DAMGA VERGİSİ KANUNU

Mevzuat Listesine Dön

Madde 1 Konu

Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga Vergisine tabidir.

Bu kanundaki kağıtlar terimi, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan (Değişik: 5228/59-4/a md.) (Yürürlük: 31.7.2004) belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder.

Yabancı memleketlerle Türkiye`deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kağıtlar, Türkiye`de resmi dairelere ibraz edildiği, üzerine devir veya ciro işlemleri yürütüldüğü veya herhangi bir suretle hükümlerinden faydalanıldığı takdirde vergiye tabi tutulur.



Madde 2 Şümul

Vergiye tabi kağıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kağıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhler de Damga Vergisine tabidir.

Madde 3 Mükellef

Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir.

Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların Damga Vergisini kişiler öder.

Yabancı memleketlerle Türkiye`deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kağıtların vergisini, Türkiye`de bu kağıtları resmi dairelere ibraz eden, üzerlerinde devir veya ciro işlemleri yapanlar veya herhangi bir suretle hükümlerinden faydalananlar öderler. Ancak bunlardan ticari veya mütedavil kağıt mahiyetinde bulunanların vergisini, bunları en evvel satan veya kabul veya başka suretle kullanan kişiler öderler.



Madde 4 Kağıtların Mahiyetlerinin Tayini

Bir kağıdın tabi olacağı verginin tayini için o kağıdın mahiyetine bakılır ve buna göre tabloda yazılı vergisi bulunur.

Kağıtların mahiyetlerinin tayininde, şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda üzerlerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve manaya bakılır.

Mahiyeti tayin edilmek istenen kağıt üzerinde başka bir kağıda atıf yapılmışsa, atıf yapılan kağıdın hükümlerine nazaran iktisap ettiği mahiyete göre vergi alınır.



Madde 5 Kağıt Nüshalarının Birden Fazla Olması

 

(6728 sayılı kanunun 23 üncü maddesiyle değişen cümle;Yürürlük 09.08.2016)Bir nüshadan fazla olarak düzenlenen kâğıtlardan, maktu vergiye tabi olanların her bir nüshası ayrı ayrı aynı miktarda; nispi vergiye tabi olanların ise sadece bir nüshası damga vergisine tabidir.(*) Şu kadar ki, poliçe ve emre yazılı ticari senetlerin yalnız tedavüle çıkarılan nüshaları vergiye tabi tutulur.

(*)Değişmeden önceki şekli: Bir nüshadan fazla olarak düzenlenen kağıtların her nüshası ayrı ayrı aynı miktar veya nispette Damga Vergisine tabidir.



Madde 6 Bir Kağıtta Birden Fazla Akit ve İşlem Bulunması

 

Bir kağıtta biribirinden tamamen ayrı birden fazla akit ve işlem bulunduğu takdirde bunların herbirinden ayrı ayrı vergi alınır.

Bir kağıtta toplanan akit ve işlemler birbirine bağlı ve bir asıldan doğma oldukları takdirde Damga Vergisi, en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınır.

Ancak bu akit ve işlemlere asıl işlemin akitlerinden başka bir şahsın eklenen akit ve işlemi de ayrıca vergiye tabidir.(6728 sayılı kanunun 24 üncü maddesiyle eklenen cümle;Yürürlük 09.08.2016) Şu kadar ki; bir kâğıt üzerinde birden fazla adi kefalet ve garanti taahhüdü bulunması hâlinde, ayrı ayrı olmak üzere bunlardan yalnızca birinden damga vergisi alınır.

(6728 sayılı kanunun 24 üncü maddesiyle eklenen fıkra;Yürürlük 09.08.2016)Pey akçesi, cayma tazminatı, ücret tevkifi, cezai şart gibi bir sözleşmenin müeyyidesi mahiyetinde olan taahhütlerden, başlı başına bir sözleşmeye konu olmadıkça damga vergisi alınmaz.



Madde 7 Birden Fazla İmzalı Kağıtlar

 

Kağıtlara konulan imzanın birden fazla olması verginin tekerrürünü gerektirmez.

Ancak maktu vergiye tabi olup müteaddit kişilerin imzasını taşıyan makbuz ve ibra senetlerinin Damga Vergisi imza adedine göre alınır.

Nispi vergiye tabi ve birden fazla kişinin imzasını taşıyan makbuz ve ibra senetlerinde her imza sahibine ait olan hisse ayrıca belli edilmiş ise, vergi, hisselere göre ayrı ayrı ödenir.

Şu kadar ki, bir resmi daire veya bir gerçek veya tüzel kişi adına kağıtlara konulan birden fazla imza bir imza hükmündedir.



Madde 8 Resmi daire

Bu Kanunda yazılı resmi daireden maksat, (5766 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (a) bendiyle değişen ibare, Yürürlük: 06.06.2008)genel ve özel bütçeli idarelerle(*), il özel idareleri, (7338 sayılı kanunun 53 üncü maddesiyle eklenen ibare; Yürürlük: 26.10.2021)yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıkları, belediyeler ve köylerdir.

Bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmeler resmi daire sayılmaz.

(*)(5766 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli )genel ve katma bütçeli daire ve idarelerle

Madde 9 İstisnalar

Bu Kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga Vergisinden müstesnadır.

Madde 10 Vergileme Ölçüleri

Damga Vergisi nispi veya maktu olarak alınır.

Nispi vergide, kağıtların nevi ve mahiyetlerine göre, bu kağıtlarda yazılı belli para, maktu vergide kağıtların mahiyetleri esastır.

Belli para terimi, kağıtların ihtiva ettiği veya bunlarda yazılı rakamların hasıl edeceği parayı ifade eder.

Madde 11 Belli Para Gösterme Mecburiyeti

(Değişik: 1318/94 md.) (Yürürlük: 10.8.1970) Cari hesap şeklinde açılan kredilerle her türlü ikrazata ait taahhütname ve mukavelenameler (İskonto ve iştira senetleri taahhütnamesi - Dispans - dahil) ve bunların temlik, yenileme, devir ve değiştirilmesine müteallik bütün kağıtlarda ve keza matlupların devir ve temlikine ilişkin mukavelename ve temliknamelerde ikraz veya temlik edilen para miktarının veya azami haddinin gösterilmesi mecburidir. Gösterilmediği takdirde bu kağıtların her birinden alınması gereken Damga Vergisi ile cezası olayın meydana çıktığı tarihte, ilgili bulunduğu cari hesapta kayıtlı kredi veya ikrazat miktarına göre hesaplanır ve alınır.

Bu vergi ve cezanın ödenmesinde mukriz ve müstakrizlerle temlik eden ve adına temlik yapılan şahıslar ve müesseseler müteselsilen sorumludurlar.



Madde 12 Yabancı Paraların Türk Parasına Çevrilmesi

Damga Vergisine tabi kağıtlarda yazılı yabancı paralar Maliye Bakanlığınca tayin ve ilan edilecek fiyat üzerinden Türk parasına çevrilerek ona göre Damga Vergisi alınır.

Madde 13 Verginin Hesaplanmasında Kesirler

(Mülga: 4369/82 md.) (Yürürlük: 29.7.1998)(*)
(*) Madde 13- Nispi verginin hesaplanmasında 50 kuruştan aşağı olan matrah kesirleri hesaba katılmaz, 50 kuruş ve daha yukarı olanlar 1 lira olarak hesap olunur.
5 kuruştan aşağı olan vergi kesirleri alınmaz, 5 kuruş ve daha yukarı olanlar 10 kuruş olarak alınır.


Madde 14 Nispet

Kağıtların Damga Vergisi bu kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı nispet veya miktarlarda alınır. (Ek: 4369/77 md.) (Yürürlük: 29.7.1998) Şu kadar ki her bir kağıt için hesaplanacak vergi tutarı (1) sayılı tabloda yer alan sınırlamalar saklı kalmak üzere ( Değişik: 4842/28 md.) (Değişik: 5281/43 md. Geçerlilik 1.1.2005) (Yürürlük: 31.12.2004)   800 bin Yeni Türk Lirasını (71 Seri No'lu Damga Vergisi  Genel Tebliği ile 1/1/2026 tarihinden itibaren 29.115.961,10 TL) aşamaz. Bir önceki yılda uygulanan bu azami tutar, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılır.  (Ek: 4842/28 md.)  (Yürürlük: 24.4.2003) (700 Sayılı KHK'nın 50 nci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük:09.07.2018)Cumhurbaşkanı(*) yeniden değerleme oranının % 50 fazlasını geçmemek ve % 20`sinden az olmamak üzere yeni oranlar tespit etmeye yetkilidir.

Belli parayı ihtiva eden mukavelenamelerin değiştirilmesi halinde artan miktar aynı nispette vergiye tabidir. (6728 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle eklenen cümle;Yürürlük 09.08.2016)Birinci fıkraya göre azami tutardan vergi alınan mukavelenamelerin, diğer hükümlerinde değişiklik olmaksızın sadece bedelinin artması durumunda, artan bedele ilişkin bu hüküm uygulanmaz. Bunların devri halinde aslından alınan verginin dörtte biri alınır.

(Ek: 1318/95 md.) (Yürürlük: 10.8.1970) Mukavelenamelerin müddetinin uzatılması halinde aynı miktar veya nispette vergi alınır.

Akreditif mektup ve telgraflarında süre uzatıldığı takdirde verginin dörtte biri alınır.

Yabancı memleketlerden Türkiye üzerine düzenlenen kağıtlar aynı miktarda, yabancı memleketlerin birinden diğeri üzerine düzenlenip Türkiye`de tedavüle çıkarılanlar ise yarı nispette vergiye tabidir.

(*) Değişmeden önceki şekli: Bakanlar Kurulu



Madde 20 Pulların Yapıştırılması Zamanı

(Mülga: 5281/44 md.) (*)(Geçerlilik 1.1.2005 ; Yürürlük 31.12.2004)
(*) Madde 20 - Damga pullarının kağıtların düzenlendiği anda yapıştırılması mecburidir.
Ancak, postanelerce gümrüklere verilen liste beyannamelerin pulları müraselatın tesliminde yapıştırılır.

Madde 21 Basılı Damga Konulmasında Ödeme Zamanı

Basılı damga konulacak kağıtların vergisi, yüzde beş noksanı ile peşin olarak ödenir.

Madde 22 Makbuz Karşılığı Ödemelerde Ödeme Zamanı

(Değişik: 5281/3 md.) (Geçerlilik 1.1.2005 ; Yürürlük: 31.12.2004) Makbuz karşılığı ödemelerde Damga Vergisi;

a) Maliye Bakanlığınca belirlenen mükellefler, kurum ve kuruluşlar tarafından bir ay içinde düzenlenen kağıtların vergisi, ertesi ayın yirminci (371 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Tebliği uyarınca yirmiüçüncü; 115 Seri No.lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri ile 1/4/2019 tarihinden itibaren verilecek beyannamelerde yirmialtıncı) günü  akşamına kadar vergi dairesine bir beyanname ile bildirilir ve yirmialtıncı günü akşamına kadar ödenir.

b) (a) bendi dışındaki hallerde, kâğıdın düzenlendiği tarihi izleyen onbeş gün içinde vergi dairesine bir beyanname ile bildirilir ve aynı süre içinde ödenir.

Maliye Bakanlığı, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esasları belirlemeye, lüzum göreceği işlemlere ilişkin kâğıtlara ait verginin yukarıdaki sürelere bağlı kalmaksızın ve beyanname aranmaksızın kâğıdın düzenlenmesinden önce veya noterlerce işleme tâbi tutulması sırasında ödenmesi zorunluluğunu getirmeye, vergiyi işlem anında ilgili kamu kurum veya kuruluşuna makbuz karşılığı ödettirmeye yetkilidir.



Madde 24 Vergi ve Cezada Sorumluluk

Vergiye tabi kağıtların Damga Vergisinin ödenmemesinden veya noksan ödenmesinden dolayı alınması lazımgelen vergi ve cezadan, mükelleflere rücu hakkı olmak üzere, kağıtları ibraz edenler sorumludur.

(Değişik: 2344/1 md.) (Yürürlük: 28.11.1980) Birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenler müteselsilen sorumludurlar. Bunlar arasında vergiden müstesna olanların bulunması Damga Vergisinin noksan ödenmesini gerektirmez. Damga Vergisinden muaf kuruluşlarca kişilerin (1) sayılı tabloda yer alan işlemleriyle ilgili olarak düzenlenen ve sadece bu kurumların imzasını taşıyan kağıtlara ait verginin tamamı kişiler tarafından ödenir. Ancak bu kağıtlara ait verginin hiç ödenmemesi veya noksan ödenmesi halinde vergi ve cezanın tamamından kişilerle birlikte kurumlar müteselsilen sorumludurlar.

(Ek: 5281/4 md.) (Geçerlilik 1.1.2005 ; Yürürlük: 31.12.2004) 22 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunanlar, taraf oldukları işlemlere ilişkin kâğıtlara ait verginin beyan ve ödenmesinden sorumludurlar. Verginin ödenmemesi veya noksan ödenmesi durumunda vergi, ceza ve fer'ileri, vergi için diğer işlem taraflarına rücu hakkı olmak üzere, bu fıkrada belirtilen kişilerden alınır.

Resmi daireler veya noterlerce düzenlenerek kişilere verilen veya dairede bırakılan ve Damga Vergisi hiç alınmıyan veya noksan alınan kağıtların vergisi mükelleflere, cezası düzenliyenlere aittir.

Vergi ve ceza, vergi için mükelleflere rücu hakkı olmak üzere, kağıtları düzenleyenlerden alınır.



Madde 25 Özel Sorumluluk

Yabancı memleketlerle Türkiye'deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen ticari ve mütedavil kağıtların Damga Vergisi ve cezası, mükelleflerine rücu hakkı saklı bulunmak üzere hamillerinden alınır.

Madde 26 Resmi Dairelerin Mecburiyeti

Resmi dairelerin ilgili memurları kendilerine ibraz edilen kağıtların Damga Vergisini aramaya ve vergisi hiç ödenmemiş veya noksan ödenmiş olanları bir tutanakla tespit etmeye veya bunları tutanağı düzenlemek üzere, vergi dairesine göndermeye mecburdurlar.

(Değişen başlık: 2344/2 md.) (Değişen başlık: 5281/5 md.) (Yürürlük: 1.1.2005) Diğer kurum ve kuruluşlar ile kişilerin mecburiyeti



Madde 27 Diğer kurum ve kuruluşlar ile kişilerin mecburiyeti

(Değişik: 5281/5 md.) (Yürürlük: 1.1.2005) Noterler, damga vergisi ödenmemiş veya noksan ödenmiş kâğıtları vergi ve cezası ödenmedikçe tasdik edemezler veya bunların suretlerini çıkarıp veremezler.

Birinci fıkra hükmüne aykırı olarak işlem yapılması halinde, mükellef hakkında Vergi Usul Kanunu hükümleri uygulanmakla birlikte, noterlerden de tasdik ettikleri veya üzerinde işlem yaptıkları her kâğıt için kanunen alınması gereken cezası ayrıca alınır.

Bankalar, kamu iktisadi teşebüsleri ve iştirakleri ile 22 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunanlar, vergisi ödenmemiş veya noksan ödenmiş kâğıtları usulüne uygun olarak vergi ve cezası ödenmedikçe işleme koyamazlar. Vergi ve cezası ödenmeden bu kâğıtları işleme koyan kişi ve kuruluşlardan, kâğıdın mükelleflerinden alınacak ceza tutarınca ayrıca ceza alınır.



Madde 28 Kağıtların Terki

Vergi cezası alınması gereken kağıtların hamilleri tarafından terk edilmesi bu cezanın alınmasına mani değildir.

Madde 30

Vergi Usul Kanununun Damga Resmine ilişkin hükümleri Damga Vergisi hakkında da uygulanır.

Mükerrer Madde 30

(Ek: 3239/97 md.) (Değişik: 3689/9 md.) (Yürürlük: 1.1.1991) Bu kanuna ekli (1) sayılı tabloda yer alan maktu vergiler (Maktu ve nispi vergilerin asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil), bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar (700 Sayılı KHK'nın 50 nci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük:09.07.2018)Cumhurbaşkanınca(6) belirlenen miktarlar ile bu miktarların, Vergi Usul Kanunu uyarınca 1990 yılı için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranı ile çarpılmak suretiyle bulunacak tutarların toplamı kadar artırılmıştır. Her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda uygulanan maktu vergiler (Maktu ve nispi vergilerin asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) o yıl için tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılır. (Mülga cümle: 5281/6 md.) (Yürürlük: 1.1.2005) (*) (Değişik: 4842/36-6 md.) (Değişik: 5281/6 md.) (Yürürlük: 1.1.2005) Bu suretle hesaplanan vergi tutarının 10 Yeni Kuruşa kadarki kesirleri dikkate alınmaz.

(Ek fıkra: 3393/5 md.); (Mülga: 5035/49-4 md.) (Geçerlilik:1.1.2004) (Yürürlük: 2.1.2004) (**)

(Ek fıkra: 3393/5 md.); (Değişik: 4008/33 md.) (Değişik: 5228/59-4/c md.) (Değişik: 5281/6 md.) (Yürürlük: 1.1.2005) (700 Sayılı KHK'nın 50 nci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük:09.07.2018)Cumhurbaşkanı(7), elektronik ortamda gönderilenler ile (6728 sayılı kanunun 26 ıncıi maddesiyle değişen ibare;Yürürlük 09.08.2016)Sermaye Piyasası Kanunu ve Bankacılık Kanununun uygulanmasıyla ilgili olarak Sermaye Piyasası Kurulu ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunca(***) düzenlenmesi öngörülen kâğıtların tâbi olduğu damga vergisi nispet ve maktu tutarlarını ibraz yerleri itibarıyla sıfıra kadar indirmeye, indirilen nispet ve tutarlarını kanunî seviyesine kadar çıkarmaya ve bu nispet ve tutarlar dahilinde kâğıtlar itibarıyla farklı nispet ve tutarlar tespit etmeye yetkilidir.

(7061 sayılı kanunun 29 uncu maddesiyle değişen fıkra; Yürürlük 05.12.2017) (700 Sayılı KHK'nın 50 nci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük:09.07.2018) Cumhurbaşkanı(7), bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yer alan maktu vergileri veya bu vergilerin yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle belirlenmiş olan tutarlarını (maktu ve nispi vergilerin asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dâhil) ve nispi vergileri, kâğıt türleri itibarıyla ayrı ayrı veya birlikte olmak üzere; maktu vergilerde on katına, nispi vergilerde ise bir katına kadar artırmaya, uygulanmakta olan maktu vergileri yarısına kadar, nispi vergileri ise sıfıra kadar indirmeye, bu had ve miktarlar arasında yeni had, miktar ve nispetler tespit etmeye yetkilidir.(*****)


(*) (Ek cümle: 5035/27 md.) (Yürürlük: 2.1.2004) Bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların yüzde beşini aşmayan kesirleri dikkate alınmaz.
(**) Bakanlar Kurulu, uluslararası kurumlardan, yabancı ülkelerin kredi kuruluşlarından ve diğer her türlü dış kaynaklardan doğrudan doğruya veya Türkiye'de faaliyet gösteren bankalar vasıtasıyla verilecek krediler ve bu kredilerin geri ödenmesi nedeniyle düzenlenen kağıtların tabi olduğu damga vergisi nispetini '0' sıfıra kadar indirmeye, indirilen nispeti kanuni seviyesine kadar çıkarmaya ve bu nispetler dahilinde kredi nevileri itibariyle farklı nispetler tespit etmeye ve bu konu ile ilgili usul ve esasları tayin etmeye yetkilidir.

(***)Değişmeden önceki şekli: Sermaye Piyasası Kanununun uygulanmasıyla ilgili olarak Sermaye Piyasası Kurulunca

(****)Değişmeden önceki şekli: nispi vergileri ise bu fıkra ile artırılmadan önceki seviyelerine indirmeye

(*****) Değişmeden önceki şekli: (Ek fıkra: 3986/11 md.) (Yürürlük: 7.5.1994) Bu Kanuna ekli (1) sayılı tablodaki 1.1.1994 tarihinde geçerli olan maktu vergiler (maktu ve nispi vergilerin asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) % 100, nispi vergiler % 20 oranında artırılmıştır. Bakanlar Kurulu, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yer alan maktu vergileri (maktu ve nispi vergilerin asgari ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) ile nispi vergileri birlikte veya ayrı ayrı, maktu vergilerde on katına, nispi vergilerde ise bir katına kadar artırmaya, uygulanmakta olan maktu vergileri yarısına kadar, (6728 sayılı kanunun 26 ıncıi maddesiyle değişen ibare;Yürürlük 09.08.2016)nispi vergileri ise kâğıt türleri itibarıyla ayrı ayrı veya birlikte sıfıra kadar indirmeye(****), bu had ve miktarlar arasında yeni had, miktar ve nispetler tespit etmeye yetkilidir.

(6) Değişmeden önceki şekli: Bakanlar Kurulunca

(7) Değişmeden önceki şekli: Bakanlar Kurulu



Madde 31 Kaldırılan Hükümler

Aşağıda gösterilen kanunlar ve hükümler yürürlükten kaldırılmıştır.

1. 23.5.1928 tarih ve 1324 sayılı Damga Resmi Kanunu ile ek ve değişiklikleri, (Bu Kanunların reklam ve ilanlara ilişkin Damga Resmi hükümleri ile 15.2.1963 tarih ve 185 sayılı Kanun hükümleri hariç)

2. 28.5.1934 tarih ve 2456 sayılı gümrüklerde istimal edilen bazı evraka müdafaa pulu ilsakı hakkındaki kanun ile ek ve

değişiklikleri,

3. 28.5.1934 tarih ve 2459 sayılı Tayyare Resmi hakkındaki kanun ile bu kanunun ek ve değişiklikleri,

4. Fevkalade zam kanunlarının yukarıdaki resimlerlere ilişkin hükümleri.

5. 10.6.1938 tarih ve 3437 sayılı Tütün ve Tütün İnhisarı Kanununun 112'nci maddesi,

6. 9.7.1953 tarih ve 6124, 15.7.1953 tarih ve 6168, 4.10.1960 tarih ve 93, 5.1.1961 tarih ve 222, 20.7.1961 tarih ve 335 sayılı kanunlar hariç diğer kanunların Damga Resmi ve yukardaki resimlere ilişkin istisna hükümleri,

7. 4.1.1961 tarih ve 213 sayılı V.U.K.'nun 205'inci maddesinin yolcu bilet ücretleri ve sigorta primleri üzerinden alınacak Damga Resmi kayıtlariyle ilgili hükümleri ile 220'nci maddesinin 5 numaralı fıkrası, 112'nci maddesinin 4 numaralı fıkrası ve 356'ncı maddesinin 2 ve 4 numaralı fıkraları,



Madde 32 Yürürlük

Bu Kanun hükümleri yayımını takip eden aybaşından itibaren 3 ay sonra yürürlüğe girer.

Madde 33 Yetki

Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.

DAMGA VERGİSİ KANUNUNA EKLİ TABLOLAR

(1) SAYILI TABLO

(2) SAYILI TABLO



Ek Madde 1

(Ek: 4778/5 md.) (Yürürlük: 11.1.2003)Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına dayanılarak yapılacak ödemeler ile dostane çözüm bağlamında yapılacak ödemelere ilişkin olarak düzenlenecek kâğıtlar damga vergisinden istisnadır.

Ek Madde 2

(6728 sayılı kanunun 27 inci maddesiyle değişen madde;Yürürlük 09.08.2016)1. İhracat ve ihracata ilişkin olduğunun tevsiki kaydıyla aşağıda sayılan işlemler nedeniyle düzenlenen kâğıtlar (gümrük idarelerine verilen beyannameler dâhil) damga vergisinden müstesnadır.

a) İhracat karşılığı yapılacak ödemeler (ihracatın finansmanında kullanıldığının tevsiki kaydıyla prefinansman, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu çerçevesinde yapılan ödemelere ilişkin taahhütnameler ile temliknameler ve Sosyal Güvenlik Kurumu prim borçları ile genel bütçeli idarelere olan borçların mahsubu dâhil).

b) İhracattan doğan alacağın ihracatçı tarafından temliki.

c) İhracat bağlantıları için düzenlenecek anlaşmalar.

ç) Transit ticarete konu malın satın alınması ve satılması.

d) Tedarik edildikleri şekliyle ihraç edilmek üzere mal alımı.

e) 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun 131 inci maddesine istinaden ithalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine tabi ambalaj malzemesi ithali ile kati ihraç edilen mallara ait ambalaj malzemesinin geçici ihracı ve ithali.

f) Dahilde işleme izni kapsamında iznin geçerli olduğu süre içerisinde yapılan ithalat.

g) Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında belgenin geçerli olduğu süre içerisinde yapılan ithalat veya yurt içi alımlar.

ğ) Gerçekleştirilen mamul ürün ihracatı karşılığı olarak bu ürünlerin üretiminde kullanılan girdilerin Toprak Mahsulleri Ofisinden veya Şeker Kurumunca tespit edilen şeker fabrikalarından alımı.

2. Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesine bağlanan aşağıda sayılan diğer döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemler nedeniyle, belgenin geçerlilik süresi içerisinde belgede yer alan tutarla sınırlı olmak kaydıyla, düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesnadır.

a)(7491 sayılı kanunun 20 inci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 28.12.2023) Cumhurbaşkanı kararı ile yürürlüğe konulan (****) cari yıl yatırım programında yer alan yatırımlardan ve Millî Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının bu programda yer almayan kamu yatırımlarından (7491 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile çıkarılan ibare; Yürürlük: Kanunun yayımı tarihinden sonra çıkılan ihalelere uygulanmak üzere 28/12/2023) (*****) yabancı para ile finanse edilenlerin yapımını üstlenen ana yüklenici firmaların (alt yükleniciler hariç);

i) Tam mükellef olması hâlinde, (7491 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile çıkarılan ibare; Yürürlük: Kanunun yayımı tarihinden sonra çıkılan ihalelere uygulanmak üzere 28/12/2023) (******) yabancı paraya isabet eden oranda yapacakları teslim, hizmet ve faaliyetler ile tam mükellef imalatçı firmaların, bahse konu işte kullanılmak üzere bu işin yapımını yüklenen firmaya üreterek yapacakları mal ve malzeme ile hizmet satış ve teslimleri,

ii) Dar mükellef olması hâlinde, söz konusu firmanın bu işte kullanacağı mal ve malzemeyi üreten tam mükellef imalatçı firmaların (işi taahhüt eden firmalar dâhil) yapacakları satış ve teslimleri,

iii) Tam ve dar mükellef firmaların ortaklığı hâlinde, tam mükellef firmaya kendi faaliyeti oranında, diğer firmaya ise (ii) alt bendi çerçevesinde tam mükellef firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

iv) Yukarıda belirtilen (i), (ii) ve (iii) alt bentleri çerçevesinde proje sahibi kamu kurumları ile bu projeleri üstlenen firmalara proje süresince yapılacak teknik müşavirlik, mühendislik ve benzeri hizmet satışları.

b) i) Savunma Sanayii Müsteşarlığınca onaylanan savunma, güvenlik veya istihbarat alanları ile ilişkili projeleri üstlenmiş tam mükellef imalatçı firmalar ile savunma, güvenlik veya istihbarat alanlarında yapılacak araştırma ve geliştirme projelerini üstlenen tam mükellef imalatçı firmaların yapacakları satış ve teslimler ile bu satış ve teslimler sonrası doğan bakım ve onarım hizmetleri,

ii) Savunma Sanayii Müsteşarlığınca savunma, güvenlik veya istihbarat alanları açısından önem arz ettiği belirtilen savunma, güvenlik ve istihbarata yönelik her türlü platform, sistem, yazılım, araç ve gereçlerini üreten tam mükellef imalatçı firmalar ile savunma, güvenlik veya istihbarat alanlarında yapılacak araştırma ve geliştirme projelerini üstlenen tam mükellef imalatçı firmaların ülkenin savunma, güvenlik veya istihbaratı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına yapacakları satış ve teslimler ile bu satış ve teslimler sonrası doğan bakım ve onarım hizmetleri,

iii) Bu bendin (i) ve (ii) alt bentlerinde belirtilen firmalara, tam mükellef imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

iv) Bu bendin (i) ve (ii) alt bentlerinde belirtilen işleri yüklenen firmanın dar mükellef firma olması hâlinde, tam mükellef imalatçı firmaların bu firmaya üreterek yapacakları satış ve teslimleri.

c) Tam mükellef imalatçı firmaların, Ekonomi Bakanlığınca belirlenen yatırım malları listesinde belirtilen malları üreterek yapacakları satış ve teslimleri.

ç) Tam mükellef imalatçı firmaların, Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında monte edilmemiş haldeki aksam ve parçaları ithal edebilecek firmalara, ithal edebilecekleri bu aksam ve parçaları üreterek yapacakları satış ve teslimleri.

d) Yap-İşlet Modeli çerçevesinde yapılacak yatırım projelerini üstlenen tam mükellef firmaların yapacakları hizmet ve faaliyetleri.

e) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından uluslararası ihaleye çıkarılmış yurt içi veya yurt dışı (6770 Sayılı Kanunun 2 nci Maddesiyle metinden çıkarılan ibare; Yürürlük: 27.01.2017) (**) taşıma işlerini yüklenen tam mükellef firmaların bu faaliyetleri.

f) Uluslararası (6770 Sayılı Kanunun 2 nci Maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 27.01.2017)yük ve yolcu taşımacılığından döviz olarak kazanılan bedellerin(***) yurda getirilmesi kaydıyla kara, deniz veya hava ulaştırma hizmet ve faaliyetleri.

g) Yurt dışına yönelik olarak gerçekleştirilecek müteahhitlik, müşavirlik, yazılım ve mühendislik hizmetleri.

ğ) Yabancı uyruklulara (diplomatik temsilcilikler ve mensupları dâhil), turistlere veya yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarına ülkemizde bulundukları sürede, döviz karşılığı verilecek sağlık hizmetleri.

h) Turizm müesseseleri ile seyahat acentelerinin yurt içindeki ve yurt dışındaki turizm faaliyetleri sırasında yaptıkları döviz karşılığı hizmet satışları.

ı) Bedelleri döviz olarak alınmak kaydıyla yurt dışında yerleşik firmalar adına gerçekleştirilen bakım ve onarım hizmetiyle, dış sefere çıkan Türk ve yabancı bayraklı gemi, uçak veya tırların bakımı ve onarımı, yenileme ve dönüşüm ile bakım, onarım, yenileme ve dönüşüm kapsamında gerçekleştirilen mal (yakıt ve madeni yağlar hariç) ve hizmet satışları.

i) Tam mükellef firmalarca, ihraç ürünlerimizin pazarlanması amacıyla yurt dışında mağaza açılması veya işletilmesi.

j) Kamu kurum ve kuruluşlarınca uluslararası ihaleye çıkarılan maden havzalarından rödövans karşılığında maden çıkarımı ve işletmesiyle ilgili üretim faaliyetleri.

k) Yurt içinde yerleşik haber ajanslarınca, yurt dışındaki yayın organlarına görüntülü veya görüntüsüz haber satışları.

l) Kamu kurum ve kuruluşlarınca uluslararası ihaleye çıkarılan ve Ekonomi Bakanlığı tarafından belirlenen yatırım malları, sınai mamuller ve yazılım hizmetlerine yönelik ihaleleri kazanan tam mükellef imalatçı firmaların üreterek yapacakları satış ve teslimleri.

m) İkili veya çok taraflı uluslararası anlaşma hükümlerine göre yurt içinde bulunan yabancı kuruluşların yurt dışından getirme imkanına sahip bulundukları sınai mamulleri teslim eden tam mükellef imalatçı firmalar ile uluslararası kuruluşlar, yabancı ülke temsilcilikleri ve kuruluşlarına ait tesislerin yapımını ve onarımını üstlenen tam mükellef müteahhit firmaların faaliyet ve teslimleri.

n) İkili veya çok taraflı uluslararası anlaşmalar kapsamında Türkiye'de gerçekleştirilen projeleri üstlenen kurum, kuruluş veya şirketler (bunlar tarafından yurt içinde projenin yürütülmesi amacıyla kurulan veya ortaklık gerçekleştirilen şirketler dâhil) tarafından proje kapsamında verilen yapım ve teslim işlerini yüklenen firmaların (alt yükleniciler hariç);

i) Tam mükellef olması halinde, bunların yapacakları teslim ve hizmetleri ile tam mükellef imalatçı firmaların bu firmalara üreterek yapacakları satış ve teslimleri,

ii) Tam ve dar mükellef firmaların ortaklığı şeklinde olması hâlinde, tam mükellef firmanın ortaklığı oranında gerçekleştireceği teslim ve hizmetleri ile tam mükellef imalatçı firmaların bu firmalara üreterek yapacakları satış ve teslimleri.

o) Kamu özel iş birliği kapsamında tesis yapımı ve yenilenmesi işlerini üstlenen tam mükellef firmaların yapacakları hizmet ve faaliyetleri.

3. Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi almak amacıyla proje formu ekinde verilecek taahhütnameler ile bu maddenin (2) numaralı fıkrasının (a), (b), (d), (e), (g), (j), (l) ve (o) bentlerinde sayılan işlem ve faaliyetlere ilişkin sözleşme safhasından önceki teminatlar ve ihale kararlarına belge aranmaksızın resen damga vergisi istisnası uygulanır.

Belge sahibi firmaların belge konusu işe ilişkin mal, malzeme veya hizmet temin ettiği kişi ve kurumlarla yapacağı işlemler nedeniyle düzenlenen kâğıtlara damga vergisi istisnası uygulanması için, her iki işlem tarafının da o işle ilgili olarak düzenlenmiş belgeye sahip olması şarttır.

4. Bu maddenin uygulamasında;

Uluslararası ihale: Kamu kurum ve kuruluşları tarafından yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı veya birlikte iştirakine açık olarak çıkılan (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi’nin 24/12/2020 tarihli ve E.:2020/15; K.:2020/78 sayılı Kararı ile) ihaleyi,

Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi: Döviz kazandırıcı faaliyetleri teşvik etmek amacıyla damga vergisi istisnası uygulanabilmesi için alınması ve ibraz edilmesi gereken, vergiye tabi kâğıdın düzenlendiği tarihte geçerli Ekonomi Bakanlığınca düzenlenen belgeyi,

ifade eder.

Bu maddede geçen tam ve dar mükellefiyetin kapsamı Gelir Vergisi Kanununa ve Kurumlar Vergisi Kanununa göre tayin ve tespit edilir.

5. Bu maddede sayılan işlem veya faaliyetlerin kısmen veya tamamen gerçekleştirilmemesi hâlinde, gerçekleşmeyen kısma ait alınmayan damga vergisi, mükelleflerden, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ceza ve gecikme faizi ile birlikte geri alınır.

Bu madde kapsamında, damga vergisi istisnası uygulamak suretiyle işlem yapan kuruluşlar, istisnaya konu işlemin mahiyeti ile alınmayan vergi tutarını, işlemin yapıldığı tarihi takip eden otuz gün içinde ilgililerin gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı bulunduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.

Bu maddede sayılan işlem veya faaliyetlerin gerçekleşmediğinin tespit edildiği tarihi takip eden otuz gün içinde, bu durumu vergi dairesine bildirmeyen kuruluşlar damga vergisi, ceza ve gecikme faizinin ödenmesinden ilgililerle birlikte müteselsilen sorumludurlar.

6. Bu maddenin uygulanması bakımından; birinci ve ikinci fıkralarda yer alan döviz kazandırıcı faaliyetlere ilave olarak döviz kazandırıcı diğer faaliyetleri, belge kapsamında istisna uygulanacak işlem ve faaliyetlerin aşamaları ile diğer usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı ile Ekonomi Bakanlığı birlikte yetkilidir.(*)

(*) Değişmeden önceki şekli: (Ek: 5035/28 md.) (Yürürlük: 2.1.2004)Döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemlerle ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesnadır.

Döviz kazandırıcı faaliyetlerin kısmen veya tamamen gerçekleştirilmemesi halinde, gerçekleşmeyen kısma ait alınmayan damga vergisi, mükelleflerden, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ceza ve gecikme faizi ile birlikte geri alınır.

Yukarıda belirtilen hususlarda damga vergisi istisnası uygulamak suretiyle işlem yapan kuruluşlar, istisnaya konu işlemin mahiyeti ile alınmayan vergi tutarını, işlemin yapıldığı tarihi takip eden otuz gün içinde ilgililerin gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı bulunduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.

Döviz kazandırıcı faaliyetin gerçekleşmediğinin tespit edildiği tarihi takip eden otuz gün içinde, bu durumu vergi dairesine bildirmeyen kuruluşlar damga vergisi, ceza ve gecikme faizinin ödenmesinden ilgililerle birlikte müteselsilen sorumludurlar.

Bu maddenin uygulanması bakımından döviz kazandırıcı faaliyetlerin neler olduğu ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından birlikte tespit edilir.

(**)Değişmeden önceki şekli: münhasıran yük

(***)Değişmeden önceki şekli: yük taşımacılığından döviz olarak kazanılan navlun bedellerinin

(****) Değişmeden önceki şekli:  Kalkınma Bakanlığınca yayımlanan (*****)  Değişmeden önceki şekli: uluslararası ihaleye çıkarılanların ihalesini kazanan veya(******)  Değişmeden önceki şekli: uluslararası ihalelerde tamamı üzerinden, yabancı para ile finanse edilenlerde ise

Madde 15 Ödeme Şekilleri

(Değişik: 5281/1 md. Geçerlilik 1.1.2005) (Yürürlük: 31.12.2004) Damga Vergisi makbuz karşılığı, istihkaktan kesinti yapılması veya basılı damga konulması şekillerinden biriyle ödenir.

(Ek: 1318/96 md.) (Yürürlük: 10.8.1970) Bu ödeme şekillerinin hangi işlemler için ne suretle uygulanacağını tespite Maliye Bakanlığı yetkilidir.



Madde 16 Pul Yapıştırılması Şekliyle Ödeme

(Mülga: 5281/44 md.)(*) (Geçerlilik 1.1.2005 ; Yürürlük 31.12.2004) 
(*) Madde 16 - Bu Kanunda gösterilen haller dışında Damga Vergisi kağıtlara damga pulu yapıştırılması şekliyle ödenir.
Vergi miktarına eşit olmak üzere birden fazla pul yapıştırılması mümkündür.
Türkiye`de düzenlenerek doğrudan doğruya yabancı memleketlerle Türkiye`deki yabancı elçilik ve konsolosluklara gönderilen kağıtlar ve çekilen telgrafların Damga Vergisi bunların Türkiye`deki kalan kopyalarına pul yapıştırılması şekliyle ödenir.
(Ek: 1318/97 md.) (Yürürlük: 10.8.1970) Noterde düzenlenecek kağıtların Damga Vergisinin pul yapıştırılması şekliyle ödenmesinde ise bu pullar kağıtların noterde kalan kopyalarına yapıştırılır.
Pullar tarihle beraber imza veya mühür konularak iptal olunur. İki pul için bir iptal işlemi yapılabilir.

Madde 17 Basılı Damga Konulması Şekliyle Ödeme

Aşağıda yazılı kağıtların Damga Vergisi pul yerine basılı damga konulması şekliyle de ödenebilir.

1 - Makbuz ve ibra senetleri,

2 - Faturalar,

3 - Ulaştırma ile ilgili kağıtlar,

4 - Elektrik, havagazı, telefon ve su abonman mukavelenameleri,

5 -Maliye Bakanlığının müsaadesi alınmak şartiyle vergiye tabi diğer kağıtlar.

(Ek: 1318/98 md.) (Yürürlük: 10.8.1970) Maliye Bakanlığı yukarda yazılı olanların ve diğer kağıtların vergisini basılı damga konulması şekliyle ödetmeye yetkilidir.



Madde 18 Makbuz Verilmesi Şekliyle Ödeme

(Degişik: 5035/48 md.) (Değişik: 5281/2 md.) (Geçerlilik: 1.1.2005, Yürürlük: 31.12.2004 ) Bu Kanunda gösterilen haller dışında Damga Vergisi makbuz karşılığında ödenir.

Maliye Bakanlığı makbuz karşılığı ödemeye ilişkin usûl ve esasları belirlemeye yetkilidir.



Madde 19 İstihkaktan Kesinti Şekliyle Ödeme

Genel ve (5766 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (a) bendiyle değişen ibare, Yürürlük: 06.06.2008)özel bütçeli(*) dairelerle il özel idareleri ve belediyeler, bankalar, iktisadi kamu teşekkülleri ile bunların iştirakleri ve müesseseleri ve benzeri teşekkül, iştirak ve müesseselerin ödemelerinde kullanılan ve nispi vergiye tabi bulunan makbuzlarla bu mahiyetteki kağıtlara ait vergilerin,

a) Bu ödemelerin yapılması,

b) Avans suretiyle ödemelerde avansın itası,

Sırasında ilgili daire ve müesseseler tarafından istihkaklardan kesinti yapılması şekliyle ödenmesine Maliye Bakanlığınca izin verilebilir.

(Ek: 1318/100 md.) (Yürürlük: 10.8.1970) Maliye Bakanlığı lüzum gördüğü hallerde vergiyi istihkaktan kesinti yapılması şekliyle ödetmeye yetkilidir.

(*) (5766 sayılı Kanunla değişmeden önceki şekli) katma bütçeli



Madde 23 İstihkaktan Kesinti Şekliyle Ödemelerde Ödeme Zamanı

Genel bütçeli daireler dışında kalan ve istihkaktan kesinti yapmak durumunda bulunan daire ve müesseseler tarafından bir ay içinde kesilen Damga Vergisi, ertesi ayın 20 nci (371 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Tebliği uyarınca yirmiüçüncü; 115 Seri No.lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri ile 1/4/2019 tarihinden itibaren verilecek beyannamelerde yirmialtıncı) günü akşamına kadar ödemenin yapıldığı yer vergi dairesine bir beyanname ile bildirilir ve (Değişik: 5228/59-4/b md.) (Yürürlük: 31.7.2004) 26 ncı günü akşamına kadar yatırılır.



Madde 29 Bazı Ödemelerde Uyulması Gereken Esaslar

Maliye Bakanlığından müsaade alınmak şartiyle makbuz karşılığı yapılacak ödemelerle istihkaktan kesinti yapılması şeklindeki ödemelerde uyulması gereken esaslar Maliye Bakanlığınca tayin edilerek ilgililere bildirilir.

Geçici Madde 1 Eski Hükümlerin Uygulanması

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten evvel mükellefiyet konusuna giren kağıtlar hakkında eski hükümler uygulanır.

Geçici Madde 2 Peşin Alınan Resimler

Basılı damga konulması suretiyle resmi peşin alınan kağıtların yeni hükümlere göre noksan alınmış vergileri mükellefe tamamlattırılır, vergi mevzuu dışında kalanlardan henüz kullanılmamış olanlarla tarife değişikliği dolayısiyle fazla alınmış bulunan resimler iade edilir.

Geçici Madde 3

(Ek: 5255/13 md.) (Yürürlük: 13.11.2004) 2005 yılında İzmir Kentinde yapılacak Dünya Üniversitelerarası Spor Oyunları ile ilgili olarak yapılacak her türlü mal ve hizmet alımları, kiralama ve ihale işleri ile bu işlemlerle ilgili düzenlenen kağıtlar Damga Vergisinden müstesnadır.

Geçici Madde 4- (7440 sayılı kanunun 13 üncü maddesiyle eklenen geçici madde; Yürürlük: 13.03.2023)

Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 31/12/2023 tarihine kadar (bu tarih dâhil), daha önce ihale ilanı verilmiş olmakla birlikte son teklif verme tarihi geçmemiş olanlar dâhil olmak üzere konut ve konut ile birlikte ihaleye çıkılan yapım işlerine ilişkin ihalelerde, alınan ihale kararları ve Başkanlık ile işi yüklenenler arasında düzenlenen sözleşmeler damga vergisinden müstesnadır.

Geçici Madde 5- (7579 sayılı kanunun 2 nci maddesiyle eklenen geçici madde; Yürürlük: 22.05.2026)

Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 31/12/2027 tarihine kadar (bu tarih dâhil), daha önce ihale ilanı verilmiş olmakla birlikte son teklif verme tarihi geçmemiş olanlar dâhil olmak üzere sosyal konut ve konut ile birlikte ihaleye çıkılan yapım işlerine ilişkin ihalelerde, alınan ihale kararları ve Başkanlık ile işi yüklenenler arasında düzenlenen sözleşmeler damga vergisinden istisnadır. Bu süreyi üç yıla kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.



Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

Giriş Yap Ücretsiz Kayıt Ol

AI Vergi Forumu: DAMGA VERGİSİ KANUNU

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: DAMGA VERGİSİ KANUNU

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

### 1. Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, hukuki ve ticari güvenliği sağlamak amacıyla düzenlenen, ispat edici veya belli bir hususu tevsik edici nitelikteki yazılı ve elektronik belgeleri (kağıtları) vergilendirmeyi amaçlar. Kanun, ekonomik faaliyetlerin belgelendirilmesi aşamasında doğan mali gücü kavramayı hedeflerken, işlem güvenliğini ve kamusal kayıtların sıhhatini koruma altına almaktadır. Bu doğrultuda, verginin konusunu belgenin kendisi (fiziki veya dijital ortamdaki varlığı) olarak belirleyerek, devletin egemenlik gücüne dayanan hızlı, etkin ve doğrudan bir dolaylı vergi tahsilat mekanizması kurar. --- ### 2. Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar #### Hukuki Konu, "Kağıt" Kavramının Kapsamı ve Sınır Ötesi Belgelerin Vergisel Rejimi (Madde 1, 2, 4) - **Genişletilmiş Kağıt Tanımı:** Verginin konusunu oluşturan "kağıt" ibaresi; sadece geleneksel ıslak imzalı fiziki belgeleri değil, elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan tüm dijital belgeleri de kapsar. Bir belgenin damga vergisine tabi olması için yazılıp imzalanması veya imza yerine geçen bir işaret konulması ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek üzere ibraz edilebilecek nitelikte olması şarttır. - **Yabancı Menşeli Belgelerin Vergilendirilmesi:** Yurt dışında veya Türkiye'deki yabancı elçilik/konsolosluklarda düzenlenen kağıtlar; Türkiye’de resmi dairelere ibraz edildikleri, üzerlerinde devir, ciro veya temlik işlemleri yapıldığı ya da hükümlerinden herhangi bir suretle (hukuki veya mali sonuç doğuracak şekilde) faydalanıldığı anda verginin konusuna girer. - **Mahiyetin Tayini ve Atıflar:** Bir kağıdın tabi olacağı vergi belirlenirken dış görünüşüne (ismine) değil, belgenin özüne, ihtiva ettiği hüküm ve manaya bakılır. Belgede başka bir evraka atıf yapılmışsa, atıf yapılan belgenin içeriğine göre yeni bir hukuki mahiyet değerlendirmesi yapılarak vergilendirme gerçekleştirilir. #### Mükellefiyet, Müteselsil Sorumluluk ve Rücu Mekanizmaları (Madde 3, 11, 24, 25, 27) - **Asli Mükellefiyet:** Damga vergisinin kanuni mükellefi, vergiye tabi kağıtları imzalayan gerçek veya tüzel kişilerdir. Resmi daireler ile şahıslar arasındaki işlemlerde verginin tamamını ödeme yükümlülüğü şahıslara aittir. - **Müteselsil Sorumluluk:** Birden fazla kişinin imzaladığı kağıtlarda, imza sahipleri vergi ve cezanın tamamından müteselsilen sorumludur. Taraflardan birinin vergiden muaf olması, diğer tarafların vergi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. - **Noterlerin, Bankaların ve Aracı Kurumların Sorumluluğu:** Noterler, damga vergisi ödenmemiş kağıtları tasdik edemez, suretlerini veremez. Bankalar ve kamu iktisadi teşebbüsleri, vergisi ödenmemiş belgeleri işleme koyamazlar. Bu yükümlülüğe aykırı hareket eden noter, banka ve aracı kuruluşlardan, asıl mükelleften alınması gereken ceza tutarında ayrıca özel usulsüzlük cezası tahsil edilir. - **Rücu Hakkı:** Kamu kurumları veya kağıdı ibraz eden üçüncü kişiler tarafından ödenen vergi ve cezalar için, belgenin asli mükelleflerine rücu hakkı saklıdır. #### Çoklu İşlem, Nüsha Rejimi ve Sözleşme Aksesuarlarının Vergilendirilmesi (Madde 5, 6, 7) - **Nüsha Reformu (6728 Sayılı Kanun):** Maktu damga vergisine tabi kağıtların her bir nüshası ayrı ayrı aynı miktarda vergilendirilirken; nispi damga vergisine tabi kağıtlarda (sözleşmeler, taahhütnameler vb.) **sadece tek bir nüsha üzerinden** damga vergisi hesaplanır. - **Çoklu Akit ve İşlemler:** Bir kağıtta birbirinden tamamen bağımsız birden fazla akit/işlem varsa, her birinden ayrı ayrı vergi alınır. İşlemler birbirine bağlı ve bir asıldan doğma ise (örneğin asıl borç ve ferileri), en yüksek vergi gerektiren işlem üzerinden tek bir vergi hesaplanır. - **Kefalet ve Garanti Sınırlaması:** Aynı kağıt üzerinde birden fazla adi kefalet veya garanti taahhüdü bulunması durumunda, ayrı ayrı değil, sadece bunlardan biri üzerinden damga vergisi alınır. - **Yaptırım Unsurlarının Muafiyeti:** Cezai şart, pey akçesi, cayma tazminatı ve ücret tevkifi gibi doğrudan bir sözleşmenin müeyyidesi niteliğinde olan taahhütler, başlı başına ayrı bir sözleşmeye konu edilmedikçe damga vergisine tabi tutulmaz. #### Matrahın Tespiti, Azami Sınır ve Cumhurbaşkanı Yetkileri (Madde 10, 11, 12, 14, Mükerrer 30) - **Matrah (Belli Para):** Nispi vergilemede matrah, kağıdın ihtiva ettiği, yazılı rakamların doğrudan ifade ettiği veya hesaplama yoluyla ulaşılan "belli para"dır. Yabancı paralar, Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilen kurlar üzerinden Türk lirasına çevrilerek matrah hesaplanır. - **Belli Para Gösterme Zorunluluğu:** Cari hesap şeklindeki krediler ve ikrazat belgelerinde azami haddin gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemesi halinde, tespit tarihindeki fiili kredi kullanım tutarı üzerinden vergi ve ceza re'sen tarh edilir. - **Azami Tutar Sınırı (Cap) ve Bedel Artışı:** Bir kağıttan alınacak azami damga vergisi tutarı kanuni sınırla (2026 yılı için belirlenen 29.115.961,10 TL) sınırlandırılmıştır. Azami tutardan vergilendirilen sözleşmelerde, diğer hükümler değişmeksizin sadece bedel artırımı yapılması halinde, artan kısım için ek damga vergisi ödenmez. - **Cumhurbaşkanının Oran ve Had Yetkisi:** Cumhurbaşkanı; maktu vergileri 10 katına, nispi vergileri ise 1 katına kadar artırmaya; maktu vergileri yarısına, nispi vergileri ise sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Ayrıca elektronik ortamda gönderilen kağıtlar ile SPK ve BDDK mevzuatı kapsamındaki belirli kağıtların vergi oranlarını sıfıra kadar indirme yetkisine sahiptir. #### Ödeme Usulleri ve Beyan Süreleri (Madde 15, 17, 18, 19, 22, 23) - **Ödeme Şekilleri:** Damga vergisi; makbuz karşılığı, istihkaktan kesinti yapılması (stopaj usulü) veya basılı damga konulması yöntemleriyle ödenir. Tarihsel bir uygulama olan damga pulu yapıştırılması usulü tamamen yürürlükten kaldırılmıştır. - **Sürekli Mukayyet Mükellefler (22/a):** Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen kurum, kuruluş ve mükellefler, bir ay içinde düzenledikleri kağıtların vergisini ertesi ayın 26. günü akşamına kadar beyan edip ödemek zorundadır. - **Münferit Mükellefler (22/b):** Sürekli mükellefiyet kapsamında olmayanlar, kağıdın düzenlendiği tarihi izleyen 15 gün içinde vergi dairesine beyanname vererek vergiyi aynı süre içinde ödemekle yükümlüdür. #### İhracat ve Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerde İstisna Rejimi (Ek Madde 2) - **İhracat İşlemleri:** İhracat ve ihracata ilişkin olduğu tevsik edilen işlemler (transit ticaret, dahilde işleme izin belgesi kapsamında ithalat, geçici ithalat vb.) nedeniyle düzenlenen tüm kağıtlar doğrudan (re'sen) damga vergisinden müstesnadır. - **Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi (VRHİB):** Diğer döviz kazandırıcı faaliyetlerde (uluslararası taşımacılık, yurt dışı müteahhitlik, döviz karşılığı sağlık ve turizm hizmetleri, savunma sanayii projeleri vb.) istisna uygulanabilmesi için Ticaret Bakanlığından VRHİB alınması ve belgenin geçerlilik süresi ile tutar sınırlarına uyulması şarttır. - **Geri Alım ve Müteselsil Sorumluluk:** İstisnaya konu faaliyetlerin kısmen veya tamamen gerçekleştirilememesi halinde, zamanında alınmayan damga vergisi, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte mükelleften geri alınır. İstisna uygulayan aracı kuruluşlar, gerçekleşmeyen faaliyetleri 30 gün içinde vergi dairesine bildirmek zorundadır; aksi halde doğan vergi ve cezalardan müteselsilen sorumlu olurlar. #### Sosyal Konut ve TOKİ Geçici Muafiyetleri (Geçici Madde 4, 5) - **TOKİ İstisnası:** Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından yürütülen konut, sosyal konut ve bunlarla birlikte ihale edilen yapım işlerine ilişkin ihale kararları ve yüklenicilerle imzalanan sözleşmeler damga vergisinden istisna edilmiştir. Geçici Madde 5 uyarınca bu istisna 31/12/2027 tarihine kadar (bu tarih dahil) geçerli olup, süreyi 3 yıla kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir. --- ### 3. Önceki Uygulamalardan / Klasik Usulden Temel Farkı - **Sistemik ve Yapısal Dönüşüm:** Klasik usuldeki fiziki "damga pulu yapıştırılması ve iptali" gibi kırtasiyeci ve vergi güvenliğini zafiyete uğratan manuel yöntemler tamamen terk edilerek; yerine modern beyanname bazlı makbuz karşılığı ödeme, elektronik imza entegrasyonu ve istihkaktan kaynakta kesinti (stopaj) mekanizmaları getirilmiştir. Ayrıca, geçmişte her bir fiziki nüshadan ayrı ayrı alınan nispi damga vergisinin **tek bir nüsha ile sınırlandırılması**, çoklu kefaletlerde tek vergi alınması ve cezai şart gibi fer'i borçların asıl sözleşmeyle birlikte vergilendirilmemesi yönündeki reformlar (6728 Sayılı Kanun); işlem maliyetlerini düşürmüş, mükellef haklarını korumuş, sözleşme serbestisini desteklemiş ve vergi idaresinin denetim etkinliğini dijital çağın gereksinimlerine uygun hale getirmiştir.

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### 1. KAPSAM (DOĞRUDAN ETKİLENEN MÜKELLEF GRUPLARI) Damga Vergisi Kanunu (DVK), hukuki ve ticari işlemleri belgeleyen "kağıtlar" üzerinden alınan bir işlem vergisi olması sebebiyle, Türkiye’deki tüm ekonomik aktörleri doğrudan ve geniş bir yelpazede etkilemektedir. Doğrudan etkilenen mükellef grupları şunlardır: * **Kurumlar Vergisi Mükellefleri (Büyük Mükellefler, Holdingler ve Anonim/Limited Şirketler):** * Ticari sözleşmeler (satış, kira, hizmet, bayilik, lisans vb.), * Finansman ve kredi sözleşmeleri, * İhale kararları ve mukavelenameleri imzalayan tüm şirketler. * **KOBİ'ler ve Şahıs İşletmeleri (Gelir Vergisi Mükellefleri):** * Tedarikçiler ve müşterilerle yapılan her türlü yazılı mutabakat ve sözleşmeler, * İş sözleşmeleri ve ücret bordroları. * **Serbest Meslek Erbabı (YMM, SMMM, Avukat, Mimar, Hekim vb.):** * Müşterileriyle düzenledikleri "Serbest Meslek Hizmet Sözleşmeleri", * Hizmet ifası karşılığında düzenlenen ve tahsilatı gösteren makbuzlar. * **Dış Ticaret Şirketleri (İthalatçı ve İhracatçılar):** * Uluslararası sözleşmeler, akreditif mektupları, gümrük beyannameleri, * Döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemler (Ek Madde 2 kapsamında istisna sınırlarını yönetenler). * **İnşaat ve Taahhüt Sektörü (Kamu ve Özel Sektör Müteahhitleri):** * Kamu ihalelerine giren ve sözleşme imzalayan firmalar, * TOKİ projelerini üstlenen yükleniciler (Geçici Madde 5 kapsamında yeni muafiyetten yararlananlar). --- ### 2. MALİ VE OPERASYONEL ETKİ (VERGİ YÜKÜ, AVANTAJLAR VE BEYAN YÜKÜMLÜLÜKLERİ) Damga vergisi, şirketlerin nakit akışını ve operasyonel süreçlerini doğrudan etkileyen, gözden kaçırıldığında yüksek cezai müeyyideleri olan bir vergidir. #### Mali Yük ve Riskler * **Sözleşme Maliyetleri ve Azami Sınır (Cap):** * Nispi damga vergisine tabi kağıtlarda vergi, kağıtta yazılı belli para üzerinden hesaplanır. * **Kritik Sınır (2026 Yılı):** 71 Seri No'lu Tebliğ uyarınca, bir kağıttan alınabilecek azami damga vergisi tutarı **29.115.961,10 TL** olarak belirlenmiştir. Büyük montanlı projelerde bu tavan tutar maliyet analizi yapılırken dikkate alınmalıdır. * **Sözleşme Değişiklikleri ve Süre Uzatımları (Madde 14):** * Sözleşme süresinin uzatılması durumunda, sözleşme aynı miktar veya nispette yeniden damga vergisine tabi olur. * Sözleşmedeki bedelin artırılması halinde, sadece artan kısım üzerinden vergi ödenir. Ancak, başlangıçta tavan sınırından (azami tutar) vergi ödenmiş bir sözleşmede, diğer hükümler değişmeksizin sadece bedel artarsa, artan kısım için ek vergi ödenmez. * **Yabancı Para Cinsinden Sözleşmeler (Madde 12):** * Dövizli sözleşmelerde matrah, kağıdın düzenlendiği tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilerek hesaplanır. Kur farkları sonradan vergilendirilmez ancak imza tarihindeki kur tespiti operasyonel bir risk noktasıdır. * **Çoklu İşlem ve Kefalet Riski (Madde 6):** * Bir sözleşmede birbirinden tamamen bağımsız birden fazla işlem (örneğin hem satış hem devir) varsa, her birinden ayrı ayrı vergi alınır. * Bir sözleşmede asıl borcun yanı sıra adi kefalet veya garanti taahhüdü varsa, bunlardan yalnızca en yüksek vergi gerektirenden tek bir vergi alınır (6728 sayılı Kanun avantajı). Ancak, asıl borçlu dışındaki üçüncü bir kişinin kefaleti varsa, bu kefalet ayrıca vergiye tabidir. * Sözleşmenin cezai şartı, pey akçesi veya cayma tazminatı gibi müeyyideleri, başlı başına bir sözleşmeye konu edilmedikçe damga vergisine tabi değildir. #### Vergi Avantajları ve İstisnalar * **Tek Nüsha Avantajı (Madde 5):** * Nispi damga vergisine tabi sözleşmeler kaç nüsha düzenlenirse düzenlensin, **sadece tek bir nüshası** damga vergisine tabidir. Bu durum, çok nüshalı büyük sözleşmelerde şirketler için %50 ve üzeri yasal vergi avantajı sağlar. Maktu vergilerde ise her nüsha ayrı ayrı vergilendirilir. * **İhracat ve Döviz Kazandırıcı Faaliyetler (Ek Madde 2):** * İhracat sözleşmeleri, transit ticaret, dahilde işleme izin belgeleri kapsamındaki alımlar damga vergisinden müstesnadır. * Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi (VRHİB) kapsamındaki döviz kazandırıcı faaliyetlerde belgenin geçerlilik süresi ve tutarıyla sınırlı olarak tam muafiyet uygulanır. * **TOKİ Sosyal Konut Projeleri İstisnası (Geçici Madde 5 - Yeni):** * 22.05.2026 yürürlük tarihli düzenleme ile TOKİ tarafından 31.12.2027 tarihine kadar yapılacak sosyal konut ve konut yapım ihalelerinde alınan ihale kararları ve düzenlenen sözleşmeler damga vergisinden istisna edilmiştir. Bu projelerde yer alan müteahhitler için büyük bir finansal rahatlama sağlanmıştır. #### Operasyonel ve Beyan Yükümlülükleri * **Müteselsil Sorumluluk (Madde 24):** * Damga vergisinin noksan ödenmesinden, sözleşmeyi imzalayanlar müteselsilen sorumludur. Taraflardan birinin muaf olması (örneğin resmi daire veya vakıf), muaf olmayan tarafın verginin tamamını ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. * **Noter, Banka ve Kamu Kurumlarının Denetim Yükümlülüğü (Madde 26-27):** * Noterler ve bankalar, damga vergisi ödenmemiş sözleşmeleri işleme koyamazlar. Aksi takdirde, mükellefe kesilecek ceza kadar kendilerine de özel usulsüzlük cezası kesilir. --- ### 3. EYLEM PLANI (MÜKELLEF VE MALİ MÜŞAVİR İÇİN YOL HARİTASI) Cezai yaptırımlarla (vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi) karşılaşmamak için muhasebe ve mali işler departmanlarının uygulaması gereken somut adımlar: #### 1. Sözleşme Yönetimi ve Belge Düzeni Standartları * **Nüsha Sayısının Sınırlandırılması:** Nispi vergiye tabi sözleşmeler yasal olarak "tek nüsha" (1 asıl) olarak düzenlenmeli, taraflara "Aslı Gibidir" onaylı fotokopileri verilmelidir. Böylece gereksiz maktu vergi yüklerinden kaçınılmalıdır. * **Kefalet ve Cezai Şart Maddelerinin Analizi:** Sözleşmeler taslak aşamasındayken hukuk departmanı ve YMM/SMMM kontrolünden geçmelidir. Sözleşmeye konulacak cezai şartların başlı başına bir sözleşme şeklinde değil, ana sözleşmenin bir maddesi (müeyyidesi) olarak yazılması sağlanmalıdır. #### 2. Beyan Süreleri ve Usulüne Uyum (Madde 22) Sözleşmenin türüne ve mükellefiyet durumuna göre iki farklı beyan yöntemi uygulanmalıdır: * **A Grubu: Sürekli Damga Vergisi Mükellefiyeti Olanlar (A.Ş.'ler, Limited Şirketler vb.):** * **Beyan Dönemi:** Bir ay içinde düzenlenen tüm vergiye tabi kağıtlar, takip eden ayın **26. günü akşamına kadar** "Damga Vergisi Beyannamesi" ile beyan edilmelidir. * **Ödeme Süresi:** Beyan edilen vergi, yine aynı ayın **26. günü akşamına kadar** ödenmelidir. * *Not:* Hiç sözleşme yapılmayan aylarda boş beyanname verme zorunluluğu yoktur. * **B Grubu: Sürekli Mükellefiyeti Olmayanlar (Münferit Beyan):** * **Beyan ve Ödeme Süresi:** Kağıdın (sözleşmenin) düzenlendiği/imzalandığı tarihi izleyen **15 gün içinde** ilgili vergi dairesine damga vergisi beyannamesi verilmeli ve aynı süre içinde ödeme yapılmalıdır. #### 3. Döviz Kazandırıcı Faaliyetlerin Tevsiki ve Kapatılması * Ek Madde 2 kapsamında damga vergisi istisnası uygulanan işlemlerde, taahhüt edilen ihracatın veya döviz kazandırıcı faaliyetin gerçekleşip gerçekleşmediği yakından takip edilmelidir. * Faaliyetin kısmen veya tamamen gerçekleşmemesi halinde, alınmayan damga vergisi, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile geri alınır. Bu nedenle, taahhüt kapatma işlemleri muhasebe tarafından süresinde yapılmalıdır. * İstisna kapsamında işlem yapan kuruluşlar (bankalar, gümrükler vb.), istisnaya konu işlemi ve vergi tutarını **30 gün içinde** mükellefin vergi dairesine bildirmek zorundadır. #### 4. Geçici Madde Kapsamındaki Projelerin Takibi * TOKİ ile sosyal konut projeleri kapsamında sözleşme imzalayan yüklenici firmalar, **31.12.2027 tarihine kadar** imzalayacakları sözleşmelerde Geçici Madde 5 istisnasından yararlanmak için ihale makamından ve vergi dairesinden gerekli muafiyet yazılarını talep etmeli ve sözleşme ekine koymalıdır.

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ Vergi dairesi personelinin tarh, tahakkuk, tahsilat ve tebligat süreçlerinde Damga Vergisi Kanunu (DVK) hükümlerini hatasız uygulaması için aşağıdaki operasyonel adımları takip etmesi gerekmektedir: #### Tarh ve Tahakkuk İşlemleri - **Mükellefiyet Türünün Tespiti:** - **Sürekli Mükellefiyet (DVK md. 22/a):** Kanunun 22/a maddesi kapsamında olan (A.Ş., Ltd. Şti., bankalar, kamu kurumları vb.) mükelleflerin bir ay içindeki kağıtlarına ait vergiyi ertesi ayın 26. günü akşamına kadar beyan edip ödemesi gerekir. Sistemde bu mükellefler için "0040 Damga Vergisi" mükellefiyet kodunun açık olduğu kontrol edilmelidir. - **Münferit Mükellefiyet (DVK md. 22/b):** Sürekli mükellefiyet kapsamı dışındakiler, kağıdın düzenlendiği tarihi izleyen 15 gün içinde münferit beyanname ile vergiyi beyan edip ödemek zorundadır. Personel, kağıdın üzerindeki imza tarihini esas alarak 15 günlük süreyi titizlikle hesaplamalıdır. - **"Belli Para" ve Matrah Tespiti (DVK md. 10, 11, 12):** - Nispi vergiye tabi kağıtlarda matrah, kağıtta yazılı olan veya bu yazılardan hesaplanabilen "belli para"dır. - Kağıtta yabancı para varsa, sözleşme tarihindeki (imza tarihi) TCMB döviz alış kuru esas alınarak Türk Lirasına çevrilmeli ve tahakkuk buna göre yapılmalıdır. - Cari hesap veya ikrazat sözleşmelerinde (DVK md. 11) azami had gösterilmemişse, vergi dairesi personeli olayın ortaya çıktığı tarihteki fiili kredi/ikrazat tutarını sistemden veya defter kayıtlarından tespit ederek tarhiyat yapmalıdır. - **Nüsha Sayısının Kontrolü (DVK md. 5):** - 6728 sayılı Kanunla yapılan değişiklik uyarınca; nispi damga vergisine tabi sözleşmelerde birden fazla nüsha düzenlense dahi **sadece tek bir nüsha üzerinden** damga vergisi tahakkuk ettirilir. - Maktu damga vergisine tabi kağıtlarda ise **her bir nüsha için ayrı ayrı** maktu vergi tahakkuk ettirilmelidir. - **Resmi Dairelerle Yapılan İşlemler (DVK md. 3, 8):** - Resmi daireler (genel/özel bütçeli idareler, belediyeler, YİKOB'lar vb.) ile kişiler arasındaki işlemlerde verginin mükellefi tamamen "kişilerdir". Resmi daireler vergiden muaf olsa dahi, verginin tamamı kişi adına tahakkuk ettirilir. - Resmi dairelere bağlı iktisadi işletmelerin (örneğin belediye iştiraki şirketler) resmi daire sayılmadığı ve vergi sorumluluğu/muafiyeti yönünden normal şirket statüsünde değerlendirileceği unutulmamalıdır. #### Tahsilat ve Ödeme Şekilleri - **İstihkaktan Kesinti Yoluyla Ödeme (DVK md. 19, 23):** - Kamu kurumları, belediyeler, bankalar ve KİT'ler tarafından yapılan ödemelerde (hakedişlerde) nispi damga vergisi kesintisi yapılması durumunda, kesilen vergiler ertesi ayın 26. günü akşamına kadar ödemenin yapıldığı yer vergi dairesine beyan edilip ödenmelidir. - **Basılı Damga ve Peşin Ödeme (DVK md. 17, 21):** - Makbuz, fatura, bilet gibi basılı damga konulacak kağıtların vergisi %5 noksanı ile peşin tahsil edilir. Bu işlemler için sistemde gerekli indirim oranı manuel kontrol edilmelidir. #### Tebligat ve Sorumluluk Süreçleri - **Müteaddit İmzalar ve Sorumluluk (DVK md. 24):** - Birden fazla kişinin imzaladığı kağıtlarda taraflar müteselsilen sorumludur. Vergi dairesi, ödenmeyen vergi ve cezanın tamamı için imza sahiplerinden herhangi birine veya tamamına tebligat çıkarabilir. Taraflardan birinin muaf olması, diğerinin vergi yükümlülüğünü etkilemez. --- ### DENETİM VE RİSK ALANLARI Vergi incelemelerinde, saha denetimlerinde ve noter/banka denetimlerinde müfettiş ve denetmenlerin odaklanması gereken yüksek riskli gri alanlar şunlardır: #### Tek Kağıtta Birden Fazla İşlem (DVK md. 6) - En Kritik Risk Alanı - **Birbirine Bağlı ve Bir Asıldan Doğma İşlemler:** - Sözleşmelerde yer alan cezai şart (müeyyide), pey akçesi, cayma tazminatı gibi taahhütler, başlı başına ayrı bir sözleşmeye konu edilmedikçe (asıl sözleşmenin bir maddesi olarak yer aldığı sürece) ayrı bir vergiye tabi tutulamaz. Denetimlerde bu unsurların asıl sözleşme dışında müstakil bir kağıtla düzenlenip düzenlenmediği kontrol edilmelidir. - Bir kağıtta birbirine bağlı işlemler varsa yalnızca en yüksek vergi gerektiren işlem üzerinden vergi alınır. Ancak, bu işlemlere asıl işlem tarafı dışındaki üçüncü bir kişinin (örneğin kefil veya garantörün) eklenmesi durumunda, bu ek işlem (kefalet) **ayrıca** vergiye tabidir. - **Kefalet ve Garanti Taahhütleri (6728 S.K. Değişikliği):** - Bir sözleşmede birden fazla adi kefil veya garantörün imzası bulunsa dahi, bunlardan **yalnızca birinden** damga vergisi alınacaktır. Müfettişler, geçmiş yıllara yönelik denetimlerde her bir kefil için ayrı ayrı vergi aranıp aranmadığını ve mükerrer tarhiyat yapılıp yapılmadığını süzmelidir. #### Azami Tutar (Üst Sınır) Uygulaması ve Bedel Artışları (DVK md. 14) - **Sözleşme Bedeli Artışları:** - Azami tutardan (2026 yılı için limit: **29.115.961,10 TL**) vergi ödenmiş olan bir sözleşmede, diğer hükümler değiştirilmeksizin sadece bedel artırılıyorsa, artan bedel üzerinden **ek damga vergisi alınmaz**. - **Risk Noktası:** Denetimlerde, bedel artışının yanı sıra işin süresi, kapsamı veya tarafları gibi diğer ana unsurlarda da değişiklik yapılıp yapılmadığı incelenmelidir. Eğer bedel dışındaki hükümler de değişmişse, bu durum yeni bir sözleşme veya vergiye tabi bir değişiklik (DVK md. 2) hükmünde olup vergilendirilmelidir. - **Sözleşme Devirleri:** - Azami tutardan vergilendirilen sözleşmelerin devri halinde, asıl sözleşmeden alınan verginin **dörtte biri (1/4)** oranında vergi alınmalıdır. Devir mukavelesinde bedelin değişip değişmediği ve devralanın muafiyet durumu incelenmelidir. #### Noterler, Bankalar ve Kamu Kurumlarının Sorumluluğu (DVK md. 26, 27) - **İşleme Koyma Yasağı ve Özel Ceza Riski:** - Noterler, bankalar, KİT'ler ve 22/a kapsamındaki kurumlar, önlerine gelen kağıtların damga vergisinin ödenip ödenmediğini kontrol etmekle yükümlüdür. - Vergisi ödenmemiş bir kağıdı işleme koyan banka veya kurumlardan, mükelleften alınması gereken **ceza tutarı kadar ayrıca özel ceza** alınır. Müfettişler, banka kredi dosyalarında yer alan teminat mektupları, borç sözleşmeleri ve ipotek belgelerinin damga vergisi ödemelerini geriye dönük taramalıdır. #### İhracat ve Döviz Kazandırıcı Faaliyet İstisnaları (Ek Madde 2) - **Çift Taraflı Belge Şartı (Ek md. 2/3):** - Belge sahibi firmaların, belge konusu işe ilişkin mal/hizmet temin ettiği kişi ve kurumlarla yapacağı sözleşmelerde istisna uygulanabilmesi için **her iki tarafın da** o işle ilgili geçerli bir Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesine (VRHİB) sahip olması şarttır. Tek taraflı belgeye dayanarak yapılan tedarik sözleşmelerinde istisna uygulanması en yaygın usulsüzlük türüdür. - **İstisnanın Geri Alınması (Ek md. 2/5):** - Döviz kazandırıcı faaliyetin veya ihracatın kısmen ya da tamamen gerçekleştirilememesi durumunda, zamanında alınmayan damga vergisi, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte geri alınır. İncelemelerde kapatılan VRHİB'lerin gerçekleşme oranları kontrol edilmelidir. --- ### SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER Vergi dairesi içi operasyonlarda, VEDOP kayıtlarında ve idari süreçlerde personelin dikkat etmesi gereken teknik detaylar şunlardır: #### VEDOP ve Sistem Kayıtları - **Mükellefiyet Kodları:** - **0040 (Damga Vergisi):** Sürekli mükellefiyeti olan mükelleflerin beyannameleri bu kodla sisteme girilir. - **9047 (Tek Nispi Damga Vergisi):** Münferit sözleşmeler için kesilen tahakkuklarda bu kod kullanılmalıdır. - **Sözleşme Bilgilerinin Sisteme Girişi:** - Münferit damga vergisi tahakkuk ettirilirken, VEDOP sistemine sözleşmenin tarafları, imza tarihi, konusu ve sözleşme bedeli eksiksiz girilmelidir. İleride yapılabilecek çapraz denetimler için bu verilerin kalitesi hayati önem taşır. #### Bildirim ve Takip Yükümlülükleri (30 Günlük Süreler) - **İstisna Uygulayan Kuruluşların Bildirimi:** - Ek Madde 2 kapsamında damga vergisi istisnası uygulayarak işlem yapan kuruluşlar (bankalar, noterler vb.), istisnaya konu işlemin mahiyetini ve alınmayan vergi tutarını **30 gün içinde** mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmek zorundadır. - **Sistem Takibi:** Vergi dairesi evrak kayıt servisi, bu bildirimleri doğrudan ilgili mükellefin tarh dosyasında arşivlemeli ve gerekirse sistemde "İstisna Takip Kartı" açmalıdır. - **Taahhüdün Gerçekleşmeme Bildirimi:** - Döviz kazandırıcı faaliyetin gerçekleşmediğinin tespit edildiği tarihi takip eden **30 gün içinde** durumu vergi dairesine bildirmeyen aracı kuruluşlar, alınmayan vergi ve cezadan mükellefle birlikte **müteselsilen sorumlu** hale gelir. Bu süreyi aşan bildirimlerde aracı kurumlara da müteselsil sorumluluk kapsamında tarhiyat yapılmalıdır. #### Geçici Maddelerin Sistemsel Takibi (Geçici Md. 4 ve 5) - **TOKİ İstisnaları:** - **Geçici Madde 4 (Geçmiş Dönem):** 13.03.2023 - 31.12.2023 tarihleri arasındaki TOKİ konut yapım ihaleleri ve sözleşmeleri sisteme "İstisna" olarak girilmelidir. - **Geçici Madde 5 (Gelecek Dönem):** 22.05.2026 - 31.12.2027 tarihleri arasında TOKİ tarafından yapılacak sosyal konut ihaleleri ve sözleşmeleri için de sistemsel istisna kodları tanımlanmalı ve ihale ilan tarihleri ile sözleşme tarihleri bu pencerelere göre kontrol edilerek sisteme işlenmelidir.

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### 1. DÜZENLEMENİN AMACI Damga Vergisi Kanunu (DVK), Türk vergi sistemi içinde doğrudan doğruya "belgeye" dayalı olarak alınan, maliye teorisinde "muamele vergileri" veya "servet transferi vergileri" sınıfına giren geleneksel bir vergileme aracıdır. Kanunun genel yapısı ve ek maddeleri incelendiğinde, düzenlemenin çoklu amaçlara hizmet ettiği görülmektedir: * **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama (Birincil Amaç):** * Kanunun 1. ve 10. maddeleri uyarınca, her türlü yazılı ve imzalı belgenin (fiziki veya elektronik) vergiye tabi tutulması, kamu maliyesi için düşük maliyetli, tahsili kolay ve sürekli bir gelir akışı sağlar. * Maktu ve nispi vergileme yöntemleriyle, iktisadi hayatın her aşamasındaki işlem hacmi üzerinden bütçeye doğrudan gelir aktarılır. * **Yatırım Teşviki ve İhracatın Desteklenmesi (Stratejik Amaç):** * **Ek Madde 2** ile getirilen geniş kapsamlı istisnalar, düzenlemenin sadece gelir odaklı olmadığını, aynı zamanda makroekonomik dengeleri gözeterek ihracatı, döviz kazandırıcı faaliyetleri ve savunma sanayi yatırımlarını teşvik etmeyi amaçladığını gösterir. * **Geçici Madde 4 ve 5** ile TOKİ’nin sosyal konut projelerine sağlanan muafiyetler, konut arzını artırmaya ve dar gelirli vatandaşların konuta erişimini kolaylaştırmaya yönelik maliye politikası müdahaleleridir. * **Kayıt Dışılıkla Mücadele ve Vergi Tabanını Genişletme (İkincil Etki):** * Elektronik imzalı belgelerin vergi kapsamına alınması (Madde 1), dijitalleşen ekonomide vergi tabanının korunmasını amaçlar. * Noterler, bankalar ve kamu kurumlarına yüklenen kontrol ve bildirim sorumlulukları (Madde 26, 27), işlemlerin kayıt altına alınmasını zorunlu kılarak dolaylı bir denetim mekanizması oluşturur. --- ### 2. PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER Damga vergisinin piyasa dinamikleri, sektörler ve mükellef psikolojisi üzerindeki orta ve uzun vadeli etkileri şu şekildedir: #### Sektörel Dinamikler ve Yatırım Kararları * **Finans ve Dış Ticaret Sektörü:** Ek Madde 2 kapsamındaki istisnalar, ihracatçıların ve finans kurumlarının küresel pazardaki rekabet gücünü korur. Döviz kazandırıcı faaliyetlerde damga vergisinin sıfırlanması, işlem maliyetlerini düşürerek dış ticareti stimüle eder. * **İnşaat ve Kamu İhaleleri:** TOKİ ihalelerine ve sözleşmelerine getirilen istisnalar (Geçici Madde 5), kamu yatırımlarında maliyet artışlarını frenler. Ancak bu durum, kamu projeleri ile özel sektör projeleri arasında haksız rekabet algısı yaratabilir. * **Sermaye Piyasaları ve Bankacılık:** Mükerrer Madde 30 ile Cumhurbaşkanı'na tanınan yetki çerçevesinde, SPK ve BDDK düzenlemelerine tabi kağıtlarda vergi oranlarının sıfıra kadar indirilebilmesi, finansal derinleşmeyi ve sermaye piyasası araçlarının çeşitlenmesini destekler. #### Mükellef Psikolojisi ve İşlem Maliyetleri * **Sözleşme Yapmaktan Kaçınma Eğilimi:** Nispi damga vergisinin yüksek oranlı olduğu durumlarda, aktörler yazılı sözleşme yapmaktan kaçınabilir veya sözleşme bedellerini düşük gösterme (muvazaa) eğilimine girebilir. Bu durum, piyasada hukuki güvenceyi zayıflatır ve uyuşmazlık anında ispat kolaylığını ortadan kaldırır. * **Dijital Dönüşüme Direnç:** Elektronik ortamdaki belgelerin de aynı oranda vergilendirilmesi, e-ticaret ve dijitalleşmenin getireceği maliyet avantajını kısmen sınırlar. * **Yıllık Üst Sınır (Cap) Etkisi:** Madde 14 uyarınca belirlenen azami vergi tutarı (2026 yılı için 29.115.961,10 TL), çok büyük ölçekli birleşme, devralma veya altyapı projelerinde işlem maliyetlerini öngörülebilir kılar ve büyük yatırımların önünü açar. --- ### 3. HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME #### Güçlü Yönler * **İktisadi Gerçeklik ilkesi (Substance Over Form):** Madde 4'te yer alan, kağıtların mahiyetinin tayininde üzerlerindeki yazının "tazammun ettiği hüküm ve manaya" bakılacağı ilkesi, vergi kaçırma amaçlı yapay sözleşme isimlendirmelerinin önüne geçer. * **Çifte Vergilemenin Önlenmesi:** 6728 sayılı Kanunla yapılan reformlar (Madde 5 ve 6) ile nispi vergiye tabi kağıtların sadece tek nüshasından vergi alınması, pey akçesi, cezai şart gibi fer'i nitelikteki taahhütlerden başlı başına vergi alınmaması vergi tekniği açısından büyük bir gelişmedir. * **Güçlü Tahsilat ve Otomasyon Ağı:** Noterler ve bankaların müteselsil sorumluluğu (Madde 27), vergi dairesinin fiziki denetim yükünü azaltarak oto-kontrol yoluyla yüksek tahsilat oranları sağlar. #### Zayıf Yönler ve Yargı Uyuşmazlığı Potansiyeli * **"Hükmünden Faydalanma" Kavramının Muğlaklığı:** Yabancı memleketlerde düzenlenen kağıtların Türkiye'de "hükmünden faydalanılması" halinde vergiye tabi tutulması (Madde 1 ve 3), vergi hukukunun en çok dava konusu yapılan alanlarından biridir. "Faydalanma" kriterinin objektif sınırlarının çizilmemiş olması, mükellefler ile idare arasında ciddi uyuşmazlıklar yaratmaktadır. * **Vergi Adaleti ve Mali Güç İlkesi Açısından Zayıflık:** Damga vergisi, mükellefin ödeme gücünü (gelir veya kârını) dikkate almayan, tamamen şekli bir işlemin varlığına bağlı dolaylı bir vergidir. Zarar eden bir şirketin hayatta kalmak için imzaladığı borç yapılandırma sözleşmesinden yüksek tutarda nispi damga vergisi alınması, Anayasa'nın "mali güce göre vergileme" ilkesiyle çelişir. * **Yeniden Değerleme Oranının (YDO) Aşındırıcı Etkisi:** Maktu vergilerin ve azami sınırların her yıl YDO oranında otomatik artması (Mükerrer Madde 30), yüksek enflasyon dönemlerinde işlem maliyetlerini suni olarak yükseltmektedir. --- ### 4. EK ARAŞTIRMA VE CUMHURBAŞKANLIĞI YETKİLERİ 700 sayılı KHK ile yapılan uyum düzenlemeleri çerçevesinde, kanundaki "Bakanlar Kurulu" ibareleri "Cumhurbaşkanı" olarak değiştirilmiştir. Bu durum, yürütme organına vergi politikalarını hızlıca realize etme esnekliği sağlamıştır: * **Geniş Marjlı Yetki Sınırları:** Mükerrer Madde 30 kapsamında Cumhurbaşkanı'na maktu vergileri 10 katına, nispi vergileri ise 1 katına kadar artırma; maktu vergileri yarısına, nispi vergileri ise sıfıra kadar indirme yetkisi verilmiştir. Bu yetki, ekonomik dalgalanmalara karşı (örneğin kriz dönemlerinde belirli sektörlerdeki sözleşme vergilerini sıfırlayarak) hızlı reaksiyon gösterme imkanı tanır. * **TOKİ Muafiyeti Süre Uzatımı:** Geçici Madde 5 ile sosyal konut projelerine sağlanan istisna süresini (31/12/2027'ye kadar geçerli olan) 3 yıla kadar uzatma yetkisinin Cumhurbaşkanı'na verilmesi, konut sektöründeki konjonktürel daralmalara karşı yürütmenin elindeki esnek bir maliye politikası enstrümanıdır. * **2026 Yılı Güncel Sınırı:** 71 Seri No'lu Damga Vergisi Genel Tebliği ile 1/1/2026 tarihinden itibaren uygulanacak olan 29.115.961,10 TL'lik azami tutar, yüksek montanlı ticari işlemlerde tavan sınır görevi görerek Türkiye'nin doğrudan yabancı yatırımlar açısından bir "maliyet tuzağına" düşmesini engellemektedir.

İşlem