Deprem nedeniyle 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 13 ve 15 inci maddeleri kapsamında değerlendirilerek mücbir sebep hali ilan edilen Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya illeri ve Gaziantep ilinin İslahiye ve Nurdağı ilçelerindeki mükelleflerden mücbir sebep hali, 10/1/2025 tarihli ve 180 sayılı Vergi Usul Kanunu Sirküleri ile gib.gov.tr adresinde 30/5/2025 tarihinde yayımlanan Hazine ve Maliye Bakanlığı Tarafından Deprem Bölgesindeki Cirosu 2,5 Milyon Liranın Altında Olan Mükelleflerin Mücbir Sebep Halinin Uzatılmasına İlişkin Duyuru kapsamında, 30/11/2025 tarihinde sona erenler tarafından oluşturulması ve imzalanması gereken e-Defterlerin oluşturulma ve imzalanma ile aynı sürede Gelir İdaresi Başkanlığı Bilgi İşlem Sistemine yüklenmesi gereken defter ve berat dosyalarının yüklenme süresinin uzatılması.

### 1. KAPSAM * **Coğrafi Bölge:** 6 Şubat 2023 depremleri nedeniyle mücbir sebep hali ilan edilen; * Adıyaman ili, * Hatay ili, * Kahramanmaraş ili, * Malatya ili, * Gaziantep ilinin İslahiye ve Nurdağı ilçeleri. * **Mükellef Grubu:** * Yukarıda belirtilen bölgelerde faaliyette bulunan, * Mücbir sebep hali **30/11/2025 tarihinde sona eren**, * Cirosu 2,5 milyon liranın altında olan (ilgili Bakanlık duyurusu kapsamında değerlendirilen) ve **e-Defter uygulamasına dahil** bulunan tüm tüzel ve gerçek kişi mükellefler. ### 2. MALİ VE OPERASYONEL ETKİ * **Vergi Yükü ve Avantajı:** * Düzenleme doğrudan bir vergi indirimi, istisnası veya ek vergi yükü getirmemektedir. * Ancak, mücbir sebebin sona ermesiyle birlikte yığılan defter ve berat yükleme işlemlerinden kaynaklı olası bir idari para cezası veya hak kaybı riskini ortadan kaldırarak mükellefe önemli bir uyum avantajı sağlamaktadır. * **Bildirim ve Beyan Yükümlülüğü:** * Normal şartlarda 5/6/2026 ile 10/8/2026 tarihleri arasında oluşturulması, imzalanması ve GİB Bilgi İşlem Sistemine yüklenmesi gereken e-Defter ve berat dosyalarının teknolojik/operasyonel olarak zamanında yetiştirilmesi zorluğu bu süre uzatımı ile esnetilmiştir. * Mükelleflerin ve muhasebe departmanlarının bu süreçteki beyan/bildirim hazırlık takvimi yeniden şekillendirilmiştir. ### 3. EYLEM PLAN (NE YAPILMALI?) * **Kritik Tarihlerin Takibi:** * **E-Defter Oluşturma, İmzalama ve GİB’e Yükleme Süresi:** 5/6/2026 - 10/8/2026 tarihleri arasında yapılması gereken işlemler için son tarih **14 Ağustos 2026 Cuma** günü sonuna kadar uzatılmıştır. Tüm defter ve berat dosyalarının en geç bu tarihe kadar GİB sistemine başarıyla yüklenmesi gerekmektedir. * **Muhasebe Departmanı ve Bilgi İşlem Koordinasyonu:** * Uzatılan süre zarfında, mücbir sebep dönemine ve sonrasına ait e-Defter dosyalarının (mahsup, kebir, yevmiye) eksiksiz bir şekilde entegratör firmalar veya uyumlu yazılımlar aracılığıyla oluşturulup oluşturulmadığı kontrol edilmelidir. * Mali mühürlerin veya elektronik imzalama araçlarının geçerlilik süreleri kontrol edilmeli, süre aşımı veya teknik aksaklık yaşanmaması için şimdiden önlem alınmalıdır. * **Cezai Yaptırımlardan Kaçınma:** * Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca e-Defterlerin süresinde oluşturulmaması ve GİB sistemine yüklenmemesi durumunda kesilecek Özel Usulsüzlük Cezaları ile defter ibraz etmeme riskleriyle karşılaşılmaması adına 14 Ağustos 2026 tarihi kesin bir milat olarak ajandaya işlenmelidir. * Yükleme sonrasında GİB sisteminden alınacak berat tasdik/başarı logları (beratlar) muhasebe arşivinde güvenli bir şekilde saklanmalıdır.

### UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ #### Tarh, Tahakkuk, Tahsilat ve Tebligat Süreçleri - **Kapsam Analizi:** Düzenleme, 6/2/2023 deprem felaketi nedeniyle VUK 13 ve 15. maddeleri gereğince mücbir sebep hali ilan edilen Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya illeri ile Gaziantep'in İslahiye ve Nurdağı ilçelerini kapsar. - **Kritik Eşik (Ciro Şartı):** Mücbir sebep hali 30/11/2025 tarihinde sona eren ve cirosu 2,5 milyon liranın altında olan (ilgili sirküler ve duyuru hükümleri çerçevesinde) e-defter uygulamasına dâhil mükellefleri bağlar. - **Süre Uzatımı:** Normal şartlarda 5/6/2026 ile 10/8/2026 tarihleri arasında oluşturulması, imzalanması ve GİB Bilgi İşlem Sistemine (GBİS) yüklenmesi gereken e-defter ve berat dosyalarının son yükleme tarihi **14/8/2026 Cuma günü sonuna** kadar uzatılmıştır. - **Vergi Dairesi İşlemleri:** - Bu mükellefler adına tarh ve tahakkuk işlemlerini yürüten birimler, e-defter ibraz süre aşımına bağlı özel usulsüzlük cezası (VUK Mükerrer 355) tatbik ederken 14/8/2026 tarihini baz almalıdır. - Bu tarihe kadar yerine getirilen yükümlülükler için gecikme faizi veya cezai işlem uygulanmaz. --- ### DENETİM VE RİSK ALANları #### Vergi İncelemeleri ve Gri Alanlar - **Ciro Teyidi Riski:** Denetim elemanları ve vergi dairesi denetmenleri, mükellefin mücbir sebep uzatmasından yararlanıp yararlanamayacağını tespitte "2,5 milyon lira" ciro sınırını titizlikle incelemelidir. Hasılat tutarının tespitinde yıllık gelir/kurumlar vergisi beyannameleri ve KDV beyannameleri çapraz kontrole tabi tutulmalıdır. - **Coğrafi Kapsam Sınırı:** İş yeri adresi mücbir sebep kapsamındaki illerde (Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya) veya ilçelerde (İslahiye, Nurdağı) olmayan, ancak merkezi başka bir yerde olup bu bölgede şubesi bulunan mükelleflerin durumları merkez-şube bazında ayrıştırılarak incelenmelidir. Uzatım sadece kapsamdaki yerlerde faaliyette bulunan ve şartları taşıyanları bağlar. - **Zaman Aralıkları Denetimi:** 5/6/2026 ile 10/8/2026 tarihleri arasındaki döneme ait e-defterlerin, 14/8/2026 tarihine kadar eksiksiz ve hatasız yüklenip yüklenmediği sistem logları üzerinden sorgulanmalıdır. Bu tarihten sonra yapılacak yüklemeler için mücbir sebep koruması kalkacaktır. --- ### SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER #### VEDOP ve GBİS Operasyonel Detayları - **Sistem Entegrasyonu:** GİB Bilgi İşlem Sistemi (GBİS), VUK-201/2026-7 sayılı Sirküler hükümleri doğrultusunda, belirtilen il ve ilçelerdeki ilgili ciro grubundaki mükelleflerin e-defter berat yükleme takvimlerini 14/8/2026 tarihine göre otomatik olarak güncellemelidir. - **Mükellef Sorguları ve İç Yazışmalar:** - Vergi dairesi personeli, mükellef bilgi sistemleri (VİR, VEDOP) üzerinden sorgulama yaparken mükellefin mücbir sebep bitiş tarihini (30/11/2025) ve ciro istatistiğini dikkate alarak işlem yapmalıdır. - Mükelleflerden gelen özelge ve dilekçelerde, e-defter yükleme sürelerinin 14/8/2026 tarihine kadar uzatıldığı bilgisi doğrudan resmi referans (VUK-201/2026-7) gösterilerek yanıtlanmalıdır. - **Hata Kodları Yönetimi:** 5/6/2026 - 10/8/2026 tarihleri arasında sistem reddi alan veya yükleme yapmaya çalışan mükelleflerin hata kayıtları, sistem yöneticileri tarafından süre uzatımı (14/8/2026) esnekliğine göre izlenmeli, haksız ceza ihbarnamesi üretilmesinin önüne geçilmelidir.

### 1. Düzenlemenin Amacı - **Temel Odak:** Bu düzenleme, doğrudan kamu maliyesine gelir sağlama, vergi tabanını genişletme veya yatırım teşviki amacı gütmemektedir; temel amacı **bölgesel kriz yönetimi, idari esneklik sağlama ve uyum maliyetlerini hafifletmedir**. - **Mücbir Sebep ve Afet Yönetimi:** 6 Şubat 2023 depremlerinden ağır derecede etkilenen (Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya ile Gaziantep’in İslahiye ve Nurdağı ilçeleri) ve mücbir sebep hali 30/11/2025 tarihinde sona eren belirli ölçekteki (cirosu 2,5 milyon liranın altında olan) mükelleflerin, olağanüstü koşullar nedeniyle yerine getiremedikleri idari yükümlülüklerine geçici çözüm sunmaktadır. - **Kayıt Dışılık ve Vergi Tabanı:** Doğrudan vergi tabanını genişletmeye yönelik olmasa da, küçük ölçekli mükelleflerin (esnaf ve küçük işletmelerin) kayıtlı ekonomide kalmaya devam etmelerini destekleyerek uzun vadede vergi tabanının erimesini önleyici pasif bir işleve sahiptir. ### 2. Piyasa ve Sektörel Etkiler - **Sektörel ve Ölçeksel Dağılım:** Düzenleme, özellikle kılcal damar niteliğindeki küçük ölçekli işletmeleri (cirosu 2,5 milyon TL altı) kapsamaktadır. Bu kesim, bölgedeki ekonomik canlanmanın ve istihdamın omurgasını oluşturmaktadır. - **Mükellef Psikolojisi ve Uyum Maliyeti:** - Deprem felaketinin yarattığı ekonomik ve psikolojik tahribat altında, muhasebe altyapısının henüz tamamen kurulamamış olması nedeniyle şekli yükümlülüklerin yerine getirilmesi imkansızlaşabilmektedir. Süre uzatımı, mükelleflerin devletle olan güven bağını pekiştirir ve cezai müeyyidelerle karşılaşma endişesini (anksiyetesini) azaltarak gönüllü uyumu artırır. - Mali müşavirlerin bölgedeki yoğun iş yükü ve altyapı sorunları (elektrik, internet, fiziki büro eksiklikleri) göz önüne alındığında, bu uzatım sektörel tıkanıklıkları çözen kritik bir "emniyet sübap" işlevi görür. - **Orta/Uzun Vadeli Piyasalar:** Bölgesel ticaretin ve tedarik zincirlerinin normalleşmesine, küçük işletmelerin tasfiye veya kayıt dışına kayma risklerinin bertaraf edilmesine hizmet eder. ### 3. Hukuki ve Yapısal Değerlendirme - **Vergi Tekniği ve Kanunilik İlkesi:** - 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 13 ve 15 inci maddeleri mücbir sebep hallerini düzenlerken, mükerrer 242 nci madde ise Hazine ve Maliye Bakanlığı'na (Gelir İdaresi Başkanlığı'na) elektronik defter ve belge uygulamalarına ilişkin usul ve esasları belirleme, süreleri uzatma konusunda açık bir yetki (idari düzenleme yetkisi) vermektedir. - Düzenleme, normlar hiyerarşisi açısından kanuni yetkiye dayanmakta olup, şekil şartları bakımından hukuka uygundur. - **Güçlü Yönler:** - **Esneklik ve Hakkaniyet:** İdarenin sahadaki gerçekleri göz ardı etmeyerek reaktif değil, proaktif ve esnek bir yaklaşım sergilemesi şekli uyuşmazlıkların ve haksız cezaların önlenmesi açısından çok güçlü bir adımdır. - **Yargı Uyuşmazlıklarının Önlenmesi:** Sürelerin gerçekçi olmayan dar takvimlerde tutulması, binlerce mükellef adına haksız ceza ihbarnamelerine ve dolayısıyla Vergi Mahkemelerinde ciddi bir dava yükü artışına (yargı uyuşmazlığı patlamasına) yol açabilecekken, bu sirküler bu potansiyel yükü hukuki zeminde eritmektedir. - **Zayıf Yönler / Yapısal Riskler:** - **Sürekli Uzatım Döngüsü:** Afet bölgelerinde mücbir sebep hallerinin ve süre uzatımlarının sürekli yinelenmesi, geçici tedbirlerin kalıcı bir belirsizlik ortamına dönüşmesine yol açabilir. - **Standart Vergi İdaresi Kapasitesi:** Bölgesel farklılıkların çok keskin olduğu durumlarda, genel sirkülerler yerine bölgesel dijital altyapı ve mali destek paketleriyle desteklenmeyen süre uzatımları, yapısal sorunları sadece "erteler", kalıcı olarak çözmez.