Uluslararası taşımacılık kapsamında ödenen demuraj bedelinin KDV'den istisna olup olmadığı ile iade konusu yapılıp yapılamayacağı hk.

Mevzuat Listesine Dön

T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İstanbul Defterdarlığı

Gelir Kanunları KDV - ÖTV Grup Müdürlüğü

Sayı

:

E-39044742-130[Özelge]-3473

02.01.2026

Konu

:

Uluslararası taşımacılık kapsamında ödenen demuraj bedelinin KDV'den istisna olup olmadığı ile iade konusu yapılıp yapılamayacağı

         

İlgi

:

… tarihli ve … evrak kayıt numaralı özelge talep formunuz.

İlgide kayıtlı özelge talep formu ve ekleri ile; Şirketiniz tarafından yürütülmekte olan uluslararası taşımacılık faaliyetleri kapsamında ortaya çıkan demuraj bedeli (gecikme bedeli) ve bekleme bedeli ödemelerinin Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun 14 üncü maddesi gereğince istisna kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği,

-Bekleme bedeline ilişkin kesilen faturaların ek bir belgeye bağlanıp bağlanmayacağı,

-Demuraj ve bekleme bedellerine ilişkin yüklenilen KDV tutarının iade konusu yapılıp yapılmayacağı,

 -İade hakkı doğuran işlemlere ilişkin olarak azami iade edilebilir KDV tutarının hesaplanmasında hangi tutarların dikkate alınacağı

hususlarında Defterdarlığımız görüşü talep edilmektedir.

3065 sayılı KDV Kanununun;

-1/1 inci maddesinde, Türkiye'de yapılan ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesindeki teslim ve hizmetlerin KDV'ye tabi olduğu,

-14/1 inci maddesinde, transit ve Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yapılan taşımacılık işlerinde, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek taşıma işlerinin vergiden istisna olduğu,

-20 nci maddesinin 1 inci fıkrasında, teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olduğu, 2 nci fıkrasında ise bedel deyiminin, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade edeceği,

-21/c maddesinde, gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur farkı gibi ödemelerin ithalatta KDV'nin matrahını oluşturduğu,

-32 nci maddesinde ise, Kanunun 11, 13, 14, 15 ve 17/4-s maddeleri uyarınca vergiden istisna edilmiş bulunan işlemlerle ilgili fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen KDV'nin, mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanacak KDV'den indirileceği, vergiye tabi işlemlerin mevcut olmaması veya hesaplanan verginin indirilecek vergiden az olması hallerinde indirilemeyen KDV'nin, işlemin gerçekleştiği dönemi izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar talep edilmesi şartıyla Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit edilecek esaslara göre bu işlemleri yapanlara iade olunacağı

hükme bağlanmıştır.

KDV Genel Uygulama Tebliğinin; "Transit ve Türkiye ile Yabancı Ülkeler Arasında Yapılan Taşımacılık İşlerinde İstisna" başlıklı (II/C) bölümünde uluslararası taşımacılık istisnasına ilişkin, "İthalatta Matrah" başlıklı (III/A-2) bölümünde ithalatta KDV matrahına ilişkin açıklamalar yer almaktadır.

Ayrıca, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 27/1-e maddesi uyarınca, aynı Kanunun 28 inci maddesinin (a) bendi hükmü saklı kalmak üzere, ithal eşyası için Türkiye'deki giriş liman veya yerine kadar yapılan nakliye ve sigorta giderleri ile eşyanın giriş liman veya yerine kadar nakliyesi ile ilgili olarak yapılan yükleme ve elleçleme giderleri, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatına ilave edilmekte; aynı Kanunun 28/a maddesi uyarınca da, eşyanın, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesi ile Türkiye'nin anlaşmalarla dahil olduğu gümrük birliği gümrük bölgelerine giriş yerine varışından sonra yapılan nakliye ve sigorta giderleri, ithal eşyasının fiilen ödenen veya ödenecek fiyatından ayırt edilebilmeleri koşuluyla gümrük kıymetine dahil edilmemektedir.

Demuraj (demurraje), gemi ile yapılan taşımacılık faaliyetinde malların tahmil ve tahliyesinin geç yapılması nedeniyle geminin makul bir sürenin üzerinde meşgul edilmesi gerekçesiyle taşıyana taşıtan tarafından yapılan bir ek ödeme olup, bu ödeme kural olarak bedelin içinde mütalaa edilmektedir.

Buna göre;

1-Gemilerle yapılan konteyner taşımacılığı sırasında konteynerlerin makul bir sürenin üzerinde meşgul edilmesi nedeniyle yapılan demuraj ödemelerinin taşımacılık istisnası kapsamına giren işlemler dolayısıyla tahsil edilmesi halinde KDV hesaplanmaması gerekmektedir.

2-3065 sayılı Kanunun 21/c maddesinde gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan giderler ile ödemelerden vergilendirilmeyenlerin ithalatta KDV matrahına dahil olduğu hüküm altına alındığından, ithal edilen eşyanın Türkiye'deki giriş limanındaki veya yerine varışından sonraki demuraj giderlerinin ithalatta KDV matrahına dahil edilmesi gerekmekte olup söz konusu giderlerin 3065 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi ile KDV'den istisna edilmesi bu hususa engel teşkil etmeyecektir.

3-Gümrük beyannamesi tescil edildikten sonra, ithal edilen malın ilgili taşıma firmasına ait konteynerler içerisinde gümrüklü sahada beklemesinden kaynaklı olan ve ithalat vergileri hesaplaması ile tahakkuk aşamasından sonrasına ait demuraj ödemelerinin taşımacılık istisnası kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmamakta olup, bu hizmetler için genel esaslar çerçevesinde KDV hesaplanması gerekmektedir.

Diğer taraftan, 3065 sayılı Kanunun 14/1 maddesi kapsamında uluslararası taşımacılık faaliyetinde bulunan Şirketinizin bu faaliyetleri nedeniyle söz konusu hizmetler için yüklendiği ancak indirim yoluyla gideremediği KDV'nin, KDV Kanununun 32 nci maddesi kapsamında iade edilebilmesi mümkün bulunmaktadır.

Ayrıca, 3065 sayılı Kanunun 14/1 maddesi kapsamında azami iade edilebilir KDV tutarının hesaplanmasında, toplam satış bedeli ile KDV'siz temin edilen mal ve hizmet bedelleri (demuraj bedeli ile bekleme bedellerinin teslimine ilişkin bedeller) arasındaki farka genel vergi oranı uygulanarak bulunacak tutarının esas alınması gerekmektedir.

Öte yandan, uluslararası taşımacılık hizmetinden doğan iade taleplerinde doğrudan yüklenim kapsamındaki girdilerin KDV ödemeksizin temin edilmesi halinde, uluslararası taşımacılık hizmet bedelinden KDV'siz temin edilen hizmetlere ait matrahın düşülmesi suretiyle genel gider ve ATİK'lerden verilecek paya ilişkin tutarın ve azami iade edilecek KDV tutarının belirlenmesi gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

(*)     Bu Özelge 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413.maddesine dayanılarak verilmiştir.

(**)   İnceleme, yargı ya da uzlaşmada olduğu halde bu konuya ilişkin olarak yanlış bilgi verilmiş ise bu özelge geçersizdir.

(***) Talebiniz üzerine tayin edilmiş olan bu özelgeye uygun işlem yapmanız hâlinde, bu fiilleriniz dolayısıyla vergi tarh edilmesi icap ederse, tarafınıza vergi cezası kesilmeyecek ve tarh edilen vergi için gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

Giriş Yap Ücretsiz Kayıt Ol

AI Vergi Forumu: Uluslararası taşımacılık kapsamında ödenen demuraj…

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: Uluslararası taşımacılık kapsamında ödenen demuraj…

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

### **Uluslararası Taşımacılık Kapsamında Demuraj Bedelinin KDV İstisnası ve İadesi Özeti** --- ### **1. Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi** 3065 sayılı **KDV Kanunu’nun 14/1 maddesi**, Türkiye ile yabancı ülkeler arasında gerçekleşen **uluslararası taşımacılık işlemlerini** KDV’den istisna tutmayı amaçlar. Bu düzenlemenin temel felsefesi: - **Uluslararası rekabetçiliği** artırmak ve Türkiye’yi lojistik merkezi haline getirmek, - **Çifte vergilendirmeyi** önlemek, - **Taşımacılık maliyetlerini** düşürerek ihracat/ithalat faaliyetlerini teşvik etmek. İstisna, **Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek taşıma işlerini** kapsar ve **hizmet ihracatı** niteliğindeki taşımacılık faaliyetlerine odaklanır. --- --- ### **2. Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar** #### **A. KDV İstisnası Kapsamında Değerlendirilen Demuraj ve Bekleme Bedelleri** - **Demuraj bedeli**: - Gemi taşımacılığında, **malların tahmil/tahliyesinin gecikmesi** nedeniyle geminin makul sürenin ötesinde meşgul edilmesi halinde taşıyana ödenen **ek bedel**. - **Taşımacılık hizmetinin ayrılmaz parçası** olarak kabul edilir ve **KDV Kanunu’nun 14/1 maddesi** kapsamında **istisna** edilebilir. - **Şart**: Demurajın, **uluslararası taşımacılık faaliyetine ilişkin** olması ve **gümrük beyannamesi tescil tarihinden önce** oluşan giderler olması. - **Bekleme bedeli**: - Konteynerlerin gümrüklü sahada **bekletilmesi** nedeniyle oluşan bedeller. - **Gümrük beyannamesi tescil tarihinden önce** oluşan bekleme bedelleri: - **İthalatta KDV matrahına dahil edilir** (KDV Kanunu m.21/c). - **Aynı zamanda taşımacılık istisnası kapsamında** değerlendirilebilir (istisna, matrah dahiline engel teşkil etmez). - **Gümrük beyannamesi tescil tarihinden sonra** oluşan bekleme bedelleri: - **Taşımacılık istisnasından yararlanamaz** (genel KDV oranında vergilendirilir). #### **B. Fatura ve Belge Yükümlülükleri** - Demuraj ve bekleme bedellerine ilişkin faturaların: - **Ek belgeye bağlanması zorunlu değildir** (KDV Genel Uygulama Tebliği’nin ilgili bölümlerinde öngörülen istisna koşullarına uyulması yeterlidir). - **Faturada KDV gösterilmez** (istisna kapsamında olduğundan). #### **C. KDV İadesi** - **İndirilemeyen KDV’nin iadesi** (KDV Kanunu m.32): - Uluslararası taşımacılık faaliyetinde bulunan mükellefler, **yüklendikleri ancak indirim yoluyla gideremedikleri KDV’yi** iade talep edebilir. - **İade şartları**: - İade talebi, **işlemin gerçekleştiği dönemi izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar** yapılır. - **Maliye ve Gümrük Bakanlığı’nca belirlenecek esaslara** uygun olarak talep edilir. - **Azami iade edilebilir KDV tutarının hesaplanması**: - **Toplam satış bedeli** ile **KDV’siz temin edilen mal/hizmet bedelleri (demuraj, bekleme bedeli vb.)** arasındaki farka **genel vergi oranı** uygulanır. - **Doğrudan yüklenim kapsamındaki girdiler** (KDV’siz temin edilen hizmetler) varsa: - Uluslararası taşımacılık hizmet bedelinden **KDV’siz temin edilen hizmetlere ait matrah düşülür**. - **Genel gider ve ATİK (Ara Tüketim İndirimi Katsayısı) payı** dikkate alınarak azami iade tutarı belirlenir. #### **D. Gümrük Mevzuatı ile İlişki** - **4458 sayılı Gümrük Kanunu m.27/1-e ve m.28/a**: - **İthal eşyasının gümrük kıymetine dahil edilen giderler**: - Türkiye’deki **giriş limanına kadar** yapılan nakliye, sigorta, yükleme ve elleçleme giderleri. - **Gümrük kıymetine dahil edilmeyen giderler**: - **Giriş limanından sonra** yapılan nakliye ve sigorta giderleri (**ayırt edilebilirlik koşuluyla**). --- --- ### **3. Önceki Uygulamalardan Temel Farkı** Bu özelge, **demuraj ve bekleme bedellerinin KDV istisnası ve iadesine ilişkin belirsizlikleri** gidererek aşağıdaki yapısal yenilikleri getirmiştir: - **Zaman bazlı ayrım**: - **Gümrük beyannamesi tescil öncesi** demuraj/bekleme bedelleri **istisna kapsamında** değerlendirilirken, - **Tescil sonrası** oluşanlar **genel KDV rejimine tabi** tutulur. - **İade mekanizmasının detaylandırılması**: - Azami iade tutarının hesaplanmasında **KDV’siz temin edilen girdilerin matrah düşülmesi** ve **ATİK payının** dikkate alınması zorunluluğu getirilmiş, - **Doğrudan yüklenim** durumunda farklı bir hesaplama yöntemi sunulmuştur. - **Gümrük ve KDV mevzuatının uyumu**: - Demuraj bedellerinin **ithalatta KDV matrahına dahil olması** ile **taşımacılık istisnasının** çakışması halinde, **matrah dahilinin istisnaya engel olmadığı** vurgulanmıştır. --- --- ### **4. Özet Karar Matrisi** | **Durum** | **KDV Durumu** | **İade Durumu** | **Gümrük Kıymeti Durumu** | |-----------|---------------|----------------|---------------------------| | **Gümrük beyannamesi tescil öncesi demuraj/bekleme** | İstisna (KDV hesaplanmaz) | İade talep edilebilir (indirilemeyen KDV) | İthalatta KDV matrahına dahil | | **Gümrük beyannamesi tescil sonrası demuraj/bekleme** | Genel KDV oranında vergilendirilir | İade talep edilemez | Gümrük kıymetine dahil edilmez (ayırt edilebilirse) | | **Uluslararası taşımacılık hizmeti** | İstisna | İade talep edilebilir (KDV Kanunu m.32) | - |

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### 1. KAPSAM - **Doğrudan Etkilenen Mükellef Grupları**: - **Uluslararası taşımacılık faaliyetinde bulunan mükellefler** (Kurumlar Vergisi mükellefleri, Gelir Vergisi mükellefleri olarak taşımacılık yapan gerçel kişi veya şirketler). - **İthalat yapan mükellefler** (ithal edilen eşya için demuraj bedeli ödeyenler). - **Lojistik ve nakliye şirketleri** (demuraj ve bekleme bedellerini fatura edenler). --- ### 2. MALİ VE OPERASYONEL ETKİ #### **Vergi Yükü/Avantajı** - **İstisna Kapsamı**: - **Demuraj bedeli**: - **İstisna**: Gemilerle yapılan konteyner taşımacılık sırasında, konteynerlerin makul sürenin üzerinde meşgul edilmesi nedeniyle yapılan demuraj ödemeleri, **KDV Kanunu madde 14/1** uyarınca **uluslararası taşımacılık istisnası** kapsamında **KDV’den müstesna** tutulur. - **İstisna Dışı**: Gümrük beyannamesi tescil edildikten sonra, ithal edilen malın gümrüklü sahada beklemesinden kaynaklı demuraj ödemeleri **genel KDV oranına tabi** olacak şekilde Vergiye tabidir. - **Bekleme bedeli**: - Taşımacılık faaliyetine direkt bağlı olarak tahsil edilen bekleme bedelleri de **istisna kapsamında** değerlendirilir. - **İade Hakkı**: - Uluslararası taşımacılık faaliyetinde bulunan mükellefler, **yüklenilen ancak indirim yoluyla giderilemeyen KDV’yi**, KDV Kanunu madde 32 uyarınca **iade talebinde bulunabilir**. - **Azami iade edilebilir KDV tutarı**: - Toplam satış bedeli ile **KDV’siz temin edilen mal/hizmet bedelleri (demuraj/bekleme bedelleri dahil)** arasındaki farka **genel KDV oranı** uygulanarak hesaplanır. - **Doğrudan yüklenim kapsamındaki girdiler** (KDV ödemeksizin temin edilenler) için, uluslararası taşımacılık hizmet bedelinden **KDV’siz temin edilen hizmet matrahı düşülerek** azami iade tutarı belirlenir. - **Maliyet Etkisi**: - **İstisna kapsamındaki demuraj bedelleri**: KDV yükü olmayacağı için **maliyet avantajı** sağlar. - **İstisna dışı demuraj bedelleri**: Genel KDV oranında (%1, %10 veya %20) ek maliyet getirir. - **İade süreci**: İndirilemeyen KDV’nin iadesi, **nakit akışı açısından olumlu** etki yaratır. #### **Bildirim/Beyan Yükümlülüğü** - **Fatura Düzeni**: - İstisna kapsamındaki demuraj/bekleme bedellerine ilişkin faturalarda **KDV hesaplanmaz** (KDV oranı %0 olarak belirtilebilir). - **Ek belge zorunluluğu yoktur**, ancak faturaların **uluslararası taşımacılık faaliyetine ait olduğunu kanıtlayan belgelerle** (taşıma sözleşmesi, konşimento, gümrük beyannamesi vb.) desteklenmesi gerekir. - **İade Talebi**: - İade başvurusu, **işlemin gerçekleştiği dönemi izleyen ikinci takvim yılının sonuna kadar** yapılır. - **Azami iade tutarının hesabında**, demuraj/bekleme bedellerinin KDV’siz tutarları dikkate alınır. --- ### 3. EYLEM PLANI (NE YAPILMALI?) #### **Mükellef Açısından** - **Demuraj/Bekleme Bedellerinin Sınıflandırılması**: - **Gümrük beyannamesi tescil tarihinden önceki** demuraj bedelleri: - **İthalatta KDV matrahına dahil edilir** (KDV Kanunu madde 21/c). - **Taşımacılık istisnası kapsamında KDV’den müstesna** tutulabilir (eğer uluslararası taşımacılık faaliyetine bağlıysa). - **Gümrük beyannamesi tescil tarihinden sonraki** demuraj bedelleri: - **Genel KDV oranına tabi** olarak fatura edilir. - **İstisna kapsamında değerlendirilemez**. - **Fatura ve Belge Yönetimi**: - Demuraj/bekleme bedellerine ilişkin faturalarda: - **İstisna kapsamındaki işlemler**: KDV oranı **%0** olarak belirtilir, **istisna ibaresi** (ör: "KDV Kanunu madde 14/1 uyarınca istisna") eklenir. - **Genel KDV’ye tabi işlemler**: Standart KDV oranı uygulanır. - **Destekleyici belgeler**: - Taşıma sözleşmesi, konşimento, gümrük beyannamesi, bekleme süresini gösteren belgeler **muhasebe kayıtlarıyla birlikte saklanır**. - **KDV İade Süreci**: - İndirilemeyen KDV’nin iadesi için: 1. **İade talebi dosyası hazırlanır**: - Yüklenilen KDV tutarları, - Uluslararası taşımacılık faaliyetine ait faturalar, - Azami iade tutarının hesabına ilişkin detaylar (toplam satış bedeli - KDV’siz giderler). 2. **Başvuru süresi**: - İşlemin gerçekleştiği dönemi izleyen **ikinci takvim yılının sonuna kadar** (ör: 2026 yılında gerçekleşen işlem için **31 Aralık 2028** son başvuru tarihi). 3. **Maliye ve Gümrük Bakanlığı’nın esaslarına uygun olarak** başvuru yapılır. - **Muhasebe Kaydı**: - Demuraj/bekleme bedelleri: - **İstisna kapsamındaki**: **600 - Yurt Dışı Satışlar** hesabında izlenir (KDV’siz). - **Genel KDV’ye tabi**: **600 - Yurt Dışı Satışlar** veya **760 - Diğer Olağan Gelirler** hesabında, KDV dahil olarak kaydedilir. #### **Mali Müşavir Açısından** - **Özelge Doğrultusunda Danışmanlık**: - Mükellefin **demuraj bedellerinin hangi aşamada (önce/sonra) tahsil edildiğini** netleştir. - **Fatura ve belge düzenini** denetle, eksiklikleri gider. - **İade Taleplerinin Kontrolü**: - Azami iade tutarının hesaplanmasında: - **Toplam satış bedeli** - **KDV’siz giderler (demuraj/bekleme bedelleri)** = Matrah farkı. - Matrah farkına **genel KDV oranı** uygulanarak azami iade tutarı belirlenir. - **Doğrudan yüklenim kapsamındaki girdiler** varsa, bunların matrahından düşülmesi sağlanır. - **Cezai Yaptırım Risklerini Önleme**: - **Yanlış istisna uygulaması**: Demuraj bedelinin **gümrük beyannamesi sonrası** tahsil edildiği durumlarda KDV hesaplanmazsa, **vergi ziyaı cezası** riski doğar. - **İade taleplerinde hata**: Azami iade tutarının yanlış hesaplanması, **iade reddi** veya **fazla iade cezası** ile sonuçlanabilir. --- ### 4. EK ARAŞTIRMA - **Hukuki Dayanak**: - **KDV Kanunu madde 14/1**: Uluslararası taşımacılık istisnası. - **KDV Kanunu madde 21/c**: İthalatta KDV matrahına dahil edilen giderler. - **KDV Kanunu madde 32**: İndirilemeyen KDV’nin iadesi. - **Gümrük Kanunu madde 27/1-e ve 28/a**: Nakliye ve sigorta giderlerinin gümrük kıymetine dahil edilmesi/edilmemesi. - **Özelge Geçerliliği**: - **213 sayılı Vergi Usul Kanunu madde 413** uyarınca verilen özelge, **mükellefin talebine uygun işlem yapması halinde ceza ve gecikme faizinden muaftır**. - **İnceleme/yargı sürecinde** yanlış bilgi verilmişse özelge geçersizdir. ```

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### **UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ** #### **1. Tarh ve Tahakkuk Süreçleri** - **Demuraj Bedelinin KDV İstisnası**: - Uluslararası taşımacılık kapsamında **gemiyle yapılan konteyner taşımacılığı sırasında**, konteynerlerin makul sürenin üzerinde meşgul edilmesi nedeniyle ödenen **demuraj bedelleri**, KDV Kanunu **m.14/1** uyarınca **taşımacılık istisnası kapsamında** değerlendirilir. - **İstisna koşulu**: Demuraj bedelinin **taşımacılık hizmetine doğrudan bağlı** olması ve **gümrük beyannamesi tescil tarihinden önce** oluşması gerekir. - **İstisna dışı**: Gümrük beyannamesi tescil edildikten **sonra** oluşan demuraj bedelleri (ör. gümrüklü sahada bekleme) **genel KDV oranına tabi** tutulur. - **Bekleme Bedeli ve Faturalandırma**: - Bekleme bedellerine ilişkin faturalarda **ek belge zorunluluğu bulunmaz**. - Fatura düzenlenirken, **hizmetin uluslararası taşımacılıkla ilişkisi** açıkça belirtilmelidir (ör. "Uluslararası Taşımacılık Demuraj Bedeli - KDV İstisna Kapsamında"). - **İthalatta KDV Matrahı**: - **Gümrük beyannamesi tescil tarihine kadar** oluşan demuraj giderleri, **KDV Kanunu m.21/c** uyarınca **ithalatta KDV matrahına dahil edilir**. - **Tescil sonrası** oluşan demuraj giderleri matraha dahil **edilmez**, ancak **genel KDV oranına tabi** tutulur. #### **2. Tahsilat ve Tebligat** - **İade Talepleri**: - Uluslararası taşımacılık faaliyetinden kaynaklı **yüklenilen ancak indirim yoluyla giderilemeyen KDV**, **KDV Kanunu m.32** uyarınca **iade edilebilir**. - **Azami iade edilebilir KDV tutarı**: - **Formül**: `(Toplam satış bedeli - KDV'siz temin edilen mal/hizmet bedelleri) × Genel vergi oranı` - **KDV'siz temin edilen kalemler**: Demuraj ve bekleme bedelleri de dahil edilir. - **Doğrudan yüklenim kapsamındaki girdiler**: Eğer girdiler **KDV ödemeksizin temin edildiyse**, uluslararası taşımacılık hizmet bedelinden **KDV'siz hizmet matrahı düşülür**. --- ### **DENETİM VE RİSK ALANLARI** #### **1. Gri Alanlar ve Usulsüzlük Riskleri** - **Zamanlama Riski**: - **Demuraj bedelinin oluşum zamanının** (gümrük beyannamesi öncesi/sonrası) **yanlış belgelendirilmesi**: - **Risk**: Tescil sonrası oluşan bedellerin istisna kapsamında değerlendirilmesi **vergi kaybına** yol açabilir. - **Denetim Odak Noktası**: - Gümrük beyannamesi tescil tarihinin **fatura ve ödeme belgeleriyle karşılaştırılması**. - **Konteyner bekleme süresinin** taşımacılık sözleşmesi ve gümrük kayıtlarıyla teyit edilmesi. - **Hizmetin Niteliği**: - Demuraj bedelinin **taşıma hizmetine mi yoksa depolama/ek hizmetlere mi** ait olduğu belirsizliği: - **Risk**: Depolama hizmetleri **istisna kapsamında değildir**. - **Denetim Odak Noktası**: - **Sözleşme ve faturalarda hizmet tanımının** açıkça "uluslararası taşımacılıkla ilgili demuraj" olarak belirtilmesi. - **Fatura ve Belge Uyumu**: - **Bekleme bedeli faturalarının** taşımacılık istisnasını haklı çıkaracak **ek belgeler olmadan** düzenlenmesi: - **Risk**: İstisna şartlarının yerine getirilmediğinin iddia edilmesi. - **Denetim Odak Noktası**: - Faturaların **taşıma irsaliyesi, konşimento, gümrük kayıtları** ile bağlantısının incelenmesi. #### **2. İade Taleplerinde Riskler** - **Azami İade Tutarı Hesaplaması**: - **Yanlış matrah hesaplaması**: - **Risk**: KDV'siz temin edilen bedellerin **yanlış düşülmesi** veya **genel gider paylaşımında hata** yapılması. - **Denetim Odak Noktası**: - İade taleplerinde **toplam satış bedeli ile KDV'siz giderler arasındaki farkın** doğru hesaplanıp hesaplanmadığının kontrolü. - **ATİK (Ayrıntılı Tüketim Kalemleri) ve genel gider paylaşımının** uluslararası taşımacılık faaliyetine izlenebilirliği. - **Yüklenim ve İndirim Zinciri**: - **KDV ödemeksizin temin edilen girdilerin** iade hesaplamasına dahil edilmeyerek **azami iade tutarının abartılması**. - **Denetim Odak Noktası**: - **Girdilerin temin şeklinin** (KDV'li/KDV'siz) fatura ve ödeme belgeleriyle teyit edilmesi. --- ### **SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER** #### **1. VEDOP/Sistem Kayıtları** - **Demuraj Bedellerinin Sınıflandırılması**: - **VEDOP’ta**: - İstisna kapsamındaki demuraj bedelleri **KDV istisna koduna** (ör. **341 - Uluslararası Taşımacılık**) atanmalıdır. - **Tescil sonrası** oluşan bedeller **genel KDV oranına** tabi tutulmalı, **KDV1 koduna** kaydedilmelidir. - **Risk**: Yanlış kodlama **vergi kaybı veya ceza riski** doğurabilir. - **İade Taleplerinin Takibi**: - **İade başvurularında**: - **Azami iade tutarının hesaplaması** sistemde **otomatize edilmeli** (formül: `(Satış - KDV'siz Giderler) × %18/20`). - **KDV'siz giderlerin** (demuraj, bekleme bedeli) **ayrı bir alanda izlenmesi** gerekir. #### **2. İç Yazışmalar ve Mükellef Sorguları** - **Özelge ve Yorum Birliği**: - **Mükellef sorgularında**: - Demuraj bedelinin **istisna kapsamında olup olmadığına** karar verirken **gümrük beyannamesi tescil tarihi** dikkate alınmalıdır. - **Örnek yanıt**: > *"Gümrük beyannamesi tescil tarihinden önce oluşan demuraj bedelleri uluslararası taşımacılık istisnası kapsamındadır. Tescil sonrası oluşanlar genel KDV oranına tabidir."* - **Denetim Talimatları**: - **İç yazışmalarda**: - Denetim ekiplerine **demuraj bedellerinin belge ve zamanlama kontrolünü** vurgulayan **checklist** gönderilmelidir. - **Örnek kontrol noktası**: - *"Fatura tarihinin gümrük beyannamesi tescil tarihinden önce/sonra olduğu teyit edildi mi?"* #### **3. Mükellef Uyarıları** - **Bilgilendirme Notları**: - Mükelleflere **demuraj bedellerinin faturalandırılmasında** dikkat edilmesi gereken hususlar **e-posta veya VEDOP mesajı** yoluyla iletilmelidir. - **Örnek uyarı**: > *"Uluslararası taşımacılık kapsamındaki demuraj bedellerinin KDV istisnasından yararlanabilmesi için faturalarında 'KDV Kanunu m.14/1 kapsamında istisna' ibaresi bulunmalı ve gümrük beyannamesi tescil tarihinden önce oluşmuş olmalıdır."* --- ### **EK ARAŞTIRMA NOTLARI** - **Cumhurbaşkanı Kararı Bağlantısı**: - KDV Kanunu **m.14/1**’de belirtilen **"Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek taşıma işleri"** ifadesine dayanarak, **uluslararası taşımacılık istisnasının kapsamı** detaylandırılmıştır. - **Resmi Gazete Araştırması**: - **2023/1 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı** (RG: 32083, 25.01.2023) ile uluslararası taşımacılık istisnası kapsamına **deniz, hava, kara ve demiryolu taşımacılığı** dahil edilmiştir. - **Demuraj bedelleri**, bu kararda **taşımacılıkla doğrudan ilişkili ek hizmetler** olarak kabul edilmektedir. ```

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### **1. DÜZENLEMENİN AMACI** - **Kamu maliyesine gelir sağlama**: Dolaylı olarak, uluslararası taşımacılık faaliyetlerinde KDV istisnası ve iade mekanizmasının netleştirilmesiyle vergi tahsilatının etkinliği artırılmaktadır. - **Kayıt dışılıkla mücadele**: - Demuraj bedellerinin (gecikme bedeli) uluslararası taşımacılık kapsamında KDV istisnasına tabi tutulması, bu ödemelerin kayıt altına alınmasını teşvik etmektedir. - Faturalandırma ve belge gerekliliklerinin vurgulanması, kayıt dışı işlemlerin önlenmesine yöneliktir. - **Vergi tabanını genişletme**: - ithalatta KDV matrahına dahil edilen demuraj giderlerinin netleştirilmesi, vergi tabanının daraltılmasını önleyerek, matrahın doğru hesaplanmasını sağlar. - **Yatırım teşviki**: Uluslararası taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren mükelleflerin KDV iade hakkının netleştirilmesi, sektörün rekabet gücünü artırarak yatırımları teşvik edebilir. --- ### **2. PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER** #### **Sektörel Etkiler** - **Uluslararası taşımacılık sektörü**: - Demuraj bedellerinin KDV istisnası kapsamında değerlendirilmesi, taşıma maliyetlerini düşürerek sektörün uluslararası rekabetçiliğini artırabilir. - İade mekanizmasının netleştirilmesi, nakit akışı sorunlarını azaltarak likiditeyi iyileştirebilir. - **Lojistik ve gümrük hizmetleri**: - Gümrük beyannamesi tescil sonrası demuraj giderlerinin KDV’ye tabi tutulması, gümrük sürecinin uzaması halinde ek maliyetler doğurabilir. - Faturalandırma ve belge zorunlulukları, lojistik şirketlerinde idari yükü artırabilir. #### **Piyasa Dinamikleri** - **Mükellef psikolojisi**: - İade sürecinin karmaşıklığı ve koşulları (örn. azami iade edilebilir tutarın hesaplanması), mükelleflerde belirsizlik yaratabilir. - KDV istisnası ve iade hakkının netleştirilmesi, uzun vadede sektörde güveni artırabilir. - **Fiyatlama ve rekabet**: - Demuraj bedellerinin KDV’den istisna olması, taşıma fiyatlarının düşmesine ve ihracat/ithalat maliyetlerinin azalmasına yol açabilir. - İade mekanizması, uluslararası taşımacılık yapan şirketlerin maliyet avantajı elde etmelerini sağlayabilir. #### **Uzun Vadeli Etkiler** - **Sektörün büyümesi**: - Vergi yükünün azalması, uluslararası taşımacılık sektörünün büyümesini teşvik edebilir. - **Kayıt dışılıktan kayıt altına geçiş**: - Demuraj bedellerinin faturalandırılması zorunluluğu, kayıt dışı işlemlerin azalmasına katkı sağlayabilir. --- ### **3. HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME** #### **Vergi Tekniği** - **Güçlü yönler**: - Demuraj bedellerinin uluslararası taşımacılık kapsamında değerlendirilmesi, sektörel ihtiyaçlara uygun bir düzenlemedir. - İade mekanizmasının detaylandırılması, mükelleflere yol gösterici niteliktedir. - Gümrük beyannamesi tescil sonrası demuraj giderlerinin KDV’ye tabi tutulması, matrahın doğru hesaplanmasını sağlar. - **Zayıf yönler**: - **Belirsizlikler**: - "Makul süre" kavramının net tanımlanmaması, uygulamada tereddütlere yol açabilir. - Azami iade edilebilir KDV tutarının hesaplanmasında kullanılan formülün karmaşıklığı, mükellefler için uygulama zorluğu yaratabilir. - **Uygulama sorunları**: - Demuraj bedellerinin "bedelin içinde" sayılıp sayılmayacağı konusunda yoruma açık alanlar bulunmaktadır. #### **Kanunilik İlkesi** - **Uyumlu yönler**: - Düzenleme, KDV Kanunu’nun 14. maddesine (uluslararası taşımacılık istisnası) ve 32. maddesine (iade mekanizması) dayanmaktadır. - Özelge, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 413. maddesi uyarınca verilmiştir. - **Sorunlu yönler**: - **Cumhurbaşkanı yetkisi**: KDV Kanunu’nun 14/1. maddesinde, istisna kapsamındaki taşıma işlerinin Cumhurbaşkanı tarafından belirleneceği hükmü, ikincil düzenlemelere bağımlılığı artırmaktadır. - **Yargı uyuşmazlıkları potansiyeli**: - Demuraj bedellerinin istisna kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği konusunda farklı yorumlar oluşabilir. - Gümrük beyannamesi tescil sonrası demuraj giderlerinin KDV’ye tabi tutulması, mükellefler tarafından itiraz edilebilir. #### **Vergi Barışı ve Yargı Uyuşmazlıkları** - **Potansiyel uyuşmazlıklar**: - Demuraj bedellerinin "taşımacılık istisnası" kapsamında olup olmadığına ilişkin farklı yorumlar, yargıya intikal edebilir. - İade taleplerinin reddedilmesi halinde, mükellefler idari yollara başvurabilir. - **Çözüm önerileri**: - "Makul süre" kavramının ikincil düzenlemelerle netleştirilmesi. - Demuraj bedellerinin faturalandırılması ve belge gerekliliklerinin detaylandırılması. --- --- ### **4. EK ARAŞTIRMA** - **Resmi Gazete ve Mevzuat Uygulaması**: - Özelge, **KDV Kanunu’nun 14. maddesi** (uluslararası taşımacılık istisnası) ve **32. maddesi** (iade mekanizması) çerçevesinde değerlendirilmiştir. - **4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 27/1-e ve 28/a maddeleri**, ithal eşyasının gümrük kıymetine dahil edilecek/edilmeyecek giderleri düzenlemektedir. - **KDV Genel Uygulama Tebliği (II/C ve III/A-2 bölümleri)**, uluslararası taşımacılık istisnası ve ithalatta KDV matrahına ilişkin açıklamalar içermektedir. - **Karşılaştırmalı Analiz**: - Benzer düzenlemeler, **AB ülkelerinde** uluslararası taşımacılıkta demuraj bedellerinin KDV istisnası kapsamında değerlendirildiği görülmektedir. - Türkiye’de de **uluslararası taşımacılık sektörünün rekabet gücünü artırmak** amacıyla benzer uygulamalar benimsenmektedir.

İşlem