Mevzuat Listesine Dön

Özelge

Gümrük Müşavirliği Kapsamında Yapılan Hizmetlerin KDV Kanununun 13/b Maddesi Karşısındaki Durumu

  • 3065 Sayılı Kanun
  • 2025-12-31
  • Sayı E-39044742-130[Özelge]-1745987

İşlemler

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İstanbul Defterdarlığı

Gelir Kanunları KDV-ÖTV Grup Müdürlüğü

Sayı

:

E-39044742-130[Özelge]-1745987

31.12.2025

Konu

:

Gümrük Müşavirliği Kapsamında Yapılan Hizmetlerin KDV Kanununun 13/b Maddesi Karşısındaki Durumu

         

İlgi

:

a)

02/04/2024 tarih ve 1597242 evrak kayıt numaralı özelge talep formunuz.

b)

02/05/2024 tarih ve 567904 sayılı bilgi isteme yazımız.

c)

23/05/2024 tarih ve 2356342 sayılı dilekçeniz.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 5 ve 225 inci maddelerine istinaden vekaleten dolaylı temsilci sıfatıyla firmalara gümrük müşavirliği hizmeti verdiğiniz, vekili bulunduğunuz …….. San. ve Tic. Ltd. Şti. ... San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından “……..” "Federal Shimanto" isimli gemiye ihracat hükmünde "gemi boyası, sertleştirici ve inceltici" satışı yapıldığı, bu satış kapsamında adı geçen Şirkete verdiğiniz "elektronik ortamda e-ihracat beyannamesi tescili", "malların liman sahasında görevli personeliniz tarafından gümrük muhafaza yetkilileri nezaretinde …… Limanı, ………. Liman sahası içine alınarak aynı liman sahası içinde bulunan bahse konu gemiye teslimi", "teslim edilen mallar için tamamlayıcı beyan hükmünde gümrük beyannamesi tescili" ve "teslim listesinin Ticaret Bakanlığı tek pencere sistemine kaydedilmesi" hizmetlerinin 3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun 13/b maddesi uyarınca istisna kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususunda görüş talep edildiği anlaşılmıştır.

3065 sayılı KDV Kanununun 13/b maddesinde, deniz ve hava taşıma araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan hizmetlerin KDV'den istisna olduğu hüküm altına alınmıştır.

KDV Genel Uygulama Tebliğinin "Liman ve Hava Meydanlarında Yapılan Hizmetlere İlişkin İstisna" başlıklı (II/B-2) bölümünde;

"3065 sayılı Kanunun 7524 sayılı Kanunla değiştirilen (13/b) maddesinde, gezi, eğlence, spor ve amatör balıkçılık gibi faaliyetlerde kullanılan araçlar ile özel tekne ve yatlar hariç olmak üzere deniz ve hava taşıma araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan hizmetlerin KDV'den istisna olduğu hükme bağlanmıştır. Ayrıca Kanunun 13 üncü maddesine göre Hazine ve Maliye Bakanlığı, istisna kapsamına girecek teslim ve hizmetleri tanımlamaya, istisnaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

Bu istisna uygulamasına ilişkin usul ve esaslar aşağıda belirlenmiştir.

2.1. İstisnanın Kapsamı

3065 sayılı Kanunun (13/b) maddesinin gerekçesinde, ülkenin deniz ve hava ticaret filosunun geliştirilmesinin teşviki ve dış rekabetin tahammül edebilecek duruma getirilmesinin amaçlandığı belirtilmektedir.

Bu kapsamda 3065 sayılı Kanunun (13/b) maddesindeki istisnanın uygulanması için hizmetin;

- Liman ve hava meydanı olarak belirlenen yerlerde,

- Yük ve/veya yolcu taşımaya elverişli deniz taşıma araçları ile hava taşıma araçları için

yapılması gerekmektedir.

...

2.1.3. İstisna Kapsamında Yer Alan Hizmetler

İstisna kapsamına, liman ve hava meydanları olarak belirlenen yerlerde yük ve/veya yolcu taşımaya elverişli deniz taşıma araçları ve hava taşıma araçları ile bunların yük ve yolcularına verilen tahmil ve tahliye, pilotaj, römorkaj, palamar, uçak ve gemilerin parkı hizmetleri de dâhil olmak üzere, bu araçlar için seyrüsefere ilişkin verilen temizlik, güvenlik gibi hizmetler ile yükün gemiden karaya, karadan gemiye, gemiden gemiye veya benzeri yüzer vasıtalara aktarılması hizmeti, vinç hizmeti, kilitleme ve bağlama, kilit ve bağ çözme hizmeti, nezaret hizmeti, ambar kapağı açma/kapama hizmeti, gemi işgaliye, gemi fuzuli işgaliye hizmeti, gemi aktarma, gemilerin atıklarının alınması, limana gelen konteynerlerin transit gönderilmesi hizmeti girmektedir.

Ancak, bu araçlarla gelenlere verilen yeme, içme, konaklama, emanet, araç kiralama, otopark, gayrimenkul (iş yeri) kiralama gibi hizmetler ile konteyner içi bağlama/çözme hizmeti, ardiye, terminal hizmetleri, konteyner dolum/boşaltma, konteyner tam tespit, konteyner muayene/numune alma, konteyner tamir, konteyner temizleme (yıkama-kurutma), konteyner nakliye hizmetleri, konteyner tartı hizmeti, konteyner içi aktarma hizmeti, konteynere elektrik verilmesi ve uluslararası gemi ve liman tesisi güvenlik hizmeti (ISPS) istisna kapsamında değildir.

İstisna sadece hizmetleri kapsamakta olup, mal teslimleri bu istisna kapsamına girmemektedir.

İstisna kapsamındaki hizmetin nev'inin yanı sıra hangi deniz taşıma araçları veya hava taşıma araçları için verildiğinin de faturada gösterilmesi şarttır.

2.2. İstisna Uygulaması

Liman ve hava meydanı olarak belirlenen yerlerde, deniz ve hava taşıma araçları ile bunların yük ve yolcularına Tebliğin (II/B-2.1.3.) bölümünde sayılan hizmetlerin verilmesi KDV'den istisnadır.

Liman ve hava meydanı olarak belirlenen yerler dışındaki alanlarda yapılan hizmetler yük ve/veya yolcu taşımaya elverişli deniz taşıma araçları ve hava taşıma araçları ile bunların yük ve yolcuları için yapılsa bile, bu hizmetlere istisna uygulanması mümkün değildir. Liman ve hava meydanı olarak belirlenen yerlerde yük ve/veya yolcu taşımaya elverişli deniz taşıma araçları ve hava taşıma araçları dışındaki araçlara verilen hizmetlere de istisna uygulanması mümkün değildir.

Hizmetin liman ve hava meydanı işletmeleri yanında diğer gerçek ve tüzel kişiler tarafından deniz ve hava taşıma araçlarına ifa edilmesi istisna uygulamasına engel değildir.

Bu hizmetlerin araç ve yük sahibi firmaların acentelerine yapılması veya hizmetlere ilişkin işlem veya ödemelerin acenteler tarafından gerçekleştirilmesi istisna uygulamasını etkilemez.

Bu kapsamda, KDV'den istisna olarak temin edilen hizmetlerin Türk acenteler tarafından araç ve yük sahiplerinin bağlı olduğu yabancı acentelere yansıtılması da KDV'den istisnadır. Ancak, bu istisna uygulamasına ilişkin acenteler tarafından iade talebinde bulunulması söz konusu değildir.

Liman ve hava meydanı olarak belirlenen yerlerde verilen hizmetlere ilişkin söz konusu istisna tek aşamalıdır. Bu nedenle araç ve yük sahibi firmalara veya acentelerine doğrudan ilk safhadaki asıl yüklenici tarafından verilen hizmetler istisna kapsamında değerlendirilir. Bu mükelleflerin istisna kapsamındaki hizmetlerle ilgili mal ve hizmet alımları ise genel hükümler çerçevesinde KDV'ye tabidir. Dolayısıyla, alt yükleniciler (taşeronlar) tarafından verilen ve asıl yükleniciye (ilk safhaya) fatura edilen hizmetler istisna kapsamında değerlendirilmez."

açıklamalarına yer verilmiştir.

Buna göre, …… San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından "Federal Shimanto" isimli gemiye ihracat hükmünde yapılan "gemi boyası, sertleştirici ve inceltici" satışı kapsamında adı geçen Şirkete verdiğiniz "elektronik ortamda e-ihracat beyannamesi tescili", "malların liman sahasında görevli personeliniz tarafından gümrük muhafaza yetkilileri nezaretinde……. Limanı, …….. Liman sahası içine alınarak aynı liman sahası içinde bulunan bahse konu gemiye teslimi", "teslim edilen mallar için tamamlayıcı beyan hükmünde gümrük beyannamesi tescili" ve "teslim listesinin Ticaret Bakanlığı tek pencere sistemine kaydedilmesi" hizmetlerinin 3065 sayılı Kanunun 13/b maddesi uyarınca istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

Giriş Yap Ücretsiz Kayıt Ol

AI Vergi Forumu: Gümrük Müşavirliği Kapsamında Yapılan Hizmetlerin KDV…

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: Gümrük Müşavirliği Kapsamında Yapılan Hizmetlerin KDV…

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

```markdown ### **Gümrük Müşavirliği Hizmetlerinin KDV Kanunu 13/b Maddesi Kapsamındaki Değerlendirmesi** --- ### **1. Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi** 3065 sayılı KDV Kanununun **13/b maddesi**, ülkenin **deniz ve hava ticaret filosunu desteklemek**, dış rekabet gücünü artırmak ve lojistik maliyetlerini azaltmak amacıyla **liman ve hava meydanlarında sunulan belirli hizmetleri KDV’den istisna** etmektedir. İstisna, **yük/yolcu taşıma kapasitesine sahip deniz/hava taşıma araçları** için geçerli olup, **gezi, eğlence, spor amaçlı araçlar ile özel yatlar hariç** tutulmuştur. Hukuki yarar, **uluslararası ticaretin kolaylaştırılması** ve **maliyet avantajı sağlamaktır**. --- ### **2. Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar** #### **📌 İstisnanın Kapsamı ve Şartları** - **Mekânsal Şart**: - Hizmetin **liman ve hava meydanları** olarak tanımlanan alanlarda sunulması zorunludur. - Bu alanlar dışında ifa edilen hizmetler, **araç türüne bakılmaksızın istisna dışıdır**. - **Araç Kriteri**: - İstisna, **yük ve/veya yolcu taşımaya elverişli deniz/hava taşıma araçları** için geçerlidir. - **Özel tekne, yat, gezi/spor amaçlı araçlar** istisna kapsamı dışındadır. - **Hizmet Türleri**: - **İstisna Kapsamında Olanlar**: - Tahmil/tahliye, pilotaj, römorkaj, palamar, park hizmetleri. - Seyrüseferle ilgili temizlik, güvenlik, yük aktarma (gemiden karaya/karadan gemiye/gemiden gemiye). - Vinç, kilitleme/bağlama, nezaret, ambar kapağı açma/kapama, gemi işgaliye hizmetleri. - Atık alınması, limana gelen konteynerlerin transit gönderimi. - **İstisna Kapsamında Olmayanlar**: - Yeme-içme, konaklama, emanet, araç/otopark kiralama, gayrimenkul kiralama. - Konteyner içi bağlama/çözme, ardiye, terminal hizmetleri, konteyner dolum/boşaltma/tamir/temizlik. - Konteyner nakliye, tartı, iç aktarma, elektrik verme, ISPS (gemi/liman güvenlik) hizmetleri. - **Mal teslimleri** (örneğin gemi boyası satışı) **asla istisna kapsamında değildir**. - **Fatura Şartı**: - Hizmetin **nev’i ve hangi taşıma aracı için verildiği**, faturada **açıkça belirtilmelidir**. #### **📌 İstisnanın Uygulama Esasları** - **Tek Aşamalı İstisna**: - İstisna, **doğrudan araç/yük sahibine veya acentesine sunulan hizmetler** için geçerlidir. - **Alt yüklenici (taşeron) hizmetleri** (örneğin asıl yükleniciye fatura edilenler) istisna dışıdır. - **Acenteler aracılığıyla yansıtılan hizmetler** de istisnaya tabi olabilir, ancak **acente tarafından iade talebinde bulunulamaz**. - **Hizmeti Sunan Taraf**: - İstisna, **liman/hava meydanı işletmeleri yanında diğer gerçek/tüzel kişiler** tarafından sunulan hizmetleri de kapsar. - **Gümrük müşavirliği hizmetleri** (örneğin e-ihracat beyannamesi tescili, gümrük beyannamesi düzenleme, teslim listesi kayıtları), **liman sahası içinde gerçekleştirilse bile**, **13/b maddesi kapsamında istisna değildir**. #### **📌 Yaptırımlar ve Sonuçlar** - İstisna şartlarını taşımayan hizmetler için **KDV tahsilatı** zorunludur. - **Yanlış uygulamalarda**, vergi tarhı, ceza ve gecikme faizi uygulanır (ancak özelgeye uygun hareket edenler için ceza/faiz uygulanmaz). --- ### **3. Önceki Uygulamalardan / Klasik Usulden Temel Farkı** Düzenleme, **liman/hava meydanlarında sunulan hizmetlerin KDV’den istisna edilmesini**, **araç türünü ve hizmet nev’ini sıkı şekilde sınırlayarak** sistematikleştirmiştir. Önceki uygulamalarda **geniş yorumlara yol açabilecek belirsizlikler**, bu kapsamda **net kriterlerle ortadan kaldırılmış**; özellikle **gümrük müşavirliği, beyanname tescili ve idari işlemler gibi dolaylı hizmetler**, **fiziksel liman hizmetlerinden ayrıştırılarak istisna dışında tutulmuştur**. Böylece, **sadece taşımacılıkla doğrudan ilgili operasyonel hizmetler** teşvik edilirken, **idari/mali hizmetler** genel KDV rejimine tabi kılınmıştır. --- --- **Not**: Özelge, **gümrük müşavirliği hizmetlerinin (e-ihracat beyannamesi, gümrük beyannamesi tescili, teslim listesi kayıtları) KDV 13/b istisnası kapsamında olmadığını** açıkça belirtmektedir. Bu hizmetler, **liman sahası içinde gerçekleştirilse bile**, **istisna koşullarını karşılamamaktadır**.

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### 1. KAPSAM - **Doğrudan Etkilenen Mükellef Grupları**: - **Gümrük Müşavirleri (vekaleten dolaylı temsilci sıfatıyla hizmet verenler)** - 4458 sayılı Gümrük Kanunu kapsamında faaliyet gösterenler. - **İhracat Yapan Şirketler (Örn: San. ve Tic. Ltd. Şti.)** - Deniz taşıma araçlarına (gemi) mal teslim eden ve gümrük işlemleri için hizmet alan mükellefler. - **Liman ve Hava Meydanı Hizmet Sağlayıcıları** - KDV Kanunu 13/b maddesindeki istisnadan yararlanmak için hizmet verenler (ancak özelge konusu hizmetler istisna dışı bırakılmıştır). --- ### 2. MALİ VE OPERASYONEL ETKİ #### **Vergi Yükü/Avantajı** - **İstisna Dışı Hizmetler**: - Özelgede belirtilen hizmetler (**e-ihracat beyannamesi tescili, liman sahasında mal teslimi, gümrük beyannamesi tescili, tek pencere sistemine kayıt**) **KDV Kanunu 13/b maddesindeki istisnadan yararlanamaz**. - Bu hizmetler için **%18 (veya ilgili oran) KDV tahsil edilmesi zorunludur**. - **Mal teslimi (gemi boyası, sertleştirici, inceltici)** zaten istisna kapsamında değildir (KDV Kanunu 13/b sadece hizmetleri kapsar). #### **Bildirim/Yükümlülük** - **Fatura Düzeni**: - Hizmetlerin **KDV’ye tabi** olduğu faturalarda açıkça belirtilmeli. - **İstisna koşulu aranmayacağı** için faturalarda "KDV Kanunu 13/b istisnası" ibaresine yer verilmemeli. - **Beyan Yükümlülüğü**: - Hizmet bedelleri **KDV Beyannamesinde (KDV1) normal oranla beyan edilmeli**. - **İstisna uygulamasının yanlışlaşması halinde** cezai yaptırım riski (Vergi Usul Kanunu 413. maddeye rağmen özelgeye uygun işlem yapılmasının koruması bulunmakla birlikte, hatalı uygulama halinde ceza ve gecikme faizi kesilmez garantisi sadece özelgeye uygun hareket edenler için geçerlidir). --- ### 3. EYLEM PLANI (NE YAPILMALI?) #### **Gümrük Müşavirleri ve Hizmet Alan Şirketler İçin** - **Fatura ve Belge Düzeni**: - Verilen hizmetler için **KDV’li fatura düzenlenmeli** (istisna uygulanmaz). - Faturada: - Hizmetin tanımı (örn: "e-ihracat beyannamesi tescili", "gümrük beyannamesi tescili"). - **KDV oranı ve tutarı** açıkça gösterilmeli. - **İstisna kapsamında olmadığı** vurgulanmalı (örn: "KDV Kanunu 13/b istisnası dışındadır"). - **Beyan ve Ödeme**: - Hizmet bedelleri **aylık KDV beyannamesine (KDV1) dahil edilmeli**. - **Ödeme tarihine dikkat**: KDV ödeme süresi, ilgili KDV beyannamesi için kanuni beyan/ödeme süresidir. - **Arşiv ve Dokümantasyon**: - Özelge metni ve referans numarası (**E-39044742-130[Özelge]-1745987**) saklanmalı. - Hizmetin **liman sahası içinde** gerçekleştirildiğine dair belgeler (gümrük muhafaza nezaret tutanağı, teslim listesi vb.) muhafaza edilmeli. #### **Muhasebe Departmanı İçin** - **Muhasebe Kaydı**: - Hizmet geliri **600 Hesap Grubu (Hizmet Satışları)** altında izlenmeli. - KDV **391 Hesap (Hesaplanan KDV)** üzerinden takip edilmeli. - **Denetim Hazırlığı**: - **Vergi incelemesinde** hizmetlerin **13/b istisnası dışı** olduğuna dair özelge ve destekleyici belgeler sunulmalı. --- ### 4. EK ARAŞTIRMA - **Mevzuat Dayanağı**: - **3065 sayılı KDV Kanunu 13/b maddesi**: Liman/hava meydanlarında deniz/hava taşıma araçları için yapılan **hizmetlerin KDV istisnası**. - **KDV Genel Uygulama Tebliği (II/B-2)**: - İstisna kapsamındaki hizmetler **sadece belirtilenler** (tahmil/tahliye, pilotaj, römorkaj vb.) ile sınırlı. - **Gümrük müşavirliği hizmetleri** (beyanname tescili, teslim listesi kaydı vb.) **istisna dışı**. - **4458 sayılı Gümrük Kanunu 5 ve 225. maddeleri**: Gümrük müşavirlerinin vekaleten dolaylı temsil yetkisi. - **Özelgenin Bağlayıcılığı**: - **213 sayılı Vergi Usul Kanunu 413. madde**: Özelgeye uygun işlem yapılması halinde **ceza ve gecikme faizi kesilmez**. - **İstisna Yorumuna Dikkat**: - Hizmetin **liman sahası içinde** verilmesi yeterli değil; **KDV Genel Uygulama Tebliği’nde sayılan hizmetler** olması gerekir. - **Gümrük işlemlerine ilişkin idari hizmetler** (beyanname tescili vb.) **istisna kapsamında değerlendirilmemektedir**. ```

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### 1. UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ #### **Tarh ve Tahakkuk Süreçleri** - **KDV İstisnası Uygulanmaması** - Gümrük müşavirliği hizmetleri (e-ihracat beyannamesi tescili, gümrük beyannamesi tescili, teslim listesinin kaydı vb.) **KDV Kanunu 13/b maddesi kapsamında istisna değildir**. - Bu hizmetler, **liman/hava meydanında deniz/hava taşıma araçlarına verilen hizmetler** (tahmil-tahliye, römorkaj, temizlik vb.) ile sınırlıdır. - **Fatura düzenlenmesinde**: - Hizmetlerin **nev’i** ve **hangi araç için** verildiği **faturada açıkça belirtilmeli**. - İstisna kapsamına girmeyen hizmetler için **%18 (veya ilgili oran) KDV tahakkuk ettirilmeli**. - **İhracat Hükmündeki Satışlar** - "Federal Shimanto" gemisine yapılan **gemi boyası, sertleştirici, inceltici satışı** ihracat hükmünde olsa bile: - **Mal teslimleri** 13/b istisnası kapsamında **değildir** (sadece hizmetler istisna). - **Gümrük beyannamelerinin tescili** gibi idari işlemler, **liman sahasında yapılmış olsa bile**, istisnadan yararlanamaz. #### **Tahsilat ve Tebligat** - **Mükellef Sorgulamaları** - Mükellefler, **gümrük müşavirliği hizmetlerine ilişkin faturaların KDV’ye tabi olduğunu** sorgulayabilir. - **Yanıt**: 13/b istisnası **sadece liman/hava meydanında deniz/hava araçlarına verilen fiziki/operasyonel hizmetleri** kapsar. Gümrük işlemleri ve beyanname tescili bu kapsamda değildir. --- ### 2. DENETİM VE RİSK ALANLARI #### **Gri Alanlar ve Usulsüzlük Riskleri** - **Hizmetin Yer ve Niteliği** - **Risk**: Hizmetlerin **liman sahası içinde** gerçekleştirilmesi, **otomatik olarak 13/b istisnası sağladığı yanılgısı**. - **Denetimde dikkat edilmesi gerekenler**: - Hizmetin **deniz taşıma aracına** (yolcu/yük taşımaya elverişli) verilmiş olması. - Hizmetin **Tebliğin (II/B-2.1.3) listelenen hizmetler** (tahmil-tahliye, temizlik, güvenlik vb.) arasında olması. - **Gümrük müşavirliği hizmetleri** (beyanname tescili, teslim listesi kaydı) **bu listede yer almaz**. - **Fatura ve Belgeler** - **Risk**: Faturada **hizmetin niteliği ve aracın tanımı eksik** olabilir. - **Denetimde**: - Faturada **"Federal Shimanto gemisine liman sahasında X hizmeti"** gibi **araç ve hizmet detayı** aranmalı. - **Eksik belge** durumunda, istisna uygulanamaz ve KDV tahakkuku gerekir. - **Acentelik ve Taşeronluk** - **Risk**: Hizmetlerin **acenteler veya taşeronlar** aracılığıyla sunulması halinde **istisnanın yanlış uygulanması**. - **Denetimde**: - **Asıl yüklenici (ilk safha)** tarafından verilen hizmetler istisna kapsamında olsa bile, **alt yüklenicilerin faturaları** genel hükümlere tabidir. - **Acenteler aracılığıyla yansıtılan hizmetler** istisna olabilir, ancak **iade talebi yapılamaz**. - **İhracat Hükmündeki İşlemler** - **Risk**: İhracat hükmündeki satışlarda **mal teslimi ile hizmetlerin karıştırılması**. - **Denetimde**: - **Mal teslimi (gemi boyası satışı)** her durumda KDV’ye tabi. - **Hizmetler (teslim, beyanname tescili)** de istisna kapsamında değildir. --- ### 3. SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER #### **VEDOP ve Sistem Kayıtları** - **VEDOP’ta İstisna Kodu Kullanımı** - **13/b istisnası** için **VEDOP’ta "KDV İstisna Kodu: 0013B"** seçilmemeli. - **Gümrük müşavirliği hizmetleri** için **genel KDV oranı (18%)** uygulanmalı. - **Sistem Uyarıları**: - Eğer **yanlış istisna kodu** girilirse, **VEDOP otomatik olarak uyarı verebilir** (ancak manuel kontrol gerekir). - **Ticaret Bakanlığı Tek Pencere Sistemi** - **Teslim listelerinin kaydı** gibi işlemler **sistemde kayıtlı olsa bile**, bunlar **KDV istisnası için yeterli değildir**. - **Denetimde**: Sistem kayıtları ile fatura tutarlarının **uyumu** kontrol edilmeli. #### **İç Yazışmalar ve Mükellef Yönlendirmesi** - **Mükellef Talepleri** - Mükellefler, **gümrük işlemlerinin liman sahasında yapıldığını** öne sürerek istisna talep edebilir. - **Yanıt Standardı**: > "KDV Genel Uygulama Tebliği (II/B-2.1.3) uyarınca, gümrük müşavirliği hizmetleri (beyanname tescili, teslim listesi kaydı vb.) 13/b istisnası kapsamında değildir. Sadece Tebliğde sayılan fiziki hizmetler (tahmil-tahliye, temizlik vb.) için istisna uygulanabilir." - **Vergi Dairesi Personeli için Notlar** - **Özelge Başvuruları**: - Benzer durumlarda, **İstanbul Defterdarlığı KDV-ÖTV Grup Müdürlüğü’nün 31.12.2025 tarihli özelgesi** referans alınabilir. - **Sık Sorulan Sorular (SSS) Güncellemesi**: - **Gümrük müşavirliği hizmetleri** için **KDV istisnası uygulanmaz** ibaresi eklenmeli. --- ```

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### **Gümrük Müşavirliği Hizmetlerinin KDV Kanunu 13/b Maddesi Karşısındaki Durumuna İlişkin Değerlendirme** --- ### **1. DÜZENLEMENİN AMACI** - **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama**: Düzenleme, KDV istisnası kapsamını daraltarak **vergi kaybını önleme**yi hedeflemektedir. Gümrük müşavirliği hizmetlerinin 13/b maddesindeki istisna dışında tutulması, bu hizmetlerden KDV tahsil edilmesini sağlayarak **gelir artırıcı** bir etki yaratır. - **Kayıt Dışılıkla Mücadele**: Gümrük işlemlerinin elektronik ortamlarda (e-ihracat beyannamesi, tek pencere sistemi) kayıt altına alınması, **kayıt dışı ticareti azaltma** amacına hizmet eder. - **Vergi Tabanını Genişletme**: İstisna kapsamına girmemesi nedeniyle gümrük müşavirliği hizmetleri **KDV’ye tabi** hale gelmekte, böylece vergi tabanı genişletilmektedir. - **Yatırım Teşviki**: Düzenlemenin **deniz ticaret filosunu teşvik** etme amacı (KDV Kanunu 13/b maddesinin gerekçesi) gümrük müşavirliği hizmetlerine uygulanmamaktadır. Dolayısıyla bu hizmetler **yatırım teşviki** hedefinden ziyade **vergi tahsilatı** odaklıdır. --- ### **2. PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER** #### **2.1. Sektörel Etkiler** - **Gümrük Müşavirliği Sektörü**: - Hizmetlerin KDV’ye tabi olması, **maliyet artışı**na yol açar. Bu, özellikle ihracat/ithalat yoğun firmaların gümrük müşavirliği hizmetlerine olan talebini **azaltabilir** veya fiyatlara yansıyarak **rekabet gücünü zayıflatabilir**. - **Elektronik beyanname ve tek pencere sistemi** gibi dijital hizmetlerin KDV’ye tabi tutulması, **dijital dönüşümün maliyetini artırır**. - **Deniz Taşımacılığı Sektörü**: - İstisnanın **yalnızca liman/hava meydanlarında verilen fiziki hizmetleri** (tahmil-tahliye, temizlik, güvenlik vb.) kapsaması, **gümrük işlemlerinin lojistik zincirindeki rolünü** ikincil kılar. - Gemi boyası, sertleştirici gibi **mal teslimleri** zaten istisna dışında olduğundan, bu hizmetlerin de KDV’ye tabi olması **deniz taşımacılığı maliyetlerini artırır**. #### **2.2. Piyasa Dinamikleri** - **Fiyatlama ve Rekabet**: - Gümrük müşavirliği hizmetlerinin KDV’ye tabi olması, **hizmet sağlayıcıların fiyatlarını artırmasına** neden olabilir. Bu, özellikle **küçük ve orta ölçekli ihracatçı/ithalatçılar** için maliyet baskısı oluşturur. - **Yabancı firmaların** Türkiye’deki gümrük işlemlerinde **daha yüksek maliyetlerle** karşılaşması, uluslararası rekabeti olumsuz etkileyebilir. - **Mükellef Psikolojisi**: - **Bürokratik yükün artması**: Gümrük müşavirlerinin KDV beyannameleriyle uğraşması, **uyum maliyetlerini artırır**. - **Belirsizlik**: Özelgeye rağmen, **liman sahası içinde yapılan bazı hizmetlerin** (örneğin, gümrük beyannamesi tescili) istisna kapsamında olup olmadığına dair **yorum farklılıkları** devam edebilir. #### **2.3. Uzun Vadeli Etkiler** - **Dijitalleşme Yavaşlaması**: E-ihracat ve tek pencere sistemi gibi dijital hizmetlerin KDV’ye tabi olması, **otomasyon yatırımlarını caydırabilir**. - **Sektör Konsolidasyonu**: Maliyet artışı, **küçük gümrük müşavirliklerinin** piyasadan çekilmesine, **büyük oyuncuların hakimiyetini artırmasına** yol açabilir. --- ### **3. HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME** #### **3.1. Vergi Tekniği** - **İstisna Kapsamının Daraltılması**: - KDV Kanunu 13/b maddesi, **liman/hava meydanlarında deniz/hava taşıma araçları için verilen hizmetleri** istisna etmektedir. - **Gümrük müşavirliği hizmetleri**, fiziki liman hizmetleri (tahmil-tahliye, temizlik vb.) yerine **idari ve dijital işlemler** olduğundan, istisna kapsamına **girmediği** doğrudur. - **Elektronik beyanname tescili ve tek pencere sistemi kaydı**, fiziki liman hizmetlerinden farklı olarak **gümrük idaresine yönelik** işlemlerdir, dolayısıyla istisna dışında kalır. - **Hizmetin Niteliği**: - İstisna, **deniz/hava taşıma araçlarına doğrudan sunulan hizmetler** (örneğin, gemi temizliği, yük aktarma) ile sınırlıdır. - Gümrük müşavirliği, **araç sahibi ile gümrük idaresi arasındaki aracılık** hizmeti olduğundan, **istisnanın ruhuna uymamaktadır**. #### **3.2. Kanunilik İlkesi** - **Açıklık ve Öngörülebilirlik**: - KDV Genel Uygulama Tebliği’nin **II/B-2.1.3** bölümünde istisna kapsamındaki hizmetler **sınırlı olarak sayılmış**, gümrük müşavirliği hizmetlerine yer verilmemiştir. - Özelge, **mevzuatın lafzına ve amacına uygun** bir yorum sunmaktadır. - **Vergi Barışı ve Yargı Uyuşmazlıkları Potansiyeli**: - **Yorum Farklılıkları**: Bazı mükellefler, gümrük beyannamesi tescili gibi işlemlerin **liman sahası içinde yapılması** nedeniyle istisna kapsamında olduğunu iddia edebilir. - **Uygulama Birliği**: Gelir İdaresi Başkanlığı’nın özelgeleri **bağlayıcı** olsa da, **yargı kararı** ile farklı yorumlanma riski vardır (örneğin, **Danıştay**ın liman hizmetlerini geniş yorumlayabileceği ihtimali). - **Cezai Risk**: Özelgeye uygun hareket eden mükellefler **cezalandırılmaz** (VUK 413), ancak **yargı kararı ile aksine karar verilmesi** halinde vergi ve faiz ödeme riski doğabilir. #### **3.3. Vergi Adaleti** - **Eşitlik İlkesi**: - **Fiziki liman hizmetleri** (tahmil-tahliye) istisna kapsamında iken, **gümrük müşavirliği gibi idari hizmetlerin** KDV’ye tabi olması, **hizmet türüne göre ayrımcılık** algısı yaratabilir. - **İhracat teşviki**: İhracat hükmündeki satışlara ilişkin gümrük işlemlerinin KDV’ye tabi olması, **ihracatın maliyetini artırarak** teşvik amacını zayıflatabilir. - **Nötrlik İlkesi**: - KDV’nin **tüketim vergisi** olması nedeniyle, nihai yükün **son tüketiciye** (ihracatçılara) yansıtılması beklenir. Ancak gümrük müşavirliği hizmetleri **ara girdi** niteliğindedir, dolayısıyla **verginin yansıtılması zor** olabilir. #### **3.4. Güçlü ve Zayıf Yönler** | **Güçlü Yönler** | **Zayıf Yönler** | |------------------|------------------| | - Mevzuatın lafzına ve amacına uygun yorum. | - Gümrük müşavirliği hizmetlerinin fiziki liman hizmetlerinden ayrımının net olmayışı. | | - Kayıt dışılığın önlenmesine katkı. | - İhracatçıların maliyetlerinin artması, rekabet gücünü olumsuz etkileyebilir. | | - Vergi tabanının genişletilmesi. | - Dijital hizmetlerin KDV’ye tabi olması, dijitalleşmeyi yavaşlatabilir. | | - Özelgenin bağlayıcı olması, mükelleflere hukuki güven sağlar. | - Yargı kararı ile farklı yorumlanma riski. | --- --- ### **4. EK ARAŞTIRMA (Resmi Gazete ve Mevzuat Doğrultusunda)** - **KDV Kanunu 13/b Maddesi** (7524 sayılı Kanun ile değişik): - **Amaç**: Deniz ve hava ticaret filosunun geliştirilmesi. - **Kapsam**: **Liman/hava meydanlarında**, **yük/yolcu taşımaya elverişli** deniz/hava araçları için verilen hizmetler. - **İstisna Dışındaki Hizmetler**: - Yeme-içme, konaklama, emanet, araç kiralama vb. **yan hizmetler**. - **Mal teslimleri** (gemi boyası satışı zaten istisna dışında). - **İdari hizmetler** (gümrük beyannamesi tescili, e-ihracat işlemleri). - **KDV Genel Uygulama Tebliği (II/B-2.1.3)**: - İstisna kapsamındaki hizmetler **sınırlı sayıda** ve **fiziki nitelikte** (tahmil-tahliye, temizlik, güvenlik vb.). - **Gümrük müşavirliği**, bu listeye **dahil edilmemiştir**. - **Gümrük Kanunu (4458 sayılı)**: - Gümrük müşavirliği, **vekaleten dolaylı temsil** hizmetidir (Madde 5, 225). - **Gümrük işlemleri**, liman sahası içinde yapılsa bile, **fiziki liman hizmetleri** değil, **idari işlemler**dir. --- **Sonuç**: Özelge, **mevzuata ve amaca uygun** bir şekilde gümrük müşavirliği hizmetlerini KDV istisnası dışında tutmaktadır. Ancak **ihracatçıların maliyetlerini artırdığı** ve **dijital dönüşümü yavaşlatabileceği** için **makroekonomik ve sektörel etkileri** dikkate alınmalıdır.

İşlem