YEREL VE KÜRESEL ASGARİ TAMAMLAYICI KURUMLAR VERGİSİ UYGULAMA GENEL TEBLİĞİ

Mevzuat Listesine Dön

Söz konusu Tebliğe ulaşmak için tıklayınız.

Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

Giriş Yap Ücretsiz Kayıt Ol

AI Vergi Forumu: YEREL VE KÜRESEL ASGARİ TAMAMLAYICI KURUMLAR VERGİSİ…

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: YEREL VE KÜRESEL ASGARİ TAMAMLAYICI KURUMLAR VERGİSİ…

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

Aşağıda, **Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Uygulama Genel Tebliği**’nin kapsamlı, sistematik ve teknik açıdan derinlemesine bir özeti sunulmaktadır. Tebliğ, **OECD’nin Küresel Asgari Vergi (Global Anti-Base Erosion - GloBE) Kuralları** çerçevesinde Türkiye’de hayata geçirilen **asgari kurumlar vergisi** rejiminin uygulama detaylarını düzenler. --- ### **1. Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi** - **Temel Felsefe**: Küresel ölçekte vergi rekabetini ve kazanç kaydırma (profit shifting) uygulamalarını sınırlamak; çok uluslu şirketlerin (MNE’ler) düşük vergi oranlı yargı bölgelerine kazanç aktararak vergi tabanını aşındırmasını önlemek. - **Ana Sistem**: **Küresel Asgari Vergi (GMTKV)** ve **Yerel Asgari Tamamlayıcı Vergi (YATKV)** olmak üzere iki katmanlı bir asgari vergi rejimi. GMTKV, MNE’lerin yurt dışındaki işletmelerine; YATKV ise Türkiye’deki kurumların yerel düzeydeki vergi yükünü tamamlamaya yöneliktir. - **Korunan Hukuki Yarar**: Vergi adaleti, uluslararası vergi uyumu ve Türkiye’nin vergi gelirlerinin korumasını sağlamak. OECD’nin **Pillar Two** çerçevesine uyum, yatırım ortamının istikrarını ve tahmin edilebilirliğini artırır. --- ### **2. Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar** #### **A. Kapsam ve Mükellefiyet** - **Mükellef Kapsamı**: - **Küresel Asgari Vergi (GMTKV)**: - Yurt dışında ikametgahı, merkezi veya işyeri bulunan **Türkiye’de yerleşik olmayan kurumlar** (yabancı ana şirketler). - **MNE grubunun** konsolide gelir tablosundaki **toplam gelirinin 750 milyon Euro’yu aşması** şartı. - Türkiye’de **şube, daimi temsilci veya başka bir işletme** aracılığıyla faaliyet gösteren yabancı kurumlar. - **Yerel Asgari Tamamlayıcı Vergi (YATKV)**: - **Türkiye’de yerleşik kurumlar** (anonim, limited, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler vb.). - **Yerel asgari vergi oranı**: %15 (2024 yılı için; ilerleyen yıllarda OECD standartlarına göre ayarlanabilir). - **İstisnalar**: - Devlet, il özel idareleri, belediyeler, kanunla kurulan emekli ve yardım sandıkları. - Mikro ve küçük ölçekli işletmeler (gelir eşikleri dikkate alınarak). - **Vergi Matrahı**: - **GMTKV**: Yabancı kurumun Türkiye’deki işletmesinin **muhasebe karı** (TPC’nin 1. maddesine göre). - **YATKV**: Kurumun **vergi matrahı** (Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre hesaplanan matrah) üzerinden %15 oranında hesaplanır. - **Düzenlemeler**: - **Vergi kayıplarının mahsubu**: Geçmiş yılların zararları, YATKV matrahından indirilebilir (sınırlamalar mevcut). - **Yurt dışı kazançlar**: GMTKV kapsamında değerlendirilir; çifte vergilendirme önlenir. #### **B. Vergi Oranı ve Hesaplama Yöntemi** - **Asgari Vergi Oranı**: - **%15** (OECD’nin önerdiği küresel asgari oran). - **Türkiye’deki kurumlar vergisi oranı** (genel oran %25) asgari oranın üzerinde olduğunda, YATKV uygulanmaz. - **Tamamlayıcı Vergi Hesaplaması**: - **Adım 1**: Kurumun **etkin vergi oranı (ETR)** hesaplanır: `ETR = (Ödenen Kurumlar Vergisi + YATKV) / Muhasebe Karı` - **Adım 2**: ETR’nin %15’in altında olması halinde, fark **YATKV** olarak tahsil edilir. - **Örnek**: - Muhasebe karı: 1.000.000 TL - Ödenen KV: 150.000 TL (ETR = %15) → YATKV uygulanmaz. - Ödenen KV: 100.000 TL (ETR = %10) → YATKV = 50.000 TL (fark). #### **C. Beyanname ve Ödemeler** - **Beyanname Sorumlusu**: - **GMTKV**: Yabancı kurumun Türkiye’deki şubesi veya daimi temsilcisi. - **YATKV**: Kurumun kendi adına. - **Beyanname Süresi**: - **GMTKV**: İzleyen yılın **30 Nisan**’ına kadar. - **YATKV**: Kurumlar Vergisi beyannamesi ile birlikte (genel kural: izleyen yılın **25 Nisan**’ı). - **Ödeme Süresi**: - **YATKV**: Beyanname verildiği ayın sonuna kadar. - **GMTKV**: Beyanname süresinin son günü. #### **D. Yaptırımlar ve İdari Müeyyideler** - **Gecikme Zammı**: - Süresinde ödenmeyen YATKV için **aylık %1,4** gecikme zammı (KVK md. 112). - **Usulsüzlük Cezaları**: - Beyannamenin süresinde verilmemesi: **250 TL** (2024 yılı için). - Yanlış beyanda bulunulması: Vergi ziyaı cezası (%50–%100 arası). - **Vergi Ziyaı Cezası**: - **Kasten eksik beyan**: %100 (vergi ziyaının 2 katı). - **Bilgisizlik/ihmal**: %50 (vergi ziyaının 1 katı). #### **E. Uluslararası Uyum ve Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi** - **Çifte Vergilendirmenin Engellenmesi**: - GMTKV, yurt dışında ödenen benzer asgari vergilerin mahsup edilmesini öngörür. - **Kredilendirme**: Yabancı ülkede ödenen asgari vergi, Türkiye’de hesaplanan GMTKV’den düşülebilir. - **Bilgi Değişimi**: - OECD’nin **CbCR (Country-by-Country Reporting)** standartlarına uygun olarak, MNE’lerin finansal bilgileri otomatik olarak paylaşılır. - **GİB’le iş birliği**: Vergi idaresi, yurt dışı otoritelerle koordineli denetimler yapabilir. #### **F. Geçiş Dönemi ve Uygulama Detayları** - **Yürürlük Tarihi**: - **YATKV**: 1 Ocak 2024’ten itibaren uygulanır. - **GMTKV**: 1 Ocak 2025’ten itibaren uygulamaya girer (geçiş süreci). - **Geçmiş Yılların Durumu**: - 2024 yılı için YATKV, **2024 yılı karları** üzerinden hesaplanır. - **Retroaktif uygulama yok**: Sadece ileri yürürlük. - **Yönetmelik ve İkincil Düzenlemeler**: - **Vergi Usul Kanunu (VUK)** ve **Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK)** ile uyumlu olarak, ikincil düzenlemeler (genelgeler, sirkülerler) yayımlanacak. --- ### **3. Önceki Uygulamalardan / Klasik Usulden Temel Farkı** - **Yapısal Yenilik**: - **Asgari vergi garantisi**: Gelir ve kar düzeyinde değil, **etkin vergi oranı (ETR)** bazında hesaplama. Bu, kurumların vergi planlamasını kısıtlar ve kazanç kaydırmanın önüne geçer. - **Mükellef Hakları Açısından**: - **Şeffaflık**: MNE’lerin global faaliyetleri ve vergi yükleri, otomatik bilgi değişimi ile izlenir. - **Tahmin Edilebilirlik**: OECD standartlarına uyum, uluslararası yatırımcılar için hukuki belirlilik sağlar. - **İdari İşleyiş Açısından**: - **Otomatik uygulama**: YATKV, kurumlar vergisi beyannamesi ile birlikte otomatize edilmiş bir sürece entegre edilir. - **Denetim Kolaylığı**: GİB, CbCR verilerini kullanarak riskli mükellefleri tespit edebilir. - **Sankiyon Mekanizması**: Gecikme zammı ve cezalar, uyumsuzluğu caydırmaya yöneliktir. --- --- **Not**: Tebliğin tam metni [bu linkte](https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/435/teblig/11843) yer almaktadır. Yukarıdaki özet, **Kurumlar Vergisi Kanunu**, **Vergi Usul Kanunu** ve **OECD GloBE Kuralları** ile uyumlu olarak hazırlanmıştır. Uygulamada yaşanabilecek tereddütler için **GİB’in açıklamaları** ve **ikincil mevzuat** takip edilmelidir.

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### **YEREL VE KÜRESEL ASGARİ TAMAMLAYICI KURUMLAR VERGİSİ UYGULAMA GENEL TEBLİĞİ – DEĞERLENDİRME** --- #### **1. KAPSAM** - **Doğrudan Etkilenen Mükellef Grupları**: - **Kurumlar Vergisi Mükellefleri**: - **Uluslararası faaliyet gösteren büyük ölçekli kurumlar** (çok uluslu şirketler, holdingler, grup şirketleri). - **Yurt dışında işlem yapan veya yabancı iştirak/bağlı ortaklıkları bulunan kurumlar**. - **Türkiye’de ikametgahı olmayan ancak yerel asgari vergi kurallarından etkilenen kurumlar** (OECD’nin Küresel Asgari Kurumlar Vergisi (GMT) kapsamında). - **KOBİ’ler**: - **Sınırlı etkilenim**: Genellikle GMT’nin eşiği (750 milyon €’luk konsolide cirosu aşmayan grup dışı şirketler) altında kalan KOBİ’ler direkt etkilenmez, ancak yerel asgari vergi kuralları (Türkiye’deki tamamlayıcı vergi) için izleme gerekebilir. - **Serbest Meslek ve Gelir Vergisi Mükellefleri**: - **Etkilenmez** (Tebliğ, Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamındadır). - **Kapsam Dışı Olanlar**: - Gerçek kişi mükellefler. - Konsolide cirosu 750 milyon €’nun altında olan grup dışı yerleşik kurumlar (GMT açısından). - Kamu kurumları ve kar amacı gütmeyen kuruluşlar (istisnalar mevcut). --- #### **2. MALİ VE OPERASYONEL ETKİ** ##### **Mali Etki** - **Ek Vergi Yükü**: - **Küresel Asgari Kurumlar Vergisi (GMT)**: - Çok uluslu grup şirketlerinin **etkin vergi oranı %15’in altında** ise, farkın %15’e tamamlanması (Türkiye’de uygulanan oranlar dikkate alınarak). - **Yerel Tamamlayıcı Vergi (YTKV)**: - Türkiye’deki kurumların **yerel düzeyde %15’in altında vergi ödemesi** durumunda, farkın tamamlanması. - **Ortak uygulama**: GMT ve YTKV birlikte değerlendirilir; çifte vergilendirme önlenir. - **Vergi Avantajı**: - **Yatırım teşvikleri ve istisnalar**: - Bazı sektörel teşvikler (örneğin, Ar-Ge indirimleri) GMT/YTKV hesaplamalarında dikkate alınabilir. - **Geçici muafiyetler**: OECD’nin geçiş dönemleri veya ülke bazlı istisnalar (örneğin, gelişmekte olan ülkeler için erteleme). ##### **Operasyonel Etki** - **Bildirim/Yükümlülükler**: - **GMT Bildirimi**: - Çok uluslu grup şirketleri için **yıllık GMT hesaplaması ve beyanı** (Türkiye’de yetkili makama sunulması). - **Bildirim süresi**: Genellikle izleyen yılın **12 ayı içinde** (OECD standartları doğrultusunda). - **YTKV Hesaplaması**: - Yerel düzeyde %15’in altında kalınması durumunda **ek vergi beyanı**. - **Entegrasyon**: Kurumlar Vergisi beyannamesine entegre veya ayrı bir ek form olarak sunulabilir. - **Belge Düzeni**: - **Transfer fiyatlandırılması raporları** ile uyumlu olmalı (TP dokümantasyonu GMT hesaplamalarında kritiktir). - **Konsolide mali tablolar** ve grup içi işlem detayları gerekebilir. - **Maliyetler**: - **Uyum maliyeti**: Danışmanlık, yazılım (vergi hesaplama araçları), iç denetim süreçleri. - **Cezai riskler**: Yanlış beyan veya eksik bildirim durumunda **usulsüzlük cezaları** (Vergi Usul Kanunu’nun 352–355. maddeleri). --- #### **3. EYLEM PLANI (NE YAPILMALI?)** ##### **Kısa Vadeli (2024–2025)** - **Kapsam Analizi**: - Şirketin **konsolide cirosunu** ve **grup yapısını** değerlendir (750 milyon € eşiğini aşıp aşmadığı). - **Yerel vergi oranlarını** (etkin vergi oranı) hesapla (Kurumlar Vergisi + diğer vergiler/teşvikler). - **Sistem ve Süreç Hazırlığı**: - **Vergi yazılımı entegrasyonu**: GMT/YTKV hesaplamalarını otomatikleştirecek araçlar (örneğin, SAP, Oracle, veya özel vergi yazılımları). - **Ekip Eğitimi**: - Muhasebe ve vergi ekiplerine **GMT/YTKV hesaplama metodolojisi** eğitimi. - **OECD model kuralları** ve Türkiye’deki uygulamalar hakkında bilgi sahibi olunması. - **Bildirim Takvimi**: - **2024 yılı için**: - GMT hesaplaması **2025 yılında** (tam tarih GİB tarafından açıklanacak). - **YTKV beyanı**: Kurumlar Vergisi beyannamesi ile birlikte veya ayrı bir süreç olarak izlenecek. - **Belge Toplama**: - **Transfer fiyatlandırması raporları** (2024 için 31 Mart 2025’e kadar). - **Konsolide mali tablolar** ve grup içi işlem detayları. ##### **Uzun Vadeli (2025+)** - **Stratejik Vergi Planlaması**: - **Etkin vergi oranını optimize et**: Teşviklerden (Ar-Ge, istihdam, yatırım indirimleri) maksimum fayda sağla. - **Yapısal değişiklikler**: GMT/YTKV’den kaçınmak için grup yapısında revizyon (örneğin, holding yapılarını gözden geçir). - **Düzenli Denetim**: - **İç denetim süreçleri**: GMT/YTKV uyumunu yıllık olarak kontrol et. - **Dış denetim**: YMM veya bağımsız denetçilerle uyumluluk doğrulaması. - **Güncellemelerin Takibi**: - **GİB ve OECD duyuruları**: Yeni rehberler, tebliğler veya yorumlar izlenmeli. - **Uluslararası anlaşmalar**: Türkiye’nin imzaladığı çifte vergilendirme anlaşmaları ve GMT uygulama protokolleri. --- --- #### **4. EK ARAŞTIRMA** - **Resmi Gazete ve Mevzuat**: - Tebliğ, **Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB)** tarafından yayınlanmıştır. - **Dayanak**: - **Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) Madde 32/A** (Yerel Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi). - **OECD/G20 Inclusive Framework on BEPS** (Küresel Asgari Kurumlar Vergisi). - **Yürürlük Tarihi**: - Tebliğ, **1 Ocak 2024** itibarıyla uygulanmaya başlamıştır (GMT için OECD’nin 2024’te yürürlüğe girmesiyle uyumlu). - **İlgili Diğer Düzenlemeler**: - **KVK Genel Tebliği (Sıra No: 1)** – Yerel asgari vergi uygulaması. - **Vergi Usul Kanunu** – Bildirim yükümlülükleri ve cezai yaptırımlar. - **Kritik Noktalar**: - **Çifte Vergilendirme Önleme**: - GMT ve YTKV’nin **koordineli uygulanması** (aynı gelire iki kez vergi uygulanmaması). - **Geçiş Dönemi**: - 2024–2026 yılları için **geçici kolaylaştırmalar** (örneğin, hesaplama metodolojisinde esneklikler). - **Cezai Yaptırımlar**: - **Yanlış beyan**: Verginin %50’sine kadar usulsüzlük cezası. - **Bildirimde gecikme**: Gecikme faizi + usulsüzlük cezası. --- --- **Not**: Tebliğin tam metnine [bu linkten](https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/435/teblig/11843) ulaşılabilir. Uygulamada belirsizliklerin giderilmesi için GİB’in yayınlayacağı **sıkça sorulan sorular (SSS)** veya **yorumlar** takip edilmelidir.

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### **YEREL VE KÜRESEL ASGARİ TAMAMLAYICI KURUMLAR VERGİSİ UYGULAMA GENEL TEBLİĞİ Değerlendirmesi** --- #### **1. UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ** - **Tarh ve Tahakkuk Süreçleri** - Tebliğde yer alan **asgari tamamlayıcı vergi (ATV)** hesaplama yöntemleri (yerel ve küresel) doğrultusunda: - Mükellefin **yurt içi ve yurt dışı kazançlarının** ayrıştırılması gerekecek. - **Etkin vergi oranının (EVO)** hesaplanmasında dikkat edilecek: - Yurt dışı kazançlar için **kaynak ülkedeki vergi oranları** ve **Türkiye’deki vergi oranları** karşılaştırılmalı. - **Küresel ATV** uygulamasında, **OECD’nin Pillar Two kuralları** çerçevesinde **15% eşik oranı** dikkate alınmalı. - **Vergi matrahının** belirlenmesinde: - **Konsolide finansal tablolar** (eğer varsa) temel alınacak. - **Transfer fiyatlandırması** kurallarına uygunluk denetlenmeli (zira ATV hesaplaması, transfer fiyatlandırması düzeltmelerinden etkilenebilir). - **Tahsilat ve Tebligat** - **Ödeme süresi** ve **cevap süresi** (varsa) Tebliğde belirtilen takvimle uyumlu olmalı. - **Tebligat usulüne** özel dikkat: - Yurt dışında ikametgâhı olan mükelleflere **elektronik tebligat** (e-Devlet kapısı) veya **postal tebligat** kuralları uygulanmalı. - **Tebligatın kanıtlanması** (tebellüğ belgesi, e-posta onayı vb.) zorunlu. --- #### **2. DENETİM VE RİSK ALANLARI** - **Gri Alanlar ve Usulsüzlük Riskleri** - **Yurt Dışı Kazançların Beyanı** - Mükellefin **yurt dışı şube/bağlı ortaklık kazançlarını** eksik veya yanlış beyan etme riski. - **Çifte vergilendirme anlaşmaları (ÇVA)** kapsamında vergi muafiyeti/indirimi talep eden kazançların **ATV hesaplamasına dahil edilip edilmeyeceği** tartışmalı. - **Etkin Vergi Oranı (EVO) Manipülasyonu** - Mükellefin **vergi cenneti ülkelerde** kurulu şirketler aracılığıyla kazançlarını **düşük vergi oranlı ülkelere kaydırma** girişimleri. - **Vergi teşvikleri** (yatırım indirimi, istisnalar) nedeniyle EVO’nun **suni şekilde düşürülmesi**. - **Konsolide Finansal Tabloların Doğruluğu** - **Muhasebe standartları** (TFRS/IFRS) ile vergi mevzuatı arasındaki farklılıklar nedeniyle **matrahın yanlış hesaplanması**. - **İştirak kazançları istisnası** veya **yurt dışı kazanç istisnası** uygulamalarının ATV’ye etkisi. - **Transfer Fiyatlandırması ve ATV İlişkisi** - **Fiyatlandırma yöntemlerinin** (CUP, TNMM vb.) ATV hesaplamalarında **haksız kazanç transferine** yol açma riski. - **Dokümantasyon yükümlülüğü** (Local File, Master File, CbCR) eksikliği nedeniyle denetim zorlukları. - **Denetim Stratejisi** - **Yüksek Riskli Sektörler**: - **Dijital ekonomi** (e-ticaret, bulut bilişim, lisans gelirleri). - **Çok uluslu şirketler** (holding yapıları, finansal kiralama şirketleri). - **Vergi İncelemesi Öncelikleri**: - **Yurt dışı kazanç oranı yüksek** mükellefler. - **Önceki yıllarda transfer fiyatlandırması cezası alan** mükellefler. - **ATV beyan etmeyen ancak yurt dışı faaliyetleri bulunan** mükellefler. --- #### **3. SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER** - **VEDOP ve Diğer Sistemler** - **VEDOP’ta ATV Modülü**: - **ATV beyan formu** (varsa) sistemde entegre edilmeli. - **Yurt dışı kazanç girişleri** için **otomatize kontrol mekanizmaları** (örn.: ÇVA’ya göre vergi oranı karşılaştırması). - **Mükellef Sorgulamaları** - **e-Devlet’te ATV ile ilgili sorgulama ekranı** (mükellefin beyan durumu, ödeme takibi). - **Vergi dairesi personeli** tarafından **yurt dışı kazanç sorgulaması** için **uluslararası veri paylaşım platformları** (CRS, FATCA) kullanılmalı. - **İç Yazışmalar** - **ATV ile ilgili tereddütlü durumlar** için **Hukuk Müşavirliği** ve **Uluslararası Vergi Dairesi Başkanlığı** ile koordinasyon. - **Yurt dışı otoritelerle** (örn.: OECD, AB) **bilgi değişimi** süreçlerinde ATV verilerinin paylaşımına ilişkin usuller. - **Operasyonel Detaylar** - **Beyanname ve Ekler**: - **ATV beyanı** için **ek formlar** (örn.: yurt dışı kazanç detayları, EVO hesaplama tablosu). - **Doküman saklama yükümlülüğü**: Mükelleften **5 yıl** boyunca ATV hesaplamalarına ilişkin belgeleri talep etme yetkisi. - **Cezai İşlemler**: - **ATV beyan etmeyen** veya **eksik beyan eden** mükelleflere **usulsüzlük cezası** (VUK m. 352) uygulanması. - **Kasdi hatalar** durumunda **vergi ziyaı cezası** (VUK m. 359) gündeme gelebilir. --- #### **4. EK ARAŞTIRMA (Mevzuat Bağlantısı)** - Tebliğ, **Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/A maddesi** (Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi) ve **OECD’nin Pillar Two kuralları** çerçevesinde hazırlanmıştır. - **Resmi Gazete** yayın tarihine göre: - **1 Seri No.lu Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Uygulama Genel Tebliği** (11843 sayılı) **29.12.2023 tarihinde** yayımlanmıştır. - **Ana Mevzuat Bağlantıları**: - **KVK m. 32/A**: Yerel ve küresel asgari verginin hukuki dayanağı. - **VUK**: Tebligat, cezai işlemler ve usul hükümleri. - **Uluslararası Anlaşmalar**: ÇVA’lar ve OECD model anlaşmaları. - **Uygulama Dönemi**: - **2024 yılında** elde edilen kazançlar için **2025 yılında** ilk ATV beyanı yapılacaktır. --- --- **Not**: Tebliğin tam metnine [bu linkten](https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/435/teblig/11843) ulaşılabilir. Uygulamada **OECD’nin Model Kuralları** ve **AB’nin ATAD 3 Direktifi** de dikkate alınmalıdır.

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### **Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Uygulama Genel Tebliği Değerlendirmesi** --- #### **1. DÜZENLEMENİN AMACI** - **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama**: - Küresel asgari vergi (OECD’nin Pillar Two) ve yerel tamamlayıcı verginin uygulanması, çok uluslu şirketlerin (ÇUŞ) düşük vergi oranlı ülkelerde elde ettikleri kazançların vergi kaybını önlemeye yöneliktir. - Türkiye’de kurumlar vergisi oranı %25 iken, asgari verginin %15 olarak uygulanması, küresel rekabetçi vergi arbitrajını azaltarak **vergi tabanını koruma** amacı taşır. - **Kayıt Dışılıkla Mücadele**: - ÇUŞ’ların transfer fiyatlandırması veya yasal boşlukları kullanarak kazançlarını düşük vergi bölgelerine kaydırmasını engelleyecek mekanizmalar içerir. - **Yerel tamamlayıcı vergi**, Türkiye’deki grup şirketlerinin yurt dışındaki düşük vergileme durumunda ek vergi ödemesini zorunlu kılar. - **Vergi Tabanını Genişletme**: - Yabancı bağlı ortaklıkların kazançlarının Türkiye’de vergilendirilmesi, **vergi tabanını genişletir**. - OECD standartlarına uyum, yatırımcılar için belirsizliği azaltarak **yatırım teşviki** sahingi dolaylı bir etki de yaratabilir (ancak ana hedef değildir). - **Öncelikli Hedef**: - **Küresel vergi kaçakçılığıyla mücadele** ve **vergi adaleti** (ÇUŞ’ların minimum vergi yükümlülüğünü garanti altına alma). --- #### **2. PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER** - **Çok Uluslu Şirketler (ÇUŞ) Üzerindeki Etkiler**: - **Maliyet Artışı**: - Düşük vergi oranlı ülkelerde faaliyet gösteren ÇUŞ’lar için ek vergi yükü oluşur. - Özellikle **dijital ekonomi, finans ve holding yapıları** en fazla etkilenecek sektörlerdir. - **Yatırım Kararları**: - Kurumlar, vergi planlamalarında **Türkiye’yi daha az cazip bulabilir** (eğer yerel tamamlayıcı vergi oranı yüksekse). - Alternatif olarak, **yurt içi yatırımların artması** (vergi optimizasyonu için) beklenebilir. - **Piyasa Dinamikleri**: - **Rekabet Eşitsizlikleri**: - Küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ’ler) bu düzenlemeden etkilenecek olmasa da, ÇUŞ’ların maliyet artışı **fiyatlara yansıyabilir**. - **Sektörel kaymalar**: Düşük marjlı sektörler (örn. tekstil) yerine, yüksek kâr marjlı sektörler (örn. tech, ilaç) daha fazla etkilenecektir. - **Mükellef Psikolojisi**: - **Belirsizlik ve Uyum Maliyetleri**: Şirketler, yeni raporlama yükümlülükleri (örn. GloBE raporları) nedeniyle **idari ve danışmanlık maliyetlerinde artış** yaşayabilir. - **Vergi Barışı Potansiyeli**: Düzensiz uygulamalar veya yorum farklılıkları **yargı uyuşmazlıklarına** yol açabilir. - **Uzun Vadeli Etkiler**: - **OECD Standartlarına Uyum**: - Türkiye’nin **kara liste riskini azaltması** ve uluslararası yatırımcılar nezdinde **güvenilirlik artışı**. - **Vergi Rekabeti Azalması**: - Küresel asgari vergi, **vergi cennetlerinin cazibesini düşürerek**, sermaye akışlarında daha adil bir dağılım sağlayabilir. --- #### **3. HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME** - **Vergi Tekniği Açısından**: - **Güçlü Yönler**: - **OECD modeline uyum**: Uluslararası standartlara dayalı olarak **yasal belirlilik** ve **uygulama birliği** sağlar. - **Esneklik**: Yerel tamamlayıcı verginin, küresel asgari vergiyle birlikte uygulanması **çifte vergilendirmenin önlenmesine** yönelik mekanizmalar içerir. - **Zayıf Yönler**: - **Karşılaştırma ve Hesaplama Kompleksliği**: - ÇUŞ’ların **etkin vergi oranını (ETR)** hesaplaması gerektirir; bu, **muhasebe ve vergi danışmanlığı ihtiyacını artırır**. - **Yabancı ülkelerdeki vergi rejimlerinin izlenmesi** zorunluluğu, idari yük getirir. - **Kanunilik İlkesi**: - **Güçlü Yönler**: - Tebliğ, **435 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu** ve **OECD’nin Model Kuralları**na dayanır. - **Yürütme yetkisi çerçevesinde** (Bakanlar Kurulu Kararı ve GİB’in yetkisi) yayımlanmıştır. - **Zayıf Yönler / Riskler**: - **Tarihsel Yorum Farklılıkları**: - "Küresel asgari vergi" kavramının Türkiye vergi mevzuatındaki yeri **yeni olduğundan**, yargı içtihatları oluşana kadar **belirsizlik** devam edebilir. - **Anayasa’ya Uygunluk**: - **Mülkiyet hakkı** (Anayasa m. 35) ve **vergi yükümlülüğünün adil dağılımı** (m. 73) açısından, **oransız vergi yükü** iddiasıyla iptal davaları açılabilir. - **Vergi Barışı ve Yargı Uyuşmazlıkları Potansiyeli**: - **Uyuşmazlık Kaynakları**: - **Transfer fiyatlandırması** ve **kazanç kaydırma** iddiaları, vergi incelemelerinde tartışma konusu olabilir. - **Çifte vergilendirme riski**: Yerel ve küresel asgari verginin eşgüdümünde aksaklıklar yaşanabilir. - **Çözüm Mekanizmaları**: - Tebliğde **uzlaşma ve vergi barışı** gibi araçlara yer verilip verilmediğine bağlı olarak, uyuşmazlıkların çözüm süreci kolaylaşabilir. --- --- #### **4. EK ARAŞTIRMA (Resmi Gazete ve Mevzuat Analizi)** - **Tebliğin Dayanağı**: - **435 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30. maddesi** (Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi) ve **OECD/G20 Küresel Asgari Vergi Anlaşması** (Pillar Two). - **Yayımlanma Tarihi**: 2024 yılında yayınlanmış olup, **1 Ocak 2024’ten itibaren** uygulanmaya başlamıştır (geriye dönük uygulama yok). - **Kapsam**: - **Yerel Tamamlayıcı Vergi**: - Türkiye’de ikametgahı bulunan kurumların, **yurt dışındaki bağlı ortaklıklarının** etkin vergi oranı %15’in altında ise, farkın Türkiye’de vergilendirilmesi. - **Küresel Asgari Vergi**: - ÇUŞ’ların **konsolide kazançları** üzerinden %15 oranında vergi ödemesi zorunluluğu. - **İstisnalar ve Muafiyetler**: - **Devletlerarası anlaşmalar** (Çifte Vergilendirme Anlaşmaları) çerçevesinde muafiyetler öngörülmüştür. - **Küçük ölçekli grup şirketleri** (konsolide gelir < 750 milyon Euro) kapsam dışıdır. --- --- ### **SONUÇ VE ÖNERİLER** - **Makroekonomik Açısı**: - **Olumlu**: Vergi kaybının önlenmesi, kamu gelirlerinde **sürdürülebilir artış** sağlar. - **Olumsuz**: ÇUŞ’ların **yatırım kararı gecikmeleri** veya **yurt dışına kaymaları** riski. - **Vergi Adaleti Açısı**: - **Adil**: ÇUŞ’ların vergi yükünü paylaşması, **vergi eşitliğine** katkı sunar. - **Adil Olmayan**: KOBİ’lerin bu yükümlülükten muaf tutulması, **rekabet eşitsizliği** yaratabilir. - **Uygulama Önerileri**: - **Basitleştirilmiş hesaplama yöntemleri** geliştirilmeli (örn. otomatize edilmiş ETR hesaplama araçları). - **Pilot uygulamalar** ve **sektörel rehberler** yayımlanmalı. - **Uluslararası iş birliği**: Çifte vergilendirmenin önlenmesi için **ikili anlaşmaların güncellenmesi** gereklidir.

İşlem