Mevzuat Listesine Dön

Özelge

Kısmı bölünme suretiyle yeni kurulan şirketin vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi uygulamasından yararlanıp yararlanamayacağı

  • 5520 Sayılı Kanun
  • 2025-12-19
  • Sayı 62030549-120-1692392

İşlemler

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İstanbul Defterdarlığı

Gelir Kanunları Gelir ve Kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğü

Sayı

:

E-62030549-120-….

19.12.2025

Konu

:

Kısmı bölünme suretiyle yeni kurulan şirketin vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi uygulamasından yararlanıp yararlanamayacağı

         

İlgi

:

….

İlgide kayıtlı özelge talep formunun incelenmesinden, Şirketinizin … tarihi itibarıyla …. bünyesinden kısmi bölünme yoluyla kurulduğu belirterek, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesinde yer alan vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi uygulamasından yararlanılıp yararlanılamayacağı hususunda görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun "Devir, bölünme ve hisse değişimi" başlıklı 19 uncu maddesinde;

''(3) Aşağıdaki işlemler bölünme veya hisse değişimi hükmündedir:

"...

b) Kısmî bölünme: Tam mükellef bir sermaye şirketinin veya sermaye şirketi niteliğindeki bir yabancı kurumun Türkiye'deki iş yeri veya daimî temsilcisinin bilânçosunda yer alan ve en az iki tam yıl süreyle elde tutulan iştirak hisseleri ya da sahip oldukları üretim veya hizmet işletmelerinin bir veya birkaçını kayıtlı değerleri üzerinden aynî sermaye olarak mevcut veya yeni kurulacak tam mükellef bir sermaye şirketine devretmesi, bu Kanunun uygulanmasında kısmî bölünme hükmündedir. Ancak, üretim veya hizmet işletmelerinin devrinde, işletme bütünlüğü korunacak şekilde faaliyetin devamı için gerekli aktif ve pasif kalemlerin tümünün devredilmesi zorunludur. Kısmî bölünmede devredilen varlıklara karşılık edinilen devralan şirket hisseleri, devreden şirkette kalabileceği gibi doğrudan bu şirketin ortaklarına da verilebilir. İştirak hisselerinin bu bent kapsamında devrinde, devralan şirketin hisselerinin devreden şirketin ortaklarına verilmesi halinde, devredilen iştirak hisselerine ilişkin borçların da devri zorunludur.

..."

hükmü yer almaktadır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ''Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi'' başlıklı mükerrer 121 inci maddesinde;

"Ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar ile kurumlar vergisi mükelleflerinden (finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç olmak üzere), bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen şartları taşıyanların yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5'i, ödenmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinden indirilir. Şu kadar ki hesaplanan indirim tutarı, her hâl ve takdirde 1 milyon (324 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile 1/1/2024 tarihinden itibaren verilmesi gereken yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde uygulanmak üzere 6.900.000 TL)Türk lirasından fazla olamaz. İndirilecek tutarın ödenmesi gereken vergiden fazla olması durumunda kalan tutar, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilebilir. Bu süre içinde mahsup edilemeyen tutarlar red ve iade edilmez. Gelir vergisi mükelleflerinin yararlanacağı indirim tutarı, ticari, zirai veya mesleki faaliyet nedeniyle beyan edilen kazançların toplam gelir vergisi matrahı içerisindeki oranı dikkate alınmak suretiyle hesaplanan gelir vergisi esas alınarak tespit edilir.

Söz konusu indirimden faydalanabilmek için;

1. İndirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş (Kanuni süresinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannameler bu şartın ihlali sayılmaz.) olması,

2. (1) numaralı bentte belirtilen süre içerisinde kesinleşmiş olması koşuluyla vergi beyannamelerindeki vergi türleri itibarıyla ikmalen, re'sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bulunmaması (Kesinleşen tarhiyatların, indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl için geçerli olan, birinci fıkradaki indirim tutar sınırının %1'ini aşmaması durumunda bu şart ihlal edilmiş sayılmaz.),

3. İndirimin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarih itibarıyla, (1) numaralı bent kapsamındaki vergi beyannameleri üzerine tahakkuk eden vergilerin ödenmiş olması (Ödemenin, ilgili mevzuatı gereği istenilen bilgi ve belgelerin tam ve eksiksiz olarak ibraz edilmiş olması koşuluyla, vergi kanunları gereği doğan iade alacaklarından mahsuben yapılmış olması ve indirimden yararlanıldıktan sonra söz konusu iade alacağı tutarının mahsuben ödemesi talep edilen vergi borcu tutarının altına düşmesi hâlinde, eksik ödenmiş duruma gelen vergilerin mahsuben ödenmek istenilen tutarın %10'unu aşmaması kaydıyla, eksik ödenmiş vergiler dolayısıyla veya vergi kanunları gereğince, tecil edilerek belirlenen şartların gerçekleşmesine bağlı olarak terkin edilecek vergilerin, şartların sağlanamaması hâlinde kanunlarında belirlenen tecil süresinin sonunu takip eden onbeşinci günün bitimine kadar ödenmesi şartıyla, bu şart ihlal edilmiş sayılmaz.), ayrıca, vergi aslı (vergi cezaları ile fer'i alacaklar dâhil) 1.000 Türk lirasının üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunmaması,

şarttır.

..."

hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi uygulamasına ilişkin usul ve esaslar 301 ve 312 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğleri ile belirlenmiştir.

Dolayısıyla, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesinde yer alan indirim hükmünden faydalanılabilmesi için kısmi bölünme yoluyla kurulan kurumun en az 3 yıldır (beyannamenin ait olduğu yıl ve önceki iki yıl) faaliyette bulunuyor olması ve indirim hakkı için diğer tüm şartları da sağlamaları gerekmektedir.

Bu hüküm ve açıklamalara göre, …. tarafından gerçekleştirilen kısmi bölünme neticesinde, Şirketinizin …/…/2023 tarihinde kurulduğu ve henüz 3 yıl faaliyette bulunmadığı hususu dikkate alındığında, "indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş olması" şartını sağlamaması nedeniyle, 2023 ve 2024 hesap dönemlerine ilişkin olarak Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesinde yer alan vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi uygulamasından yararlanması mümkün bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, Şirketinizin en az 3 yıldır faaliyette bulunuyor olması ve Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesinde yer alan vergiye uyumlu mükelleflere uygulanan vergi indirimine ilişkin diğer tüm şartları da sağlaması halinde, söz konusu vergi indirimi uygulamasından yararlanabileceği tabiidir.

Bilgi edinilmesini rica ederim

Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

AI Vergi Forumu: Kısmı bölünme suretiyle yeni kurulan şirketin vergiye…

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: Kısmı bölünme suretiyle yeni kurulan şirketin vergiye…

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

### **Kısmı Bölünmeyle Kurulan Şirketin Vergi İndiriminden Yararlanma Durumu** #### **1. Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi** Vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi (Gelir Vergisi Kanunu mük. md. 121), mükelleflerin vergi uyumunu teşvik etmek amacıyla sunulan bir imkândır. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 19. maddesi, **kısmi bölünme**yi, tam mükellef bir şirketin varlıklarını (iştirak hisseleri veya işletmelerini) aynî sermaye olarak yeni kurulan bir şirkete devretmesini düzenler. İndirimden yararlanmanın koşulları, mükellefin **3 yıllık süreçte beyanname sunumu, tarhiyat olmaması ve vergi borcu bulunmaması** gibi uyum kriterlerine bağlıdır. --- #### **2. Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar** ##### **A. Kısmi Bölünmenin Hukuki Niteliği (KVK md. 19/3-b)** - **Tanım**: Tam mükellef bir sermaye şirketinin, **en az 2 yıl elinde tuttuğu** iştirak hisseleri veya üretim/hizmet işletmelerini, kayıtlı değerleri üzerinden **mevcut veya yeni kurulan tam mükellef bir şirkete** devretmesi. - **Şartlar**: - İşletme bütünlüğünün korunması (aktif/pasif kalemlerin tümünün devri). - Devredilen varlıklara karşılık alınan hisseler, devreden şirkette kalabilir veya ortaklarına verilebilir. - **İştirak hisselerinin devrinde**, devralan şirket hisselerinin ortaklara verilmesi halinde, devredilen iştirak hisselerine ilişkin borçların da devri zorunludur. ##### **B. Vergi İndirimi Koşulları (GVK mük. md. 121)** - **İndirim Oranı**: Yıllık beyanname üzerinden hesaplanan verginin **%5’i** (maksimum **6.900.000 TL** – 2024 itibarıyla). - **Mahsup Hakkı**: Fazla indirim tutarı, beyanname tarihinden sonraki **1 yıl içinde** diğer vergilerden mahsup edilebilir (red/iade edilmez). - **Şartlar**: 1. **Beyanname Sürekliliği**: - İndirimin hesaplandığı yıl ve **önceki 2 yıl**a ait beyannamelerin **kanuni süresinde** verilmiş olması. - Kanuni süreden sonra verilen düzeltilmiş beyannameler şart ihlali sayılmaz. 2. **Tahkikat ve Tarhiyat Yasağı**: - Son **3 yıl içinde** ikmalen/re’sen/idarece yapılan **kesinleşmiş tarhiyat bulunmaması**. - **İstisna**: Tarhiyat tutarının, o yıl için geçerli indirim sınırının **%1’ini aşmaması** halinde şart ihlal edilmiş sayılmaz. 3. **Vergi Borcu Olmama**: - Beyannamenin verildiği tarihte, son **3 yıla ait vergilerin ödenmiş** olması. - **Mahsup Koşulu**: İade alacaklarından mahsup yapılmışsa, mahsup sonrası eksik ödenen verginin **%10’unu aşmaması** şartı aranır. - **Vadesi Geçmiş Borç**: Vergi aslı + ceza + fer’i alacaklar toplamı **1.000 TL’nin üzerinde** olmaması. ##### **C. Kısmi Bölünmeyle Kurulan Şirketin Durumu** - **Yeni Kurulan Şirket**: - Kısmi bölünmeyle kurulan şirket, **kuruluş tarihinden itibaren** faaliyet süresi **3 yılı doldurmadan** (beyannamenin ait olduğu yıl + önceki 2 yıl) indirimden yararlanamaz. - **Örnek**: 2023’te kurulan şirket, **2023–2024 hesap dönemlerinde** indirimden faydalanamaz (3 yıllık şart sağlanamamıştır). - **İstisna**: Şirket **3 yıldır faaliyet gösteriyor** ve diğer tüm koşulları sağlıyorsa, indirimden yararlanabilir. --- #### **3. Önceki Uygulamalardan Temel Fark** Kısmi bölünmeyle kurulan şirketler, **yeni bir hukuki varlık** olarak değerlendirildiğinden, **faaliyet süresi** (3 yıl) **devreden şirketten bağımsız** olarak hesaplanır. Bu, **devralan şirketin** indirimden yararlanabilmesi için **kendisinin 3 yıllık uyum koşullarını** yerine getirmesi gerektiği anlamına gelir. Klasik devir/birleşme hallerinden farklı olarak, **kısmi bölünmede varlık devri** işletme bütünlüğü korunduğunda vergisel avantajlar sunulsa da, **indirimden yararlanma** için **yeni şirketin kendi tarihçesi** dikkate alınır. --- ```

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### **1. KAPSAM** - **Doğrudan Etkilenen Mükellef Grupları**: - **Kurumlar Vergisi Mükellefleri**: - Kısmî bölünme yoluyla yeni kurulan **tam mükellef sermaye şirketleri** (A.Ş., Ltd. Şti. vb.). - Kısmî bölünmeyi gerçekleştiren **devreden şirketler** (en az 2 yıl süreyle iştirak hisseleri/işletmeleri elde tutanlar). - **Gelir Vergisi Mükellefleri**: - Kısmî bölünme sonrası kurulan şirketin **ortakları** (eğer şahıs şirketi veya serbest meslek erbabı ise dolaylı etkilenme). - **Hariç Tutulanlar**: - Finans, bankacılık, sigorta, reasürans, emeklilik şirketleri ve fonları (Gelir Vergisi Kanunu mük. 121/1). --- ### **2. MALİ VE OPERASYONEL ETKİ** #### **Vergi Avantajı** - **Potansiyel İndirim**: - %5 oranında **gelir/kurumlar vergisi indirimi** (maksimum **6.900.000 TL** – 2024 ve sonrası için). - Mahsup imkanı: İndirim tutarının fazla kısmı, beyanname tarihini izleyen **1 yıl** içinde diğer vergilerden mahsup edilebilir (red/iade yok). #### **Yükümlülükler ve Kısıtlar** - **Şartlar**: - **3 Yıllık Faaliyet Süresi**: - İndirimden yararlanmak için **beyannamenin ait olduğu yıl + önceki 2 yıl** (toplam 3 yıl) boyunca: - Beyannamelerin **kanuni süresinde** verilmiş olması. - **Kesinleşmiş tarhiyat** bulunmaması (istisna: indirim sınırının %1’ini aşmayan tarhiyatlar). - **Vergi borçlarının ödenmiş** olması (1.000 TL’nin üzerinde vadesi geçmiş borç olmaması). - **Kısmî Bölünme Koşulları**: - Devredilen varlıkların **en az 2 yıl** elde tutulmuş olması. - **İşletme bütünlüğünün** korunması (aktif/pasif kalemlerin tümünün devri). - Devralan şirket hisselerinin **devreden şirkette kalması veya ortaklara devri**. - **Cezai Riskler**: - Şartların ihlali halinde: - İndirimden **geri alınması** + **faiz ve cezai müeyyideler**. - Vadesi geçmiş borçlar nedeniyle **vergi cezaları** (Gelir Vergisi Kanunu md. 341-356). --- ### **3. EYLEM PLANI (NE YAPILMALI?)** #### **Kısmî Bölünme Öncesi** - **Devreden Şirket**: - Devredilecek **işletme/aktiflerin 2 yıl** elde tutulduğunu **belgelendirme** (muhasebe kayıtları, sözleşmeler). - **Bölünme sözleşmesinde**: - İşletme bütünlüğünün korunmasını **açıkça belirtme**. - Devralan şirket hisselerinin **dağıtım planını** detaylandırma. - **Devralan Şirket (Yeni Kurulan)**: - **Ticaret siciline tescil** ve **vergi dairesine kayıt** işlemlerini **gecikmeden tamamlama**. - **Aynî sermaye artırımı** için **ekspertiz raporu** ve **değerleme belgelerini** hazırlama. #### **Vergi İndirimi Şartlarının Sağlanması** - **3 Yıllık Süre Takibi**: - Yeni kurulan şirketin **2023 yılı ve öncesinde faaliyet göstermemiş olması** nedeniyle: - **2023 ve 2024 hesap dönemlerinde** indirimden **yararlanılamaz**. - **2025 ve sonrası** için: - 2023, 2024, 2025 beyannamelerinin **kanuni süresinde** verilmesi. - **Vergi borçlarının tam ödenmesi** (1.000 TL’nin üzerinde gecikmiş borç olmaması). - **Tarhiyat kontrolü**: Son 3 yılda ikmalen/re’sen tarhiyat **olmaması** (istisna: %1 sınırı). - **Beyanname Hazırlığı**: - **Gelir/Kurumlar Vergisi Beyannamesi** ekinde: - **Vergiye uyumlu mükellef beyanı** (301/312 Seri No’lu Tebliğler uyarınca). - **İndirim tutarının hesaplanması** (maks. 6.900.000 TL). - **Mahsup Talebi**: - Fazla indirim tutarının **izleyen yıl** içinde diğer vergilerden mahsup edilmesi için **tahakkuk fişleri** ve **ödenmiş belgeleri** saklama. #### **Belge ve Süre Yönetimi** - **Kanuni Süreler**: - **Kurumlar Vergisi Beyannamesi**: Hesap dönemi sonundan itibaren **4 ay** içinde (örn. 2025 için **Nisan 2026**). - **Gelir Vergisi Beyannamesi**: **Mart ayı sonuna kadar** (ticari kazançlar için). - **Arşivleme**: - **3 yıl boyunca** aşağıdaki belgeleri saklama: - Bölünme sözleşmesi ve ticaret sicil kayıtları. - Vergi beyannameleri ve ödeme belgelendirmeleri. - Tarhiyat/ceza yoksunluğu kanıtları. --- ### **4. EK ARAŞTIRMA** - **Resmi Gazete ve Mevzuat Dayanağı**: - **5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu md. 19/3** (Kısmî bölünme tanımı). - **Gelir Vergisi Kanunu mük. md. 121** (Vergiye uyumlu mükellef indirimi). - **301 ve 312 Seri No’lu GV Genel Tebliğleri** (Uygulama usul ve esasları). - **324 Seri No’lu GV Genel Tebliği** (2024 indirim sınırı: 6.900.000 TL). - **Özelge Bağlamı**: - **GİB’in görüşü**: Kısmî bölünmeyle yeni kurulan şirket, **3 yıllık faaliyet süresini doldurmadan** indirimden yararlanamaz. - **Uygulama Örneği**: - 2023’te kurulan şirket → **2026 yılından itibaren** (2024, 2025, 2026 beyannameleriyle) indirimden faydalanabilir. ```

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### **Kısmı Bölünmeyle Kurulan Şirketlerin Vergi Uyumlu Mükellef İndiriminden Yararlanması: Uygulama, Denetim ve Sistemsel Detaylar** --- ### **1. UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ** #### **Tarh ve Tahakkuk Süreçleri** - **Şartların Kontrolü**: - Kısmı bölünmeyle kurulan şirketin **GVK mükerrer 121. maddeye göre indirimden yararlanabilmesi için**: - **3 yıllık faaliyet süresi**: İndirimin hesaplanacağı yıl ve önceki **2 yıl** olmak üzere **en az 3 yıllık beyanname verme zorunluluğu**. - Örnek: 2023’te kurulan şirket, **2023, 2024, 2025** beyannamelerini kanuni süresinde vermeli. - 2023 ve 2024 hesap dönemlerinde **indirimden yararlanamaz** (Çünkü 2023’te kurulan şirketin 2021-2022 beyannameleri yok). - **Beyanname süresi**: Kanuni süresinde verilmemiş beyannameler (düzeltme/pişmanlık hariç) şart ihlali sayılır. - **Tarhiyat durumu**: - İkmalen/re’sen/idarece tarhiyat **kesinleşmişse**, indirim tutar sınırının (**%1’ini aşmaması** koşuluyla) ihlal sayılmaz. - Kesinleşmemiş tarhiyatlar **indirimden yararlanmaya engel değildir** (ancak risk taşıyabilir). - **Vergi borcu durumu**: - **1.000 TL’nin üzerinde vadesi geçmiş borç** (vergi aslı + ceza + fer’i alacak) bulunmamalı. - **Mahsup ödemeleri**: - İade alacağından mahsup **tam ve eksiksiz belge ibrazı** koşuluyla kabul edilir. - Mahsup sonrası **eksik ödenen vergiler**, eksik tutarın **%10’unu aşmamak** kaydıyla ihlal sayılmaz. - **İndirim Hesaplaması**: - **Sınır**: Yıllık indirim tutarı **6.900.000 TL’yi** (2024’ten itibaren) aşamaz. - **Mahsup imkanı**: İndirim tutarı ödenmesi gereken vergiden fazla ise, **1 yıl içinde** diğer vergilerden mahsup edilebilir (red/iade edilmez). - **Kurumlar Vergisi mükellefleri**: GVK mük. 121’den **doğrudan** yararlanır (KVK 19. madde kapsamında bölünme, indirim şartlarını etkilemez). #### **Tebligat ve Beyanname Süreçleri** - **Kısmı bölünme sonrası devralan şirket**: - **Devir tarihi itibarıyla** (örn. 2023) **yeni kurulan şirket**, indirimden **en erken 2026 beyannamesinde** (2024, 2025, 2026 beyannameleriyle) yararlanabilir. - **Devreden şirket**: Bölünme işlemi, kendi indirim haklarını **etkilemez** (Devreden şirketin önceki yıllara ait uyum şartları devam eder). --- ### **2. DENETİM VE RİSK ALANLARI** #### **Gri Alanlar ve Usulsüzlük Riskleri** - **Kısmı Bölünmenin Geçerliliği**: - **İşletme bütünlüğü**: Devredilen **üretim/hizmet işletmesinin** tüm aktif/pasif kalemleri devredilmeli. - **Risk**: Kısmi devir (örn. sadece makine devri, stok/borç kalması) **bölünme hükmünde sayılmaz** → KVK 19. madde ihlali. - **Denetim noktası**: Devir sözleşmesinde **faaliyetin devamı için gerekli tüm varlıklar** (maddi/maddi olmayan) ve borçların devri belgelendirilmeli. - **3 Yıllık Şartın Dolandırıcılığının Önlenmesi**: - **Şirket kuruluş tarihinin manipülasyonu**: - **Risk**: Kısmı bölünmeyle kurulan şirkete, **devreden şirketin beyanname geçmişi aktarılmaya çalışılması**. - **Denetim**: Devralan şirketin **tüm beyannameleri kendi adına** verilmeli (devreden şirketin beyannameleri sayılmaz). - **Vadesi Geçmiş Borçların Tespiti**: - **1.000 TL eşiği**: **Vergi aslı + ceza + fer’i alacak** toplamı dikkate alınır. - **Risk**: Mükellefin **kısmi ödemelerle** borcu 1.000 TL’nin altına çekmesi (Tahsilat takibinde **güncel borç durumu** kontrol edilmeli). - **Tecil edilen vergiler**: - **Şart**: Tecil süresi sonrası **15 gün içinde** ödenmeli. - **Risk**: Tecil şartlarının sağlanmaması durumunda **borç vadesi geçmiş sayılır**. - **Beyanname Süresi Kontrolü**: - **Düzeltme/pişmanlık beyannameleri**: **Kanuni süresinden sonra** verilenler şart ihlali sayılmaz **ancak**: - **Risk**: Düzeltme beyannamesinin **asıl beyannameyi geçersiz kılması** (Örn. kanuni sürede verilen beyannamenin iptali halinde indirim hakkı kaybedilir). - **Tarhiyatın %1 İstisnası**: - **Kesinleşmiş tarhiyat**: İndirim tutar sınırının **%1’ini aşmamalı**. - **Risk**: **İndirim tutarı değişken** (6.900.000 TL) → Her yıl **%1’lik limit** yeniden hesaplanmalı. - **Denetim**: Tarhiyat tutarlarının **yıllık indirim sınırının %1’i** (2024 için **69.000 TL**) ile karşılaştırılması. --- ### **3. SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER** #### **VEDOP/Sistem Kayıtları** - **Mükellef Sorgulaması**: - **Kısmı bölünmeyle kurulan şirketler**: - **Kuruluş tarihi** ve **beyanname verme geçmişi** VEDOP’tan doğrulanmalı. - **Devralan şirketin**: - **Ticaret sicil kaydı** (bölünme işleminin tescil tarihi). - **Vergi kimlik numarası** ve **faaliyet konusu** (devredilen işletmenin faaliyetine uygun olup olmadığı). - **Devreden şirketin**: - **Devredilen varlıkların** (iştirak hisseleri/işletme) **2 yıl süreyle elden çıkarılamaması** (KVK 19/3). - **Beyanname Durumu Kontrolü**: - **GVK mük. 121. madde şartları**: - **Beyanname verme durumu**: `Beyanname Durumu` ekranında **kanuni süresinde verilen beyannameler** filtrelenmeli. - **Tarhiyat durumu**: `Tarhiyat Takip` ekranında **kesinleşmiş tarhiyatlar** ve **tutarları** incelenmeli. - **Borc durumu**: `Vergi Borcu Sorgulama` ekranında **vadesi geçmiş borçlar** (1.000 TL eşiği) kontrol edilmeli. - **İndirim Uygulaması**: - **Beyanname düzenlenmesi**: - **GV 1 Beyannamesi**: İndirim tutarı **otomatik hesaplanmalı** (6.900.000 TL sınırı). - **Mahsup işlemleri**: `Vergi Tahsilat` modülünde **iade alacağından mahsup** işlemleri takip edilmeli. #### **İç Yazışmalar ve Mükellef İletişimi** - **Özelge Talepleri**: - Kısmı bölünmeyle kurulan şirketlerin **indirimden yararlanma taleplerinde**: - **Devir/bölünme belge istenmeli** (noter onaylı devir sözleşmesi, ticaret sicil gazetesi). - **Devreden şirketin beyanname geçmişi** (son 3 yıl) talep edilmeli. - **Mükellef Bilgilendirmesi**: - **3 yıllık şart**: Yeni kurulan şirketlere **2026’dan itibaren** indirimden yararlanabileceği **yazılı olarak** bildirilmeli. - **Bölünme işleminin vergisel sonuçları**: KVK 19. madde ve GVK mük. 121. madde **birlikte** açıklanmalı. --- ### **4. EK ARAŞTIRMA (Mevzuat Doğrulaması)** - **GVK Mük. 121. Madde**: - **324 Seri No’lu GVGT** (1/1/2024’ten itibaren 6.900.000 TL sınırı). - **301 ve 312 Seri No’lu GVGT**: Usul ve esaslar detaylandırılmıştır. - **KVK 19. Madde**: - **Kısmı bölünme tanımı**: **2 yıllık elden çıkarma süresi** ve **iştirak hisseleri/işletme bütünlüğü** zorunluluğu. - **Uygulama Örnekleri**: - **GIB Özelgeleri**: - [38805 numaralı özelge](https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/435/ozelge/38805) (ilgili metin). - Benzer konularda **2023/4 ve 2024/1 dönemlerinde** verilen özelgeler incelenmeli (örn. **bölünme sonrası indirim hakkı**). --- **Not**: Kısmı bölünmeyle kurulan şirketlerin **2026’dan önce** indirimden yararlanması **mümkün değildir**. Denetimlerde **bölünme işleminin geçerliliği** ve **3 yıllık uyum şartları** **ödün verilmemesi gereken** kritiktir.

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### **Düzenlemenin Makroekonomik, Bütçe ve Vergi Adaleti Açısından Değerlendirmesi** --- ### **1. DÜZENLEMENİN AMACI** - **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama**: Dolaylı olarak katkıda bulunur, ancak asıl odak **vergi uyumu teşviki** ve **kayıt dışılıkla mücadele**dir. - Vergi indirimi, uyumlu mükellefleri ödüllendirerek **gönüllü uyumu artırır**. - Kısmı bölünme yoluyla kurulan şirketlerin indirimden yararlanamaması, **kurumsal yapılandırmanın vergi planlaması amacıyla kullanımını sınırlar**. - **Vergi Tabanını Genişletme**: Şartların katı olması (3 yıllık faaliyet süresi, beyanname uyumu vb.), **indirimden yararlanabilecek mükellef sayısını daraltır**, ancak mevcut uyumlu mükelleflerin devamını teşvik eder. - **Yatırım Teşviki**: Doğrudan yatırım teşviki amacı taşımaz, ancak **kurumsal bölünmelerin vergi avantajı arayışıylaapılanmasını engelleyerek piyasa adaletini korur**. --- ### **2. PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER** #### **Orta/Uzun Vadeli Etkiler** - **Kurumsal Yapılanma ve Bölünmeler**: - Kısmı bölünmeyle kurulan şirketlerin **vergi indiriminden 3 yıl boyunca yararlanamaması**, şirket birleşme/bölünme kararlarını **vergi maliyetleri açısından daha dikkatli değerlendirmeye** zorlar. - **Mükellef Psikolojisi**: - Uyumlu mükellefler için **ödüllendirici bir mekanizma** olarak algılanır, ancak yeni kurulan şirketler için **cezalandırıcı** görünebilir. - **Vergi planlaması** yapmak isteyen şirketler, bölünme işlemlerini **indirimden yararlanabilecekleri süreyi de dikkate alarak** planlamak durumunda kalır. - **Sektörel Etkiler**: - **Finans ve bankacılık hariç tüm sektörler** indirimden faydalanabilir, ancak **kısmı bölünmeyle kurulan şirketler** için geçerli değildir. - **Üretim ve hizmet sektörlerinde**, işletme bütünlüğünü koruyan bölünmelerin **vergi avantajı arayışıyla yapılması engellenir**. - **Start-up’lar ve yenilenme sürecindeki şirketler**, indirimden yararlanamayacağından **vergi yükü açısından dezavantajlı** konumda olabilir. - **Piyasa Dinamikleri**: - **Vergi uyumunu artırır**, ancak **yeni girişimlerin vergi yükünü relative olarak yükseltir**. - **Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede dolaylı etki**: Uyumlu mükelleflerin ödüllendirilmesi, kayıt dışı faaliyetlerin cazibesini azaltabilir. --- ### **3. HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME** #### **Güçlü Yönler** - **Kanunilik İlkesi**: - 5520 sayılı KVK’nın 19. maddesi ve 193 sayılı GVK’nın mükerrer 121. maddesi **açık hükümler** içerir. - **Kısmı bölünmenin tanımı** (aktif/pasif bütünlüğü, 2 yıllık elden tutma süresi vb.) detaylı olarak düzenlenmiştir. - **Vergi Tekniği**: - **Şartların netliği**: 3 yıllık faaliyet süresi, beyanname uyumu, borçsuzluk gibi koşullar **objektif ve ölçülebilirdir**. - **İndirim sınırı (6,900,000 TL)**: Enflasyonist ortamda **güncellenebilir bir tavan** olması, adaletli bir uygulamayı destekler. - **Vergi Barışı ve Yargı Uyuşmazlığı Potansiyeli**: - **Mahsup ve indirim mekanizması**, mükelleflere esneklik sağlar. - **Pişmanlık ve düzeltme beyannameleri**, şart ihlallerini minimize eder. #### **Zayıf Yönler** - **Eşitsizlik Algısı**: - **Yeni kurulan şirketler** (kısmı bölünmeyle olsun veya olmasın) **3 yıl boyunca indirimden mahrum kalır**, bu **girişimcilik ve yenilenmeyi caydırıcı** olabilir. - **Finans sektörünün dışlanması** haklı olsa da, **diğer sektörlerde de benzer riskler** (örneğin, yüksek kar marjlı sektörler) göz ardı edilmiş olabilir. - **Uygulama Karmaşıklığı**: - **Kısmı bölünmenin tanımındaki detaylar** (iştirak hisseleri, işletme bütünlüğü vb.) **yorum farklılıklarına** yol açabilir. - **3 yıllık sürenin hesaplanması**, özellikle devir/bölünme işlemlerinde **tartışmalara** neden olabilir. - **Vergi Adaleti**: - **Büyük ve köklü şirketler** indirimden daha kolay yararlanırken, **küçük ve yeni şirketler** dezavantajlıdır. - **Vadesi geçmiş borç sınırı (1.000 TL)**, enflasyon dönemlerinde **anlamsız hale gelebilir** (güncellenmeli). --- ### **4. EK ARAŞTIRMA (Resmi Gazete ve Mevzuat Doğrultusu)** - **5520 sayılı KVK Madde 19**: - Kısmı bölünmenin **vergi muafiyeti** değil, **devir/bölünme işleminin vergi sonuçlarının ertelenmesi** amaçlı olduğu vurgulanır. - **İşletme bütünlüğü** şartı, **vergi kaçırıcı yapılara karşı koruma** sağlar. - **GVK Mükerrer 121. Madde**: - **324 Seri No’lu GV Genel Tebliği** (2024) ile indirim tutarı **6,900,000 TL’ye** güncellenmiştir. - **301 ve 312 Seri No’lu Tebliğler**, uygulama usulünü detaylandırır (beyanname süresi, mahsup koşulları vb.). - **Özelge Kararı**: - **Kısmı bölünmeyle kurulan şirketler**, **kuruluş tarihinden itibaren 3 yıl geçmedikçe** indirimden faydalanamaz. - **Devam eden faaliyetler** (örneğin, devralınan işletmenin 2 yıllık geçmişi) **şirket kuruluş tarihi baz alınır**, devir edilen varlığın geçmişi dikkate alınmaz. --- --- **SONUÇ:** Düzenleme, **vergi uyumunu teşvik etme** ve **kayıt dışılıkla mücadelede** etkili bir araçtır. Ancak **yeni şirketler ve girişimcilik açısından adaletsizlik** yaratabilir. **Vergi tekniği açısından güçlü**, ancak **sektörel ve yapısal esneklik eksiklikleri** bulunur. **Enflasyonla mücadele** ve **yeni iş modellerinin vergi planlaması** dikkate alındığında, **3 yıllık sürenin gözden geçirilmesi** faydalı olabilir.

İşlem