Belediye Bünyesinde Kurulan İşletmede İstihdam Edilen Personel İçin Yapılan Ödemelerin Gider Konusu Yapılıp Yapılmayacağı

Mevzuat Listesine Dön

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İstanbul Defterdarlığı

Gelir Kanunları Gelir Ve Kurumlar Vergileri Grup Müdürlüğü

Sayı

:

E-62030549-125[6-2024]-

31.12.2025

Konu

:

Belediye Bünyesinde Kurulan İşletmede İstihdam Edilen Personel İçin Yapılan Ödemelerin Gider Konusu Yapılıp Yapılmayacağı

         

İlgi

:

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden, tüzel kişiliği bulunmayan ve Belediyeniz uhdesinde ticari faaliyet konusu işlemlerini yerine getirmek amacıyla bütçe içinde kurulan ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan işletmenin, belediyenin kendi şirketinden doğrudan hizmet alımı şeklinde istihdam ettiği aşçı, garson veya temizlik görevlileri için yapılan ödemelerin, gider olarak indirim konusu yapılıp yapılmayacağı hususunda görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları, dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeler ile iş ortaklıklarının kazançlarının kurumlar vergisine tabi olduğu hükme bağlanmış, 2 nci maddesinde, iktisadi kamu kuruluşları, kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmış, anılan maddenin üçüncü fıkrasında ise  Devlete, il özel idarelerine, belediyelere, diğer kamu idarelerine ve kuruluşlarına ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve sermaye şirketleri ile kooperatifler dışında kalan ticari, sınai ve zirai işletmelerin iktisadi kamu kuruluşu olduğu hükme bağlanmıştır.

Mezkûr Kanunun "Safi kurum kazancı" başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, kurumlar vergisinin mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı; ikinci fıkrasında ise safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 38 inci maddesinde, bilanço esasına göre ticari kazancın, teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müspet fark olduğu; bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce işletmeye ilave olunan değerlerin bu farktan indirileceği, işletmeden çekilen değerlerin ise farka ilave olunacağı; ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri ile bu Kanunun 40 ve 41 inci maddeleri hükümlerine uyulacağı hüküm altına alınmıştır.

193 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde, safi kazancın tespit edilmesinde indirilecek giderler sayılmış olup, maddenin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin safi kazancın tespitinde indirim konusu yapılabileceği belirtilmiştir.

Ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilebilmesi için yapılan genel giderlerin matrahtan indirilebilmesi için giderle kazancın elde edilmesi ve idamesi arasında açık, güçlü bir illiyet bağının mevcut olması, giderin işin önemi ölçüsünde yapılmış olması, giderin keyfi olmaması, yani kazancın elde edilmesi için mecburi olarak yapılması, yapılan gider karşılığında gayri maddi bir kıymet iktisap edilmemiş olması ve maliyete dahil edilecek giderlerden olmaması gerekir. Ayrıca, bu giderlerin fatura ve fatura yerine geçen vesikalar gibi tevsik edici belgelere dayanması ve yasal kayıtlarda izlenmesi gerekmektedir.

Öte yandan, 5520 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin;

- Birinci fıkrasında; kurumların, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunmaları durumunda, kazancın tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılacağı, alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama ve kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemlerin her hal ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirileceği,

- İkinci fıkrasında, ilişkili kişi tanımının, kurumların kendi ortakları, kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade ettiği, ilişkinin doğrudan veya dolaylı olarak ortaklık kanalıyla oluştuğu durumların örtülü kazanç dağıtımı kapsamında sayılması için en az %10 oranında ortaklık, oy veya kâr payı hakkının olması şartı arandığı, ortaklık ilişkisi olmadan doğrudan veya dolaylı olarak en az %10 oranında oy veya kâr payı hakkının olduğu durumlarda da tarafların ilişkili kişi sayıldığı, ilişkili kişiler açısından bu oranların topluca dikkate alınacağı, üçüncü fıkrasında ise emsallere uygunluk ilkesinin tanımı yapılarak emsallere uygunluk ilkesinin ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade ettiği,

- Üçüncü fıkrasında, emsallere uygunluk ilkesinin, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade ettiği,

...

hükme bağlanmıştır.

1 seri no.lu Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Genel Tebliğde konuyla ilgili ayrıntılı açıklamalar yapılmıştır.

Anılan Tebliğin "3.1.2- Kurumların veya Ortaklarının İlgili Bulunduğu Gerçek Kişi veya Kurum" başlıklı bölümünde,

"Kurumun ilgili bulunduğu gerçek kişi ifadesinden, kendi ortağı olan gerçek kişiler dışında kalan, kurumların ortağı olduğu şahıs şirketlerinin diğer gerçek kişi ortakları ile kurum çalışanları gibi şahıslar anlaşılmaktadır.

Öte yandan, kurum çalışanlarının söz konusu kurum ile ilişkilerinin sadece işveren-hizmet erbabı ilişkisi içinde bulunması durumunda ilgili kurum ile kurum çalışanı, yapılan ücret ödemeleri bakımından ilişkili kişi kapsamında değerlendirilmeyecektir. Ancak, kurum ile çalışanları arasında yukarıda belirtilen istihdam ilişkisi dışındaki işlemler, ilişkili kişilerle yapılan işlem kapsamında değerlendirilecektir.

..."

açıklamalarına yer verilmiştir.

Yukarıdaki hüküm ve açıklamalar uyarınca, Belediyenize bağlı ve ticari faaliyeti dolayısıyla kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan iktisadi işletmeniz tarafından işletilen sosyal tesislerde istihdam edilen aşçı, garson veya temizlik görevlisi gibi personel için Belediye şirketine hizmet alım sözleşmesi kapsamında yapılan ödemelerin, iktisadi işletmenizin kaynaklarından karşılanması halinde, kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılması mümkün bulunmaktadır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

Giriş Yap Ücretsiz Kayıt Ol

AI Vergi Forumu: Belediye Bünyesinde Kurulan İşletmede İstihdam Edilen…

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: Belediye Bünyesinde Kurulan İşletmede İstihdam Edilen…

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

```markdown ### **Belediye Bünyesinde Kurulan İşletmede İstihdam Edilen Personel İçin Ödemelerin Gider Konusu Yapılması** --- ### **1. Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi** 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) çerçevesinde, **belediyelere bağlı iktisadi kamu kuruluşları** (ticari faaliyet yürüten işletmeler) tarafından yapılan ödemelerin **gider indirimi** kapsamında değerlendirilmesinin hukuki çerçevesini belirler. Ana düzenleme, **safi kurum kazancının tespitinde**, ticari kazancın elde edilmesi ve idamesi için yapılan **meşru, illiyet bağlı ve belgelenmiş giderlerin** indirim konusu yapılabilmesini öngörür. Hukuki yarar, **vergi matrahının adil ve şeffaf şekilde hesaplanması** ile **mükellef haklarının korunması**dır. --- ### **2. Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar** #### **2.1. Kurumlar Vergisi Mükellefiyeti ve Kapsam** - **KVK m.1-2**: - **Sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları** ( Devlete, il özel idarelerine, belediyelere ait ticari/sınai/zirai işletmeler) kurumlar vergisine tabidir. - **Belediyelere bağlı işletmeler**, eğer **tüzel kişiliği olmayan** ve **bütçe içinde faaliyet gösteren** ticari nitelikli işletmelerse, **iktisadi kamu kuruluşu** olarak KVK mükellefidir. #### **2.2. Safi Kurum Kazancının Tespiti** - **KVK m.6**: - Safi kurum kazancı, **GVK’nın ticari kazanç hükümlerine** göre hesaplanır. - **GVK m.38**: Ticari kazanç = Öz sermayedeki müspet fark (hesap dönemi sonunda - başında) ± ilave/çekilen değerler. - **GVK m.40**: Safi kazancın tespitinde indirilecek giderler: - **Genel giderler** (ticari kazancın elde edilmesi ve idamesi için yapılanlar). - **İlliyet bağı**: Gider ile kazanç arasında **açık, güçlü ve mecburi** ilişki olması gerekir. - **Belge ve kayıt zorunluluğu**: Fatura/vesika ibrazı ve yasal kayıtlarda izlenmesi şarttır. #### **2.3. İlişkili Kişi ve Transfer Fiyatlandırması** - **KVK m.13**: - **İlişkili kişi tanımı**: - Kurumun ortakları, kurum/ortakların bağlı olduğu gerçek/kurum kişiler. - **%10 ortaklık/o/kâr payı** oranı (doğrudan/dolaylı) ilişkili kişi sayılmak için asgari şarttır. - **Emsallere uygunluk ilkesine aykırılık**: - İlişkili kişilerle yapılan alım/satımda **piyasa fiyatının dışında** bedel tespiti **örtülü kazanç dağıtımı** olarak kabul edilir. - **Ücret, hizmet alımı, kiralama vb.** işlemler de mal/hizmet alım-satımı kapsamında değerlendirilir. - **1 Seri No’lu Transfer Fiyatlandırması Genel Tebliği**: - **Kurum çalışanları** ile kurum arasındaki **sadece işveren-hizmet erbabı ilişkisi** (ücret ödemeleri) **ilişkili kişi kapsamında değildir**. - **İstihdam dışındaki işlemler** (örn. hizmet alım sözleşmesi) ilişkili kişi işlemi olarak değerlendirilebilir. #### **2.4. Gider İndirimine İlişkin Koşullar** - **Ödemenin kaynağı**: - Belediye bünyesinde kurulan ve **kurumlar vergisi mükellefiyeti olan iktisadi işletme** tarafından yapılan ödemeler, **işletmenin kendi kaynaklarından** karşılanıyorsa gider olarak indirilebilir. - **Hizmet alım sözleşmesi**: - Belediye şirketinden **aşçı, garson, temizlik görevlisi** gibi personel için yapılan ödemeler, **ticari faaliyetle doğrudan ilgili** ve **belgelenmiş** ise safi kazancın tespitinde indirim konusu yapılabilir. --- ### **3. Önceki Uygulamalardan / Klasik Usulden Temel Fark** Düzenleme, **belediyelere bağlı iktisadi işletmelerin**, **tüzel kişiliği olmadan** faaliyet göstermesi halinde bile **kurumlar vergisi mükellefi** olarak kabul edilmesini ve bu işletmelerin **hizmet alım giderlerini**, **illiyet bağı ve belgelendirme şartları** çerçevesinde safi kazancın tespitinde indirim konusu yapabilmesini öngörür. **Klasik usulden fark**, **iktisadi kamu kuruluşu tanımının genişletilmesi** ve **ilişkili kişi kapsamında çalışanların ücret ödemelerinin istisna tutulması**dır. Böylece, **belediyelerin ticari faaliyetleriyle ilgili giderlerin vergi matrahından çıkarılması** kolaylaştırılmış, ancak **örtülü kazanç dağıtımını önleyici transfer fiyatlandırması kuralları** koruma altına alınmıştır. --- ```

Mükellefler Açısından Değerlendirme

```markdown ### **KAPSAM** - **Doğrudan Etkilenen Mükellef Grupları**: - **Kurumlar Vergisi Mükellefleri**: - Belediyelere ait **iktisadi kamu kuruluşları** (ticari, sınai, zirai işletmeler). - **Tüzel kişiliği olmayan**, belediye bütçesi içinde kurulan ve ticari faaliyet yürüten işletmeler. - **Sermaye şirketleri dışında** kalan, kurumlar vergisine tabi iktisadi işletmeler. --- ### **MALİ VE OPERASYONEL ETKİ** - **Vergi Avantajı**: - Belediye bünyesinde kurulan işletmelerin, **hizmet alım sözleşmesi** kapsamında belediye şirketine yapılan personel ödemeleri (aşçı, garson, temizlik görevlisi vb.): - **Gider olarak indirim konusu yapılabilir** (KVK 6. madde + GVK 40. madde). - Şart: Ödemelerin **iktisadi işletmenin kaynaklarından** karşılanması ve **emsallere uygunluk ilkesine** (transfer fiyatlandırması kuralları) uygun olması. - **Yükümlülükler**: - **İlliyet Bağı**: - Giderin **ticari kazancın elde edilmesi ve idamesi** ile doğrudan ilişkili olması gereklidir. - Ödemelerin **keyfi olmaması**, **mecburi** nitelikte olması ve **gayri maddi kıymet iktisabına** yol açmaması. - **Belge ve Kayıt Yükümlülüğü**: - Faturalar, hizmet alım sözleşmeleri, bordrolar gibi **tevsik edici belgelerle** desteklenmeli. - **Yasal defter kayıtlarında** izlenmeli (VUK değerleme hükümlerine uygun). - **Transfer Fiyatlandırması Riski**: - Belediye şirketiyle yapılan ödemelerde **emsallere uygun fiyat** uygulanmalı (1 Seri No.lu Transfer Fiyatlandırması Genel Tebliği). - **İlişkili kişi** tanımında yer almaması halinde (sadece işveren-çalışan ilişkisi varsa) transfer fiyatlandırması kapsamına girmez. --- ### **EYLEM PLANI (NE YAPILMALI?)** #### **1. Ön Koşulların Sağlanması** - **Sözleşme ve Fatura Düzeni**: - Belediye şirketiyle **yazılı hizmet alım sözleşmesi** yapılması. - Ödemelerin **fatura veya fatura yerine geçen belgelerle** tevsik edilmesi. - **Kaynak Doğrulama**: - Ödemelerin **iktisadi işletmenin bütçesinden** karşılandığının belgelendirilmesi. #### **2. Vergi Mevzuatına Uyum** - **Giderin Niteliği**: - Ödemelerin **GVK 40. madde** kapsamında "genel gider" olarak sınıflandırılması. - **KVK 6. madde** uyarınca safi kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılabilmesi için: - **İlliyet bağı** ve **mecburi nitelik** şartlarını karşılaması. - **Transfer Fiyatlandırması Kontrolü**: - Belediye şirketiyle yapılan ödemelerin **piyasa koşullarına uygun** olması (emsallere uygunluk analizi). - **İlişkili kişi** durumunda (örn. %10+ ortaklık/oy hakkı) **1 Seri No.lu Tebliğ** hükümlerine uygun hareket edilmesi. #### **3. Bildirim ve Beyanname Yükümlülükleri** - **Kurumlar Vergisi Beyannamesi**: - Giderlerin **yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde** (EK-1) indirim konusu yapılacak tutarlar arasında yer alması. - **Transfer Fiyatlandırması Raporlama** (varsa): - İlişkili kişi işlemleri varsa, **Transfer Fiyatlandırması Formu** (EK-2) ile bildirim yapılması. #### **4. Takvim ve Süreler** - **Belge Saklama Yükümlülüğü**: - Fatura, sözleşme, bordro vb. belgelerin **5 yıl** süreyle saklanması (VUK 257. madde). - **Beyan Süreleri**: - Kurumlar vergisi beyannamesinin **izleyici yılın 4. ayının sonuna kadar** (örn. 2025 yılı için **30 Nisan 2026**) verilmeli. #### **5. Cezai Yaptırımlardan Kaçınma** - **Usulsüzlük Cezası Riski**: - Belge eksikliği veya yanlış beyan durumunda **VUK 352. madde** uyarınca ceza uygulanabilir. - **Çözüm**: Tüm ödemelerin **fatura ve sözleşmeyle** desteklenmesi. - **Örtülü Kazanç Dağıtımı Riski**: - Emsallere uygun olmayan fiyatlandırma tespiti halinde **KVK 13. madde** uyarınca örtülü kazanç sayılabilir. - **Çözüm**: Piyasa fiyat araştırması yapılarak **emsallere uygunluk belgelendirilmeli**. --- ### **Ek Araştırma Notları** - **Resmi Gazete ve Mevzuat Bağlantısı**: - İlgili özelge **GİB resmi sitesinden** yayınlanmış olup, doğrudan **KVK 1, 2, 6, 13. maddelerine** ve **GVK 38, 40. maddelerine** dayanır. - **1 Seri No.lu Transfer Fiyatlandırması Genel Tebliği** (26.04.2007 tarih, 26504 sayılı RG) uygulama rehberi niteliğindedir. - **Uygulama Özeti**: - Belediye iktisadi işletmeleri, **hizmet alımını belediye şirketinden** yaparken, **gider indirimi** için: 1. **Sözleşme + fatura** şartı. 2. **Emsallere uygun fiyat** (transfer fiyatlandırması kuralları). 3. **İktisadi işletme bütçesinden karşılama** gereklidir. ```

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

# **Belediye Bünyesinde Kurulan İşletmede İstihdam Edilen Personel İçin Ödemelerin Gider Konusu Yapılması** --- ## **1. UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ** ### **Tarh ve Tahakkuk Süreçleri** - **Giderin İndirim Koşulları**: - Ödemelerin **iktisadi işletmenin faaliyetine doğrudan bağlı** olması (illiyet bağı). - **Fatura/vesika** ile tevsik edilmesi ve yasal kayıtlarda izlenmesi. - **Kazancın elde edilmesi ve idamesi** için zorunlu olması (keyfiyet yasağı). - **Gayri maddi kıymet iktisabına** yol açmaması. - **Özelge Kapsamındaki Durum**: - Belediye bünyesinde **tüzel kişiliği olmayan**, **bütçe içinde kurulan** ve **kurumlar vergisi mükellefi** iktisadi işletmelerce, **Belediye şirketinden hizmet alımı** yoluyla istihdam edilen personel (aşçı, garson, temizlik) için yapılan ödemeler: - **İktisadi işletmenin kaynaklarından karşılanıyorsa** → **Gider olarak indirim konusu yapılabilir**. - **Belediye bütçesinden karşılanıyorsa** → **Gider indirimine konu olmaz** (kamu kaynaklı ödemeler, iktisadi işletmenin kazancına dahil değildir). - **Dikkat Edilecek Hususlar**: - **Hizmet alım sözleşmesinin** iktisadi işletme adına yapılmış olması. - **Ödemelerin iktisadi işletmenin muhasebe kayıtlarına** intikal ettirilmesi. - **Transfer fiyatlandırması riski**: - Belediye şirketi ile iktisadi işletme arasında **emsallere uygun fiyat** uygulanıp uygulanmadığının denetlenmesi (1 seri no’lu Transfer Fiyatlandırması Tebliği). - **İlişkili kişi** tanımına dikkat: - **Sadece işveren-çalışan ilişkisi** varsa → **ilişkili kişi kapsamında değerlendirilmez**. - **Diğer ticari işlemler** (örneğin, kiralama, mal alımı) varsa → **ilişkili kişi işlemi** olarak denetlenir. --- ### **Tahsilat ve Tebligat Süreçleri** - **Vergi matrahından düşülebilirlik**: - Giderin **kurum kazancının tespitinde** (GVK 40. md.) yer alması halinde, tahakkuk eden vergide indirim etkisi olur. - **Tebligat yapılırken**: - Mükellefe, giderin **tevsik ve illiyet bağı** açısından uyarı yapılmalı. - **Örtülü kazanç dağıtımı** şüphesi varsa, **5520 sayılı KVK 13. md.** çerçevesinde inceleme başlatılabilir. --- ## **2. DENETİM VE RİSK ALANLARI** ### **Gri Alanlar ve Usulsüzlük Riskleri** - **İlliyet Bağının Zayıf Olması**: - Ödemelerin **iktisadi işletmenin faaliyetine** doğrudan katkısı olup olmadığının denetlenmesi. - **Örnek risk**: Belediye şirketinden alınan hizmetin, iktisadi işletmenin **gerçek ihtiyacını aşması** (örneğin, gereğinden fazla personel istihdamı). - **Tevsik ve Kayıt Noksanlığı**: - **Fatura yerine geçen belgelere** dayanılmaması. - **Muhasebe kayıtlarında** giderin **yanlış hesaplarda** (örneğin, genel gider yerine personel gideri) yer alması. - **Transfer Fiyatlandırması Riski**: - Belediye şirketi ile iktisadi işletme arasında **piyasa fiyatının altında/üstünde** ödeme yapılması. - **Emsallere uygunluk analizi** yapılmamasının **örtülü kazanç** olarak değerlendirilebilmesi. - **Kamu Kaynaklı Ödemelerin Gider Yansıması**: - **Belediye bütçesinden** yapılan ödemelerin, iktisadi işletmenin giderine dahil edilerek **haksız indirim** yaratılması. - **İlişkili Kişi Tanımının Yanlış Yorumlanması**: - **Çalışanların ilişkili kişi** olarak kabul edilip edilmediğine dair **yanlış değerlendirme**. - **Örnek**: Belediye şirketi çalışanının, iktisadi işletmeyle **farklı bir işlemde** (örneğin, kiralama) yer alması → **ilişkili kişi işlemi** olarak denetlenmeli. --- ## **3. SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER** ### **VEDOP ve Sistem Kayıtları** - **Mükellef Sorgulaması**: - İktisadi işletmenin **kurumlar vergisi mükellefiyetinin** VEDOP’ta doğru kayıtlı olup olmadığının kontrolü. - **Belediye şirketinin** (hizmet sağlayıcı) **ilişkili kişi** olarak sistemde işaretlenip işaretlenmediği. - **Giderin İzlenmesi**: - **Muhasebe fişlerinde**: - Giderin **7/A veya 7/B** hesap planına göre doğru kodlandığı. - **Fatura/vesika numarasının** sistemde tutulduğu. - **Vergi Beyannamelerinde**: - **KVK 1. geçici vergi beyannamesi** ve **yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde** giderin yer aldığı. - **İç Yazışmalar**: - **Denetim birimlerine** gönderilecek raporlarda: - **Giderin kaynağı** (iktisadi işletme bütçesi mi, belediye bütçesi mi). - **Hizmet alım sözleşmesinin** kopyası eklenmeli. - **Emsallere uygunluk analizi** (eğer ilişkili kişi işlemi varsa). - **Mükellef Bilgilendirmesi**: - **Özelgeye dayalı uygulamada** mükellefin: - **Giderin tevsikini** tam olarak sağlaması gerektiği vurgulanmalı. - **Transfer fiyatlandırması belgelendirmesinin** (eğer ilişkili kişi işlemi varsa) zorunlu olduğu hatırlatılmalı. --- ## **4. EK ARAŞTIRMA (Mevzuat Dayanağı ve İlgili Hükümler)** - **5520 sayılı KVK**: - **Madde 1-2**: İktisadi kamu kuruluşlarının (belediyelere bağlı ticari işletmeler) kurumlar vergisi mükellefi olduğu. - **Madde 6**: Safi kurum kazancının tespitinde GVK’nın ticari kazanç hükümlerinin uygulanacağı. - **Madde 13**: İlişkili kişilerle yapılan işlemlerde emsallere uygunluk ilkesinin ihlali halinde örtülü kazanç dağıtımının söz konusu olacağı. - **193 sayılı GVK**: - **Madde 38**: Ticari kazancın bilanço esasına göre tespiti. - **Madde 40**: Safi kazancın tespitinde indirilebilecek giderler (genel giderler, illiyet bağı şartı). - **1 Seri No’lu Transfer Fiyatlandırması Tebliği**: - **İlişkili kişi tanımı** (ortaklık, oy/kâr payı oranları). - **Emsallere uygunluk ilkesinin** uygulanması. - **Vergi Usul Kanunu (VUK)**: - **Değerleme hükümleri** (giderlerin belgelenmesi ve kayıtlara intikal ettirilmesi). --- **Sonuç**: Belediye bünyesinde kurulan iktisadi işletmelerin, belediye şirketinden hizmet alımı yoluyla yaptığı personel ödemeleri, **iktisadi işletmenin kaynaklarından karşılanması ve illiyet bağı koşullarını sağlaması halinde** gider olarak indirim konusu yapılabilir. **Denetimlerde transfer fiyatlandırması ve tevsik yeterliliği** başta olmak üzere risk alanları dikkatle incelenmelidir.

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### **Düzenlemenin Amacı** - **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama**: Düzenleme, belediye bünyesinde kurulan işletmelerin gider indirimlerini netleştirerek vergi matrahının doğru hesaplanmasını amaçlar. Bu, vergi kaybını önleyebilir. - **Vergi Tabanını Genişletme**: İktisadi işletmelerin giderlerini belgeleyerek kayıt dışılığın azaltılması hedeflenir. - **Yatırım Teşviki**: Doğrudan yatırım teşviki amacı taşımamaktadır; daha çok vergi uyumu ve matrah doğruluğuna odaklanır. --- ### **Piyasa ve Sektörel Etkiler** #### **Kısa Vadeli Etkiler** - Belediye işletmeleri, personel ödemelerini gider olarak kayıt altına alabilecekleri için maliyet yönetimi kolaylaşır. - Hizmet alımına dayalı istihdam modeli, belediyelerin esnek çalışma yapılarını teşvik edebilir. #### **Orta/Uzun Vadeli Etkiler** - **Sektörel Etki**: - Belediye bağlı iktisadi işletmelerde **hizmet alımına dayalı istihdam** artabilir (örneğin, sosyal tesisler için dış kaynak kullanımı). - **Mükellef Psikolojisi**: - Vergi avantajı sağlayan gider kayıtları, işletmelerin belgelendirme ve uyum yükünü artırabilir. - Transfer fiyatlandırması kuralları (emsal bedel) nedeniyle, belediye şirketleriyle yapılan anlaşmaların piyasa koşullarına uygunluğu denetlenebilir. --- ### **Hukuki ve Yapısal Değerlendirme** #### **Güçlü Yönler** - **Vergi Tekniği**: - **İlliyet Bağı**: Ödemelerin ticari kazancın elde edilmesiyle doğrudan ilişkili olması koşulu, keyfi gider kayıtlarını engeller. - **Belgelendirme Zorunluluğu**: Fatura vb. belgelerin şart koşulması, vergi denetimini kolaylaştırır. - **Kanunilik İlkesi**: - Kurumlar Vergisi Kanunu (m. 6, 13) ve Gelir Vergisi Kanunu (m. 40) hükümlerine dayanır; yasal çerçeve netleştirilmiştir. #### **Zayıf Yönler / Riskler** - **İlişkili Kişi Tanımı**: - Belediye şirketi ile iktisadi işletme arasındaki **hizmet alımının emsal bedele uygunluğu** denetlenmediği takdirde, **örtülü kazanç dağıtımı** riski doğabilir (KVK m. 13). - **1 Seri No.lu Transfer Fiyatlandırması Tebliği**’ne gönderme yapılması, uygulamada belirsizliklere yol açabilir (örneğin, "piyasa fiyatı"nın tespiti). - **Yargı Uyuşmazlıkları Potansiyeli**: - Belediye şirketi ile iktisadi işletme arasındaki **hizmet bedelinin makul olup olmadığı** konusunda ihtilaflar yaşanabilir. - **Vergi Barışı**: Geçmiş dönemlerde benzer ödemelerin gider olarak kabul edilmemesi halinde, uyuşmazlıklar çıkabilir. #### **Vergi Adaleti Açısından** - **Nötr Etki**: - Düzenleme, sadece gider kayıtlarını standartlaştırır; vergi yükünü artırmaz veya azaltmaz. - **Adalet Sorunu**: - Belediye şirketleriyle yapılan anlaşmalarda **fiyat manipülasyonu** riski, özel sektör mükelleflerine göre daha düşük denetime tabi olabilir (kamu kuruluşları avantajı). --- --- ### **Ek Araştırma Notları** - **Resmi Gazete Araştırması**: - Konu, **Gelir İdaresi Başkanlığı’nın özelge**si (tarih: 31.12.2025) kapsamında değerlendirilmiştir. Bu tür özelgeler, **bağlayıcı değil**, ancak idari uygulamaya yön vericidir. - **5520 sayılı KVK m. 13** ve **1 Seri No.lu Transfer Fiyatlandırması Tebliği** (2020/1) çerçevesinde, belediye şirketiyle yapılan işlemlerin **emsal bedel** kontrolü kritiktir. - **Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler**: - Belediye şirketinin **piyasa koşullarına uygun fiyat** belirlediğine dair belgelerin (pazar araştırması, ihale kayıtları vb.) muhafaza edilmesi gerekir. - **Örtülü kazanç dağıtımı** riskini azaltmak için, hizmet alım sözleşmelerinin **bağımsız denetim**den geçirilmesi önerilir.

İşlem