Hayat standardı esası:
(*) Mükerrer Madde 116 _ (Kaldırılmadan önceki şekli) (2772 sayılı Kanunun 15'inci maddesiyle eklenen madde) Gerçek usulde Gelir Vergisine tabi ticari, zirai ve mesleki kazanç sahiplerinin beyan ettikleri gelir (Zarar beyan edilmesi hali dahil); (3239 sayılı Kanunun 68'inci maddesiyle artırılan hadler.) 800.000 liraya (Zirai kazanç sahipleri ile ikinci sınıf tacirler için 450.000 liraya) aşağıda belirtilen hayat standardı göstergelerine göre belirtilen ilavelerin yapılmasından sonra bulunacak tutardan düşük olduğu takdirde, bu şekilde tespit olunan tutardan 31'inci maddedeki indirimler yapıldıktan sonra kalan miktar vergi tarhına esas alınır. (3239 sayılı Kanunun 68'inci maddesiyle eklenen hüküm) Şu kadar ki; ticari, ziraî ve meslekî kazanç sahiplerinin bu faaliyetleri dolayısıyla hayat standardı esasına göre vergi tarhına esas alınacak geliri, yukarıda yazılı tutarlardan aşağı olamaz.(*) (*)Hayat standardı göstergeleriİlave edilecek tutar(3239 sayılı Kanunun 68'inci maddesiyle artırılan tutarlar.)1. Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait özel binek otomobillerinin her biri için (İşletmelerinde kayıtlı olanlar dahil);a) Silindir hacmi 1600 (dahil) cc'ye kadar olanlarda
(*)Hayat standardı göstergeleri İlave edilecek tutar
(3239 sayılı Kanunun 68'inci maddesiyle artırılan tutarlar.)
1. Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait özel binek otomobillerinin her biri için (İşletmelerinde kayıtlı olanlar dahil);
a) Silindir hacmi 1600 (dahil) cc'ye kadar olanlarda120.000 Lirab) Silindir hacmi 1601 (dahil) cc'den 1900 cc'ye kadar olanlarda180.000 Lirac) Silindir hacmi 1901 (dahil) cc'den fazla olanlarda360.000 Lira2. Mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler tarafından bizzat kullanılan birden fazla binalardan (Bağımsız bölümler, katlar, sayfiye ve dinlenme evleri dahil);
a) Mülkiyeti yukarıda sayılan kişilere ait olanların her biri için Yıllık emsal kira bedelinin yarısıb) Kiralanmış olanlardan (tatil amacı ile gidilen otel, motel ve benzeri dahil) her biri için120.000 Lira3. Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait (İşletmeye kayıtlı olanlar dahil) her bir;
a) Hava taşıtı, yat, kotra, sürat teknesi için1.200.000 Lirab) On beygir gücü üstünde motorlu diğer özel tekneler için240.000 Lira4. özel hizmetlerde devamlı ve ücret karşılığı çalıştırılan;
a) Şoför, mürebbiye, aşçı, hizmetçi, bahçıvan ve benzerlerinin her biri için 240.000 Lirab) Kaptan, pilot ve benzerlerinin her biri için1.200.000 Lira5. Yarış atı yetiştirenlerde her bir yarış atı için (taylar dahil) 240.000 Lira
6. Turistik amaçlı yurt dışı seyahatlerde, seyahate katılan mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilerden her birinin her seyahati için, 360.000 Lira
(3239 sayılı Kanunun 68'inci maddesiyle değişen fıkra) Yukarıda yer alan tutarlar asgarî hadlerdi. Bu tutarların on katı ise, uygulanacak azamî hadleri teşkil eder.
(3239 sayılı Kanunun 68'inci maddesiyle değişen fıkra) Bakanlar Kurulu, bu maddede belirtilen tutarları, azamî hadleri aşmamak şartıyla, herbirini ayrı ayrı veya topluca her yıl artırmaya yetkilidir. Bu yetki kazanç ve faaliyet konuları itibariyle de kullanılabilir.
Yıl içinde işe başlayan veya işi bırakan mükellefler için faaliyette bulunulan süreler gözönünde tutulur.
Bu madde, birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinde işin devam ettiği yıllar ve bu yıllar için geçerli olan gösterge tutarları gözönüne alınarak toplucu uygulanır.
Bu maddeye göre yapılacak tarhiyata itiraz, tahakkuk eden verginin tahsilini durdurmaz. Ancak, Danıştay ve vergi mahkemelerince bu davalar öncelikle ele alınır ve dosyanın tekamül ettiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde karara bağlanır.
(3505 sayılı Kanunun 34/b maddesiyle fıkra kaldırılmıştır.)
88'inci maddeye göre yapılacak zarar mahsubu ile 89'uncu maddeye göre yapılacak indirimler yalnızca bu madde gereğince tespit edilecek geliri aşan gelir kısmı için mümkündür.
(2995 sayılı Kanunun 2'nci maddesiyle değişen fıkra) Vergi incelemeleri ile tespit edilen matrah farkları üzerinden veya 111, 112, mükererr 112'nci maddelere göre yapılacak tarhiyat, tarhiyatta konu olacak farkların bu maddeye göre hesaplanan geliri veya bu gelire isabet eden vergiyi aşan kısmına inhisar eder.