ödenmemesi, **cezai yaptırımlara** neden olabilir. #### **3.4. Vergi Adaleti Açısından Değerlendirme** - **Adil mi?** - **Evet**: İSG’nin **kamusal faydası** göz önünde bulundurulduğunda, teşvik edici bir istisna **hakkaniyete uygundur**. - **Hayır (kısmi eleştiriler)**: - **Akredite olmayan kuruluşlar** aynı hizmeti sunuyor ancak vergi avantajından yararlanamıyorsa, **eşitsizlik** doğabilir. - **Büyük şirketler lehine**: Akreditasyon süreci, **KOBİ’ler** için maliyetli olabilir, bu da **rekabet eşitliğini bozabilir**. --- --- ### **4. EK ARAŞTIRMA (Resmi Gazete ve Mevzuat Doğrulaması)** - **6331 Sayılı Kanun Madde 27/2**: - **Resmi Gazete**: 30.06.2012 tarih, 28339 sayılı RG. - **Hüküm**: > *"Bu Kanuna göre düzenlenen kağıtlar damga vergisinden, işlemler harçtan müstesnadır."* - **Yorum**: İstisna, **sadece 6331 sayılı Kanun kapsamında düzenlenen kağıtlar** için geçerlidir. Özelgede belirtildiği üzere, **İSG hizmet sözleşmeleri** bu kapsama girmektedir. - **İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği**: - **Resmi Gazete**: 25.04.2013 tarih, 28628 sayılı RG. - **Geçici Madde 6**: > *"Ekipman muayene kuruluşları ile ilgili Bakanlıkça yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar TÜRKAK tarafından akredite edilmiş kuruluşlar, ekipman muayene kuruluşu olarak kabul edilir."* - **Önem**: Özelgede atıfta bulunulan **akreditasyon şartı**, bu yönetmelikle desteklenmektedir. --- --- ### **SONUÇ VE ÖNERİLER** - **Makroekonomik Açıdan**: - **Kısa vadede**: Damga vergisi gelirlerinde **marjinal düşüş** olabilir. - **Uzun vadede**: İSG standartlarının yükselmesi, **iş kazalarının azalması** ve **verimlilik artışı** yoluyla ekonomiye katkı sağlayabilir. - **Bütçe Açısından**: - **Vergi kaybı**, İSG’nin sağladığı **sağlık ve sosyal güvenlik tasarrufları** ile telâfi edilebilir. - **Vergi Adaleti Açısından**: - **Hedef odaklı** ve **kamusal fayda** gözeten bir istisna olmasına rağmen, **akreditasyon sürecinin demoğrafik eşitliği** gözden geçirilmelidir (KOBİ’lere destek mekanizmaları oluşturulabilir). - **Öneriler**: - **Yönetmelikte açıklık**: "Münhasıran" ibaresi yerine, **karma sözleşmelerde oransal istisna** uygulanabilir. - **Yabancı kuruluşlar için eşdeğerlik**: TÜRKAK akreditasyonuna **eşdeğer uluslararası sertifikalar** tanınabilir. - **Dijitalleşme**: Akreditasyon sürecinin **e-Devlet entegrasyonu** ile hızlandırılması, bürokratik yükü azaltabilir.