Finansal kiralama sözleşmesi gereğince taşıtların kiralayan şirkete devrine ilişkin işlemlerin noter harcından muaf olup olmadığı hk.

Mevzuat Listesine Dön

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

Gaziantep Defterdarlığı

Gaziantep Defterdarlığı

Sayı

:

E-16700543-140[26-515-76]-91481

29.07.2026

Konu

:

Finansal kiralama sözleşmesi gereğince taşıtların kiralayan şirkete devrine ilişkin işlemlerin noter harcından muaf olup olmadığı hk.

         

İlgi

:

05.06.2026 tarihli özelge talep formu

İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden, şirketinizin 2022 yılında düzenlenen finansal kiralama sözleşmesi ile kiralama yoluyla araç alımları yaptığı, 2026 yılında kira süresinin bitmesi üzerine söz konusu araçların mülkiyetinin şirketinize devri aşamasında ilgili noterlik tarafından binde iki oranında noter harcı alınacağının tarafınıza beyan edildiği belirtilerek, 6361 sayılı Kanunun 37 nci  maddesine göre söz konusu devir işlemlerinin noter harcından istisna olup olmadığı hususunda görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.

492 sayılı Harçlar Kanununun 38 inci maddesinin birinci fıkrasında, noter işlemlerinden bu Kanuna bağlı (2) sayılı tarifede yazılı olanların noter harçlarına tabi olduğu; 40 ıncı maddesinde, noter harçlarını, harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerin ödemekle mükellef oldukları; 41 inci maddesinde, noter harçlarının (2) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer veya ağırlık ölçüsüne göre nispi, işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı; 43 üncü maddesinin son fıkrasında, motorlu kara taşıtları ile ilgili alım, satım ve taahhüt işlemlerinde gösterilecek değerin; işleme konu olan taşıtın cinsi, markası, model, tipi ve yaşı itibarıyla Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğince tespit edilen ve işlemin yapıldığı tarihte geçerli olan kasko sigortasına esas değerinden aşağı olamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun 123 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında ise özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmayacağı hüküm altına alınmıştır.

Öte yandan, 7566 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 7 nci maddesiyle 492 sayılı Kanuna bağlı (2) sayılı tarifenin "I-Değer veya ağırlık üzerinden alınan nispi harçlar:" bölümünün mülga (5) numaralı fıkrası, 1/1/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere "5. 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında araçların ilk tescil işlemleri ile tescil edilmiş araçların satış ve devirlerinde, 1.000 TL'den az olmamak üzere satış ve devir bedeli üzerinden (Binde 2)

Tescil edilmiş araçların ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesi bulunanlara yapılan satış ve devirlerinde bu harç alınmaz." şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

Diğer taraftan, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanununun 37 nci maddesinde, "(1) Finansal kiralama sözleşmeleri, bu sözleşmelerin devrine ve tadiline ilişkin kâğıtlar, finansal kiralama konusu malların teminine ilişkin kiralayan ve satıcı arasında düzenlenen sözleşmeler ile bunların teminatı amacıyla düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden, bu kâğıtlarla ilgili yapılacak işlemler (finansal kiralama konusu gayrimenkullerin kiralayanlar tarafından devir alınmasına ilişkin tapu işlemleri hariç) harçtan müstesnadır.

(2) Satıp geri kiralama yöntemi ile yapılan kiralama sözleşmeleri kapsamında kiralanan taşınmazların sözleşme süresi sonunda kiracı adına tapuya tescili tapu harcından müstesnadır." hükmü yer almaktadır.

Görüldüğü üzere, 6361 sayılı Kanunun 37 nci maddesinde yer alan düzenleme ile finansal kiralama sözleşmeleri, bu sözleşmelerin devrine ve tadiline ilişkin kâğıtlar, finansal kiralama konusu malların teminine ilişkin kiralayan ve satıcı arasında düzenlenen sözleşmeler ile bunların teminatı amacıyla düzenlenen kâğıtlarla ilgili işlemlere harç istisnası getirilmiş olup, finansal kiralama konusu araçların kiralama süresi sonunda kiracıya devrine ilişkin işlemlerin harçtan istisna tutulacağına dair bir düzenlemeye yer verilmemiştir.

Bu itibarla, 2022 yılında düzenlenen finansal kiralama sözleşmesi kapsamında şirketinize kiralanan araçların 2026 yılında kira süresinin bitmesi üzerine mülkiyetinin şirketinize devri aşamasında noterde yapılacak işlemlerin 6361 sayılı Kanunun 37 nci  maddesi kapsamında noter harcından istisna tutulması mümkün bulunmamakta olup, söz konusu devir işlemlerinde, 492 sayılı Kanunun 43 üncü maddesi ve Kanuna bağlı (2) sayılı tarifenin I/5 inci fıkrası uyarınca, kasko değerinden aşağı olmamak üzere beyan edilen değer (KDV'li satışlarda KDV hariç bedel) üzerinden, 1.000 TL'den az olmamak üzere binde 2 oranında harç alınması gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

Giriş Yap Ücretsiz Kayıt Ol

AI Vergi Forumu: Finansal kiralama sözleşmesi gereğince taşıtların kiralayan…

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: Finansal kiralama sözleşmesi gereğince taşıtların kiralayan…

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

### Finansal Kiralama İşlemlerinde Noter Harcı İstisnası ve Kapsamı ### 1. Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi Bu düzenleme; finansal kiralama sözleşmeleri ve ilgili işlemlerin vergilendirilmesinde uygulanacak istisna sınırlarını netleştirerek vergi güvenlik müessesesini çalıştırmayı ve harç istisnalarının kanuni hudutlarını dar yorum ilkesi doğrultusunda uygulamayı amaçlar. 6361 sayılı Kanun'un 37. maddesi, finansal kiralamanın finansman fonksiyonunu desteklemek adına belirli kağıt ve işlemleri harçtan muaf tutarken, bu istisnanın kapsamını mülkiyetin devri aşamasını kapsamayacak şekilde sınırlar. Korunan hukuki yarar, vergi adaletini sağlamak ve kanunla açıkça düzenlenmeyen hususlarda kıyas yoluyla istisna yaratılmasının önüne geçmektir. ### 2. Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar #### Harç Kanunu Kapsamında Noter İşlemleri ve Matrah - **Noter Harcı Yükümlülüğü:** 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 38 ve 40. maddeleri gereğince, noter işlemlerinden (2) sayılı tarifeye girenler harca tabi olup, harcı işlemin yapılmasını isteyenler öder. - **Motorlu Araçlarda Matrah Tespiti:** Motorlu kara taşıtlarının alım, satım ve devir işlemlerinde esas alınacak matrah; Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğince belirlenen kasko sigortası değerinden aşağı olamaz. - **Nispi Harç Oranı:** 7566 sayılı Kanun'la değiştirilen 492 sayılı Kanun’a bağlı (2) sayılı tarifenin I/5 numaralı fıkrası uyarınca, motorlu araçların ilk tescil ile satış ve devir işlemlerinde, 1.000 TL'den az olmamak üzere, satış ve devir bedeli üzerinden binde 2 oranında nispi harç alınır. #### Finansal Kiralama (Leasing) İstisnaları ve Sınırları - **6361 Sayılı Kanun Madde 37 Hükümleri:** Finansal kiralama sözleşmeleri, bunların devir/tadilleri, kiralayan ile satıcı arasındaki temin sözleşmeleri ve teminat kağıtları damga vergisinden ve ilgili işlemlerden harçtan müstesnadır. - **İstisnanın Hariç Tuttuğu Alanlar:** İlgili madde hükmü, finansal kiralama konusu gayrimenkullerin kiralayanlar tarafından devir alınmasına ilişkin tapu işlemleri ile sözleşme süresi sonunda mülkiyetin kiracıya devredilmesi işlemlerini açıkça kapsam dışı bırakmıştır. - **Devir Aşamasındaki Vergi Yükü:** Kiralama süresinin sona ermesiyle birlikte, finansal kiralama konusu taşıtların mülkiyetinin kiralayan şirketten kiracıya (kullanıcıya) devri aşamasında, 6361 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir harç istisnası uygulanmaz. ### 3. Önceki Uygulamalardan / Klasik Usulden Temel Farkı Finansal kiralama işlemlerinde sözleşme süresince sağlanan vergisel kolaylıklar ve kağıt üzerindeki harç istisnaları, sözleşme süresinin bitiminde mülkiyetin devri aşamasına teşmil edilmemekte; klasik harç usulü ve 7566 sayılı Kanun'la güncellenen binde 2 oranındaki nispi noter harcı rejimi, sözleşme bitimindeki devir işlemleri için doğrudan ve istisnasız olarak geçerliliğini korumaktadır.

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### KAPSAM Bu özelge ve ilgili mevzuat hükümleri, doğrudan aşağıdaki mükellef gruplarını ve sektörel aktörleri etkilemektedir: - Finansal kiralama (leasing) yoluyla motorlu kara taşıtı edinen **tüm gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri** (KOBİ'ler, büyük ölçekli işletmeler, serbest meslek erbabı). - Finansal kiralama sözleşmesi süresi 2026 yılı içinde dolan ve sözleşme konusu taşıtların mülkiyetini devralacak olan kiracı şirketler. - İşlem tarafı olan **finansal kiralama (kiralayan) şirketleri** ve ilgili **noterlikler**. ### MALİ VE OPERASYONEL ETKİ - **Ek Mali Yük (Harç Maliyeti):** Finansal kiralama sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte, taşıt mülkiyetinin kiracıya devri işleminde 6361 sayılı Kanun'un 37. maddesindeki genel harç istisnasından yararlanılamayacağı netleşmiştir. Bu durum, devir aşamasında 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (2) sayılı tarifenin I/5 inci fıkrası uyarınca ek bir maliyet yaratmaktadır. - **Vergi Matrahı ve Oranı:** Devir işlemlerinde harç matrahı; aracın kasko sigortası değerinden aşağı olmamak üzere beyan edilen satış/devir bedeli (KDV hariç) olarak belirlenmiştir. Bu matrah üzerinden **binde 2 (0,002)** oranında noter harcı hesaplanacaktır. - **Asgari Tutar Sınırı:** Yapılacak devir işleminde hesaplanan harç tutarı ne olursa olsun, 7566 sayılı Kanun gereğince **1.000 TL’den az olmamak üzere** noter harcı tahsil edilecektir. - **Bildirim ve Belge Düzeni Yükümlülüğü:** Noter nezdinde gerçekleştirilecek devir işlemlerinde, araç kasko değerlerinin kontrolü ve doğru bedel üzerinden (KDV hariç) faturalandırma/belgelendirme süreçlerinin muhasebe departmanınca eksiksiz yürütülmesi gerekmektedir. ### EYLEM PLANI (NE YAPILMALI?) - **Sözleşme Vadelerinin Tespiti:** Muhasebe ve finans departmanları, portföylerindeki devam eden finansal kiralama sözleşmelerinin bitiş tarihlerini (özellikle 2026 yılı ve sonrasında sona erecekleri) acilen gözden geçirmelidir. - **Bütçeleme ve Nakit Akışı Planlaması:** Kira süresi bitiminde mülkiyeti devralınacak her bir araç için kasko değerleri baz alınarak binde 2 oranında (ve en az 1.000 TL) noter harcı maliyeti hesaplanmalı ve bütçeye yansıtılmalıdır. - **Noter İşlemleri Sırasında Doğru Beyan:** Noterlikte yapılacak tescil ve devir işlemlerinde, taşıtın güncel kasko değeri ile kiralayan şirket tarafından düzenlenen devir faturasındaki bedelin (KDV hariç) uyumlu olduğundan emin olunmalı, eksik harç ödemesi nedeniyle vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile karşılaşılmaması için matrah beyanında titizlik gösterilmelidir. - **KDV ve Belge Düzeni Uyumu:** Kiralayan şirket tarafından kesilecek devir faturasında KDV matrahının doğru oluşturulduğu, noter harcı hesaplanırken ise bu tutarın KDV hariç kısmının dikkate alındığı muhasebe fişlerinde ve kayıtlarında kontrol edilmelidir.

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ - **Tarh ve Tahakkuk İşlemleri:** - Finansal kiralama sözleşmelerine istinaden, kira süresinin sonunda (söz konusu özelgede 2026 yılı) taşıt mülkiyetinin kiracıya devredilmesi aşamasında, 6361 sayılı Kanunun 37 nci maddesi kapsamında bir noter harcı istisnası uygulanmayacağı unutulmamalıdır. - Noterlik işlemleri sırasında, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (2) sayılı tarifenin I/5 inci fıkrası gereğince, devir ve satış bedeli üzerinden binde 2 oranında nispi harç tarh ve tahakkuk ettirilmelidir. - Tahakkuka esas alınacak matrah tespit edilirken; Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğince (TSRSB) yayımlanan kasko değerinden aşağı olmamak üzere beyan edilen tutar dikkate alınmalıdır. İşleme konu bedelin KDV'li olması durumunda, matrah hesabında KDV hariç bedel esas alınmalıdır. - Uygulanacak harç tutarında taban sınır gözetilmeli; hesaplanan tutar ne olursa olsun 1.000 TL'den az harç tahsil edilmemelidir. - **Tahsilat ve Tebligat Süreçleri:** - Noter harçları, harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişiler tarafından işlem sırasında peşin olarak ödenir. Vergi dairesi personeli, sonradan yapılacak vergi incelemeleri veya tecil-terkin işlemlerinde bu ödemelerin eksiksiz yapıldığını kontrol etmelidir. - Eksik tahsilat tespit edilmesi durumunda, 492 sayılı Kanun hükümleri uyarınca ikmalen veya re'sen tarh edilen harçlar ve buna bağlı vergi ziyaı cezaları, ilgili mükelleflere 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde tebliğ edilmelidir. --- ### DENETİM VE RİSK ALANLARI - **Gri Alanlar ve Yanılgılar:** - Mükelleflerin sıklıkla düştüğü en büyük yanılgı, 6361 sayılı Kanunun 37 nci maddesinde yer alan *"bu kâğıtlarla ilgili yapılacak işlemler ... harçtan müstesnadır"* ibaresinin, sözleşme süresi sonunda mülkiyetin devri aşamasını da kapsadığını varsaymalarıdır. Denetim elemanları, finansal kiralama sözleşmesinin yapılması/devri aşamasındaki kağıt istisnası ile mülkiyetin devri aşamasındaki tescil/devir işlemlerinin hukuki olarak ayrı değerlendirilmesi gerektiğine dikkat etmelidir. - Kanun maddesinde, gayrimenkuller için istisna kapsamı (tapu işlemleri hariç şeklinde) açıkça daraltılmışken, menkul (taşıt) devirleri konusunda kiralayan şirketten kiracıya geçişte açık bir harç istisnası hükmünün bulunmadığı gözden kaçırılmamalıdır. - **Usulsüzlük ve Vergi Ziyaı Riskleri:** - Motorlu kara taşıtlarının devirlerinde matrah olarak kasko değerinin altında beyannameler verilmesi (düşük bedel gösterilmesi suretiyle harç matrahının aşındırılması) en yaygın risk alanıdır. - 492 sayılı Kanunun 43 üncü maddesi uyarınca, işlemin yapıldığı tarihteki geçerli kasko değeri ile beyan edilen bedel çapraz kontrole tabi tutulmalıdır. Kasko değerinin altında kalan işlemler için eksik tahsil edilen harçlar, vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle birlikte ikmalen tarh edilmelidir. --- ### SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER - **VEDOP ve Otomasyon Kontrolleri:** - Noterlik otomasyon sistemi ile VEDOP entegrasyonunda, tescil edilmiş araçların satış ve devirlerinde 7566 sayılı Kanun'la getirilen 1.000 TL taban tutar ve binde 2 oran parametrelerinin doğru tanımlandığı sistem yöneticileri tarafından teyit edilmelidir. - İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesi bulunanlara yapılan satış ve devirlerde harç istisnası uygulanıp uygulanmadığı sistem sorgularında izlenmeli; finansal kiralama sözleşmesi bitimindeki devirlerin bu istisna kapsamında olmadığından (yetki belgesine dayalı ticari alım-satım olmadığı durumlarda) emin olunmalıdır. - **İç Yazışmalar ve Görüş Talepleri:** - Vergi dairelerine intikal eden benzer tereddütlerde, söz konusu özelge (GİB Gaziantep Defterdarlığı'nın 29.07.2026 tarihli ve E-16700543-140[26-515-76]-91481 sayılı görüşü) emsal içtihat olarak değerlendirilmeli, mükellef başvurularına verilecek yazılı cevaplarda bu yasal dayanaklar eksiksiz şekilde zikredilmelidir.

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### 1. DÜZENLEMENİN AMACI * **Vergi Tabanını Genişletme ve Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele:** Düzenleme, finansal kiralama sözleşmeleri çerçevesinde gerçekleştirilen mülkiyet devir işlemlerinin harç istisnası kapsamında olmadığını netleştirerek, vergi tabanının daralmasını önlemekte ve kamu gelirlerini güvence altına almaktadır. * **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama:** Harçlar Kanunu'nun (2) sayılı tarifesinde yapılan değişiklikler ve 6361 sayılı Kanun hükümleri arasındaki sınırların netleştirilmesi, noter işlemleri üzerinden bütçeye istikrarlı bir maktu ve nispi gelir akışı sağlamayı hedeflemektedir. * **Mevzuatın Yeknesaklığı ve Doğrudan Uygulanabilirlik:** Özelge, farklı kanunlar arasındaki yetki ve istisna çakışmalarını ortadan kaldırarak vergi idaresinin uygulama birliğini sağlamasına ve mükelleflerin yasal yükümlülüklerini hatasız yerine getirmesine hizmet etmektedir. --- ### 2. PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER * **Sektörel Dinamikler ve Finansal Kiralama (Leasing) Maliyetleri:** * Finansal kiralama, işletmelerin yatırım mallarına ve taşıtlara özkaynak harcamadan erişmesini sağlayan kritik bir finansman enstrümanıdır. * Sözleşme süresi sonunda mülkiyetin kiracıya devri aşamasında binde 2 oranında noter harcının (ve güncel düzenlemeler gereği 1.000 TL alt sınırının) uygulanacak olması, leasing yoluyla taşıt edinen işletmelerin toplam maliyet yükünü hafifçe artırmaktadır. * **Mükellef Psikolojisi ve Uyum Maliyetleri:** * Mükellefler genellikle özel kanunlardaki (6361 sayılı Kanun) genel nitelikli harç istisnalarının mülkiyet devir aşamalarını da kapsadığını varsayma eğilimindedir. Bu durum, kapanış aşamasında beklenmeyen maliyetlerle karşılaşılmasına ve mükellef nezdinde vergiye gönüllü uyum algısının zedelenmesine yol açabilmektedir. * Özelge, bu belirsizliği ortadan kaldırarak şirketlerin bütçe planlamalarını daha rasyonel yapabilmesini sağlamaktadır. --- ### 3. HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME * **Vergi Tekniği ve Kanunilik İlkesi:** * **Güçlü Yönler:** Vergi hukukunda "muafiyet ve istisnaların kanunla düzenlenmesi" ve "kıyas yasağı" ilkeleri temeldir. 6361 sayılı Kanun'un 37. maddesi, finansal kiralama sözleşmeleri ve ilgili teminat kâğıtları için harç istisnası getirirken, gayrimenkuller hariç olmak üzere mülkiyetin devri aşamasını bu istisnanın kapsamına açıkça dâhil etmemiştir. İdare, kanuni metnin lafzına sadık kalarak doğru bir hukuki yorum yapmıştır. * **Zayıf Yönler / Yapısal Sorunlar:** Kanun koyucunun finansal kiralama işlemlerini teşvik etmek amacıyla sözleşme aşamasında sağladığı harç istisnasının, sözleşmenin doğal sonucu olan mülkiyet devri aşamasında vergilendirilmesi, vergi tekniğinde "çifte vergilendirme benzeri bir maliyet yığılmasına" veya finansal kiralama mantığıyla çelişen bir mali yüke yol açabilmektedir. * **Yargı Uyuşmazlıkları Potansiyeli:** * Mükelleflerin, finansal kiralamanın tamamlayıcı bir unsuru olan mülkiyet devrinin de 6361 sayılı Kanun kapsamındaki istisnadan yararlanması gerektiği iddiasıyla vergi mahkemelerinde dava açma potansiyeli yüksektir. Yargı mercilerinin Harçlar Kanunu'nun (2) sayılı tarifesi ile 6361 sayılı Kanun'un lafzı arasında yapacağı yorumlar, gelecekteki ihtilafların seyrini belirleyecektir.

İşlem