6/2/2023 TARİHİNDE MEYDANA GELEN DEPREMLERİN YOL AÇTIĞI EKONOMİK KAYIPLARIN TELAFİSİ İÇİN EK MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİ İHDASI İLE BAZI KANUNLARDA VE 375 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN

Mevzuat Listesine Dön

MADDE 7-

25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin (4) numaralı fıkrasının (r) bendinin birinci paragrafında yer alan “iştirak hisseleri ile taşınmazların” ibaresi “iştirak hisselerinin” şeklinde değiştirilmiş, ikinci ve dördüncü paragraflarında yer alan “taşınmaz ve” ibareleri madde metninden çıkarılmıştır.



MADDE 8-

3065 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

GEÇİCİ MADDE 43- Bu maddenin yürürlük tarihinden önce kurumların aktifinde yer alan taşınmazlar için bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 17 nci maddesinin (4) numaralı fıkrasının (r) bendinde yapılan değişiklik öncesi hükümler uygulanır.”



MADDE 9-

3065 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

GEÇİCİ MADDE 44- 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile imzalanan protokol kapsamında afetzedelere bağışlanacak konutların inşası dolayısıyla kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına yapılan teslim ve hizmetler, 31/12/2024 tarihine kadar katma değer vergisinden müstesnadır.

Bu kapsamda yapılan teslim ve hizmetler nedeniyle yüklenilen vergiler, vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan vergiden indirilir. İndirim yoluyla telafi edilemeyen vergiler bu Kanunun 32 nci maddesi hükmü uyarınca istisna kapsamında işlem yapan mükellefin talebi üzerine iade edilir.

Birinci fıkrada yer alan süreyi bir yıla kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı; istisna kapsamına girecek teslim ve hizmetleri tanımlamaya, istisna ve iadeye ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.”



MADDE 12-

6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 12 nci maddesinin;

a) (2) numaralı fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“a) (I) sayılı listede yer alan veya bu maddenin (5) numaralı fıkrası uyarınca yeniden belirlenen maktu vergi tutarlarını, her bir mal itibarıyla söz konusu listede yer alan veya yeniden belirlenmiş sayılan en yüksek vergi tutarının beş katına kadar artırmaya, sıfıra kadar indirmeye, bu sınırlar içinde mal cinsleri, özellikleri, kullanım yerleri veya ithalatın şekline göre farklı tutarlar tespit etmeye,”

b) (2) numaralı fıkrasının (b) bendinde yer alan “yarısına kadar artırmaya,” ibaresinden sonra gelmek üzere “söz konusu listede yer alan veya yeniden belirlenmiş sayılan” ibaresi ve “(B) cetvelindeki mallar için listede yer alan” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya yeniden belirlenmiş sayılan” ibaresi eklenmiştir.

c) Maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“5. (I) sayılı listede yer alan maktu vergi tutarları veya Cumhurbaşkanınca bunlara ilişkin belirlenen en son maktu vergi tutarları, ocak ve temmuz aylarında, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ilan edilen yurt içi üretici fiyat endeksinde son altı ayda meydana gelen değişim oranında, bu değişimin ilanı gününden geçerli olmak üzere yeniden belirlenmiş sayılır. Bu hesaplama sonucunda ortaya çıkan vergi tutarlarında virgülden sonraki dört hane dikkate alınır. Cumhurbaşkanı, uygulama dönemlerini gün veya ay olarak belirlemeye veya belirleyeceği mallar ve aylar itibarıyla yeniden belirlenmiş sayılan tutarların uygulanmamasına karar vermeye yetkilidir.”



MADDE 19-

13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının;

a) (a) bendinin; (3) numaralı alt bendinde yer alan “ile katılma paylarının fona iadesinden doğan gelirler.” ibaresi “ve katılma paylarının fona iadesinden doğan gelirler ile bu fonların katılma paylarının 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 279 uncu maddesi kapsamında değerlenmesinden kaynaklanan değer artış kazançları,” şeklinde değiştirilmiş, bendin (4) ve (5) numaralı alt bentleri yürürlükten kaldırılmış ve son cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Diğer yatırım fonu katılma payları ile yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinden elde edilen kâr payları bu istisnadan yararlanamaz.”

b) (e) bendinin; birinci paragrafında yer alan “kısmı ile aynı süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazların satışından doğan kazançların %50’lik” ibaresi, beşinci paragrafının ilk cümlesindeki “taşınmazlar,” ibaresi ile beşinci paragrafının ikinci cümlesi yürürlükten kaldırılmış ve altıncı paragrafında yer alan “Menkul kıymet veya taşınmaz ticareti ve kiralanmasıyla” ibaresi “Menkul kıymet ticaretiyle” şeklinde değiştirilmiştir.



MADDE 20-

5520 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinin birinci cümlesinde yer alan “taşınmazlar ile” ibaresi “ve” şeklinde, dördüncü cümlesinde yer alan “Taşınmaz ve iştirak” ibaresi “İştirak” şeklinde değiştirilmiş ve “taşınmaz ve” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.



MADDE 21-

5520 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “%20” ibaresi “%25” şeklinde, “%25” ibaresi “%30” şeklinde, yedinci fıkrasında yer alan “1 puan” ibaresi “5 puan” şeklinde değiştirilmiş ve sekizinci fıkrasının ikinci cümlesine “göre” ibaresinden sonra gelmek üzere “indirimden faydalananlara bu fıkra kapsamında” ibaresi eklenmiştir.



MADDE 22-

5520 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

GEÇİCİ MADDE 16- Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurumların aktifinde yer alan taşınmazlar için 5 inci maddenin birinci fıkrasının (e) bendinin bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilmeden önceki hükümleri uygulanır. Şu kadar ki, bu Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan %50 oranı, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak taşınmaz satış kazançları için %25 olarak uygulanır.”



MADDE 24-

3/11/2022 tarihli ve 7420 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 4 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“(2) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tahsil edilen idari para cezaları, 31/12/2024 tarihine kadar tahsilatı yapan idari birime yapılacak başvuru üzerine Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenecek usul ve esaslara göre iade edilir.”



MADDE 1 Ek motorlu taşıtlar vergisi

(1) 18/2/1963 tarihli ve 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 5 inci, 6 ncı ve geçici 8 inci maddelerinde yer alan (I), (I/A), (II) ve (IV) sayılı tarifelere göre vergiye tabi olan ve bu Kanunun yayımı tarihinde ilgili sicilde kayıt ve tescilli bulunan taşıtlar ile bu Kanunun yayımı tarihinden 31/12/2023 tarihine kadar ilgili sicillere ilk defa kayıt ve tescil edilecek olan taşıtlar, bir defaya mahsus olmak üzere, 2023 yılı için tahakkuk ettirilen motorlu taşıtlar vergisi tutarı kadar ek motorlu taşıtlar vergisine tabidir.

(2) Ek motorlu taşıtlar vergisi, taşıtların kayıt ve tescilinin yapıldığı yerin vergi dairesi tarafından bu Kanunun yayımı tarihinde, bu tarihten 31/12/2023 tarihine kadar ilgili sicillere ilk defa kayıt ve tescil edilecek olan taşıtlar için kayıt ve tescilin yapıldığı tarihte tahakkuk ettirilmiş ve tebliğ edilmiş sayılır.

(3) Ek motorlu taşıtlar vergisinin mükellefi, bu Kanunun yayımı tarihi itibarıyla 197 sayılı Kanun kapsamında motorlu taşıtlar vergisi mükellefi olanlar ile bu Kanunun yayımı tarihinden 31/12/2023 tarihine kadar ilgili sicillere ilk defa kayıt ve tescil edilen taşıtların sahibi olan gerçek ve tüzel kişilerdir.

(4) 197 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde yer alan istisnalar, ek motorlu taşıtlar vergisi için de uygulanır. 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremler nedeniyle Hazine ve Maliye Bakanlığınca 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 15 inci maddesi kapsamında mücbir sebep hâli ilan edilen yerlerde; deprem tarihi itibarıyla kayıt ve tescilli olan taşıtlar, deprem nedeniyle yıkılan veya ağır ya da orta hasarlı hâle gelen binaların maliklerine ait taşıtlar, depremlerde ağır hasar görerek kullanılamaz duruma gelen taşıtlar ile deprem nedeniyle eşi veya birinci derece kan hısımlarından birini kaybeden mükelleflere ait taşıtlar ek motorlu taşıtlar vergisinden müstesnadır.

(5) Bu Kanunun yayımlandığı tarihte ilgili sicillere kayıt ve tescil edilmiş olan taşıtlara ilişkin ek motorlu taşıtlar vergisi, birinci taksiti bu Kanunun yayımlandığı ayı izleyen ayın sonuna kadar, ikinci taksiti 2023 yılının Kasım ayı sonuna kadar olmak üzere iki eşit taksitte; bu Kanunun yayımı tarihi ila 31/12/2023 tarihleri arasında ilgili sicillere ilk defa kayıt ve tescil edilecek olan taşıtlara ilişkin ek motorlu taşıtlar vergisi ise bu taşıtların motorlu taşıtlar vergisi ile birlikte peşin olarak ödenir.

(6) 197 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi hükümleri ek motorlu taşıtlar vergisi hakkında da uygulanır. Ek motorlu taşıtlar vergisi ödenmeden, trafikten çekme, hurdaya çıkarma ve yurt dışına çıkarma nedeniyle tescil kaydı kapatma işlemi yapılamaz.

(7) Bu maddeye göre tahsil edilen ek motorlu taşıtlar vergisi genel bütçe geliri olarak kaydedilir ve 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun ile diğer kanunlara göre mahallî idarelere verilecek payların hesabında dikkate alınmaz.

(8) Ek motorlu taşıtlar vergisine ilişkin olarak bu maddede hüküm bulunmayan hâllerde, 197 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

(9) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.



Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

AI Vergi Forumu: 6/2/2023 TARİHİNDE MEYDANA GELEN DEPREMLERİN YOL AÇTIĞI…

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: 6/2/2023 TARİHİNDE MEYDANA GELEN DEPREMLERİN YOL AÇTIĞI…

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

### Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerin yarattığı ağır ekonomik ve mali yüklerin telafi edilmesi, kamu finansman dengesinin yeniden sağlanması ve deprem bölgesindeki yeniden yapılaşma süreçlerinin finansmanı amacıyla kapsamlı mali ve vergisel tedbirler ihdas edilmiştir. Bu düzenleme; katma değer vergisi, özel tüketim vergisi, kurumlar vergisi ve motorlu taşıtlar vergisi başta olmak üzere temel vergi kanunlarında yapısal değişiklikler ve istisnalar getirerek bütçe gelirlerini artırmayı ve afet bölgesine yönelik özel teşvikler sunmayı hedemetmektedir. Korunan hukuki yarar, olağanüstü dönemlerde devletin mali kapasitesini güçlendirmek ve toplumsal dayanışmayı vergi mekanizmaları aracılığıyla finanse etmektir. --- ### Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar #### Katma Değer Vergisi (KDV) İstisnaları ve Taşınmaz Satışları - **Taşınmaz Satış Kazancı İstisnasının Kaldırılması:** KDV Kanunu'nun 17/4-r maddesinde yapılan düzenlemeyle, kurumların aktifinde yer alan taşınmazların teslimindeki KDV istisnası kaldırılmış; istisna sadece iştirak hisseleri ile sınırlı hale getirilmiştir. - **Geçiş Hükümleri:** Kanunun yayım tarihinden önce kurumların aktifinde kayıtlı bulunan taşınmazlar için eski istisna hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği geçici madde ile güvence altına alınmıştır. - **Deprem Bölgesi Konut İnşası İstisnası:** Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ile imzalanan protokoller çerçevesinde, genel hayata etkili afet bölgesinde afetzedelere bağışlanacak konutların inşası dolayısıyla kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına yapılan teslim ve hizmetler KDV'den istisna edilmiştir. Bu kapsamda yüklenilen vergiler indirim konusu yapılırken, indirimle telafi edilemeyen tutarlar mükelleflere iade edilir. #### Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Otomatik Artış Mekanizması - **Maktu Vergi Tutarlarının Yeniden Belirlenmesi:** ÖTV Kanunu'nun (I) sayılı listesinde yer alan akaryakıt ve benzeri malların maktu vergi tutarlarını en yüksek vergi tutarının beş katına kadar artırmaya, sıfıra indirmeye veya farklı tutarlar tespit etmeye yönelik Cumhurbaşkanlığı yetki sınırları genişletilmiştir. - **Yİ-ÜFE Endeksli Otomatik Güncelleme:** (I) sayılı listedeki maktu vergi tutarlarının, ocak ve temmuz aylarında TÜİK tarafından ilan edilen yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) son altı aylık değişim oranında otomatik olarak yeniden belirlenmesi sistemi getirilmiştir. #### Kurumlar Vergisi İstisnaları, Oran Artışları ve Taşınmaz Tasfiyesi - **Yatırım Fonu ve Ortaklıkları Kazanç İstisnaları:** Kurumlar Vergisi Kanunu'nun (KVK) 5/1-a bendinde yapılan değişiklikle, portföy işletmeciliği kazançları istisnasına fon katılma paylarının fona iadesinden doğan gelirler ile bu payların VUK 279 kapsamında değerlenmesinden kaynaklanan değer artış kazançları eklenmiştir. Buna karşılık, döviz altın ve benzeri varlığa dayalı olmayan diğer yatırım fonu katılma payları ve ortaklık hisse kâr payları istisna kapsamından çıkarılmıştır. - **Taşınmaz Satış Kazancı İstisnasının Daraltılması:** Kurumların aktifinde yer alan taşınmaz satış kazançlarına uygulanan %50 kurumlar vergisi istisnası oranı %25’e düşürülmüş, menkul kıymet ticaretiyle uğraşan kurumlar dışındaki şirketler için bu istisna tamamen kaldırılmıştır. Geçici maddelerle mevcut aktifteki taşınmazlar için kazanılmış haklar korunmuştur. - **Kurumlar Vergisi Oran Artışları:** Genel kurumlar vergisi oranı %20’den %25’e çıkarılmış; finansal kurumlar (bankalar, finansal kiralama, faktoring, sigorta şirketleri vb.) için oran %25’ten %30’a yükseltilmiştir. İhracat ve üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlara uygulanan indirimli oranlara ilişkin puan artışları yapılmıştır. - **Bölünme ve Devir İşlemleri:** Kurumlar vergisi açısından kanuni bölünme ve devir işlemlerinde taşınmazların devrine ilişkin istisnai kolaylıklar yeniden düzenlenmiştir. #### Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi (Ek MTV) İhdası - **Verginin Konusu ve Mükellefiyeti:** Kanunun yayımı tarihinde ilgili sicilde kayıtlı bulunan ve 31/12/2023 tarihine kadar ilk defa tescil edilecek olan tüm motorlu taşıtlar için, 2023 yılına mahsus olmak üzere bir defaya mahsus ek MTV tahakkuk ettirilmiştir. Mükellef, ilgili tarihlerdeki standart MTV mükellefleridir. - **Ödeme Takvimi ve Şartları:** Mevcut taşıtlar için ek MTV iki eşit taksitte (birinci taksit kanunu izleyen ay sonuna kadar, ikinci taksit 2023 Kasım sonuna kadar); yeni tescil edilecek taşıtlar için ise standart MTV ile birlikte peşin olarak ödenir. - **Trafik İşlemlerine Etkisi:** Ek MTV ödenmeden araçların trafikten çekme, hurdaya çıkarma veya yurt dışına çıkarma nedeniyle tescil kaydı kapatma işlemleri yapılamaz. - **İstisnalar:** Genel MTV istisnalarının yanı sıra, 6 Şubat depremlerinde mücbir sebep ilan edilen yerlerde kayıtlı taşıtlar, depremde yıkılan/ağır hasar gören binaların maliklerine ait araçlar, kullanılamaz hale gelen taşıtlar ve deprem nedeniyle birinci derece yakınını kaybeden mükelleflerin taşıtları ek MTV'den muaf tutulmuştur. --- ### Önceki Uygulamalardan / Klasik Usulden Temel Farkı Bu düzenleme; klasik vergilendirme mantığındaki olağan dönem dengelerini bir kenara bırakarak, afetlerin yarattığı maliyetleri karşılamak üzere hem tüketim (ÖTV, KDV, Ek MTV) hem de mülkiyet ve kurum kazançları (Kurumlar Vergisi oran artışları ve taşınmaz istisnalarının tasfiyesi) üzerinden eş zamanlı, olağanüstü ve tahsilat odaklı mali yükümlülükler kurgulamış; ayrıca enflasyonist ortamda vergi gelirlerinin erimesini önlemek adına maktu vergileri endeks artışlarına otomatik olarak bağlayan dinamik bir tahsilat mekanizması benimsemiştir.

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### 1. KAPSAM Bu düzenleme, Türkiye'deki vergi mükelleflerinin çok geniş bir kesimini, özellikle de **Kurumlar Vergisi mükelleflerini**, **Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) mükelleflerini** ve **Katma Değer Vergisi (KDV) mükelleflerini** doğrudan etkilemektedir. * **Kurumlar Vergisi Mükellefleri (Sermaye Şirketleri):** * Kurumlar Vergisi genel oranının artışından, * Taşınmaz satış kazancı istisnasının kaldırılmasından/daraltılmasından, * Yatırım fonu katılma payları değerleme kazançlarının vergilendirme rejimindeki değişimlerden, * Kovid-19/Ekonomik kriz tedbirleri kapsamında holding veya iştirak yapılarını etkileyen birleşme/bölünme hükümlerinden doğrudan etkilenmektedir. * **MTV Mükellefleri (Gerçek ve Tüzel Kişiler):** * Aktifinde veya adına motorlu taşıt kayıtlı olan tüm ticari işletmeler, şirketler ve bireysel araç sahipleri (Ek MTV kapsamında). * **KDV Mükellefleri:** * Taşınmaz ticareti yapanlar ve aktifindeki taşınmazları elden çıkaran tüm KDV mükellefleri (KDV 17/4-r bendindeki istisnanın kaldırılması nedeniyle). * **ÖTV Mükellefleri (I Sayılı Liste - Akaryakıt vb.):** * Akaryakıt ve benzeri (I) sayılı liste malların üretici ve ithalatçıları ile bu maliyeti doğrudan üstlenen tüm ticari işletmeler (ÖTV'de Yİ-ÜFE'ye bağlı otomatik artış mekanizması nedeniyle). --- ### 2. MALİ VE OPERASYONEL ETKİ #### Ek Vergi Yükleri * **Kurumlar Vergisi Oranı Artışı:** Kurumlar vergisi oranı genel olarak %20’den **%25’e**, finans kuruluşları (bankalar, finansal kiralama, faktoring vb.) için ise %25’ten **%30’a** çıkarılmıştır. Ayrıca ihracat ve üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlara uygulanan indirimli oran avantajı 1 puandan **5 puana** çıkarılarak dengelenmeye çalışılsa da genel yük artmıştır. * **Taşınmaz Satış İstisnasının Kaldırılması:** Kurumların aktifinde yer alan taşınmazların satış kazancına tanınan %50 KDV ve Kurumlar Vergisi istisnaları kaldırılmıştır (Yürürlük tarihi öncesi edinilen taşınmazlar için geçici maddelerle kısmi ve kademeli geçiş öngörülmüştür; yeni edinilecek taşınmazlarda ise istisna tamamen mülga olmuştur). * **Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi (Ek MTV):** 2023 yılı için tahakkuk ettirilen MTV tutarı kadar, bir defaya mahsus olmak üzere ek bir mali yük getirilmiştir. Trafikten çekme, hurdaya çıkarma veya tescil kapatma işlemleri Ek MTV ödenmeden yapılamamaktadır. * **ÖTV'de Otomatik Artış (Eşel-Mobil benzeri veya Yİ-ÜFE mekanizması):** (I) sayılı liste mallar için maktu ÖTV tutarlarının ocak ve temmuz aylarında son 6 aylık Yİ-ÜFE değişim oranında otomatik olarak artırılması ve Cumhurbaşkanına verilen artış yetkisinin sınırının genişletilmesi, akaryakıt başta olmak üzere tüm maliyetleri yukarı çeken bir etki yaratmıştır. * **Yatırım Fonu Kazançları:** Bazı yatırım fonu katılma paylarının fon içerisindeki değer artış kazançları ve iadelerinde vergi muafiyetleri daraltılmış/kaldırılmıştır. #### Sağlanan Vergi Avantajları ve İstisnalar * **Deprem Bölgesi Konut İnşası KDV İstisnası:** Afet bölgesinde AFAD protokolüyle bağışlanacak konutların inşası dolayısıyla meslek kuruluşlarına yapılan teslim ve hizmetler KDV’den istisna edilmiş; yüklenilen ve indirimle giderilemeyen KDV’nin iade edileceği hükme bağlanmıştır (31/12/2024'e kadar). #### Bildirim ve Beyan Yükümlülükleri * Muhasebe departmanları için aktif hesap planında yer alan taşınmazların edinme tarihleri, maliyet bedelleri ve yasal statülerinin (geçici madde hükümleri açısından) çok dikkatli tasnif edilmesi zorunluluğu doğmuştur. * Ek MTV taksit ödemelerinin takip ve muhasebeleştirilmesi operasyonel bir yük getirmiştir. --- ### 3. EYLEM PLANı (NE YAPILMALI?) #### Aktif Kıymetlerin (Taşınmazlar) Envanter Taraması ve Tasnifi * **Aksiyon:** Muhasebe departmanı, bilançoda yer alan taşınmazların aktife giriş tarihlerini tek tek incelemelidir. * **Gerekçe:** Kanunun yayım tarihinden önce edinilen taşınmazlar için eski hükümlerin (Geçici Madde 16 ve Geçici Madde 43) uygulanıp uygulanamayacağı tespit edilmelidir. Bu tarih sonrasında iktisap edilen taşınmazlar için ise KDV ve Kurumlar Vergisi istisnalarının tamamen kalktığı göz önüne alınarak satış projeksiyonları yapılmalıdır. #### Kurumlar Vergisi Matrah ve Avans Hesaplamalarının Güncellenmesi * **Aksiyon:** Geçici vergi dönemlerinde yeni oranlar (%25 / %30) dikkate alınarak hesaplamalar yapılmalıdır. * **Gerekçe:** Eksik tahakkuk veya beyan nedeniyle vergi ziyaı cezası ile karşılaşmamak için cari dönem geçici vergi beyannamelerinde güncel oranlar sisteme tanımlanmalı, finans departmanı nakit akışını bu yeni vergi yüküne göre revize etmelidir. #### Ek MTV Ödemelerinin ve Tescil İşlemlerinin Takibi * **Aksiyon:** Şirket aktifine kayıtlı tüm taşıtların Ek MTV tahakkukları kontrol edilmeli ve kanuni sürelerinde (1. taksit ve 2. taksit dönemleri) ödenmelidir. * **Gerekçe:** Araç satış, hurdaya çıkarma veya tescil kapatma işlemlerinde Ek MTV’nin ödenmiş olma şartı (e-Devlet / Trafik tescil entegrasyonu) aranmaktadır; bu ödemeler yapılmadan operasyonel işlemler kilitlenecektir. #### Yatırım Fonları ve Portföy Yapısının Gözden Geçirilmesi * **Aksiyon:** Şirketlerin portföylerinde tuttukları yatırım fonu katılma payları, bu düzenleme sonrasındaki vergi muafiyeti değişiklikleri açısından portföy yöneticileri ve mali müşavirler tarafından yeniden değerlendirilmelidir. #### Bağış ve Afet Bölgesi KDV İadelerinin Takibi * **Aksiyon:** Eğer şirket tarafından AFAD koordinasyonunda deprem bölgesine yönelik konut inşası kapsamlı teslim ve hizmetlerde bulunulduysa, yüklenilen KDV’ler yasal defterlerde ayrı bir hesap alt alta kırılımında izlenmeli ve iade talepleri için gerekli belgeler (protokoller, faturalar vb.) hazırlanmalıdır.

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ * **Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi (Ek MTV) Tarh, Tahakkuk ve Tebligat Süreçleri:** * **Kapsam ve Mükellefiyet:** Kanunun yayımı tarihi itibarıyla ilgili sicilde (Trafik Tescil) kayıt ve tescilli bulunan taşıtlar ile yayım tarihinden 31/12/2023 tarihine kadar ilk defa kayıt ve tescil edilecek taşıtlar bir defaya mahsus olmak üzere 2023 yılı için normal MTV tutarı kadar Ek MTV'ye tabidir. Mükellef, ilgili tarihlerdeki standart MTV mükellefleridir. * **Tahakkuk ve Tebligat Esasları:** Ek MTV, taşıtların kayıt ve tescilinin yapıldığı yer vergi dairesi tarafından kanunun yayımı tarihinde (sonradan tescil edilecekler için tescil tarihinde) re'sen tahakkuk ettirilmiş ve tebliğ edilmiş sayılır. Ayrıca yazılı bir ihbarname gönderilmez; yasal düzenleme gereği tebligat yapılmış addolunur. * **Ödeme Takvimi ve Taksitler:** * Yayım tarihinde kayıtlı olanlar için; 1. taksit kanunu izleyen ayın sonuna kadar, 2. taksit ise 2023 Kasım ayı sonuna kadar ödenir. * Yayım tarihi ile 31/12/2023 arasında ilk defa tescil edilecekler için; Ek MTV, normal MTV ile birlikte peşin olarak tahsil edilir. * **Kritik İşlem Kısıtı:** Ek MTV ödenmedikçe trafikten çekme, hurdaya çıkarma ve yurt dışına çıkarma nedeniyle tescil kaydı kapatma işlemleri (trafik tescil müdürlüklerince) yapılmaz; vergi daireleri bu süreçte sistemsal blokajları takip eder. * **KDV İstisnaları (Deprem Bölgesi Konut İnşası):** AFAD protokolü kapsamında deprem bölgesinde afetzedelere bağışlanacak konut inşası dolayısıyla kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına yapılan teslim ve hizmetler 31/12/2024 tarihine kadar KDV'den müstesnadır. Yüklenilen vergiler indirim konusu yapılır; indirimle telafi edilemeyenler KDV Kanunu'nun 32. maddesi kapsamında iade edilir. * **Taşınmaz Satış Kazancı İstisnası Geçiş Hükümleri:** KDV (Madde 7-8) ve Kurumlar Vergisi (Madde 19, 22) düzenlemeleri gereğince, kurumların aktifinde yer alan taşınmaz satış kazancı istisnaları kaldırılmış/daraltılmıştır. Ancak geçici maddeler uyarınca, kanunun yayım tarihinden önce kurumların aktifinde yer alan taşınmazlar için eski hükümler (KDV'de tam istisna, KV'de %50 oranında istisna) uygulanmaya devam edecektir. Yayım tarihinden sonra iktisap edilen taşınmazlarda ise KV istisna oranı %25 olarak uygulanacaktır. ### DENETİM VE RİSK ALANLARI * **Taşınmaz Satışlarında Tarih ve Aktife Kayıt Manipülasyonları:** * Vergi incelemelerinde en büyük gri alan, taşınmazların iktisap tarihi ile satış tarihidir. Mükelleflerin, istisna oranının düşmesinden veya tamamen kalkmasından kaçınmak için satış tarihlerini veya bilanço kayıtlarını manipüle etme riski yüksektir. Denetmenler ve müfettişler, tapu devir tarihleri ile yasal defterlerdeki (160 Kesilen Hesaplar, 252 Binalar vb.) kayıt tarihlerini titizlikle çapraz sorgulamalıdır. * **Yatırım Fonu ve Ortaklıkları Kazanç İstisnaları:** * Kurumlar Vergisi Kanunu 5/1-(a) bendinde yapılan değişiklikle; yatırım fonu katılma paylarının fona iadesinden doğan gelirler ile bu fonların VUK 279 kapsamında değerlenmesinden kaynaklanan değer artış kazançları istisnaya dahil edilmiştir. Ancak diğer yatırım fonu katılma payları ve yatırım ortaklığı hisse senetlerinden elde edilen kâr payları istisna kapsamı dışındadır. Denetimlerde fon türlerinin (girişim sermayesi, gayrimenkul vb. ile menkul kıymet yatırım fonları) portföy yapıları ve elde edilen kazancın hukuki niteliği çok dikkatli incelenmelidir. * **ÖTV (I) Sayılı Liste Maktu Vergi ve ÜFE Endekslemesi:** * ÖTV Kanunu Madde 12'ye eklenen 5. fıkra ile (I) sayılı listedeki maktu vergi tutarlarının ocak ve temmuz aylarında TÜİK Yİ-ÜFE son altı ay değişim oranında yeniden belirlenmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır. Denetimlerde, akaryakıt ve benzeri (I) sayılı liste malların ikmal ve teslimlerinde dönemsel maktu vergi hesaplamalarının doğru katsayılarla yapılıp yapılmadığı tescil ve beyanname bazında kontrol edilmelidir. * **Ek MTV İstisnalarının İstismarı:** * Ek MTV'de mücbir sebep ilan edilen yerlerdeki taşıtlar, depremde yıkılan/ağır-orta hasar gören binaların maliklerine ait taşıtlar, kullanılamaz hale gelen taşıtlar veya birinci derece akrabasını kaybeden mükelleflere ait taşıtlar vergiden müstesnadır. Denetim ve tarhiyat aşamasında, bu muafiyetten yersiz yararlanan mükelleflerin (örneğin gerçek dışı hasar beyanı veya bağ/ilişki kurulamayan hısım durumları) tespiti için idari kayıtlar (AFAD, Emniyet, Nüfus kayıtları) tetkik edilmelidir. ### SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER * **VEDOP ve Sicil Entegrasyonları:** * **Ek MTV Tahakkukları:** VEDOP sistemleri üzerinden Ek MTV tahakkukları toplu olarak tescilli araçlar için re'sen oluşturulmuştur. Araç satış veya devir işlemlerinde noterlerin ve vergi dairelerinin sistemsal blokajları (Ek MTV borcu yoktur yazısı/ödeme kontrolü) eksiksiz işletilmelidir. * **ÖTV Otomatik Güncellemeleri:** (I) sayılı liste maktu vergi tutarlarının Yİ-ÜFE oranına göre ocak ve temmuz aylarında yeniden belirlenmesi işlemleri sistemsal altyapıda otomatik parametre güncellemeleri gerektirir; memurlar beyanname kabul aşamasında bu oranların güncelliğini sistem üzerinden teyit etmelidir. * **İdari Para Cezalarının İadesi (Geçici İşlemler):** * 7420 sayılı Kanun geçici 4. madde 2. fıkrası uyarınca, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tahsil edilen idari para cezalarının iadesi için 31/12/2024 tarihine kadar ilgili idari birime başvuru şartı bulunmaktadır. Vergi daireleri ve ilgili idari birimler arası yazışmalarda Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar (nakden/mahsuben iade süreçleri) hassasiyetle uygulanmalı, zaman aşımı ve başvuru süreleri sistem üzerinde titizlikle takip edilmelidir. * **Kurumlar Vergisi Oran Artışları ve Beyanname Düzenlemeleri:** * KV oranlarında yapılan artışlar (%20'nin %25'e, %25'in %30'a çıkarılması, indirimli oranlarda puan artışları) kurumlar vergisi beyannamelerinin VEDOP sistemindeki matrah ve tahakkuk algoritmalarını doğrudan etkilemektedir. Personel, geçici vergi ve yıllık beyanname dönemlerinde ilgili döneme isabet eden kanuni oranların sistem tarafından doğru uygulandığını kontrol etmelidir.

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### DÜZENLEMENİN AMACI - **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama ve Bütçe Finansmanı:** Düzenlemenin en baskın ve doğrudan amacı, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerin yarattığı devasa mali yükün ve bütçe açığının finansmanıdır. Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi (Ek MTV) ihdası ve ÖTV (I) sayılı liste maktu tutarlarının otomatik endeksleme mekanizmasına bağlanması, doğrudan kısa vadeli ve yüksek hacimli kamu geliri yaratma refleksiyle kurgulanmıştır. - **Vergi Tabanını Genişletme ve Kayıt Dışı/Spekülatif Kazançlarla Mücadele:** Kurumlar Vergisi ve Katma Değer Vergisi kanunlarında taşınmaz satış kazanç istisnalarının daraltılması veya kaldırılması (Madde 7, 8, 19, 20, 22), şirketlerin ana faaliyet konuları dışındaki varlık yönetimleri üzerinden vergisiz kazanç elde etmelerinin önüne geçmeyi amaçlamaktadır. Aynı zamanda kurumlar vergisi oranlarının artırılması, vergi tabanının tabana yayılmasından ziyade mevcut yasal tabandan alınan vergi yükünün (tahsilatın) artırılmasına hizmet etmektedir. - **Yatırım Teşviki ve Sosyal Amçlı İstisnalar:** Deprem bölgesinde afetzedelere bağışlanacak konutların inşasına yönelik KDV istisnası (Madde 9), maliye politikasının sosyal ve yaralayıcı afet krizlerini telafi etmek amacıyla belirli dar alanlara yönelik istisnai teşvik mekanizmaları barındırdığını göstermektedir. ### PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER - **Otomotiv ve Akaryakıt Sektörleri:** - Ek MTV uygulaması, motorlu taşıt sahipleri nezdinde mülkiyet maliyetlerini artırmış ve ikinci el otomotiv piyasasında geçici bir yavaşlamaya neden olmuştur. - ÖTV (I) sayılı listedeki maktu vergilerin 6 aylık ÜFE oranında otomatik artırılması (Eşel-Mobil mekanizmasının tersi bir etkiyle), akaryakıt fiyatlarında enflasyonist baskıyı sürekli kılmakta ve ulaştırma maliyetleri üzerinden tüm mal ve hizmetlerin nihai fiyatlarını yukarı yönlü tetiklemektedir. - **Gayrimenkul ve İnşaat Sektörü ile Kurumsal Bilanço Dinamikleri:** - Şirketlerin aktiflerinde yer alan taşınmaz satış kazançlarına sağlanan KDV ve Kurumlar Vergisi istisnalarının kaldırılması/daraltılması, gayrimenkulün şirketler için bir "vergi sığınağı" veya spekülatif kazanç aracı olma özelliğini zayıflatmıştır. - Bu durum, şirketlerin gayrimenkul yatırımlarından çıkmasına veya bu varlıkları aktiflerinde tutma maliyetlerinin artmasına yol açarak gayrimenkul piyasasında likidite hareketliliği yaratabilir. - **Finansal Piyasalar ve Yatırım Fonları:** - Yatırım fonu katılma paylarının değerlenmesinden kaynaklanan kazançların vergilendirilmesi ve istisna kapsamının daraltılması (Madde 19), sermaye piyasalarına yönelen fon akışını ve yatırımcı tercihlerini doğrudan etkileyecek, fon getirileri üzerinde net bir vergi yükü oluşturacaktır. - **Mükellef Psikolojisi ve Vergi Uyumu:** - Bir defaya mahsus çıkarılması gereken ancak geçmişte benzerleri görülen "ek" vergiler (Ek MTV), mükelleflerde "öngörülebilirlik" ve "vergide adalet" algısını zedelemektedir. Sürekli artan vergi oranları ve maktu tutarların otomatik endekse bağlanması, kayıt dışılığa yönelimi ve vergiye gönüllü uyum maliyetlerini olumsuz etkileyebilmektedir. ### HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME - **Vergi Tekniği ve Kanunilik İlkesi:** - ÖTV Kanunu'nun 12. maddesinde yapılan değişikliklerle maktu vergi tutarlarının Cumhurbaşkanı tarafından beş katına kadar artırılabilmesi yetkisi, verginin kanuniliği ilkesi ve yetki devrinin sınırları açısından geniş bir idari takdir alanı yaratmaktadır. - Yİ-ÜFE oranına göre otomatik artış mekanizması (enflasyon endekslemesi), vergi yükünün kanun koyucunun iradesi dışında, istatistiki verilere bağlı olarak otomatik artmasını sağlayarak teknik açıdan bütçeyi korusa da, vergi yükünün ağırlığı açısından hukuki tartışmaları beraberinde getirmektedir. - **Geçmişe Yürümezlik (Keri Retroaktivite) ve Geçici Maddeler:** - Kanunun geçici maddeleriyle (Örn: Madde 8 ve 22), düzenlemenin yürürlük tarihinden önce aktifte yer alan taşınmazlar için eski hükümlerin bir kısmının korunması, kazanılmış hakların ve hukuki güvenliğin zedelenmemesi adına teknik olarak olumlu bir hamledir. Ancak geçiş hükümlerinin karmaşık yapısı, uygulamada çok sayıda mukteza (özelge) talebine ve idari uyuşmazlığa zemin hazırlamaktadır. - **Yargı Uyuşmazlıkları Potansiyeli:** - Ek MTV uygulamasında, geçmişte anayasa mahkemesinden dönen veya tartışılan benzer düzenlemelerde olduğu gibi, "aynı yıl içinde aynı verginin ikinci kez tahakkuk ettirilmesi" ilkesel olarak çift vergilendirme ve mülkiyet hakkının ihlali iddialarıyla idare mahkemelerinde ve Anayasa Mahkemesi'nde dava konusu edilme potansiyeli yüksek uyuşmazlık alanları yaratmıştır. - İdari para cezalarının iadesine ilişkin düzenlemeler (Madde 24), geçmiş dönemde kesilen cezaların hukuki dayanakları ile ilgili olası uyuşmazlıkların idari yoldan sulhen çözülmesi amacını taşımakta olup yargının iş yükünü azaltıcı niteliktedir.

İşlem