Mevzuat Listesine Dön

Özelge

Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi hk.

  • 3065 Sayılı Kanun
  • 2025-12-30
  • Sayı E-84974990-130[KDV-3/İ/42/2025-1]-771355

İşlemler

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

Ankara Defterdarlığı

Gelir Kanunları Kdv ve Ötv Grup Müdürlüğü

Sayı

:

E-84974990-130[KDV-3/İ/42/2025-1]-771355

30.12.2025

Konu

:

Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi

         

İlgi

:

… Evrak kayıt tarihli özelge talep formunuz.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda;

-3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun 11/1-a ve 13/n maddeleri kapsamında istisna uygulanarak gerçekleştirilen teslim ve hizmetler için bildirimlerin ne şekilde yapılacağı,

-6647 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan IPA II Çerçeve Anlaşmasının 28/2 maddesi gereğince KDV istisna sertifikasına istinaden bildirimlerin ne şekilde yapılacağı,

-2547 sayılı Kanunun 58/k maddesi kapsamında görev yapan öğretim elemanına ödenecek gelirin yüzde 85'inin herhangi bir vergi kesintisi yapılmaksızın ilgili öğretim elemanına ödeneceği belirtildiğinden gelir ve damga vergisi kesintisi uygulanmayan öğretim elemanına yapılan ödemelerin bildirilip bildirilmeyeceği,

-Sözleşmelere ait damga vergisinde 5746 sayılı Kanun kapsamında damga vergisi istisnasından yararlananlara ait bildirimlerin ne şekilde yapılacağı

hususlarında Defterdarlığımız görüşü talep edilmektedir.

GELİR VERGİSİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde; "Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında da, "'Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.

1.Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,

..." hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 238 inci maddesinin birinci fıkrasında; işverenlerin her ay ödedikleri ücretler için (Ücret bordrosu) tutmaya mecbur oldukları hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58 inci maddesinin (k) fıkrasında; "Üniversite-sanayi işbirliği kapsamında araştırma ve geliştirme, tasarım ve yenilik projeleri ile faaliyetleri sonucunda elde edilen gelirler döner sermaye işletmesinin ayrı bir hesabında toplanır. Bu gelirlerden (b) fıkrası uyarınca yapılacak olan kesintiler de dahil herhangi bir kesinti yapılmaz. Bu kapsamda görev yapan öğretim elemanlarına ödenecek gelirin yüzde 85'i herhangi bir vergi kesintisi yapılmaksızın ilgili öğretim elemanına ödenir. Kalan tutar, (b) fıkrasında belirtilen işler için kullanılır. Bu kapsamda değerlendirilecek proje ve faaliyetlere, öğretim elemanının müracaatı doğrultusunda, üniversite yönetim kurulunun izni ile karar verilir." hükmüne yer verilmiştir.

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunun "Tanımlar" başlıklı 2 nci maddesinde;

"a) Araştırma ve geliştirme faaliyeti (Ar-Ge): Araştırma ve geliştirme, kültür, insan ve toplumun bilgisinden oluşan bilgi dağarcığının artırılması ve bunun yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistematik bir temelde yürütülen yaratıcı çalışmaları, çevre uyumlu ürün tasarımı veya yazılım faaliyetleri ile alanında bilimsel ve teknolojik gelişme sağlayan, bilimsel ve teknolojik bir belirsizliğe odaklanan, çıktıları özgün, deneysel, bilimsel ve teknik içerik taşıyan faaliyetleri,

b) Yenilik: Sosyal ve ekonomik ihtiyaçlara cevap verebilen, mevcut pazarlara başarıyla sunulabilecek ya da yeni pazarlar yaratabilecek; yeni bir ürün, hizmet, uygulama, yöntem veya iş modeli fikri ile oluşturulan süreçleri ve süreçlerin neticelerini,

...

ç) Ar-Ge projesi: Amacı, kapsamı, genel ve teknik tanımı, süresi, bütçesi, özel şartları, diğer kurum, kuruluş, gerçek ve tüzel kişilerce sağlanacak aynî ve/veya nakdî destek tutarları, sonuçta doğacak fikri mülkiyet haklarının paylaşım esasları tespit edilmiş ve Ar-Ge faaliyetlerinin her safhasını belirleyecek mahiyette ve bilimsel esaslar çerçevesinde gerçekleştirilen ve araştırmacı tarafından yürütülen projeyi,

...

j)Tasarım faaliyeti: Sanayi alanında ve Cumhurbaşkanının uygun göreceği diğer alanlarda katma değer ve rekabet avantajı yaratma potansiyelini haiz, ürün veya ürünlerin işlevselliğini artırma, geliştirme, iyileştirme ve farklılaştırmaya yönelik yenilikçi faaliyetlerin tümünü,

... ifade eder" hükmüne yer verilmiştir.

Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliğinin "Ar-Ge ve yenilik sayılmayan faaliyetler" başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, pazarlama faaliyetleri, piyasa taramaları, pazar araştırması ya da satış promosyonu, kalite kontrol ve sosyal bilimlerdeki araştırmalar gibi bazı faaliyetlerin bu Yönetmeliğin uygulanmasında Ar-Ge ve yenilik faaliyeti kapsamında değerlendirilmeyeceği açıklamasına yer verilmiştir.

Diğer taraftan, üniversite sanayi işbirliği ile sanayimizin rekabet gücü ve katma değeri yüksek, yenilikçi ürünler üretebilen ileri teknoloji ağırlıklı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması; üniversite sanayi işbirliği projeleriyle de, üniversite/kamu araştırma merkez ve enstitülerindeki bilgi birikimi ve teknolojinin, Türkiye'de yerleşik ve proje sonuçlarını Türkiye'de uygulamayı taahhüt eden kuruluşların ihtiyaçları doğrultusunda, ürüne ya da sürece dönüştürülerek sanayiye aktarılması yoluyla ticarileştirilmesine katkı sağlanması amaçlanmaktadır.

Bu hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, bir proje ve faaliyetin, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (k) fıkrasına göre üniversite-sanayi işbirliği kapsamında yürütülen ve yukarıda tanımlanan araştırma, geliştirme, tasarım ve yenilik projesi veya faaliyeti olması ve bu kapsamda değerlendirilecek proje ve faaliyetlere üniversite yönetim kurulunun izni ile karar verilmesi halinde, bu projelerde görev yapan öğretim elemanına ödenecek gelirin yüzde 85'inin, gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılmaksızın ödenmesi mümkün bulunmaktadır.

Buna göre, 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (k) fıkrası kapsamda öğretim elemanlarına yapılan ödemeler için de ücret bordrosu düzenlenmesi veya diğer ücret ödemeleri için düzenlenen ücret bordrolarında bu ödemelerin de gösterilmesi zorunlu olup, ücret bordrosunda gösterilen bu ödemelerin yüzde 85'inin gelir vergisi matrahına dahil edilmemesi gerekmektedir.

Ayrıca konu ile ilgili herhangi bir bildirimde bulunulması gerekmemektedir.

DAMGA VERGİSİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME

5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında, Kanun kapsamındaki her türlü Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri ile tasarım faaliyetlerine ilişkin olarak düzenlenen kağıtlardan damga vergisi alınmayacağı hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kanunda yer alan damga vergisi istisnasına ilişkin açıklamalar 30/09/2016 tarihli ve 29843 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5 Seri No.lu 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun Genel Tebliğinde yapılmıştır.

Söz konusu Tebliğin "İşlem yapan kurum ve kuruluşların sorumluluğu" başlıklı bölümünde,

"(1) Damga vergisi istisnası uygulayarak işlem yapan noter, resmi daireler, diğer kamu kurum ve kuruluşları gibi kurum ve kuruluşların; Ar-Ge, yenilik veya tasarım faaliyetlerine ilişkin olarak düzenlenen kağıtlarla ilgili olup istisna uygulanması sebebiyle ilgililerine ödettirilmeyen veya ödeme sırasında tevkif edilmeyen damga vergilerine ilişkin olarak işlemin yapıldığı tarihi izleyen bir ay içinde bu Tebliğin Ek-1'inde yer alan "Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Faaliyetleri ile Siparişe Dayalı Projelere İlişkin Olarak Damga Vergisi İstisnasından Yararlananlara Ait Bildirim"i doldurmak suretiyle, ilgililerin gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı bulundukları vergi dairesine vermeleri zorunludur. Damga vergisi istisnası uygulanan kağıtların, bir aylık sürenin geçirilmemesi kaydıyla, aynı bildirim ile toplu olarak bildirilmesi mümkün bulunmaktadır.

(2) 5746 sayılı Kanun uyarınca gelir vergisi stopajı teşviki kapsamında yer alan Ar-Ge ve destek personeline yapılan ücret ödemeleri için gelir vergisi stopajı teşvikine ilişkin bildirim verilmesi halinde, damga vergisi istisnası da uygulanan bu ücret ödemeleri nedeniyle düzenlenen kağıtlar için ayrıca bildirim verme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak, gelir vergisi stopajı teşvikine ilişkin bildirime dahil edilmeyen personele ödenen ücretlere dair kağıtlara damga vergisi istisnası uygulanması durumunda, bu kağıtlar için muhtasar beyannamenin verildiği vergi dairesine ayrıca bildirim verilecektir." denilmiştir.

Buna göre, Kurumunuzun 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında yaptığı işlemler için tebliğde yer alan açıklamalar çerçevesinde bildirim yükümlülüğü bulunmaktadır.

Öte yandan, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58/k fıkrasında; "Üniversite-sanayi işbirliği kapsamında araştırma ve geliştirme, tasarım ve yenilik projeleri ile faaliyetleri sonucunda elde edilen gelirler döner sermaye işletmesinin ayrı bir hesabında toplanır. Bu gelirlerden (b) fıkrası uyarınca yapılacak olan kesintiler de dâhil herhangi bir kesinti yapılmaz. Bu kapsamda görev yapan öğretim elemanına ödenecek gelirin yüzde 85'i, herhangi bir vergi kesintisi yapılmaksızın ilgili öğretim elemanına ödenir. Kalan tutar, (b) fıkrasında belirtilen işler için kullanılır." denilmiştir.

Buna göre, gerek 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda gerekse 488 sayılı Damga Vergisi Kanununda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58/k fıkrası kapsamında yapılan işlemlerin bildirilmesine ilişkin bir hüküm mevcut olmadığından anılan kanunun ilgili fıkrası kapsamında yapılan işlemler için bildirim yükümlülüğünüz bulunmamaktadır.

IPA II ÇERÇEVE ANLAŞMASI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME

Ülkemiz ile Avrupa Birliği arasında Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA II) Çerçeve Anlaşması imzalanmış, 6647 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunmuş, 21/6/2015 tarih ve 29393 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 22/6/2015 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Anılan Anlaşmanın vergi istisnalarına ilişkin usul ve esasları ise 13/2/2016 tarih ve 29623 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 Sıra No.lu IPA II Genel Tebliği ile belirlenmiştir.

Anılan Tebliğin;

4.2.2.6. KDV İstisna Sertifikasının Kullanılması başlıklı bölümünde, "KDV İstisna Sertifikası kullanmak suretiyle Birlik Sözleşmesi kapsamında temin edilecek mal, hizmet ile yapılan işler için Tedarikçi tarafından düzenlenecek fatura tutarı ya da aynı Birlik Sözleşmesi kapsamında aynı Tedarikçiden yapılacak alımların toplam tutarının (KDV Hariç) 15 000 TL'yi aşması durumunda Birlik Yüklenicisi öncelikle Tedarikçi ile bir örneği Tebliğin ekinde (EK-7) yer alan "Tedarik Sözleşmesi" yapacaktır. Söz konusu Tedarik Sözleşmesine konu mal, hizmet ve işlerin Birlik Sözleşmesi kapsamında olduğunun Hibe Yararlanıcısı tarafından "Bu Tedarik Sözleşmesinde yazılı alımlar ...... tarih ve ...... sayılı Birlik Sözleşmesi kapsamında yapılmıştır" şeklinde şerh düşülerek onaylanması halinde bu mal teslimi, hizmet ifası ve işler için KDV hesaplanmayacaktır.

Birlik Yüklenicisinin aynı zamanda Hibe Yararlanıcısı olması durumunda, söz konusu Tedarik Sözleşmesi Birlik Yüklenicisinin gerçek kişi olması durumunda kendisi tarafından, tüzel kişi olması durumundaysa tüzel kişiliğin konu ile ilgili imzaya yetkili yöneticisi tarafından onaylanması gerekmektedir.

Birlik Yüklenicisi ve Tedarikçi, EK-7'deki bilgileri ihtiva etmek kaydıyla Tedarik Sözleşmesinin şeklini serbestçe tayin edebilirler.

Tedarikçi, Birlik Yüklenicisi ile yaptığı ve Hibe Yararlanıcısı tarafından onaylanmış Tedarik Sözleşmesinin ve Birlik Yüklenicisinde yer alan KDV İstisna Sertifikasının kendisine ibraz edilmesi halinde, söz konusu Tedarik Sözleşmesinin ve sertifikanın Birlik Yüklenicisi tarafından "Aslının Aynıdır" şeklinde onaylanan birer örneğini almak ve Birlik Yüklenicisine düzenlediği fatura veya benzeri evrakta "6647 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan IPA II Çerçeve Anlaşmasının 28/2. maddesi gereğince, ............tarih ve .............. sayılı KDV İstisna Sertifikasına istinaden KDV hesaplanmamıştır" şeklinde şerh düşmek suretiyle KDV hesaplamayacaktır.

Birlik Yüklenicisinin KDV İstisna Sertifikası kullanmak suretiyle Birlik Sözleşmesi kapsamında temin edeceği mal, hizmet ile yapılan işler için Tedarikçinin düzenlediği fatura tutarı ve aynı Birlik Sözleşmesi kapsamında aynı Tedarikçiden yapılacak alımların toplam tutarı (KDV Hariç) 15 000 TL'nin altında ise; Tedarik Sözleşmesi yapmak ve Hibe Yararlanıcısına onaylatmak şartı aranmaksızın, KDV İstisna Sertifikasının ibrazı ve bir örneğinin verilmesi ile yukarıdaki şerh düşülerek düzenlenecek fatura veya benzeri evrakta KDV hesaplanmayacaktır.

Birlik Yüklenicisi, Birlik Sözleşmesi kapsamında KDV İstisna Sertifikası kullanarak KDV'siz yapmış olduğu alımlar ile KDV İstisna Sertifikası kullanmaksızın yapmış olduğu KDV'li alımlarını ve KDV'nin konusuna girmeyen diğer harcamalarını, Tebliğin eki "IPA Alım Bildirimi"ne (EK-8) aktarıp Hibe Yararlanıcısına "Bu bildirimde yer alan alım ve harcamalar, ........ tarih ve ...... sayılı Birlik Sözleşmesi kapsamında yapılmıştır" şeklinde şerh düşülerek onaylattırmak suretiyle, KDV İstisna Sertifikasının alındığı tarihi takip eden takvim yılının başından başlamak üzere her yıl Şubat ayının son gününe kadar, yıl içerisinde sona eren sözleşmelerde sözleşme süresinin bittiği ayı takip eden ikinci ayın sonuna kadar, KDV iadesi talep edilen durumlarda ise her halükarda iade talebinde bulunulduğu tarihe kadar;

-KDV İstisna Sertifikasının üzerinde yazılı vergi dairesi müdürlüğüne/malmüdürlüğüne,

-KDV İstisna Sertifikasının alınmadığı durumlarda ise bu Tebliğin "4.2.3.1.1." numaralı bölümünde belirtilen KDV iadesi için yetkili vergi dairesi müdürlüğüne/malmüdürlüğüne,

bir dilekçe ekinde ıslak imzalı olarak gönderecektir.

Süresi takvim yılını aşan sözleşmelerde müteakip yıllarda yapılacak bildirimler, önceki dönemleri de içerecek şekilde kümülatif olarak yapılacak ve son bildirim elektronik ortamda da (cd, dvd, flash disk vb.) yapılacaktır. Herhangi bir alım olmadığı durumda, bu husus bir yazı ile yine aynı sürelerde ilgili makama bildirilecektir. KDV İstisna Sertifikasının alınmadığı durumlarda IPA Alım Bildirimi yalnızca KDV iadesi talebinde bulunulması halinde verilecektir.

Birlik Yüklenicisinin aynı zamanda Hibe Yararlanıcısı olduğu durumlarda söz konusu bildirimin; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin Birlik Yüklenicisi olması durumunda bu idarelerin konu ile ilgili imzaya yetkili üst idari amiri; bunlar dışındaki Birlik Yüklenicilerinde ise gerçek kişi Birlik Yüklenicisinin kendisi tarafından, tüzel kişi Birlik Yüklenicilerinde ise tüzel kişiliğin konu ile ilgili imzaya yetkili üst yöneticisi tarafından onaylanması gerekmektedir.

IPA Alım Bildirimini (EK-8) verme zorunluluğu KDV İstisna Sertifikası alındıktan sonra başlamaktadır. İlk bildirim ile birlikte, Sözleşmenin imza tarihinden itibaren yapılan bütün alımlar bildirilecektir." 

4.2.4.5. Müteselsil Sorumluluk başlıklı bölümünde, "Tedarikçilerin bu Tebliğ hükümlerine aykırı olarak KDV istisnası uygulamaları halinde, istisna uygulaması nedeniyle ziyaa uğratılan vergi, ceza, zam ve faizlerden teslim ve hizmeti yapan Tedarikçiler ile birlikte teslim veya hizmet yapılanlar da müteselsilen sorumlu olur. Kendilerine KDV İstisna Sertifikası ibraz edilen Tedarikçiler, Tebliğdeki usul ve esaslara uygun olarak istisna kapsamında işlem yaparlar. Daha sonra işlemin, istisna için gerekli şartları baştan taşımadığı ya da şartların sonradan ihlal edildiğinin tespiti halinde, ziyaa uğratılan vergi ile buna bağlı ceza, faiz ve zamlar, kendisine istisna kapsamında teslim veya hizmet yapılan Birlik Yüklenicisinden aranır. Tedarikçinin indirim işlemleri ve iade talebi ise Tebliğin ilgili bölümlerinde belirtilen usul ve esaslar kapsamında yerine getirilir."

açıklamalarına yer verilmiştir.

Buna göre, KDV İstisna Sertifikası ibraz edilen Tedarikçilerin IPA II Çerçeve Anlaşması Genel Tebliğine uygun olarak istisna kapsamında işlem yapmaları gerekmekle birlikte, yapılan işlemin daha sonra istisna için gerekli şartları baştan taşımadığı ya da şartların sonradan ihlal edildiğinin tespiti halinde, Birlik Sözleşmesi çerçevesinde tespit edilen uygun olmayan harcama tutarı kapsamında ziyaa uğratılan vergi ile buna bağlı ceza, faiz ve zamların Birlik Yüklenicisinden aranılması gerekmektedir.

Ayrıca, yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, Tedarikçilerin IPA II Çerçeve Anlaşması Genel Tebliği düzenlemelerine uygun olmayan bir şekilde KDV istisnası uygulamaları halinde, istisna uygulaması nedeniyle ziyaa uğratılan vergi ile buna bağlı ceza, zam ve faizlerden Birlik Yüklenicileri ile birlikte Tedarikçiler de müteselsilen sorumlu olacaktır.

Diğer taraftan, mezkur Tebliğe göre Birlik Sözleşmesi kapsamında yapılan mal teslimi, hizmet ifası ve işler nedeniyle yapılması gereken bildirimlerin Birlik Yüklenicisi tarafından yapılması gerektiğinden, Tedarikçi olarak sunduğunuz mal teslimi ve hizmetler nedeniyle IPA Alım Bildirimi (EK-8) verme yükümlülüğünüz bulunmamaktadır.

KATMA DEĞER VERGİSİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME

 3065 sayılı KDV Kanununun;

-1/1 inci maddesinde, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV'ye tabi olduğu,

-11/1-a maddesinde, ihracat teslimleri ve bu teslimlere ilişkin hizmetler ile yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetlerin KDV'den istisna olduğu,

-12/2 nci maddesinde, bir hizmetin yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmet sayılabilmesi için hizmetlerin yurt dışındaki bir müşteri için yapılmış olması ve hizmetten yurt dışında faydalanılması gerektiği,

-13/n maddesinde, 21/6/1927 tarihli ve 1117 sayılı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu hükümlerine göre poşetlenerek satılanlar hariç olmak üzere basılı kitap ve süreli yayınların tesliminin KDV'den istisna olduğu,

hüküm altına alınmıştır.

KDV Genel Uygulama Tebliğinin,

-"İstisnanın Tevsiki ve Beyanı" başlıklı (II.A.2.2.)  bölümünde;

"Hizmet ihracına ilişkin istisna, yurtdışındaki müşteriye düzenlenen hizmet faturası ile tevsik edilir. Hizmet faturalarının firma yetkililerince onaylı fotokopileri veya dökümlerini gösteren liste verilir. Bu belgelerin istisnanın beyan edildiği dönemde beyanname verme süresi içinde bir dilekçe ekinde ibrazı gerekir. İstisnanın beyanı için, hizmete ait ödeme belgesinin (bedelin Türkiye'ye getirildiğini tevsik eden bir belge, banka dekontu vb.) temin edilmiş olması zorunlu değildir.

İhracat istisnası, hizmetin ifa edildiği vergilendirme dönemine ait 1 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan edilir. Beyan, yurtdışındaki müşteri için yapılan hizmetin tamamlandığı/ifa edildiği dönem beyannamesinin "İstisnalar-Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler" kulakçığında "Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler" tablosunda 302 kod numaralı işlem türü satırı kullanılmak suretiyle yapılır.

Bu satırın, "Teslim ve Hizmet Tutarı" sütununa hizmetin bedeli girilir. "Yüklenilen KDV" sütununa ise bu hizmetin bünyesine giren, Tebliğin (IV/A3) bölümündeki açıklamalar dikkate alınarak hesaplanan KDV tutarı yazılır. İade talep edilmemesi halinde, "Yüklenilen KDV" alanına "0" yazılır."

"İstisnanın Beyanı" başlıklı (II.B.17.3.)  bölümünde;

"Bu istisna kapsamında yapılan teslimler, teslimin yapıldığı vergilendirme dönemine ait KDV beyannamesinin "İstisnalar-Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler" kulakçığının, "Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler" tablosunda, 335 kod numaralı "Basılı Kitap ve Süreli Yayınların Teslimleri" satırı aracılığıyla beyan edilir. Bu satırın "Teslim ve Hizmet Tutarı" sütununa istisnaya konu teslimin KDV hariç tutarı, "Yüklenilen KDV" sütununa bu teslimlere ilişkin alış ve giderlere ait belgelerde gösterilen toplam KDV tutarı yazılır. İade talep etmek istemeyen mükellefler, "Yüklenilen KDV" sütununa "0" yazmalıdır."

açıklamaları yapılmıştır.

Buna göre, 3065 sayılı KDV Kanununun 11/1-a maddesi kapsamındaki işlemlerinize ilişkin belgelerin, istisna kapsamındaki işlemin beyan edildiği dönemde beyanname verme süresi içinde verilecek bir dilekçe ekinde ibrazı gerekmektedir.

Diğer taraftan, 3065 sayılı KDV Kanununun 13/n maddesi kapsamında yapılan teslimlerde, teslimin yapıldığı vergilendirme dönemine ait KDV beyannamesinin "Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler" tablosunda, 335 kod numaralı "Basılı Kitap ve Süreli Yayınların Teslimleri" satırı aracılığıyla beyan edilmesi yeterli olacaktır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

Giriş Yap Ücretsiz Kayıt Ol

AI Vergi Forumu: Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi hk.

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi hk.

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

# **Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi – Vergi Hukuku Analizi** --- ## **### 1. Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi** Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin faaliyetleri çerçevesinde, **üniversite-sanayi iş birliği projeleri, Ar-Ge/yenilik faaliyetleri ve IPA II Çerçeve Anlaşması kapsamındaki işlemlerin vergi istisnaları ve bildirim yükümlülükleri** düzenlenmektedir. Ana amaç: - **Vergisel teşvikler** aracılığıyla Ar-Ge, yenilik ve sanayi iş birliklerini desteklemek, - **KDV, gelir vergisi ve damga vergisi istisnalarını** koşullara bağlı olarak uygulamak, - **Bildirim ve beyan yükümlülüklerini** belgelendirme ve denetime tabi tutmak, - **Mükellef haklarını** korurken, vergi kayıplarını önlemek üzere **müteselsil sorumluluk** ve **denetim mekanizmaları** oluşturmaktır. --- --- ## **### 2. Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar** ### **#### A. Gelir Vergisi Yönünden Düzenlemeler** - **2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.58/k**: - **Kapsam**: Üniversite-sanayi iş birliği projeleri (Ar-Ge, tasarım, yenilik) sonucunda elde edilen gelirler **döner sermaye hesabında** toplanır. - **İstisna**: - Proje gelirlerinden **öğretim elemanlarına ödenen %85’lik kısım** **gelir vergisinden ve damga vergisinden muaf**tır. - Kalan %15, proje giderleri için kullanılır. - **Şartlar**: - Projenin **üniversite yönetim kurulu kararı** ile onaylanması, - Faaliyetin **Ar-Ge/yenilik tanımına** (5746 sayılı Kanun m.2) uygun olması (pazarlama, kalite kontrol vb. hariç). - **Bildirim Yükümlülüğü**: - **Ücret bordrosunda** gösterilmesi zorunlu, ancak **gelir vergisi matrahına dahil edilmez**. - **Ayrıca herhangi bir bildirim gerekmemektedir**. - **193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.61 ve 94**: - Ücret tanımına giren ödemelerde **tevkifat (stopaj) yapma zorunluluğu** bulunmakla birlikte, **2547 m.58/k kapsamındaki ödemeler istisna**dır. --- ### **#### B. Damga Vergisi Yönünden Düzenlemeler** - **5746 sayılı Kanun m.3/4**: - **Ar-Ge, yenilik ve tasarım faaliyetlerine ilişkin kağıtlarda damga vergisi istisnası** uygulanır. - **Bildirim Yükümlülüğü** (5 Seri No.lu Tebliğ): - İstisna uygulayan kurumlar, **işlemin yapıldığı tarihi izleyen 1 ay içinde** **"Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Faaliyetleri Damga Vergisi İstisna Bildirimi"** (Ek-1) ile **gelir/kurumlar vergisine tabi oldukları vergi dairesine** sunmak zorundadır. - **Toplu bildirim mümkündür** (1 aylık süre içinde). - **İstisna**: 5746 sayılı Kanun kapsamında **gelir vergisi stopaj teşvikine** dahil edilen Ar-Ge personeline yapılan ücret ödemeleri için **damga vergisi istisnası bildirimi ayrıca gerekmemektedir**. - **2547 sayılı Kanun m.58/k Kapsamında**: - **Damga vergisi istisnası** uygulanır, ancak **bildirim yükümlülüğü yoktur** (488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nda özel hüküm bulunmamaktadır). --- ### **#### C. Katma Değer Vergisi (KDV) Yönünden Düzenlemeler** - **3065 sayılı KDV Kanunu m.11/1-a**: - **İhracat teslimleri ve yurt dışı hizmetler** KDV’den istisnadır. - **Bildirim ve Beyan**: - **Hizmet ihracı**: Yurt dışındaki müşteriye düzenlenen fatura ile tevsik edilir. - **Beyan**: İstisnanın beyan edildiği dönemde **1 No.lu KDV Beyannamesi**nde **"Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler"** tablosunda **302 kod numarası** ile bildirilir. - **Belgelendirme**: Fatura fotokopisi veya liste, **beyanname verme süresi içinde** vergi dairesine ibraz edilir. - **3065 sayılı KDV Kanunu m.13/n**: - **Basılı kitap ve süreli yayın teslimleri** KDV’den istisnadır. - **Beyan**: **335 kod numarası** ile **"Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler"** tablosunda yapılmalıdır. - **IPA II Çerçeve Anlaşması (6647 sayılı Kanun)**: - **KDV İstisna Sertifikası** kullanılarak yapılan alımlarda: - **Tedarik Sözleşmesi** (EK-7) gereklidir (15.000 TL üzeri alımlar için). - **Fatura şerhi**: *"6647 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan IPA II Çerçeve Anlaşmasının 28/2. maddesi gereğince, [sertifika tarihi/no] KDV İstisna Sertifikasına istinaden KDV hesaplanmamıştır."* - **Bildirim Yükümlülüğü**: - **Birlik Yüklenicisi** (Hibe Yararlanıcısı), **IPA Alım Bildirimi (EK-8)** ile **yıllık olarak Şubat sonuna kadar** (sözleşme süresi sona ererse, sona erdiği ayı takip eden 2. ay sonuna kadar) **KDV İstisna Sertifikasının alındığı vergi dairesine** sunmak zorundadır. - **Tedarikçi** bildirim yapmaz; **Birlik Yüklenicisi** sorumludur. - **Müteselsil Sorumluluk**: - Tedarikçi istisnayı yanlış uygularsa, **ziyaa uğratılan vergi + ceza + faiz** **Tedarikçi ve Birlik Yüklenicisi’nden müteselsilen tahsil edilir**. --- ### **#### D. Yaptırımlar** - **KDV İstisnasının Yanlış Uygulanması**: - **Müteselsil sorumluluk** (Tedarikçi + Birlik Yüklenicisi). - **Ziyaa uğratılan vergi + ceza + faiz** tahsil edilir. - **Bildirim Yükümlülüğüne Aykırılık**: - **5746 sayılı Kanun kapsamında**: Bildirim yapılmazsa **damga vergisi istisnası reddedilir**, vergiye tabi tutulur. - **IPA II kapsamında**: Bildirim yapılmamasının **hibe iadesine veya yaptırıma** yol açabileceği dikkate alınmalıdır. --- --- ## **### 3. Önceki Uygulamalardan / Klasik Usulden Temel Farkı** - **Gelir Vergisi Açısından**: - **2547 m.58/k**, öğretim elemanlarına yapılan **proje gelirlerinin %85’ini stopajsız ödeme** imkanı sunar (klasik ücret ödemelerinde stopaj zorunludur). - **Ücret bordrosunda gösterilme zorunluluğu** devam eder, ancak **matraha dahil edilmez** (klasik ücretlerde tamamen matraha dahil edilir). - **Damga Vergisi Açısından**: - **5746 sayılı Kanun**, Ar-Ge faaliyetlerine ilişkin kağıtlarda **damga vergisi muafiyeti** getirirken, **bildirim yükümlülüğü** eklemiştir (klasik uygulamada her kağıt için damga vergisi ödenirdi). - **2547 m.58/k kapsamında** damga vergisi istisnası **bildirimsiz** uygulanabilir (diğer kanunlarda bildirim zorunluluğu vardır). - **KDV Açısından**: - **IPA II kapsamında**, **KDV İstisna Sertifikası** ile yapılan alımlarda **fatura şerhi ve Tedarik Sözleşmesi** zorunluluğu getirilmiştir (klasik ihracat istisnalarında bu kadar detaylı belgelendirme yoktur). - **Bildirim yükümlülüğü Birlik Yüklenicisine** aittir (klasik uygulamada mükellef kendi beyannamesini verir). - **Denetim ve Sorumluluk**: - **Müteselsil sorumluluk** (Tedarikçi + Birlik Yüklenicisi) getirilerek **vergi kayıplarının önlenmesi** hedeflenmiştir (klasik uygulamada sorumluluk genellikle tek taraflıdır). --- --- ## **### 4. Özet Tablo (Pratik Uygulama Rehberi)** | **Konu** | **İstisna/Teşvik** | **Bildirim Yükümlülüğü** | **Belgelendirme** | **Sorumlu Taraflar** | |------------------------|-------------------|--------------------------|------------------|----------------------| | **2547 m.58/k (Üniversite-Sanayi İşbirliği)** | %85 gelir vergisi + damga vergisi muafiyeti | **Yok** (sadece ücret bordrosunda gösterim) | Üniversite Yönetim Kurulu kararı | Üniversite | | **5746 sayılı Kanun (Ar-Ge Damga Vergisi İstisnası)** | Damga vergisi muafiyeti | **Var** (1 ay içinde Ek-1 Bildirimi) | Ar-Ge faaliyet belgesi | Kurum/Kuruluş | | **IPA II KDV İstisnası** | KDV muafiyeti | **Var** (Yıllık EK-8 Bildirimi) | KDV İstisna Sertifikası + Tedarik Sözleşmesi (15.000 TL+) | Birlik Yüklenicisi | | **KDV İhracat İstisnası (m.11/1-a)** | KDV muafiyeti | **Var** (Beyanname + fatura ibrazı) | Yurt dışı fatura | Mükellef | | **KDV Kitap İstisnası (m.13/n)** | KDV muafiyeti | **Var** (Beyanname, 335 kodu) | Teslim belgesi | Mükellef | --- --- **Not**: Bu analiz, **Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin** faaliyetleri kapsamında **vergi istisnaları, bildirim yükümlülükleri ve yaptırımlarını** sistematik olarak özetlemektedir. Uygulamada **proje bazlı değerlendirme** ve **vergi dairesi görüşlerinin** alınması önerilir.

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### **KAPSAM** - **Doğrudan Etkilenen Mükellef Grupları**: - **Kurumlar Vergisi Mükellefleri**: - Gazi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi (kamu kurumu niteliğinde). - Üniversite-sanayi işbirliği kapsamında **Ar-Ge, yenilik, tasarım projeleri** yürüten **öğretim elemanları** (2547 sayılı Kanun 58/k). - **IPA II Çerçeve Anlaşması** kapsamında **Birlik Yüklenicisi** veya **Tedarikçi** konumundaki kurumlar. - **Gelir Vergisi Mükellefleri**: - 2547 sayılı Kanun 58/k kapsamında görev yapan **öğretim elemanları** (ücret geliri elde edenler). - **KDV Mükellefleri**: - **İhracat istisnası** (KDV Kanunu 11/1-a) veya **basılı kitap/süreli yayın istisnası** (KDV Kanunu 13/n) uygulayan mükellefler. - **IPA II** kapsamında **KDV İstisna Sertifikası** kullanan tedarikçiler. --- --- ### **MALİ VE OPERASYONEL ETKİ** #### **1. Gelir Vergisi Yönü** - **Avantaj**: - 2547 sayılı Kanun 58/k kapsamında **öğretim elemanlarına ödenen gelirin %85’i**: - **Gelir vergisi stopajı** ve **damga vergisi kesintisinden muaf**. - **Ücret bordrosunda gösterilmesi zorunlu**, ancak matraha dahil edilmez. - **Ek bildirim yükümlülüğü yok** (sadece ücret bordrosu yeterli). - **Yükümlülük**: - Üniversite yönetim kurulu onayı alınmış **Ar-Ge/yenilik projeleri** dışındaki ödemelerde standart stopaj uygulanır. - **Ücret bordrosu** tutma ve saklama zorunluluğu (VUK 238). #### **2. Damga Vergisi Yönü** - **Avantaj**: - **5746 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge/yenilik/tasarım faaliyetlerine ilişkin kağıtlar**: - **Damga vergisinden istisna** (5746 sayılı Kanun m.3/4). - **2547 sayılı Kanun 58/k kapsamındaki işlemler**: - **Damga vergisi kesintisi yapılmaz** ve **bildirim yükümlülüğü yok**. - **Yükümlülük**: - **5746 sayılı Kanun kapsamında damga vergisi istisnası uygulayan kurumlar**: - İşlemin yapıldığı tarihi izleyen **1 ay içinde** **Ek-1 Bildirimi** (Ar-Ge/Yenilik/Tasarım Faaliyetleri Damga Vergisi İstisna Bildirimi) vermek zorunda. - **Muhtasar beyanname verilen vergi dairesine** sunulur. - **Toplu bildirim mümkün** (aynı ay içindeki işlemler için). #### **3. KDV Yönü** - **Avantaj**: - **KDV Kanunu 11/1-a (İhracat istisnası)**: - Yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmetler **KDV’den muaf**. - **Beyan yükümlülüğü**: İstisnanın beyan edildiği dönemde beyanname verme süresi içinde **fatura fotokopisi/liste ibrazı**. - **KDV Kanunu 13/n (Basılı kitap/süreli yayın istisnası)**: - **Beyan yükümlülüğü**: Teslim dönemine ait KDV beyannamesinde **335 kodlu satırda** beyan. - **IPA II Çerçeve Anlaşması (KDV İstisna Sertifikası)**: - **15.000 TL’yi aşmayan alımlar**: Sertifikanın ibrazı yeterli. - **15.000 TL’yi aşan alımlar**: **Tedarik Sözleşmesi** yapılması ve **Hibe Yararlanıcısı onayı** gerekiyor. - **KDV hesaplanmaz** (faturada şerh düşülür). - **Yükümlülük**: - **Birlik Yüklenicisi**: - **IPA Alım Bildirimi (EK-8)**: - Sertifika alındıktan sonra **her yıl Şubat ayı sonuna kadar** (sözleşme süresi bitenlerde **son ayı takip eden 2. ay sonu**). - **Kümülatif bildirim** (önceki dönemler dahil). - **Elektronik ortamda** (CD/DVD/flash disk) da sunulabilir. - **Alım yoksa** durumu yazıyla bildirilmeli. - **Müteselsil sorumluluk**: Tedarikçinin yanlış istisna uygulaması halinde **ziyaa uğratılan vergi + ceza/faiz** Birlik Yüklenicisinden alınır. - **Tedarikçi**: - **Faturada şerh**: *"6647 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan IPA II Çerçeve Anlaşmasının 28/2. maddesi gereğince, [tarih/sayılı] KDV İstisna Sertifikasına istinaden KDV hesaplanmamıştır"*. - **Tedarik Sözleşmesi** (15.000 TL+ alımlarda) **Hibe Yararlanıcısı onaylı** olmalı. - **Sertifikanın aslının aynıdır onaylı örneği** alınır. #### **4. Operasyonel Etki** - **Bürokratik Yük**: - **Ar-Ge/yenilik projeleri**: Üniversite yönetim kurulu onayı ve proje tanımının **5746 sayılı Kanun’a uygun** olması gerekiyor. - **IPA II**: **Tedarik Sözleşmesi**, **Hibe Yararlanıcısı onayı**, **EK-8 Bildirimi** ve **fatura şerhleri** gibi ek işlemler. - **Cezai Riskler**: - **Damga vergisi istisnası bildirilmemesi**: Ceza + gecikme faizi. - **IPA II kapsamında yanlış istisna**: **Müteselsil sorumluluk** (Tedarikçi + Birlik Yüklenicisi). - **Ücret bordrosunda %85’lik kısım matraha dahil edilirse**: **Gelir vergisi stopajı eksikliği** nedeniyle ceza. --- --- ### **EYLEM PLANI (NE YAPILMALI?)** #### **1. Gelir Vergisi Uygulamaları** - **2547 sayılı Kanun 58/k Kapsamındaki Ödemeler**: - **Ücret bordrosu düzenle**: - Öğretim elemanına ödenen tutarın **%85’ini ayrı bir kalem olarak göster**. - **%15’lik kısmı matraha dahil et** (kalan tutar proje için kullanılır). - **Bordroyu sakla** (VUK 238 gereği). - **Ek bildirim yapma** (gerek yok). - **Diğer Ödemeler**: - Standart **gelir vergisi stopajı** uygula (GVK m.94). #### **2. Damga Vergisi Uygulamaları** - **5746 sayılı Kanun Kapsamında**: - **Ar-Ge/yenilik/tasarım faaliyetlerine ilişkin kağıtlar**: - **Damga vergisi kesme**. - **İşlemi izleyen 1 ay içinde Ek-1 Bildirimi** ver: - **Muhtasar beyanname verilen vergi dairesine** sun. - **Toplu bildirim** (aynı ay içindeki tüm işlemler için). - **2547 sayılı Kanun 58/k Kapsamında**: - **Damga vergisi kesme** ve **bildirim yapma** (yükümlülük yok). #### **3. KDV Uygulamaları** - **KDV Kanunu 11/1-a (İhracat istisnası)**: - **Fatura düzenle**: - Yurt dışındaki müşteri için **KDV’siz fatura**. - Faturada **"Yurt dışı müşteri için hizmet"** ibaresi. - **Beyan**: - **1 No’lu KDV Beyannamesi**nde **"Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler"** tablosunda **302 kodlu satırda** beyan et. - **Beyanname verme süresi içinde**: - **Fatura fotokopisi/liste** ile **dilekçe ekinde ibraz et**. - **KDV Kanunu 13/n (Basılı kitap/süreli yayın)**: - **Fatura düzenle**: KDV’siz. - **Beyan**: - **1 No’lu KDV Beyannamesi**nde **"Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler"** tablosunda **335 kodlu satırda** beyan et. - **IPA II Çerçeve Anlaşması (KDV İstisna Sertifikası)**: - **Tedarikçiyseniz**: - **15.000 TL’yi aşmayan alımlar**: - **KDV İstisna Sertifikası ibraz et**. - Faturada **"6647 sayılı Kanun... KDV İstisna Sertifikasına istinaden KDV hesaplanmamıştır"** şerhi düş. - **15.000 TL’yi aşan alımlar**: - **Tedarik Sözleşmesi** yap ve **Hibe Yararlanıcısı onaylat**. - **Sertifikanın aslının aynıdır onaylı örneği** al. - Faturada şerh düş. - **Birlik Yüklenicisiyseniz**: - **IPA Alım Bildirimi (EK-8)**: - **Her yıl Şubat ayı sonuna kadar** (sözleşme bitenlerde **son ayı takip eden 2. ay sonu**). - **Kümülatif bildirim** (önceki dönemler dahil). - **Elektronik ortamda** (CD/DVD) da sun. - **Alım yoksa** durumu yazıyla bildir. - **Tedarikçiye sertifika ve sözleşme onayı sağla**. #### **4. Belge ve Saklama Yükümlülükleri** - **Ücret bordrosu**: **5 yıl** sakla (VUK 253). - **IPA II belgeleri**: - **Tedarik Sözleşmesi** (15.000 TL+ alımlar için). - **KDV İstisna Sertifikası** (aslının aynıdır onaylı örneği). - **EK-8 Bildirimi** (onaylı). - **Damga vergisi istisna belgeleri**: - **Ek-1 Bildirimi** (1 ay içinde verilmiş olmalı). - **Ar-Ge/yenilik faaliyetlerine ilişkin kağıtlar**. #### **5. Takvim ve Süreler** | Yükümlülük | Süre | Yetkili Makam | |------------|------|----------------| | **Damga Vergisi Ek-1 Bildirimi** | İşlemi izleyen **1 ay** | Muhtasar beyanname verilen vergi dairesi | | **IPA Alım Bildirimi (EK-8)** | **Her yıl Şubat sonu** (sözleşme bitenlerde **son ay + 2 ay**) | KDV İstisna Sertifikası veren vergi dairesi | | **KDV Beyannamesi (İhracat/Basılı Yayın)** | **Beyanname verme süresi içinde** (aylık: 28. gün) | Bağlı olduğu vergi dairesi | | **Ücret Bordrosu** | **Her ay sonu** | İşveren tarafından saklanır | --- --- ### **EK ARAŞTIRMA** - **IPA II Çerçeve Anlaşması**: - **6647 sayılı Kanun** ile onaylanmış, **21.06.2015** tarihinde **29393 sayılı RG**’de yayımlanmıştır. - **1 Sıra No.lu IPA II Genel Tebliği**: **13.02.2016**, **29623 sayılı RG**. - **5746 sayılı Kanun**: - **5 Seri No.lu Tebliğ**: **30.09.2016**, **29843 sayılı RG** (Damga vergisi istisnası uygulama usulleri). - **2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu 58/k**: - **Üniversite-sanayi işbirliği projeleri** için **%85 gelir vergisi muafiyeti** ve **damga vergisi istisnası** sağlar. - **Üniversite yönetim kurulu onayı** gereklidir.

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### **UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ** #### **Gelir Vergisi Yönünden Uygulama** - **2547 sayılı Kanun 58/k kapsamındaki ödemeler**: - Üniversite-sanayi işbirliği projelerinde görev alan öğretim elemanlarına ödenen gelirin **%85’i** gelir vergisi ve damga vergisi kesintisinden **muaf**. - **Ücret bordrosu zorunluluğu**: - Ödemelerin ücret bordrosunda **ayrı bir kalem olarak** gösterilmesi gerekir. - %85’lik kısım **gelir vergisi matrahına dahil edilmez**, ancak bordroda yer almalıdır. - **Bildirim yükümlülüğü yok**: Bu ödemeler için ayrıca herhangi bir bildirim yapılmasına gerek yoktur. - **Diğer ücret ödemeleri**: - 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun **61. maddesi** çerçevesinde ücret sayılan ödemeler (ikramiye, prim, huzur hakkı vb.) **tevkifata tabi**. - **Ücret bordrosu tutma zorunluluğu** (VUK 238/1): Tüm ücret ödemeleri için bordro düzenlenmeli ve saklanmalıdır. --- #### **Damga Vergisi Yönünden Uygulama** - **5746 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge/yenilik/tasarım faaliyetleri**: - Bu faaliyetlere ilişkin **kağıtlar damga vergisinden istisna** (5746 m.3/4). - **Bildirim yükümlülüğü**: - İstisna uygulayan kurumlar (noter, resmi daireler, kamu kuruluşları vb.), **işlemin yapıldığı tarihi izleyen 1 ay içinde** **Ek-1 Bildirim Formu**nu doldurup, ilgilinin bağlı olduğu vergi dairesine sunmalıdır. - **Toplu bildirim mümkün**: Aynı ay içinde yapılan işlemler bir bildirimle kapsanabilir. - **İstisna**: 5746 sayılı Kanun’un **gelir vergisi stopaj teşviki** kapsamında yer alan Ar-Ge personeline yapılan ödemeler için **damga vergisi bildirimi ayrıca istenmez** (zaten stopaj bildirimine dahil). - **2547 sayılı Kanun 58/k kapsamındaki işlemler**: - **Bildirim yükümlülüğü yok**: 2547 ve 488 sayılı Kanunlarda bu kapsamda bildirim zorunluluğu öngörülmemiştir. --- #### **KDV Yönünden Uygulama** - **11/1-a (İhracat ve yurt dışı hizmetler) istisnası**: - **Tevsik zorunluluğu**: - Yurt dışındaki müşteriye düzenlenen **hizmet faturası** ile tevsik edilir. - Beyanname verme süresi içinde **fatura fotokopisi veya liste** dilekçe ekinde ibraz edilmelidir. - **Beyan şekli**: - **1 No.lu KDV Beyannamesi**’nde **"İstisnalar-Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler"** kulakçığında, **"Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler"** tablosunda **302 kod numarası** kullanılır. - **"Teslim ve Hizmet Tutarı"** sütununa hizmet bedeli, **"Yüklenilen KDV"** sütununa hesaplanan KDV (veya iade talep edilmiyorsa **0**) yazılır. - **13/n (Basılı kitap ve süreli yayınlar) istisnası**: - **Beyan şekli**: - **1 No.lu KDV Beyannamesi**’nde **"Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler"** tablosunda **335 kod numarası** ("Basılı Kitap ve Süreli Yayınların Teslimleri") kullanılır. - **"Teslim ve Hizmet Tutarı"** sütununa KDV hariç tutar, **"Yüklenilen KDV"** sütununa alış/gider belgelerindeki KDV (veya **0**). --- #### **IPA II Çerçeve Anlaşması Kapsamındaki KDV İstisnası** - **KDV İstisna Sertifikası kullanımı**: - **15.000 TL’yi aşan alımlar**: - **Tedarik Sözleşmesi** yapılması ve **Hibe Yararlanıcısı** tarafından onaylanması zorunlu. - Faturada **"6647 sayılı Kanunla onaylanan IPA II Çerçeve Anlaşmasının 28/2 maddesi gereğince [sertifika no] istinaden KDV hesaplanmamıştır"** şerhi düşülmeli. - **15.000 TL’nin altındaki alımlar**: - Sadece **KDV İstisna Sertifikası ibrazı** yeterli, sözleşme onayı aranmaz. - **Bildirim yükümlülüğü (Birlik Yüklenicisi tarafından)**: - **IPA Alım Bildirimi (EK-8)**: - KDV İstisna Sertifikası alındıktan sonra **her yıl Şubat ayının sonuna kadar** (sözleşme süresi bitenler için **sözleşme sona erdiği ayı takip eden 2. ayın sonuna kadar**) vergi dairesine sunulmalı. - **Kümülatif bildirim**: Süre takvim yılını aşarsa, önceki dönemler de dahil edilir. - **Elektronik ortamda sunum**: Son bildirim CD/DVD/flash disk gibi ortamlarda da iletilebilir. - **Tedarikçinin yükümlülüğü yok**: Bildirim **Birlik Yüklenicisi** tarafından yapılır, tedarikçi sadece sertifika ve sözleşme onayını almalıdır. - **Müteselsil sorumluluk**: - Tedarikçi **Tebliğ’e aykırı istisna uygularsa**, ziyaa uğratılan vergi, ceza, faiz ve zamdan **Tedarikçi ile Birlik Yüklenicisi müteselsilen sorumlu**. - **İstisna şartları ihlal edilirse**, ziyaa uğratılan tutar **Birlik Yüklenicisinden** tahsil edilir. --- ### **DENETİM VE RİSK ALANLARI** #### **Gelir Vergisi Denetim Riskleri** - **Ücret bordrosu eksikliği**: - 2547/58-k kapsamındaki ödemelerin bordroda yer almaması **usulsüzlük** (VUK 238 ihlali). - %85’lik muafiyetin **yanlış matrah hesaplaması** (tamamen matraha dahil edilmesi veya %15’lik kısım için hatalı kesinti). - **Yanlış muafiyet uygulaması**: - Projenin **üniversite-sanayi işbirliği kapsamında olmaması** (Yönetim Kurulu onayı yoksa). - **Ar-Ge/yenilik/tasarım faaliyetine uygun olmayış** (5746 sayılı Kanun ve Yönetmelik kapsamı dışında kalması). --- #### **Damga Vergisi Denetim Riskleri** - **Bildirim eksikliği (5746 sayılı Kanun)**: - Ar-Ge/yenilik/tasarım faaliyetlerine ilişkin kağıtlara damga vergisi istisnası uygulanırken **Ek-1 Bildiriminin zamanında verilmemesi** (1 aylık süre aşıldığında **usulsüzlük cezası** riski). - **Toplu bildirim hataları**: Aynı ay içinde yapılan işlemlerin tek bildirimde yer almaması. - **Yanlış istisna uygulaması**: - **5746 sayılı Kanun kapsamına girmeyen kağıtlara** istisna uygulanması (örn. pazarlama faaliyetleri). - **Gelir vergisi stopaj teşviki dışındaki personel** için damga vergisi istisnası kullanılması (bu durumda **ayrı bildirim zorunluluğu** vardır). --- #### **KDV Denetim Riskleri** - **İhracat hizmeti tevsik hataları**: - Yurt dışı müşteriye fatura düzenlenmemesi veya **fatura onayının eksik** olması. - **Beyannamede yanlış kod kullanımı** (302 yerine başka kod). - **Yüklenilen KDV’nin hatalı beyanı** (iade talep edilmediğinde **0** yazılmaması). - **IPA II kapsamında**: - **KDV İstisna Sertifikası olmadan istisna uygulanması**. - **15.000 TL üzeri alımlarda Tedarik Sözleşmesi olmamas**ı. - **Faturada şerh eksikliği** ("IPA II 28/2 maddesi gereğince..." ibaresi yoksa). - **Bildirim eksikliği**: Birlik Yüklenicisi tarafından **EK-8’in zamanında verilmemesi** (gecikme cezası ve müteselsil sorumluluk riski). - **Müteselsil sorumluluk ihlali**: Tedarikçinin **sertifika geçerliliğini kontrol etmemiş** olması. --- #### **Sistemsel ve Operasyonel Riskler** - **VEDOP kayıtları**: - 2547/58-k kapsamındaki ödemelerin **VEDOP’ta ücret olarak kaydedilip matrah dışı bırakılmaması**. - **Damga vergisi istisnasının VEDOP’ta izlenememesi** (manual kontrol gerektirir). - **IPA II alımlarında**: - **Sertifika numaralarının sistemde takip edilmemesi** (denetimde uyumsuzluk riski). - **Birlik Yüklenicisi ve Tedarikçi arasındaki iletişim eksikliği** (sertifika/onay belgelerinin muhafazası). --- ### **SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER** #### **VEDOP/Sistem Kayıtları** - **Gelir Vergisi**: - 2547/58-k ödemeleri: - **Ücret bordrosunda** ayrı bir kalem olarak işaretlenmeli. - **VEDOP’ta "Diğer Ödemeler"** veya benzeri bir kodla kaydedilmeli, ancak **matrah hesaplamasında %85’lik kısım hariç tutulmalı**. - **Ücret stopajları**: - 193 sayılı Kanun’un 94. maddesi kapsamındaki ödemeler için **tevkifat oranları** (brüt ücrete göre) sistemde doğru tanımlanmalı. - **Damga Vergisi**: - 5746 sayılı Kanun kapsamındaki kağıtlar için: - **VEDOP’ta damga vergisi istisna kodu** (örn. "5746-ARGE") atanmalı. - **Ek-1 Bildiriminin** vergi dairesine sunulduğuna dair **sistem notu** eklenmeli. - **KDV**: - **11/1-a istisnası**: - Fatura kayıtlarında **"İhracat Hizmeti"** veya **"Yurt Dışı Müşteri"** gibi etiketler kullanılmalı. - **302 kodunun** beyanname otomasyonunda doğru şekilde yansıtılması sağlanmalı. - **13/n istisnası**: - Basılı kitap/süreli yayın teslimlerinde **335 kodu** otomatik olarak atanmalı. --- #### **İç Yazışmalar ve Mükellef Sorguları** - **Gazi Üniversitesi Döner Sermaye ile yazışmalar**: - **Proje onay belgeleri** (Yönetim Kurulu kararı) **dosyalanmalı**. - **Ücret bordrolarının** denetimde ibraz edilebilmesi için **5 yıl süreyle muhafaza** edilmeli (VUK 257). - **Mükellef sorgularında dikkat edilecekler**: - **2547/58-k ödemelerinde**: - Mükellefin **projenin üniversite-sanayi işbirliği kapsamında olduğunu** tevsik etmesi gerektiği vurgulanmalı. - **%85’lik muafiyetin sadece öğretim elemanları için** geçerli olduğu hatırlatılmalı. - **IPA II kapsamında**: - **KDV İstisna Sertifikası** ve **Tedarik Sözleşmesi** onaylarının **aslının aynıdır** şeklinde belgelendirilmiş olması gerektiği açıklanmalı. - **Bildirim süreleri** (Şubat sonu veya sözleşme bitiminden 2 ay sonra) mükellefe net şekilde iletilmeli. --- #### **Operasyonel Detaylar** - **Bordro ve Beyanname Uygulaması**: - **Ücret bordrosu**: - 2547/58-k ödemeleri **ayrı satırda** gösterilmeli (örn. "Üniversite-Sanayi Projesi Ödemesi - %85 Muaf"). - **Gelir vergisi kesintisi sadece %15’lik kısım için** yapılıp, **%85’lik kısım "Kesinti Dışı"** olarak işaretlenmeli. - **Muhtasar Beyanname**: - %15’lik kısım **94. maddeye göre tevkifata tabi** olarak beyan edilmeli. - %85’lik kısım **beyannamede yer almamalı**. - **Damga Vergisi Bildirimleri**: - **Ek-1 Formu**: - **1 aylık süre** takip edilmeli, aylık işlemler **toplu olarak** bildirilebilir. - **Vergi dairesine ıslak imzalı** olarak sunulmalı (elektronik imza kabul edip etmediği kontrol edilmeli). - **IPA II Bildirimleri (EK-8)**: - **Birlik Yüklenicisi** tarafından hazırlanmalı, **tedarikçi sorumlu değildir**. - **Yıl sonu kümülatif bildirimleri** için **elektronik ortamda** (CD/DVD) sunum imkanı bulunmalı. --- ### **EK ARAŞTIRMA (Mevzuat Doğrulaması)** - **IPA II Çerçeve Anlaşması**: - 6647 sayılı Kanunla onaylanmış, **21/6/2015’te Resmi Gazete’de yayımlanmış** (29393 sayılı RG). - **1 Sıra No.lu IPA II Genel Tebliği** (13/2/2016, 29623 sayılı RG) uyarınca uygulama usulleri belirlenmiştir. - **5746 sayılı Kanun Genel Tebliği**: - **5 Seri No.lu Tebliğ** (30/9/2016, 29843 sayılı RG) damga vergisi istisnasının uygulanmasına ilişkin detayları içerir. - **KDV Genel Uygulama Tebliği**: - **II.A.2.2.** ve **II.B.17.3.** bölümlerinde istisna beyanına ilişkin açıklamalar yer alır.

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### **Düzenlemenin Amacı** - **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama**: Düzenleme, doğrudan gelir artırıcı bir amaç gütmemekte; aksine **vergi istisnaları** ve **teşvikler** yoluyla kamu maliyesine dolaylı katkı hedeflemektedir. - 2547 sayılı Kanun’un 58/k maddesi: Üniversite-sanayi işbirliği projelerinde öğretim elemanlarına yapılan ödemelerin %85’inin **gelir ve damga vergisinden muaf** tutulması, **Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerini teşvik** etmeyi amaçlamaktadır. - 5746 sayılı Kanun: **Ar-Ge, yenilik ve tasarım faaliyetlerine** ilişkin damga vergisi istisnası, **kayıt dışılığın önlenmesi** ve **vergi tabanının genişletilmesi** yerine, **yatırım teşviki** odaklıdır. - IPA II Çerçeve Anlaşması: **AB fonları kapsamındaki projelerde KDV istisnası**, uluslararası işbirliğinin kolaylaştırılması ve **yabancı yatırımların çekilmesi** hedefini taşımaktadır. - **Kayıt Dışılıkla Mücadele**: İstisnaların **bildirim yükümlülükleri** (ör. IPA Alım Bildirimi, Ar-Ge Damga Vergisi Bildirimi) aracılığıyla **denetim mekanizmaları** güçlendirilir, ancak asıl odak **teşvik** üzerinedir. - **Vergi Tabanını Genişletme**: İstisnaların sınırlı kapsamı (ör. sadece üniversite-sanayi işbirliği projeleri) ve **bildirim zorunlulukları**, vergi tabanını daraltmaktan çok, **sektörel hedeflere yönelik** bir yaklaşım sergiler. --- ### **Piyasa ve Sektörel Etkiler** #### **Kısa Vadeli Etkiler** - **Üniversite-Sanayi İşbirliği**: - Öğretim elemanlarına **%85 vergi muafiyeti**, akademisyenlerin **proje bazlı çalışmalara yönelmesini** teşvik eder. - **Döner sermaye işletmeleri**, projelerden elde edilen gelirleri **vergi kesintisine tabi olmaksızın** kullanabilir, bu da **ürün/ticarileştirme faaliyetlerini** hızlandırır. - **Ar-Ge ve Yenilik Sektörü**: - **Damga vergisi istisnası**, sözleşme ve belgelendirme maliyetlerini düşürerek **Ar-Ge yatırımlarını** artırır. - **Bildirim yükümlülükleri** (ör. Ek-1 formu), idari iş yükünü artırabilir, ancak **yasal belirsizlikleri azaltır**. #### **Orta/Uzun Vadeli Etkiler** - **Rekabet Gücü**: - Üniversitelerin **sanayi ile entegrasyonu** artar, **katma değeri yüksek ürünler** gelişir. - **AB fonlarından yararlanma** kolaylaşır, ihracat odaklı projelerde **KDV istisnası** lojistik maliyetleri düşürür. - **Mükellef Psikolojisi**: - **Vergi avantajları**, akademisyenler ve Ar-Ge şirketleri için **motivasyon artışı** sağlar. - **Bildirim zorunlulukları** ve **müteselsil sorumluluk** (IPA II’de), mükelleflerde **dikkat ve uyum** gerektirir; aksi halde **cezai riskler** doğurabilir. - **Sektörel Dengesizlikler**: - İstisnaların **sadece belirli sektörlere** (Ar-Ge, üniversite projeleri) odaklanması, diğer sektörlerde **haksız rekabet** algısı yaratabilir. --- ### **Hukuki ve Yapısal Değerlendirme** #### **Vergi Tekniği ve Kanunilik İlkesi** - **Güçlü Yönler**: - **Açık hükümler**: 2547/58-k, 5746/3-4 ve IPA II Tebliği, istisna koşullarını **detaylı olarak tanımlar** (ör. Ar-Ge faaliyetlerinin kapsamı, bildirim formatları). - **Uygulama kolaylığı**: KDV ve damga vergisi istisnaları, **belge ibrazı** (sertifika, onaylı sözleşme) ile sağlanır, bürokrasi minimumda tutulur. - **Yargı uyumu**: Özelge, **Vergi Usul Kanunu’nun 413. maddesine** dayanarak verilmiş olup, mükellefler için **bağlayıcı** niteliktedir. - **Zayıf Yönler**: - **Belirsizlikler**: - **2547/58-k**: "Üniversite-sanayi işbirliği" tanımının **geniş yorumlanabilmesi**, istisnanın **yanlış kullanım riskini** artırır. - **IPA II**: KDV istisnasının **15.000 TL eşiği**, küçük ölçekli tedarikçiler için **idari yük** oluşturabilir. - **Bildirim Yükümlülükleri**: - **Damga vergisi istisnası** için Ek-1 formu, **Ar-Ge personeli dışındaki ödemeler** için ayrı bildirim gerektirir (çifte yük). - **IPA Alım Bildirimi (EK-8)**, **yıllık kümülatif raporlama** zorunluluğu, büyük projelerde **verimlilik kaybına** neden olabilir. - **Müteselsil Sorumluluk**: - IPA II’de **Tedarikçi ve Birlik Yüklenicisi’nin ortak sorumluluğu**, **hukuki anlaşmazlık riskini** artırır. #### **Vergi Barışı ve Yargı Uyuşmazlıkları Potansiyeli** - **Riskler**: - **İstisna koşullarının ihlali**: Projenin **Ar-Ge kapsamına girmediğinin** sonradan tespiti halinde, **geriye dönük vergi ve cezalar** gündeme gelebilir (ör. pazarlama faaliyetlerinin Ar-Ge sayılması). - **Bildirim eksiklikleri**: Ek-1 veya EK-8 formlarının **g ecikmeli/yanlış doldurulması**, **vergi ziyaı** iddiasıyla karşılaşılabilir. - **Uluslararası Uyum**: - IPA II’de **AB kurallarına uyum**, yerel mevzuatla çatışma riski taşır (ör. KDV iadesi sürecindeki **yetki çatışmaları**). - **Olumlu Katkılar**: - **Özelge güvencesi**: Mükellefler, özelgeye uygun hareket ettikleri takdirde **ceza ve gecikme faizinden muaf** tutulur. - **Yargı içtihatları**: Benzer davalarda (ör. Ar-Ge tanımı), **Danıştay ve Yargıtay kararları** yol gösterici olabilir. --- --- ### **Ek Araştırma ve Resmi Gazete Doğrulaması** - **IPA II Çerçeve Anlaşması**: - 6647 sayılı Kanunla onaylanmış, **21/06/2015 tarihli Resmi Gazete** (29393) yayımlanmıştır. - **1 Sıra No.lu IPA II Genel Tebliği** (13/02/2016, 29623 sayılı RG) detaylı uygulama kurallarını içerir. - **5746 Sayılı Kanun**: - **30/09/2016 tarihli 5 Seri No.lu Tebliğ** (29843 sayılı RG), damga vergisi istisnasının uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenler. - **2547 Sayılı Kanun 58/k**: - **Üniversite-sanayi işbirliği** tanımının **YÖK ve Maliye Bakanlığı** tarafından yorumlanması gereklidir; **ikincil düzenlemeler** (Yönetmelik, Genelge) eksiktir.

İşlem