VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ KANUNU

Mevzuat Listesine Dön

Madde 1 Verginin mevzuu

 

Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye'de bulunan malların veraset tarıkiyle veya her hangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer şahsa intikali Veraset ve İntikal Vergisine tabidir.

Bu vergi, Türk tabiiyetinde bulunan şahısların ecnebi memleketlerde aynı yollardan iktisabedecekleri mallara da şamildir.

Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetindeki bir şahsın Türkiye hudutları dışında bulunan malını veraset tarikıyle veya sair suretle ivazsız bir tarzda iktisabeden ve Türkiye'de ikametgahı olmıyan ecnebi şahıs bu vergi ile mükellef tutulmaz.



Madde 2 Kanunda kullanılan tabirler

 

Bu kanunda kullanılan tabirlerin delalet ettiği manalar aşağıda gösterilmiştir:

a) "Şahıs" tabiri; hilafına sarahat olmadıkça hakiki ve hükmi şahısları;

b) "Mal" tabiri; mülkiyete mevzu olabilen menkul ve gayrimenkul şeylerle mameleke girebilen sair bütün hakları ve alacakları;

c) "Veraset" tabiri; miras vasiyet ve miras mukavelesi gibi ölüme bağlı tasarrufları;

d) "İvazsız intikal" tabiri; hibe yoliyle veya her hangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları; (Maddi ve manevi bir zarar mukabili verilen tazminatlar ivazsız sayılmaz.)

İfade eder.



Madde 3 Muafiyetler

 

Aşağıda yazılı şahıslar Veraset ve İntikal Vergisinden muaftır:

a) Amme idareleri, emekli ve yardım sandıkları, sosyal sigorta kurumları, umumi menfaate hadim cemiyetler, siyasi partiler ve bunlara ait olan veya bunların aralarında kurdukları teşekküllerden Kurumlar Vergisine tabi olmıyanlar;

b) Yukarıki fıkrada sayılanlar dışında kalan hükmi şahıslara ait olup umumun istifadesi için ilim, araştırma kültür, sanat, sıhhat, eğitim, din, hayır, imar, spor gibi maksatlarla kurulan teşekküller;

c) Yabancı Devletlerin Türkiye'de bulunan elçi, maslahatgüzar ve konsolosları (Fahri konsoloslar hariç) ile elçilik ve konsolosluklara mensup olan ve o Devletin tabiyetinde bulunan memurları ve Türkiye'de resmi bir vazifeye memur edilenler ile bu sayılanların aileleri efradı (Mütekabiliyet şartiyle) (Türk tabiiyetinde bulunan şahıslardan veraset tarikıyle veya sair suretle mal iktisabedenlerle yukarda sayılanların dışında kalıp da Türkiye'de ikamet eden şahısların Türkiye'de bulunan mallarını veraset tarikıyle veya sair suretle iktisabedenler hariç).



Madde 4 İstisnalar

Aşağıda gösterilen intikaller Veraset ve İntikal Vergisinden müstesnadır:

a) Veraset tarikı ile intikal eden ev eşyası ile murise ait zat eşyası ve aile hatırası olarak muhafaza edilen tablo, kılıç, madalya gibi eşya;

b) (4008 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle değişen bent) Değerleri 10 uncu maddeye göre belirlenen menkul ve gayrimenkul mallardan evlatlıklar da dahil olmak üzere füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hisselerinin 400 000 000 lirası (füruğ bulunmaması halinde eşe isabet eden miras hissesinin 800 000 000 lirası); (Yürürlük: 6.7.1994, bu bentdeki rakamlar sırasıyla 2008 yılı için 96.075, 192.265 YTL, 2009 yılı için 107.604 TL, 215.336 TL, 2010 yılı için 109.971 TL, 220.073 TL, 2011 118.438 TL, 237.018 TL, 2012 yılı için 130,589 TL, 261,336 TL, 2013 yılı için 140.774 TL, 281.720 TL, 2014 yılı için 146.306 TL, 292.791 TL, 2015 yılı için 161.097 TL, 322.392 TL, 2016 yılı için 170.086 TL, 340.381 TL, 2017 yılı için 176.600 TL, 353.417 TL, 2018 yılı için 202.154 TL, 404.556 TL,2019 yılı için 250.125 TL, 500.557 TL, 2021 yılı için 334.534 TL, 669.479 TL, 2022 yılı için 455.635 TL, 911.830 TL, 2023 yılı için 1.015.747 TL, 2.032.742 TL, 2024 yılı için 1.609.552 TL, 3.221.082TL, 2025 yılı için 2.316.628 TL, 4.636.103 TL , 2026 yılı için 2.907.136 TL, 5.817.845 TL) (*) 

c) Örf ve adete göre verilmesi mutat bulunan hediye, cihaz, yüzgörümlüğü ve drahomalar (Gayrimenkuller hariç);

ç) Bilumum sadakalar;

d) (4008 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle değişen bent) İvazsız suretle vaki intikallerin 10 000 000 lirası; (Yürürlük: 6.7.1994, 2008 yılı için 2.216 YTL, 2009 yılı için 2.481 TL, 2010 yılı için 2.535 TL, 2011 2.730 TL, 2012 yılı için 3.010 TL, 2013 yılı için 3.244 TL, 2014 yılı için 3.371 TL, 2015 yılı için 3.711 TL, 2016 yılı için 3.918 TL, 2017 yılı için 4.068 TL, 2018 yılı için 4.656 TL, 2019 yılı için 5.760 TL, 2021 yılı için 7.703 TL, 2022 yılı için 10.491 TL, 2023 yılı için 23.387 TL, 2024 yılı için 37.059 TL,  2025 yılı için 53.339 TL ,  2026 yılı için 66.935 TL) (**) 

e) (4008 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle değişen bent) Para ve mal üzerine düzenlenen (5904 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle değişen ibare. Yürürlük; 03.07.2009) yarışma ve çekilişler ile 14/3/2007 tarihli ve 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanunda tanımlanan şans oyunlarında kazanılan ikramiyelerin(******) 10 000 000 lirası; (Yürürlük: 6.7.1994, 2008 yılı için 2.216 YTL, 2009 yılı için 2.481 TL, 2010 yılı için 2.535 TL; 2011 2.730 TL, 2012 yılı için 3.010 TL, 2013 yılı için 3.244 TL, 2014 yılı için 3.371 TL, 2015 yılı için 3.711 TL, 2016 yılı için 3.918. TL, 2017 yılı için 4.068 TL, 2018 yılı için 4.656 TL, 2019 yılı için 5.760 TL, 2021 yılı için 7.703 TL, 2022 yılı için 10.491 TL, 2023 yılı için 23.387 TL, 2024 yılı için 37.059 TL,  2025 yılı için 53.339 TL,  2026 yılı için 66.935 TL)(***) 

f) Üçüncü maddenin (a) ve (b) fıkraları şümülüne giren şahısların statüleri gereğince maksatları içinde usulüne uygun olarak yaptıkları yardımlar;

g) Amme idare ve müesseseleri ve 3659 sayılı kanuna tabi müesseseler ve amme menfaatlerine hadim cemiyetlerden veya emekli sandıklarından (Veya bu mahiyetteki kurumlardan) dul ve yetimlere bağlanan aylıklarla bu aylıklar dışında verilen emekli ikramiyeleri ile dul ve yetim evlenme ikramiyeleri ve hizmet müddetlerini doldurmamış bulunanların dul ve yetimlerine aylık yerine toptan yapılan ödemeler ve harb malulleriyle şehit yetimlerine tekel bey'iyelerinden ödenen paralar;

h) Harbde veya eşkiya müsademelerinde, manevra ve talimler esnasında veyahut bunlarda aldığı yaralar neticesinde ölen subay, astsubay ve erlerin (Jandarma dahil) kezalik vazife esnasında ölen emniyet mensuplarının füru ve (4369 sayılı Kanunun 81'nci maddesinin 81/N-1 maddesi uyarınca değişen ibare) eşlerine ve ana ve babalarına intikal eden bütün mallar kıymetinden (b) fıkrasında kabul olunan miktarın bir misli;(****)

i) Borçlar Kanununun 242'nci maddesine göre rücu şartı ile yapılan hibelerde bağışlananın bağışlıyandan evvel vefatı halinde bağışlayana rücu eden hibe edilmiş mallar;

j) (2353 sayılı Kanunun 1'inci maddesiyle değişen bent) Sağlar arasında ivazsız bir tarzda vukubulan intikaller hariç olmak üzere kuru mülkiyet halinde intikal eden mallar (Kuru mülkiyet halinde kaldığı müddetçe.);

k) (903 sayılı Kanunun 5/D maddesiyle eklenen bent) (700 Sayılı KHK'nın 42 nci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 09.07.2018)Cumhurbaşkanınca(7) vergi muafiyeti tanınan Vakıflara kuruluşu için veya kurulduktan sonra tahsis olunan mallar.

l) (3393 sayılı Kanunun 1'inci maddesiyle eklenen bent) Plaka tahdidi uygulanan illerde (700 Sayılı KHK'nın 42 nci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 09.07.2018)Cumhurbaşkanı(8) Kararı ile yetkili kılınan trafik komisyonlarınca ticarî plaka satışından elde edilen paralardan, ticarî plakalı taşıt sahiplerine dağıtılan miktarlar.

m) (5226 sayılı Kanunun 18 inci maddesi ile eklenen bent. Yürürlük: 27.7.2004) 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki tescilli taşınmaz kültür varlıklarının veraset ve intikal yoluyla devir ve iktisabına ilişkin işlemler.

n) (5281 sayılı Kanunun 43/13-a maddesiyle teselsül ettirilen (n) bendi Geçerlilik :01.01.2005, Yürürlük: 31.12.2004) (5234 sayılı Kanunun 8 inci maddesi ile eklenen bent. Yürürlük 01.01.2005) Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idareler bütçelerinden kamu iktisadi teşebbüslerine yapılacak iktisadi transferler ve yardımlar.

o) (6327 sayılı kanunun 2.maddesiyle eklenen bent; Yürürlük 01.01.2013) 28/3/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu kapsamında bireysel emeklilik hesabına yapılan Devlet katkılarının hak kazanılan kısımları.

(4008 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle değişen fıkra) (b), (d) ve (e) bentlerine göre, her bir takvim yılında uygulanacak istisna hadleri, önceki yılda uygulanan istisna hadlerine bu yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artış yapılmak suretiyle tespit olunur. Artırım sırasında 1 milyon liraya kadar olan tutarlar dikkate alınmaz. (*****)

(*) b) (4008 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle değişen bent) Değerleri 10 uncu maddeye göre belirlenen menkul ve gayrimenkul mallardan evlatlıklar da dahil olmak üzere füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hisselerinin 400.000.000 lirası (füruğ bulunmaması halinde eşe isabet eden miras hissesinin 800.000.000 lirası); (Yürürlük: 6.7.1994, bu bentdeki rakamlar sırasıyla 1995 yılı için 830.000.000, 1.660.000.000 lirası, 1996 yılı için 1.655.000.000, 3.311.000.000 lirası, 1997 yılı için 2.859.000.000, 5.721.000.000 lirası, 1998 yılı için 5.157.000.000, 10.320.000.000 lirası, 1999 yılı için 9.169.000.000, 18.348.000.000 lirası, 2000 yılı için 13.946.000.000, 27.907.000.000 lirası, 2001 yılı için 21.755.000.000, 43.534.000.000 lirası, 2002 yılı için 33.328.000.000, 66.694.000.000 lirası, 2003 yılı için 52.991.000.000, 106.043.000.000 lirası, 2004 yılı için 68.093.000.000, 136.265.000.000 lirası, 2005 yılı için 75.719, 151.526 YTL. ) (x) (x) b) (Değişmeden önceki şekli) (3219 sayılı Kanunun 1'inci maddesiyle değişen fıkra) Değerleri 10'ncu maddeye göre belirlenen menkul ve gayrimenkul mallardan evlatlıklar da dahil olmak üzere füruğ ve eşten her birine isabet eden miras hisselerinin 5.000.000 lirası; (91/1842 sayılı B.K.K. ile 10.000.000) Fürüğ bulunmaması halinde, eşe isabet eden miras hissesinin 10.000.000 lirası; (91/1842 sayılı B.K.K. ile 20.000.000)

(**) d) (4008 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle değişen bent) İvazsız suretle vaki intikallerin 10.000.000 lirası; (Yürürlük: 6.7.1994, 1995 yılı için 20.000.000, 1996 yılı için 39.000.000, 1997 yılı için 67.000.000, 1998 yılı için 120.000.000, 1999 yılı için 213.000.000, 2000 yılı için 323.000.000, 2001 yılı için 503.000.000, 2002 yılı için 770.000.000, 2003 yılı için 1.224.000.000, 2004 yılı için 1.572.000.000, 2005 yılı için 1.748 YTL) (x) (x) d) (Değişmeden önceki şekli) (3219 sayılı Kanunun 1'inci maddesiyle değişen fıkra) İvazsız surette vaki intikallerin 50.000 lirası; (91/1842 sayılı B.K.K. ile 250.000)

(***) e) (4008 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle değişen bent) Para ve mal üzerine düzenlenen yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyelerin 10.000.000 lirası; (Yürürlük: 6.7.1994, 1995 yılı için 20.000.000, 1996 yılı için 39.000.000, 1997 yılı için 67.000.000, 1998 yılı için 120.000.000, 1999 yılı için 213.000.000, 2000 yılı için 323.000.000, 2001 yılı için 503.000.000, 2002 yılı için 770.000.000, 2003 yılı için 1.224.000.000, 2004 yılı için 1.572.000.000, 2005 yılı için 1.748 YTL)(x) (x) e) (Değişmeden önceki şekli) (3219 sayılı Kanunun 1'inci maddesiyle değişen fıkra) Para ve mal üzerine tertip ve keşide olunan alelumum piyango ve kuralarda kazanılan ikramiyelerin 50.000 lirası; (91/1842 sayılı B.K.K. ile 250.000)

(****) (Değişmeden önceki şekli) Karılarına.

(*****) (Değişmeden önceki şekli) (3219 sayılı Kanunun 1'inci maddesiyle eklenen hüküm) Bakanlar Kurulu (b), (d) ve (e) fıkralarındaki istisna hadlerinin herbirini ayrı ayrı veya birlikte on katına kadar artırmaya veya bu fıkralardaki hadlerden aşağı olmamak üzere yeniden tespit etmeye yetkilidir.

(******) (Değişmeden önceki şekli) yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyelerin

(7)Değişmeden önceki şekli: Bakanlar Kurulunca

(8)Değişmeden önceki şekli: Bakanlar Kurulu



Madde 5 Verginin mükellefi

 

Veraset ve İntikal Vergisinin mükellefi, veraset tarikiyle veya ivazsız bir tarzda mal iktisabeden şahıstır.

Madde 7 Beyanname

(4369 sayılı Kanunun 71'inci maddesiyle değişen fıkra; Yürürlük; 1.8.1998) Veraset tarikiyle veya sair suretle ivazsız bir tarzda mal iktisab edenler, iktisap ettikleri malları, (5904 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle değişen ibare. Yürürlük; 03.07.2009)5602 sayılı Kanun kapsamında şans oyunları düzenleyen ilgili kurum ve kuruluşlar(*) ile yarışma ve çekilişi düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler ikramiye kazananların ikramiyelerinden kesilen vergileri, bir beyanname ile bildirmeye mecburdurlar.(**)

(4369 sayılı kanunun 71'nci maddesiyle eklenen fıkra) Şu kadar ki, bu Kanunun 3 üncü maddesinde yazılı şahıslar ile 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde yazılı şahıslar, bu bentte yazılı iktisapları, 16 ncı maddesinin son fıkrasına göre kazandıkları ikramiyeler üzerinden vergi tevkifatı yapılanlar ise bu ikramiyeleri için beyanname vermezler.(***)

Verilecek beyannamenin ihtiva edeceği malumatı ve şeklini ve bu beyannameye eklenecek evrak ve vesikaların nevi ve mahiyetlerini tayine Maliye Vekili selahiyetlidir.

(*) (Değişmeden önceki şekli) (4783 sayılı Kanunun 11/a maddesiyle değişen ibare Yürürlük;01.02.2003)futbol müsabakaları ve at yarışları üzerine müşterek bahis düzenleyenler(x)

(x) (4783 sayılı Kanunun 11/a maddesiyle değişmeden önceki ibare ) Spor-Toto Teşkilatı

 (**) Madde 7 _ (Değişmeden önceki şekli) (3219 sayılı Kanunun 2'inci maddesiyle değişen fıkra) Veraset tarikiyle veya sair suretle ivazsız bir tarzda mal iktisab edenlerden 3 üncü maddede yazılı şahıslar ile futbol müsabakalarına ait müşterek bahislerde ikramiye kazananlar dışında kalanlar iktisap ettikleri malları, Spor Toto Teşkilatı ise ikramiye kazananların ikramiyelerinden kesilen vergileri bir beyanname ile bildirmek mecburiyetindedir.

(***) (Değişmeden önceki şekli) (3393 sayılı kanunun 2'nci maddesiyle eklenen fıkra) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (I) bendinde yazılı şahıslar, bu bentte yazılı iktisapları için beyanname vermezler.



Madde 8 Beyannamenin verileceği yer

 

Beyannameler, 6'ncı maddenin (a) ve (b) fıkralarına giren hallerde vergi dairelerine, (c) fıkrasına giren hallerde Maliye Vekaletine verilir.

Yabancı memleketlerde bulunan mükellefler beyannamelerini Türkiye konsolosluklarına verirler.

Beyannamenin her mükellef için ayrı ayrı veya müştereken verilmesi caizdir.



Madde 9 Beyanname verilme müddeti

Beyannameler aşağıda yazılı müddetlerde verilir:

1. Veraset tarikiyle vukubulan intikallerde:

a) Ölüm Türkiye'de vukubulmuş ise mükelleflerin Türkiye'de bulunmaları halinde ölüm tarihini takibeden dört ay içinde, mükelleflerin yabancı bir memlekette bulunmaları halinde ölüm tarihini takibeden altı ay içinde;

b) Ölüm yabancı bir memlekette vukubulmuş ise mükelleflerin Türkiye'de bulunmaları halinde ölüm tarihini takibeden altı ay içinde, mükellefler müteveffanın bulunduğu memlekette oldukları takdirde ölüm tarihini takibeden dört ay içinde, mükellefler müteveffanın bulunduğu yerin dışında başka bir yabancı memlekette oldukları takdirde de ölüm tarihini takibeden sekiz ay içinde;

c) Gaiplik halinde, gaiplik kararının ölüm siciline kaydolunduğu tarihi takibeden bir ay içinde;

2. Diğer suretle vakı intikallerde malların hukukan iktisabedildiği tarihi takibeden bir ay içinde.

Vergi Usul Kanununun 13, 15, 17 ve 18'inci maddeleri hükümleri mahfuzdur.

3. (4369 sayılı Kanunun 72'inci maddesiyle değişen bent; Yürürlük; 1.8.1998) Gerçek veya tüzel kişilerce düzenlenen yarışma ve çekilişler ile (5904 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle değişen ibare. Yürürlük; 03.07.2009)5602 sayılı Kanunda tanımlanan şans oyunlarında(*) , yarışma ve çekiliş ile müsabakaların yapıldığı günü takip eden ayın 20 nci günü akşamına kadar. (**)

(*)(4783 sayılı Kanunun 11/b maddesiyle değişen ibare Yürürlük;01.02.2003) futbol müsabakalarına ve at yarışlarına(x) ait müşterek bahislerde 

(x) (4783 sayılı Kanunun 11/b maddesiyle değişmeden önceki ibare )futbol müsabakalarına

(**) 3. (Değişmeden önceki şekli) (3219 sayılı Kanunun 3'üncü maddesiyle eklenen bent) Futbol müsabakalarına ait müşterek bahislerde, futbol müsabakalarının yapıldığı günü takip eden ayın 20 nci günü akşamına kadar.

                



Madde 10 Verginin matrahı ve ilk tarhiyat

(1318 sayılı Kanunun 91'inci maddesiyle değişen şekli) Veraset ve İntikal Vergisinin matrahı, intikal eden malların Vergi Usul Kanununa göre bulunan değerleridir. (12'nci maddede yazılı borç ve masrafların tenzili lazım geldiği takdirde matrah yukarda yazılı değerlerden bu tenziller yapıldıktan sonra kalan miktardır.)

Mükellefler ilk tarhiyatta nazara alınmak üzere Veraset ve İntikal Vergisi mevzuuna giren malları aşağıda belirtilen değerleme ölçülerinden faydalanarak belirtilmiyenler bakımından ise Vergi Usul Kanununun servetleri değerleme ile ilgili 3 üncü bölümündeki esaslara göre değerlemek ve beyannamelerinde göstermek zorundadırlar.

a) Ticari sermaye; bilanço esasına göre defter tutanlarda ölüm tarihine takaddüm eden takvim yılı bilançosuna göre bulunacak öz sermaye, ticari sermayedir.

Mükellefler isterlerse ölüm günü itibariyle çıkaracakları bilançoyu esas alarak öz sermayelerini tespit edebilirler.

İşletme esasına göre defter tutanlarla götürü mükellefiyete tabi olanlarda ticari sermaye olarak murisin ölüm tarihindeki ticari varlığı beyan edilir.

Öz sermaye veya ticari varlık, bu maddedeki esaslara göre bu maddede hüküm olmıyan hallerde Vergi Usul Kanununun iktisadi işletmelere dahil kıymetleri değerleme ile ilgili 2'inci bölümündeki esaslara göre tespit olunur.

b) (2591 sayılı Kanunun 2'nci maddesiyle değişen bent) Gayrimenkuller ticari işletmeye dahil olsun veya olmasın Emlak Vergisine esas olan değerle değerlenir.

c) Menkul mallar ve gemiler rayiç bedelle değerlenir.

d) Esham; borsada kayıtlı ise ölüm tarihine takaddüm eden üç yıl içindeki en son muamele değeri ile değerlenir. Borsada kayıtlı değil ise veya kayıtlı olup da üç yıl içinde muamele görmemiş ise itibari değerle değerlenir.

e) Tahvilat; Vergi Usul Kanununun 266 ncı maddesindeki hükümlere göre değerlenir.

f) Yabancı paralar; borsa rayici ile; borsada rayici yoksa Maliye Bakanlığınca tespit olunacak kura göre değerlenir.

g) Haklar; tescile tabi bilumum hakların değeri tesisleri sırasında tapu siciline kaydedilen değerdir.

Tapu sicilinde bedeli gösterilmeyen haklarla, bunlar dışındaki bilumum haklar (Sınai ve edebi mülkiyet haklariyle imtiyazlar dahil) mükellef tarafından değerlendirilmez ve ilk tarhiyatta nazara alınmaz.

İdare yukardaki esaslara göre beyan edilen bu değerler üzerinden vergiyi beyannamenin verildiği tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde tarh eder. Tarh edilen vergiler intikal eden malların Vergi Usul Kanununa göre bulunacak değerlerine göre ikmal edilir.

(2591 sayılı Kanunun 2'nci maddesiyle değişen fıkra) İlk tarhiyatta nazara alınmak üzere mükellefler tarafından bu maddedeki esaslara göre beyan edilen miktar ile idarece aynı değerleme ölçülerine göre bulunan miktar arasındaki farka ait vergi (gayrimenkuller hariç), (4369 sayılı Kanunun 81'inci maddesinin 81/N-2 maddesi ile değişen ibare) vergi ziyaı cezasının yarısı ile birlikte alınır. (*)

(2591 sayılı Kanunun 2'nci maddesiyle değişen fıkra) Ancak, menkul mallar ile gemilere ilişkin değerlemelerde % 50'ye kadar bulunacak fark için ceza uygulanmaz.

Bu madde ve geçici 1 inci maddeye göre yapılacak ilk tarhiyatla ilgili ödemeler kanunun 19 uncu maddesinde bahis konusu edilen "tamamen ödemeyi" tazammun etmez.
(*) (Değişmeden önceki şekli) Kusur cezalı olarak.



Madde 11 Değerleme günü

 

Bu vergiye mevzu olacak malların değerleme günü, miras yoliyle vukubulan intikallerde mirasın açıldığı, diğer suretle vaki intikallerde malların hukukan iktisabedildiği, gündür.

Madde 13 İhtilaflı borçlar

Müteveffanın sağlığında icra dairesine veya mahkemeye intikal etmiş ve takibedilmekte olan alacak ve borçlarının beyannamede sarahaten gösterilmesi şarttır. Bu alacak ve borçların vergileri tahakkuk ettirilerek tahsisleri icra dairesi veya mahkemenin vereceği kati karar veya hüküm neticesine intizaren tecil olunur. Şukadar ki, bu tecil her ne suretle olursa olsun, hiçbir zaman on seneden fazla devam edemez. Mükellefler her altı ayda bir icra ve dava vaziyetlerini bir dilekçe ile vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar. Bu bildirim yapılmadığı takdirde tecil o lunan vergiler derhal tahsil edilir. Tecil olunan vergilerin taalluk eylediği davalar tecil müddetinden sonra neticelenecek olursa mükelleflerin müracaatı üzerine ve tebeyyün edecek hale göre gereken düzeltmeler yapılır ve fazla alınmış vergiler varsa, terkin ve sahiplerine geri verilir.

(3482 sayılı Kanunun 7'nci maddesiyle eklenen fıkra) Murisin ölüm tarihinden önce, kanunlara veya kanunların verdiği yetkiye dayanarak kamu düzeni koyan mevzuata göre kısmen ya da tamamen ilgili kuruluşlara bedelsiz devri konusunda işleme başlanılmış olan gayrimenkullere ait vergiler de yukarıdaki fıkrada belirtilen esaslar çerçevesinde tecil olunur. Verginin tahsili halinde gecikme zammı yüzde elli noksanı ile uygulanır.



Madde 14 Verginin tarhı

 

Vergi, mükellef tarafından verilen beyanname üzerine tarh olunur.

Madde 15 (213 sayılı Kanunun 415'inci maddesiyle kaldırılmıştır)

(213 sayılı Kanunun 415'inci maddesiyle kaldırılmıştır).


Madde 16 Nispetler

(4369 sayılı Kanunun 73'üncü maddesiyle değişen madde; Yürürlük; 29.7.1998) Veraset ve İntikal Vergisi aşağıda yazılı nispetler üzerinden alınır.

(57 Seri No'lu Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliği ile
01.01.2026 tarihinden itibaren değişen tarife)

 

Matrah

Verginin Oranı (%)

Veraset Yoluyla İntikallerde

İvazsız İntikallerde

İlk                              3.000.000 TL için

1

10

Sonra gelen               7.000.000 TL için

3

15

Sonra gelen             15.000.000 TL için

5

20

Sonra gelen             30.000.000 TL için

7

25

Matrahın                  55.000.000 TL’yi aşan bölümü için

10

30

Bir şahsa ana, baba, eş ve çocuklarından (evlatlıktan evlat edinenlere yapılan ivazsız intikaller hariç) ivazsız mal intikali halinde vergi, ivazsız intikallere ilişkin tarifede yeralan oranların yarısı uygulanarak hesaplanır.

(7582 sayılı kanunun 2 nci maddesiyle eklenen fıkra; Yürürlük:04.06.2026) 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 20/D maddesi kapsamında gelir vergisi istisnasından yararlananlardan, mezkûr istisna için öngörülen süre dâhilinde gerçekleşen veraset yoluyla mal intikalinde vergi oranı %1 olarak uygulanır.

Vergi tarifesinin matrah dilim tutarları, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan dilim tutarlarının yüzde 5'ini aşmayan kesirler dikkate alınmaz. (700 Sayılı KHK'nın 42 nci maddesiyle değişen ibare; Yürürlük: 09.07.2018)Cumhurbaşkanı(7), bu suretle tespit edilen tutarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye yetkilidir.(Yürürlük;1.8.1998)

(5904 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle değişen ibare. Yürürlük; 03.07.2009)5602 sayılı Kanunda tanımlanan şans oyunları ile(1) gerçek ve tüzel kişilerce düzenlenen yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyelerde oran (7061 sayılı kanunun 11 inci maddesiyle çıkarılan ibare;Yürürlük 5/12/2017 tarihini izleyen ay başında) %20  (6) olarak uygulanır. İkramiyenin ayni olarak ödenmesi halinde, fatura değeri esas alınır.(3) (4) (5)

(*) 

(1) (Değişmeden önceki şekli) (4783 sayılı Kanunun 11/c maddesiyle değişen ibare; Yürürlük;01.02.2003) Futbol müsabakalarına ve at yarışlarına(x) ait müşterek bahislerle (x) (4783 sayılı Kanunun 11/c maddesiyle değişmeden önceki ibare ) futbol müsabakalarına
(2) (4783 sayılı Kanunun 11/c maddesiyle değişmeden önceki ibare ) yüzde 20
(3) Nispetler:
Madde 16 _ (Değişmeden önceki şekli) (4008 sayılı Kanunun 37'nci maddesiyle değişen madde) (97/10347 sayılı B.K.K. ile değiştirilen matrah dilim tutarları) Veraset ve İntikal Vergisi aşağıda yazılı nispetler üzerinden alınır.

Fürüğlar, eşler, ana ve baba için (Evlatlıklarla ne- sebi sahih olmayan çocukların Medeni Kanunun 257 ve 443'üncü maddele- Kardeşler, 1 ve 2'inci rine göre alacak- büyük ana, sütunlar ları miraslar bu büyük baba ve dışında gruba dahildir.) fürüğları için kalanlar için Matrah vergi nispeti yüzde vergi nispeti yüzde vergi nispeti yüzde İlk 500.000.000 lira için 4 7 10 Sonra gelen 1.000.000.000 lira için 7 10 13 Sonra gelen 1.500.000.000 lira için 10 13 16 Sonra gelen 2.000.000.000 lira için 13 16 20 Sonra gelen 2.500.000.000 lira için 16 20 25 Matrahın 7.500.000.000 lirayı aşan kısımları için 20 25 30

Bakanlar Kurulu, yukarıda yer alan matrah dilimlerini topluca 10 katına kadar artırmaya yetkilidir.
Futbol müsabakalarına ait müşterek bahislerde kazanan kupon sahiplerine ödenen ikramiyelerde nispet yüzde 20 olarak uygulanır.

(4) Madde 16 _ (Değişmeden önceki şekli) (4008 sayılı Kanunun 37'nci maddesiyle değişen madde) Veraset ve İntikal Vergisi aşağıda yazılı nispetler üzerinden alınır.

Fürüğlar, eşler, ana ve baba için (Evlatlıklarla ne- sebi sahih olmayan çocukların Medeni Kanunun 257 ve 443'üncü maddele- Kardeşler, 1 ve 2'inci rine göre alacak- büyük ana, sütunlar ları miraslar bu büyük baba ve dışında gruba dahildir.) fürüğları için kalanlar için Matrah vergi nispeti yüzde vergi nispeti yüzde vergi nispeti yüzde İlk 50.000.000 lira için 4 7 10 Sonra gelen 100.000.000 lira için 7 10 13 Sonra gelen 150.000.000 lira için 10 13 16 Sonra gelen 200.000.000 lira için 13 16 20 Sonra gelen 250.000.000 lira için 16 20 25 Matrahın 750.000.000 lirayı aşan kısımları için 20 25 30

Bakanlar Kurulu, yukarıda yer alan matrah dilimlerini topluca 10 katına kadar artırmaya yetkilidir.
Futbol müsabakalarına ait müşterek bahislerde kazanan kupon sahiplerine ödenen ikramiyelerde nispet yüzde 20 olarak uygulanır.

(5) Madde 16 _ (Değişmeden önceki şekli) (2591 sayılı Kanunun 3'üncü maddesiyle değişen madde) Veraset ve İntikal Vergisi aşağıda yazılı nispetler üzerinden alınır.

Fürüğlar, eşler, ana ve baba için (Evlatlıklarla ne- sebi sahih olmayan çocukların Medeni Kanunun 257 ve 443'üncü maddele- Kardeşler, 1 ve 2'inci rine göre alacak- büyük ana, sütunlar ları miraslar bu büyük baba ve dışında gruba dahildir.) fürüğları için kalanlar için Matrah vergi nispeti yüzde vergi nispeti yüzde vergi nispeti yüzde İlk 200.000 lira için 3 7 10 Sonra gelen 400.000 lira için 5 10 14 Sonra gelen 800.000 lira için 7 14 18 Sonra gelen 1.600.000 lira için 10 18 22 Sonra gelen 3.000.000 lira için 13 22 28 Sonra gelen 6.000.000 lira için 16 26 36 Matrahın 12.000.000 lirayı aşan kısımları için 20 30 44

Futbol müsabakalarına ait müşterek bahislerde kazanan kupon sahiplerine ödenen ikramiyelerde nispet yüzde 20 olarak uygulanır.

(6) (7061 sayılı kanunla değişmeden önceki şekli)  ( 4783 sayılı Kanunun 11/c maddesiyle değişen ibare; Yürürlük; 01.02.2003)   yüzde 10 (2)

(7) Değişmeden önceki şekli: Bakanlar Kurulu



Madde 17 Vergiye mukabil alınacak teminat

Amme idare ve müesseseleri, bankalar, bankerler, kasa kiralıyanlar, sigorta şirketleri sair şirket ve müesseseler, mahkemeler ve icra daireleri istihkak sahiplerine bu verginin mevzuuna giren her hangi bir muamele dolayısiyle para ve senet verebilmek için evvelemirde verginin ödenmiş olduğuna dair vergi dairesinden verilmiş bir tasdikname talebederler.

(4369 sayılı Kanunun 74'üncü maddesiyle değişen fıkra; Yürürlük; 29.7.1998) Tasdikname ibraz etmeyen hak sahiplerinin istihkaklarından, veraset yoluyla intikallerde yüzde beş, ivazsız intikallerde yüzde onbeş oranında vergi karşılığı olarak tevkifat yaptıktan sonra, bakiyesini verebilirler. Tevkifatı yapanlar, tevkif ettikleri parayı en geç bir hafta içinde bulundukları yerin malsan d ığına yatırmaya ve keyfiyeti bağlı bulundukları vergi dairesine yazı ile bildirmeye mecburdurlar.(*)

(4369 sayılı Kanunun 74'üncü maddesiyle değişen fıkra; Yürürlük; 29.7.1998) Tevkifat yapmadan para ve senet verenlerle tevkif ettikleri parayı yukarıda belirtilen süre içinde malsandığına yatırmayanlardan (Hakimler hariç), tevkif etmeye ve yatırmaya mecbur oldukları paralar Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir. Tevkifatı yapan ilgili k uruluşların, bu görevleri süresinde yerine getirmeyen sorumlularından, tevkif etmeye ve yatırmaya mecbur oldukları paraların % 10'u oranında ayrıca ceza tasil olunur.(**)

(*) (Değişmeden önceki şekli) Tasdikname ibraz etmeyen hak sahiplerine, 16'nc ı maddenin birinci grubunda yazılı olanların istihkaklarından yüzde on, ikinci grupta yazılı olanların istihkaklarından yüzde onbeş ve üçüncü grupta yazılı olanların istihkaklarından yüzde yirmi nispetinde vergi karşılığı olarak tevkifat yaptıktan sonra, bakiyesini verebilirler. Tevfikatı yapanlar tevfik ettikleri parayı en geç bir hafta zarfında bulundukları yerin malsandığına yatırmaya ve keyfiyeti mensup bulundukları vergi dairesine yazı ile bildirmeye mecburdurlar.

(**) (Değişmeden önceki şekli) Tevkif at yapmadan para ve senet verenlerle tevkif ettikleri parayı muayyen müddet içinde malsandığına yatırmayanlardan (Hakimler hariç) tevkif etmeye ve yatırmaya mecbur oldukları paralar Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun hükümlerine göre yüzde o n fazlasiyle tahsil olunur.



Madde 18 İhtiyat tedbirleri

Veraset ve İntikal Vergisi matrahına girmesi icabeden malların kaçırılacağını anlatır karinelerin bulunduğu hallerde vergi dairesince (5281 sayılı Kanunun 43/13-a maddesiyle değişen ibare Geçerlilik :01.01.2005, Yürürlük: 31.12.2004) Türk Medeni Kanununun 590 ıncı maddesinin (3) numaralı fıkrasına istinaden tereke defterinin yapılması istenebilir.

Madde 19 Ödeme zamanı

(4369 sayılı Kanunun 75'inci maddesiyle değişen fıkra; Yürürlük; 29.7.1998) Veraset ve intikal vergisi tahakkukundan itibaren (3) yılda ve her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte (gerçek ve tüzel kişilerce düzenlenen yarışma ve çekilişlerde kazananlara ödenecek ikramiyeler ile (5904 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle değişen ibare. Yürürlük; 03.07.2009)5602 sayılı Kanunda tanımlanan şans oyunları(*) dolayısıyla dağıtılacak ikramiyelerden kesilen vergiler beyanname verme süresi içinde) ödenir.(**)

(194 sayılı K.H.K.'nin 1'inci maddesi ve 2997 sayılı Kanunun 1'inci maddesiyle değişen fıkra) Tescil tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde sonucu ilgili vergi dairesine bildirilmek üzere, intikal eden gayrimenkullerin tescil işlemi, veraset ve intikal vergisinin tahakkuku beklenmeksizin yapılır. Ancak, intikali yapılan gayrimenkule isabet eden veraset ve intikal vergisi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağı yapılamaz ve üzerinde herhangi bir ayni hak tesis edilemez. Tapu memurları vergi dairesince verilmiş ilişik kesme belgesi olmaksızın devir ve ferağ işlemi yapamazlar, aksi halde ver ginin ödenmesinden mükellefler ile birlikte müteselsilen sorumlu olurlar.

Ancak, mükelleflerce, tahakkuk eden vergiye karşılık 6183 sayılı kanunun 10'uncu maddesinde yazılı cinsten (Bu maddenin 5'inci bendinde yazılı menkul mallar hariç) teminat gösterildiği takdirde intikal eden gayrimenkullerin bir kısmının veya tamamının devir ve ferağına izin verilebilir. Teminat olarak gösterilecek gayrimenkullerin değeri 6183 sayılı kanunun 90'ıncı maddesinde yazılı komisyonlar tarafından aynı kanunun 91'inci maddesine göre tespit edilir.

(*) (Değişmeden önceki şekli) (4783 sayılı Kanunun 11/d maddesiyle değişen ibare Yürürlük;01.02.2003) futbol müsabakalarına ve at yarışlarına ait(x)müşterek bahisler                    (x)(4783 sayılı Kanunun 11/d maddesiyle değişmeden önceki ibare ) Spor- Toto Teşkilatınca futbol müsabakalarına ait   (**) (Değişmeden önceki şekli) (3219 sayılı Kanunun 5'inci maddesiyle değişen fıkra) Veraset ve İntikal Vergisi T ahakkukundan itibaren (5) yılda ve her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere iki eşit taksitte (Spor Toto Teşkilatınca futbol müsabakalarına ait müşterek bahisler dolayısıyla dağıtılacak ikramiyelerden kesilen vergiler beyanname verme süresi içinde) ödenir.    

Madde 20 Mükellefiyetin başlangıcı

 

Veraset ve İntikal Vergisi mükellefiyeti:

a) Beyanname verildiği takdirde, beyannamede gösterilen mallar için beyanname tarihinde;
b) Verilen beyannamede gösterilmiyen mallar ile beyanname verilmiyen hallerde intikal eden malların idarece tesbit olunduğu tarihte;

c) Terekenin tahriri, defter tutma veya resmi tasfiye hallerinde mahkemece bu muamelelerin ikmal edildiği tarihte;

başlar.



Madde 21 Gaibin zuhuru

 

a) Gaip mirasçının zuhuru:

Gaip mirasçının zuhuru dolayısiyle evvelce tahakkuk eden Veraset ve İntikal Vergisinin tadili icabettiği takdirde zuhur eden mirasçının vereceği beyannameye veya vergi dairesince yapılacak idari tahkikata göre sabit olacak matrah üzerinden vergi düzeltilir.

b) Gaip murisin zuhuru:

Gaip muris zuhur ettiği takdirde nüfustaki ölüm kaybının terkinini müteakıp, evvelce alınmış olan vergiler talep üzerine mükellefe geri verilir.



Madde 22 Mirasçılıkları hükmen sabit olanlar

 

Veraset ve İntikal Vergisinin ödenmesinden sonra bir malın vergi verenden başka bir şahsa ait olduğu mahkeme karariyle sabit olur ve ilamın katileşmesinden sonra bir sene içinde müracaat edilirse fazla alınan vergi, verene iade ve hakiki mükelleften tahsil olunur.

Madde 23 Bankalardaki kiralık kasalar muhteviyatının tespiti

 

Bankalar nezdlerindeki kiralık kasa sahiplerinden birinin ölümü halinde (Sulh hakimi tarafından yapılacak tespit hariç) vergi dairesinin salahiyetli bir memuru hazır bulunmadıkça kasanın açılmasına ve bu memur huzurunda tesbit edilmedikçe muhteviyatının mirasçıları veya kanuni temsilcileri veya vekilleri tarafından alınmasına müsaade edemezler.

Madde 24 Kaldırılan kanunlar ve hükümler

 

Aşağıda yazılı kanunlar ve hükümler kaldırılmıştır:

a) 797, 1836, 4509 ve 5381 numaralı kanunlar.

b) 4040 numaralı Kanunun 30 uncu maddesiyle Tapu Harçları Kanununa ek 5625 numaralı kanunun birinci maddesinin bu kanuna uymıyan hükümleri.



Madde 25 Kaldırılan kanunlar ve hükümler

 

Bu kanun neşri tarihinde mer'iyete girer.

Madde 26 Kaldırılan kanunlar ve hükümler

 

Bu kanunun hükümlerini icraya İcra Vekilleri Heyeti memurdur.

Madde 6 Teklif mahalli

 

Veraset ve İntikal Vergisi:

a) Veraset tarikiyle vakı intikallerde ölen kimsenin, diğer suretle vukua gelen intikallerde tasarrufu yapan şahsın ikametgahının, hükmi şahıslarda ve diğer teşekküllerde merkezlerinin bulunduğu;

b) Muris veya tasarrufu yapan şahsın bu ikametgahı yabancı bir memlekette ise Türkiye'deki son ikametgahının bulunduğu;

c) Muris veya tasarrufu yapan şahıs Türkiye'de hiç ikamet etmemiş veya son ikametgahı tesbit olunamamış ise Maliye Vekaletinin tayin edeceği;

Yer vergi dairesi tarafından tarholunur.



Madde 12 Tenzil olunabilecek borçlar ve masraflar

 

İktisabedilen malların değerlerinden veya değerleri yekunundan aşağıda yazılı borçlar ve masraflar, beyannamede gösterilmek şartiyle tenzil olunur.

a) Veraset yoliyle vukubulan intikallerde murisin ihticaca salih vesaika müstenit borçları ile vergi borçları;

b) Diğer suretle iktisaplarda intikal eden malın aynına taalluk eden borçlarla vergi borçları (Şu kadar ki, hibe eden hibe ettiği mala taalluk eden borçları kendi üzerine almış veya öyle taahhüt etmiş ise bu borçlar nazara alınmaz);

c) Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde olan şahıslara ait mallardan yabancı memleketlerde bulunanlara taalluk eden borçlar ve yabancı memleketlerde bu mallar dolayısiyle alınan Veraset ve İntikal Vergileri (Tevsik edilmek şartiyle);

(c fıkrasında yazılı borçlar ile Veraset ve İntikal vergileri, beyannamede gösterilen bu kabil malların değerini geçemez.)

d) Cenazenin techiz ve tedfini için yapılan masraflar.



Geçici Madde 1 - Kaldırılan kanunlar ve hükümler

(188 sayılı Kanunun 2'nci maddesiyle kaldırılmıştır).

Geçici Madde 2 - Kaldırılan kanunlar ve hükümler

1/3/1957 tarihinden sonra vakı olan ölüm ve intikaller dolayısiyle yapılmış olan tarhiyat bu kanun hükümlerine göre düzeltilir ve bu düzeltmeye göre fazla alınmış vergiler varsa mükelleflere ret ve iade olunur. Noksanı aranmaz.

Yukarıki fıkra hükmü halen ihtilaflı bulunan vergilerle İtiraz ve Temyiz Komisyonları ve Devlet Şurası kararlarına iktiran etmek suretiyle kesbi katiyet etmiş olan vergilere de şamildir.

1/3/1957 tarihinden sonra vuku bulduğu halde bu kanunun mer'iyete girdiği tarihe kadar vergilendirme muameleleri henüz ikmal edilmemiş olan ölüm ve intikal hadiseleri hakkında da işbu kanun hükümleri tatbik olunur.



Geçici Madde 3 Kaldırılan kanunlar ve hükümler

(1318 sayılı Kanunun 93'üncü maddesiyle eklenen madde) (3520 sayılı Kanunun 3'üncü maddesiyle Geçici Madde 3 olmuştur.)(*) Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, mükelleflerce beyan edilmiş değerlere göre, (Takdir Komisyonuna sevk edilmiş malların değerleri dahil) kısmen veya tamamen teşekkül etmiş matrahlar üzerinden vergi yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde tarh olunur.

Tarh olunan bu vergiler intikal eden malların Vergi Usul Kanununa göre bulunacak değerleri üzerinden cezasız olarak ikmal edilir.

(*) (Değişmeden önceki şekli) Geçici Madde 1.



Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

Giriş Yap Ücretsiz Kayıt Ol

AI Vergi Forumu: VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ KANUNU

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ KANUNU

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

### 1. Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, karşılıksız (ivazsız) veya ölüm (veraset) yoluyla gerçekleşen servet transferlerini vergilendirerek gelir ve servet dağılımındaki adaleti pekiştirmeyi ve kamu gelirlerini güvence altına almayı hedefler. Kanun; Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye sınırları dâhilinde bulunan tüm menkul ve gayrimenkul malların miras veya bağış/şans oyunları gibi yollarla el değiştirmesini konu alan beyana dayalı, artan oranlı bir servet intikali vergileme sistemi kurmuştur. Korunan hukuki yarar; bir yandan karşılıksız iktisap edilen ekonomik değerler üzerinden mali güce göre vergilendirme ilkesini hayata geçirmek, diğer yandan servetin kontrolsüz temerküzünü dengeleyerek mülkiyet intikallerinde tam bir kamusal şeffaflık ve mali güvenlik tesis etmektir. --- ### 2. Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar #### 1. Verginin Konusu, Şümulü ve Egemenlik İlkeleri (Madde 1, 2) * **Verginin Konusu:** Malların veraset tarikiyle (yasal/mansup mirasçılık, vasiyet, miras sözleşmesi) veya her ne suretle olursa olsun ivazsız (karşılıksız hibe, bağış, şans oyunları, çekiliş ve yarışma kazanımları) bir tarzda bir şahıstan diğer bir şahsa intikalidir. * **Şahsîlik ve Mülkilik Esası:** * *Mülkilik İlkesi:* Türkiye Cumhuriyeti sınırları dâhilinde bulunan tüm malların intikali, miras bırakan veya iktisap edenin tabiiyetine ya da ikametgâhına bakılmaksızın vergiye tabidir. * *Şahsîlik İlkesi:* Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde bulunan şahısların gerek yurt içindeki gerekse yurt dışındaki mallarının intikali verginin kapsamındadır. Yabancı memleketlerde bulunan malların Türkiye'de ikametgâhı olmayan yabancı bir şahsa intikali ise vergi dışıdır. * **Mal Kavramının Kapsamı:** Mülkiyete konu olabilen menkul ve gayrimenkul eşyalar ile tüm ayni haklar, alacak hakları, fikri/sınai haklar, nakit, menkul kıymetler ve para ile temsil edilebilen tüm mamelek unsurlarını içerir. #### 2. Mükellefiyet ve Vergi Sorumluluğu (Madde 5, 17) * **Asli Mükellef:** Veraset yoluyla veya ivazsız suretle mal iktisap eden gerçek ve tüzel kişilerdir. * **Vergi Sorumlusu ve Stopaj Yükümlülüğü:** * Yarışma, çekiliş ve şans oyunlarını düzenleyen gerçek/tüzel kişiler ile kurumlar (Milli Piyango, spor müsabakalarına dayalı müşterek bahis idareleri vb.), iktisap edilen ikramiyeler üzerinden kanuni oranda vergiyi kaynağında keserek (tevkif yoluyla) vergi dairesine yatırmakla sorumludur. * Miras veya ivazsız intikale konu paraları/değerleri nezdinde bulunduran bankalar, noterler, kamu kurumları ve diğer tüzel kişiler; verginin ödendiğine dair resmi yazı (ilişik kesme belgesi) ibraz edilmedikçe hak sahiplerine ödeme veya devir yapamaz; aksi halde doğacak vergiden mükellefle birlikte müteselsilen sorumlu olurlar. #### 3. İstisna ve Muafiyet Rejimi (Madde 3, 4) * **Sübjektif Muafiyetler (Madde 3):** Kamu idareleri, belediyeler, il özel idareleri, kamu menfaatine yararlı dernekler, Bakanlar Kurulunca/Cumhurbaşkanınca muafiyet tanınan vakıflar ve kamusal nitelikli emekli/yardım sandıklarına yapılan intikaller vergiden muaftır. * **Objektif İstisnalar (Madde 4):** * *Ayni ve Ailevi İstisnalar:* Örf ve âdete göre verilmesi mutad bulunan hediye, cihaz, yüzgörümlüğü ve sadakalar; ev eşyası ile murise ait zati eşyalar ve aile hatırası niteliğindeki eşyalar. * *Nispi/Maktu Kanuni Hadler:* * Evlatlıklar dâhil füruğ (çocuklar/torunlar) ve eşten her birine isabet eden miras hisselerinde kanunda belirlenen (her yıl yeniden değerleme oranında güncellenen) maktu istisna haddi. * Füruğ bulunmaması halinde eşe isabet eden miras payı için artırımlı maktu istisna haddi. * Karşılıksız (ivazsız) intikallerde kişi başına uygulanan maktu istisna tutarı. * Yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyelere uygulanan maktu muafiyet sınırı. * *Sosyal Amaçlı İstisnalar:* Şehit ve gazilerin kanuni mirasçılarına intikal eden mallar ile kamu kurumlarınca bağlanan dul ve yetim aylıkları/tazminatları. #### 4. Matrahın Tespiti, Değerleme Hükümleri ve İndirilebilir Borçlar (Madde 10, 11, 12) * **Matrah:** İntikal eden malların Vergi Usul Kanunu (VUK) değerleme hükümlerine göre ilk iktisap anındaki rayiç bedelleri üzerinden tespit edilen safi tutardır. * **Değerleme İlkeleri:** * Gayrimenkullerde emlak vergisi tarhına esas olan asgari arsa/bina birim değerinden az olmamak üzere rayiç bedel. * Ticari sermaye, hisse senetleri, yabancı paralar ve alacaklarda VUK'un ilgili bilanço ve değerleme ölçütleri. * **Tenzil Edilebilecek Borç ve Masraflar (Safi Matrah İndirimleri):** * Murisin tevsik edilebilir, şahsına ait gerçek borçları ve kamu borçları. * Murisin cenaze, techiz ve tekfin masrafları. * İlgili terekeden kaynaklanan ve mahkeme/tasfiye kararlarına dayanan tasfiye giderleri. * İvazsız intikallerde malın iktisabı için mükellef tarafından üstlenilen tescilli mükellefiyet ve borçlar. * *İndirilemeyecek Unsurlar:* İspatı mümkün olmayan borçlar, vasiyet edilen yükümlülükler ve murisin kefalet borçları (asıl borçlunun aczi belgelenmedikçe) indirilemez. #### 5. Beyan Esası, Süreler ve Tarife Yapısı (Madde 7, 8, 9, 16) * **Beyanname Verme Süreleri:** * *Ölüm Türkiye'de gerçekleştiğinde:* Mükellefler Türkiye'de ise **4 ay**, yabancı ülkede ise **6 ay**. * *Ölüm Yabancı Ülkede gerçekleştiğinde:* Mükellefler aynı ülkede ise **4 ay**, başka yabancı ülkede ise **8 ay**, Türkiye'de ise **6 ay**. * *Gaiplik halinde:* Gaiplik kararının tapu/nüfus siciline tescilinden itibaren **1 ay**. * *Diğer İvazsız İntikallerde:* Malın hukuken ve fiilen iktisap edildiği tarihi takip eden **1 ay**. * *Şans Oyunları/Yarışmalarda:* Sorumlularca kesilen vergiler takip eden ayın **20. günü** akşamına kadar beyan edilir. * **İkili Artan Oranlı Tarife Sistemi (Madde 16):** * **Veraset Yoluyla İntikaller:** Düşük baremli ve artan oranlı (%1 ila %10 arasında dilimler). * **İvazsız İntikaller:** Yüksek baremli ve artan oranlı (%10 ila %30 arasında dilimler). * *Özel İndirim Hükmü:* Ana, baba, eş ve çocuklardan ivazsız intikal eden mallarda, ivazsız intikal tarifesindeki oranlar **%50 indirimli** (%5 ila %15) uygulanır. #### 6. Tahsilat, Güvenlik Tedbirleri ve Yaptırımlar (Madde 17, 18, 19, 20) * **Ödeme Planı (Madde 19):** Tahakkuk eden vergi, tahakkuk tarihinden itibaren **3 yılda**, her yıl **Mayıs ve Kasım** aylarında olmak üzere **toplam 6 eşit taksitte** ödenir. Şans oyunları ve yarışmalarda ise beyan süresinde defaten ödenir. * **İdari ve Güvenlik Müesseseleri (İlişik Kesme):** Tapu daireleri, trafik tescil büroları, bankalar ve mahkemeler; vergi dairesinden veraset ve intikal vergisinin ödendiğini veya teminata bağlandığını gösterir belge ibraz edilmedikçe devir, ferağ, itfa ve ödeme işlemlerini tesis edemez. * **Mali ve Cezai Yaptırımlar:** * Beyannamenin süresinde verilmemesi durumunda VUK uyarınca 1. ve 2. derece usulsüzlük cezaları kesilir; vergi dairesince yapılacak tebligata rağmen beyan edilmemesi halinde matrah re'sen takdir edilir ve **Vergi Ziyaı Cezası** ile **Gecikme Faizi** tatbik edilir. * Güvenlik ve bildirim yükümlülüklerine uymayan kurum görevlileri ve yöneticileri hakkında özel usulsüzlük cezaları ile vergi aslı ve cezalarından doğan müteselsil mali sorumluluk hükümleri işletilir. --- ### 3. Önceki Uygulamalardan / Klasik Usulden Temel Farkı * **Tereke Vergisinden Bireysel İktisap Vergisine Geçiş ve Kurumsal Otomasyon:** Klasik usuldeki terekenin toplam değeri üzerinden maktu veya toplu kesinti yapan tasfiye odaklı sistem (muhallefat/resm-i kısmet anlayışı) terk edilmiş; her bir mirasçının veya lehtarın şahsi miras payını, yakınlık derecesini ve ödeme gücünü esas alan **bireyselleştirilmiş iktisap vergisi (pay vergisi)** modeline geçilmiştir. Bu dönüşümle birlikte idarenin tahsilat güvenliği, tapu, noter ve bankacılık sistemine entegre edilen "ilişik kesme ve müteselsil sorumluluk" mekanizmalarıyla teminat altına alınmış; mükellefe ise vergiyi 3 yıla yayılan 6 eşit taksitte ödeme imkânı ile kanuni istisna ve indirim hakları tanınarak idari denetim ile mükellef hakları dengelenmiştir.

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### 1. KAPSAM: ETKİLENEN MÜKELLEF VE TARAFLAR 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (VİVK), Türkiye Cumhuriyeti tabiiyetinde bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye sınırları içinde bulunan malların ölüm (veraset) veya karşılıksız (ivazsız/hibe/bağış/çekiliş) yollarla bir şahıstan diğer bir şahsın mülkiyetine intikalini vergilendiren servet transferi mevzuatıdır. Kanun aşağıdaki mükellef ve kurumları doğrudan kapsamaktadır: #### 1.1. Gerçek Kişiler ve Mirasçılar (Veraset Yoluyla İntikaller) * **Kanuni ve Mansup (Atanmış) Mirasçılar:** Miras bırakanın (murisin) vefatı üzerine terekede yer alan taşınmaz, taşıt, nakit mevduat, hisse senedi ve hakları devralan tüm mirasçılar. * **Şirket Ortağı Mirasçıları:** Anonim veya limited şirket ortaklarının vefatı halinde şirket paylarını, intifa haklarını veya sermaye paylarını devralan aile fertleri ve varisler. #### 1.2. İvazsız (Karşılıksız) İntikal Alan Gerçek ve Tüzel Kişiler * **Bağış ve Hibe Alanlar:** Gayrimenkul, nakit para, araç veya menkul kıymetleri herhangi bir ivaz (bedel) ödemeksizin bağış yoluyla iktisap edenler. * **Aile İçi Sermaye/Pay Devirleri:** Şirket hisselerini bedelsiz veya sembolik bedellerle çocuklarına ya da üçüncü kişilere devreden ortaklar ve bu hisseleri iktisap eden taraflar. #### 1.3. Kurumsal Şirketler ve Kampanya Düzenleyen İşletmeler (Vergi Sorumluları) * **Çekiliş ve Yarışma Düzenleyen Şirketler:** Pazarlama, tanıtım veya satış artırma amacıyla Milli Piyango İdaresi izniyle veya izin kapsamı dışında yarışma, çekiliş ve şans oyunları düzenleyerek ayni/nakdi ikramiye veren tüm kurumlar vergisi ve gelir vergisi mükellefleri (VİVK m. 16 kapsamında tevkifat sorumlusu). * **Finansal Kuruluşlar ve Tescil Makamları:** Bankalar, tapu müdürlükleri, noterler, trafik tescil birimleri ve şirket yönetim kurulları (VİVK m. 17 ve 19 uyarınca ilişik kesme belgesi aramadan devir yapamayan sorumlular). --- ### 2. MALİ VE OPERASYONEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ #### 2.1. Artan Oranlı Vergi Yükü ve Tarife Ayrımı (VİVK m. 16) * **Veraset Yoluyla İntikallerde Tarife:** Matrah dilimlerine göre **%1'den başlayıp %10'a kadar** kademeli olarak artan ılımlı bir tarife uygulanır. * **İvazsız (Bağış/Hibe) İntikallerde Tarife:** Karşılıksız intikallerde vergi yükü daha ağır olup oranlar **%10'dan başlayıp %30'a kadar** uygulanır. * *Aile İçi İndirim Avantajı:* Bir şahsa ana, baba, eş ve çocuklarından (evlatlıklar dahil) ivazsız intikal eden mallarda tarife oranları **%50 indirimli** (%5 ila %15 bandında) tatbik edilir. * **Yarışma ve Çekiliş İkramiyelerinde Tevkifat:** Kurum ve kuruluşlarca düzenlenen yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyeler üzerinden **%20 oranında nihai stopaj** kesilerek Hazineye aktarılır. #### 2.2. İstisnalar ve Matrah İndirimleri (VİVK m. 4) * **Miras Payı İstisnaları:** Eş ve çocuklar (evlatlıklar dahil) için her bir mirasçıya isabet eden miras payının her yıl yeniden değerleme oranında güncellenen maktu istisna haddi vergiden muaftır (Çocuk bulunmaması halinde sağ kalan eş için daha yüksek bir istisna tutarı uygulanır). * **Bağış ve Hediye İstisnası:** İvazsız intikallerde her bir şahsa yapılan bağış/intikal için yıllık maktu bir istisna tutarı uygulanır; bu tutarın altındaki transferler için beyanname verilmez. * **Yarışma ve Çekiliş İstisnası:** Yarışma ve çekilişlerde kazanılan ikramiyelerin belirlenen yasal maktu tutarı vergiden müstesnadır; yalnızca istisnayı aşan kısım üzerinden %20 tevkifat yapılır. #### 2.3. Değerleme Esasları ve Bilanço/Pay Kıymeti (VİVK m. 10) * **Taşınmazlar:** Gayrimenkullerde emlak vergisi tarhına esas olan arsa/bina belediye asgari rayiç değeri beyan matrahının tabanını oluşturur. * **Borsaya Kote Olmayan Şirket Hisseleri:** Murisin vefat veya devir tarihi itibarıyla düzenlenecek olan ara bilançodaki **özkaynak / öz sermaye değeri** esas alınarak hisse başına değer tespiti yapılır. * **Menkul Mallar ve Nakit:** Banka mevduatları, döviz ve menkul kıymetler ölüm/intikal tarihindeki borsa rayici veya Merkez Bankası efektif alış kuru ile değerlenir. * **Borç ve Masraf İndirimi (VİVK m. 12):** Murisin tevsik edilen resmi borçları ile terekeden karşılanan cenaze ve taziye masrafları beyan matrahından tenzil edilir. #### 2.4. Tasarruf ve Tasfiye Kısıtlamaları (Operasyonel Bloke) * **Banka Hesapları ve Şirket Payları Blokajı:** Murise ait banka mevduatları ve şirket pay defterine kayıtlı hisseler, vergi dairesinden *"Veraset ve İntikal Vergisi İlişiği Kesilmiştir"* yazısı ibraz edilmedikçe mirasçılara ödenemez ve devredilemez. * **İhtiyati Stopaj/Teminat:** Bankalar, ilişik kesme belgesi olmaksızın mirasçılara para ödemesi yaparsa, ödenen tutar üzerinden %5 oranında tevkifat yaparak vergi dairesine yatırmak ve sorumluluk üstlenmek zorundadır. --- ### 3. EYLEM PLANI: MÜKELLEF VE MALİ İŞLER DEPARTMANI YOL HARİTASI #### 3.1. Beyanname Verme Sürelerinin Takibi (VİVK m. 9) Cezai yaptırımla (VUK m. 344 vergi ziyaı ve usulsüzlük cezaları) karşılaşmamak için aşağıdaki hak düşürücü yasal sürelere mutlak suretle uyulmalıdır: * **Ölüm Türkiye'de Meydana Gelmişse:** * Mirasçılar Türkiye'de ise: Ölüm tarihinden itibaren **4 ay içinde**, * Mirasçılar yabancı bir ülkede ise: Ölüm tarihinden itibaren **6 ay içinde** beyanname verilmelidir. * **Ölüm Yabancı Bir Ülkede Meydana Gelmişse:** * Mirasçılar Türkiye'de ise: Ölüm tarihinden itibaren **6 ay içinde**, * Mirasçılar murisin bulunduğu ülkede ise: Ölüm tarihinden itibaren **4 ay içinde**, * Mirasçılar murisin bulunduğu ülke dışında başka bir yabancı ülkede ise: Ölüm tarihinden itibaren **8 ay içinde** beyanname verilmelidir. * **Gaiplik Halinde:** Gaiplik kararının tapu/nüfus siciline tescil edildiği tarihten itibaren **1 ay içinde**. * **İvazsız (Hibe/Bağış) İntikallerde:** Malların hukuken iktisap edildiği veya tasarruf yetkisinin devralındığı tarihi izleyen **1 ay içinde**. #### 3.2. Tereke Evrakının Toplanması ve Muhasebeleştirilmesi * **Mirasçılık Belgesi Temini:** Sulh Hukuk Mahkemesinden veya Noterden **Veraset İlamı** ivedilikle alınmalıdır. * **Varlık Dökümlerinin Hazırlanması:** * Taşınmazlar için ilgili belediyelerden ölüm yılını gösterir onaylı *Emlak Vergisi Bildirimi / Rayiç Değer Yazısı*, * Taşıtlar için ruhsat ve kasko poliçesi suretleri, * Bankalardan ölüm tarihi itibarıyla anapara, faiz ve kur dökümlerini içeren *Resmi Mevduat/Bakiye Yazısı*, * Şirket ortaklığı varsa, şirketin yetkili mali müşaviri tarafından onaylanmış *Ölüm Tarihi Ara Bilançosu ve Mizanı* temin edilmelidir. * **Borç Belgelerinin Dosyalanması:** Murisin vefat tarihi itibarıyla mevcut kredi borçları, ticari borç senetleri ve faturalı cenaze giderleri toplanarak beyannameye eklenmelidir. #### 3.3. Promosyon ve Çekiliş Düzenleyen İşletmelerin Yükümlülükleri * Çekiliş veya yarışma neticesinde ikramiye kazanan talihlilere teslim yapılmadan önce yasal istisna tutarı düşülmeli; kalan tutar üzerinden **%20 Veraset ve İntikal Vergisi Tevkifatı** hesaplanmalıdır. * Kesilen tutarlar, çekilişin/teslimin yapıldığı ayı takip eden ayın **26. günü akşamına kadar** Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile beyan edilip ödenmelidir. * Talihliye verilecek teslim tutanağı ve tevkifat makbuzu şirket kayıtlarında 5 yıl süreyle muhafaza edilmelidir. #### 3.4. Taksitlendirme ve Mülkiyet Devir (İntikal) İşlemleri * **6 Eşit Taksitte Ödeme İmkânı:** Tahakkuk eden veraset ve intikal vergisi tek seferde ödenmek zorunda değildir; tahakkuk tarihinden itibaren **3 yılda, her yıl Mayıs ve Kasım aylarında 2 eşit taksitte olmak üzere toplam 6 eşit taksitte** ödenebilir. * **İlişik Kesme Belgesinin Alınması:** Tapuda miras intikali ve tescil, bankadaki hesapların çözülmesi veya şirket pay defteri kayıtlarının güncellenmesi için ilgili vergi dairesine taksitlerin ödendiğine dair makbuzlar veya teminat sunularak **"İlişik Kesme Belgesi"** alınmalı ve ilgili kurumlara ibraz edilmelidir.

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### 1. UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ (TARH, TAHAKKUK, TAHSİLAT VE TEBLİGAT) 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (VİVK), ölüm veya ivazsız (karşılıksız) suretle intikal eden servet unsurlarının vergilendirilmesini konu alır. Vergi dairesi personeli, tarh, tahakkuk, tahsilat ve ilişik kesme safhalarında aşağıdaki yasal ve idari usulleri eksiksiz uygulamakla yükümlüdür: #### 1.1. Tarh ve Tahakkuk Süreçleri * **İki Aşamalı Tarhiyat Mekanizması:** * **İlk Tarhiyat (Geçici/Avans Tarhiyatı - VİVK m. 10):** Mükellefin verdiği beyannamedeki değerler üzerinden gecikmeksizin tahakkuk fişi düzenlenerek ilk vergi hesaplanır. * **Nihai Tarhiyat (İkmalen/Re'sen Tarhiyat):** Gayrimenkullerin vergi dairesince belediyeden emlak vergisi değerinin doğrulanması, menkul mallar ve şirket hisselerinin değer tespiti (Takdir Komisyonu veya VUK değerleme hükümleri) neticesinde kesinleşen matrah farkı üzerinden ek tarhiyat yapılarak nihai Vergi/Ceza İhbarnamesi tanzim edilir. * **Tarife ve İstisna Uygulama Ayrımı (VİVK m. 4 ve 16):** * **Veraset İntikalleri:** Eş ve çocuklar için kanunda belirlenen güncel maktu istisna hadleri her bir mirasçı payına ayrı ayrı uygulanır; aşan kısım üzerinden `%1` ila `%10` arasında artan oranlı tarife işletilir. * **İvazsız İntikaller:** Yıllık maktu hibe istisnası düşüldükten sonra `%10` ila `%30` tarifesi tatbik edilir. Anne, baba, eş ve çocuklardan intikallerde tarife oranlarının **%50 indirimli** (`%5` ila `%15`) girilip girilmediği sistemden kontrol edilmelidir. * **Yarışma ve Çekiliş Tevkifatı (VİVK m. 16/son):** Maktu istisnayı aşan ikramiyeler üzerinden sorumlu kurumlarca kesilen `%20` stopajın Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi üzerinden tahakkuku sağlanır. #### 1.2. Tahsilat Usulü ve Taksit Takvimi (VİVK m. 19) * **6 Eşit Taksit Kuralı:** Veraset ve intikal vergisi tahakkuk tarihinden itibaren **3 yılda, her yıl Mayıs ve Kasım aylarında** iki eşit taksitte olmak üzere toplam 6 eşit taksitte tahsil edilir. * **Gecikme Zammı ve Takip:** Vadesinde ödenmeyen taksitler için 6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca gecikme zammı hesaplanır; taksitlerin aksaması tüm borcun muaccel hale gelmesine yol açmaz, sadece vadesi geçen taksit için cebri icra (ödeme emri) başlatılır. #### 1.3. Tebligat ve Zamanaşımı Özellikleri (VİVK m. 20) * **Elektronik Tebligat (VUK m. 107/A):** Mirasçılara düzenlenecek ihbarnameler e-Tebligat sistemi üzerinden tebliğ edilir; sisteme ulaştığı tarihi izleyen 5'inci günün sonu tebliğ tarihi sayılır. * **Özel Zamanaşımı Hükmü (VİVK m. 20/b):** Beyanname verilmeyen hallerde VUK 114. maddesindeki 5 yıllık tarh zamanaşımı, intikal eden malların idarece **öğrenildiği (tespit edildiği) tarihi takip eden takvim yılı başından** itibaren başlar. Bu nedenle intikal intikalden yıllar sonra tespit edilse dahi zamanaşımı defi ileri sürülemez. --- ### 2. DENETİM VE RİSK ALANLARI (İNCELEME VE DENETMEN/MÜFETTİŞ PERSPEKTİFİ) Müfettiş ve vergi denetmenleri tarafından servet transferlerinde incelenmesi gereken başlıca gri alanlar ve kaçakçılık/vergi ziyaı riskleri: #### 2.1. Şirket Hisselerinin Değerlemesi ve Pay Devirleri (VİVK m. 10) * **Öz Sermaye Değerleme Riski (Borsaya Kote Olmayan Şirketler):** * Anonim ve limited şirket hisselerinin ölüm tarihi itibarıyla çıkarılacak ara bilançodaki **öz sermaye (net aktif) değeri** yerine nominal sermaye bedeli veya düşük defter değeri üzerinden beyan edilmesi engellenmelidir. * Şirket bilançosunda yer alan taşınmazların, iştiraklerin ve taşıtların piyasa rayicinin çok altında kayıtlı bulunması durumunda Takdir Komisyonu veya VUK m. 267 uyarınca emsal bedel takdiri istenmelidir. * **Ölüm Öncesi Muvazaalı Hisse Devirleri:** * Murisin vefatından kısa bir süre önce şirket paylarını sembolik bedellerle veya bedelsiz olarak mirasçılara devretmesi (ivazsız intikalin gizlenmesi) banka para hareketleri ile denetlenmeli; VUK 3/B gereğince gerçek mahiyet ortaya konularak ivazsız intikal tarifesi uygulanmalıdır. #### 2.2. Borç ve Masraf İndirimlerinin Suistimali (VİVK m. 12 ve 13) * **Fiktif Borç Senetleri Düzenlenmesi:** * Matrahı aşındırmak amacıyla muris adına geriye dönük sahte senet, adi sözleşmeye bağlı borç veya ilişkili kişilere muvazaalı borç ikrarı düzenlenmesi fiilleri araştırılmalıdır. * İndirilecek borçların murisin ticari defterlerinde kayıtlı olması, icra takibine uğramış olması veya resmi/noter onaylı tevsik edici belgelere dayanması şartı aranmalıdır. #### 2.3. Banka Mevduatları, Kripto Varlıklar ve Kiralık Kasalar * **Ölüm Tarihi Bakiyesinin Gizlenmesi:** Murisin vefat tarihinden hemen önce veya vefat günü vekaletnameyle ya da internet bankacılığı şifreleriyle banka hesaplarından çekilen yüksek tutarlı nakit paralar banka log kayıtlarından tespit edilerek terekeye dahil edilmelidir. * **Banka Kiralık Kasalarının Tespiti:** Muris adına açılmış banka kiralık kasaları, vergi dairesi denetim personeli ve sulh hukuk mahkemesi heyeti nezaretinde tutanakla açılarak içerisindeki altın, döviz ve kıymetli evrak matraha eklenmelidir. #### 2.4. İvazsız İntikallerin Ticari/Kişisel Transfer Kılıfına Sokulması * **Örtülü Bağışlar:** Aile fertleri arasında banka kanalıyla yapılan yüksek tutarlı "borç", "emanet" veya açıklamasız para transferlerinin, fiilen geri ödenmediği tespit edildiğinde VİVK m. 1 kapsamında ivazsız intikal olarak vergilendirilmesi sağlanmalıdır. * **Çekiliş ve Promosyonlarda Stopaj Kaçırma:** Şirketlerin pazarlama amacıyla verdiği lüks hediyelerin veya araçların veraset ve intikal vergisi stopajına (%20) tabi tutulup tutulmadığı incelenmelidir. --- ### 3. SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER (VEDOP, BLOKAJ VE İLİŞİK KESME) #### 3.1. VEDOP Vergi ve Ceza Kodları * **Vergi Kodları:** * `0021`: Veraset ve İntikal Vergisi (Genel) * `0026`: Yarışma ve Çekiliş İkramiyeleri Veraset ve İntikal Tevkifatı * **Ceza Kodları:** * `3074`: Vergi Ziyaı Cezası (1 Kat / 3 Kat) * `3073` / `3080`: Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezaları #### 3.2. İlişik Kesme Belgesi ve Blokaj Yönetimi (VİVK m. 17 ve 19) * **İlişik Kesme Belgesi Verilme Şartları:** * Mükellefe ait taşınmazın tapuda intikali, aracın noterden devri veya bankadaki paranın mirasçılara ödenmesi için vergi dairesince *"Veraset ve İntikal Vergisi İlişiği Kesilmiştir"* yazısı düzenlenir. * Bu belgenin verilebilmesi için verginin tamamen ödenmiş olması veya kalan taksit tutarı kadar 6183 sayılı Kanun m. 10 kapsamında teminat (banka teminat mektubu, gayrimenkul rehni vb.) gösterilmesi zorunludur. * **Bankaların %5 Tevkifat Sorumluluğu (m. 17):** * Bankalar, ilişik kesme belgesi ibraz edilmeksizin mirasçılara mevduat ödemesi yapamaz. * Ödeme yapılacaksa, ödenecek tutar üzerinden istisna tutarı düşülmeksizin **%5 oranında vergi tevkifatı** yaparak tevkif edilen tutarı vergi dairesine bildirmek ve yatırmak zorundadırlar; aksi halde bankalar müteselsilen sorumlu tutulur. #### 3.3. Kurumlar Arası Veri Entegrasyonları ve Çapraz Sorgular * **MERNİS (Ölüm Kayıtları) Taraması:** Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü üzerinden ölüm tescilleri sisteme otomatik akar. 4 aylık yasal beyan süresi dolduğunda beyanname vermeyen mirasçılara sistem üzerinden otomatik "Beyana Çağrı / İzaha Davet" mektubu üretilir. * **TAKBİS ve ARTES/PolNet Sorguları:** Murisin mülkiyetindeki tapu kayıtları ve motorlu taşıtlar merkezi sistemden taranarak beyan edilen varlık listesi ile karşılaştırılır; beyan dışı bırakılan gayrimenkuller re'sen Takdir Komisyonuna sevk edilir. * **MKK ve TSPB Entegrasyonu:** Murisin borsadaki hisse senetleri, yatırım fonları ve eurobond portföyleri Merkezi Kayıt Kuruluşu verilerinden anlık sorgulanarak beyana dahil edilip edilmediği teyit edilir.

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### 1. DÜZENLEMENİN AMACI VE MALİYE POLİTİKASI HEDEFLERİ 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu (VİVK), servetin ölüm veya ivazsız (karşılıksız) yollarla el değiştirmesini vergilendiren klasik bir doğrudan servet transferi vergisidir. Kanun, maliye teorisi ve kamu ekonomisi perspektifinden aşağıdaki temel politika hedeflerine hizmet etmektedir: #### 1.1. Servet Dağılımında Adalet ve Kuşaklararası Sermaye Yoğunlaşmasının Sınırlandırılması * **Fırsat Eşitliğinin Desteklenmesi:** Miras yoluyla intikal eden servet, bireyin kendi emeği veya sermaye katkısıyla elde edilmemiş "hak edilmemiş gelir" (unearned income) niteliğindedir. Kanun, bu transferleri artan oranlı vergilendirerek kuşaklararası servet birikimini ve toplumsal tabakalaşmayı törpülemeyi amaçlar. * **Dikey Vergi Adaletinin Sağlanması:** Gelir ve kurumlar vergileriyle vergilendirilmiş tasarrufların oluşturduğu kümülatif servet tabanından pay alarak Lorenz eğrisindeki bozulmayı telafi edici bir sosyal politika aracı işlevi görür. #### 1.2. Gelir Vergisinin Güvenlik Ağı ve Vergi Tabanının Korunması * **Örtülü Transferlerin Engellenmesi:** Kanunun ivazsız intikalleri (bağış, hibe, şans oyunları ikramiyeleri) kapsama alması, gelir veya kurumlar vergisinden kaçırılan kazançların "bağış" veya "hediye" kisvesi altında vergisiz olarak üçüncü şahıslara aktarılmasını önleyen ikincil bir güvenlik supabı görevi görür. * **Vergi Arbitrajının Önlenmesi:** Ticari veya şahsi kazançların el değiştirme biçimlerine göre vergisiz alanlara kaymasını engelleyerek genel vergi tabanının aşınmasını önler. #### 1.3. Bütçe Gelirleri Açısından Nitelik ve Sembolik Kapasite * **Düşük Hasılat / Yüksek İdari Değer:** Veraset ve intikal vergisi, merkezi yönetim bütçe gelirleri içinde oransal olarak binde mertebesinde (marjinal) bir paya sahip olmasına karşın, idarenin servet hareketlerini izlemesi ve mülkiyet el değiştirmelerini kayıt altına alması açısından vazgeçilmez bir mali denetim aracıdır. --- ### 2. PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER (MAKROEKONOMİK VE KURUMSAL BOYUT) #### 2.1. Aile Şirketleri, Kurumsallaşma ve Kuşaklararası Devir (Succession) * **Likidite Baskısı ve Varlık Satışı Riski:** Mirasçıların intikal eden şirket payları üzerinden tahakkuk eden vergiyi ödeyebilmek için nakit varlıklarının yetersiz kalması, aile şirketlerinde hisse satışı, sermaye azaltımı veya şirketin likidite krizine girmesi riskini doğurabilmektedir. * **Holdingleşme ve Kurumsal Yapılanma:** Yüksek değerli şirket paylarının devrinde vergi planlaması ihtiyacı, sermaye sahiplerini aile holdingleri, intifa hakkı devirleri veya halka arz gibi daha kurumsal mülkiyet modellerine yöneltmektedir. #### 2.2. Gayrimenkul ve Sermaye Piyasaları Üzerindeki Dinamikler * **Varlıkların Kilitlenmesi (Lock-in Etkisi):** Vergi dairesinden "İlişik Kesme Belgesi" alınana kadar tapu devirlerinin ve banka mevduatlarının bloke edilmesi, intikale konu gayrimenkul ve finansal varlıkların piyasada işlem görmesini geçici olarak dondurmakta ve likiditeyi yavaşlatmaktadır. * **Değerleme Ayrışmasının Yarattığı Arbitraj:** Gayrimenkullerin emlak vergisi değeri (belediye rayici) üzerinden, borsaya kote olmayan şirket hisselerinin ise öz sermaye (defter değeri) üzerinden beyan edilmesi, mükellefleri nakit ve menkul kıymet yerine gayrimenkul odaklı servet tutmaya teşvik edebilmektedir. #### 2.3. Mükellef Davranışı, Vergi Kaçınması ve Sermaye Kaçışı * **Erken Dönem Varlık Transferleri:** Yaşlılık döneminde çocuklara şirket paylarının veya mülklerin parça parça bağışlanması, aile içi %50 indirimli ivazsız intikal tarifesinden yararlanma veya örtülü nakit transferi yöntemlerini tetiklemektedir. * **Kayıt Dışı Servet Saklama Eğilimi:** Yüksek tarife dilimleri ve bürokratik intikal süreçleri, servetin yasal bankacılık ve sicil sistemi dışına çıkarılarak fiziksel altın, döviz veya yurt dışı trust/off-shore yapılarda saklanması yönünde davranışsal bir sapma yaratabilmektedir. --- ### 3. HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME (VERGİ TEKNİĞİ, ADALET VE YARGI) ``` ┌────────────────────────────────────────────────────────┐ │ 7338 Sayılı Veraset ve İntikal Vergisi │ └───────────────────────────┬────────────────────────────┘ │ ┌─────────────────────────┴─────────────────────────┐ ▼ ▼ ┌─────────────────────────────────┐ ┌─────────────────────────────────┐ │ GÜÇLÜ YÖNLER │ │ ZAYIF YÖNLER │ ├─────────────────────────────────┤ ├─────────────────────────────────┤ │ • Dikey Vergi Adaleti Katkısı │ │ • Emlak Rayici / Piyasa Uçurumu │ │ • Geniş Maktu İstisna Kalkanı │ │ • Şirket Değerleme Metodolojisi │ │ • 3 Yıl / 6 Taksit Esnekliği │ │ • Zamanaşımında Belirsizlik │ │ • Çekiliş/Şans Oyununda Stopaj │ │ • Yüksek İdari / Düşük Mali Pay │ └─────────────────────────────────┘ └─────────────────────────────────┘ ``` #### 3.1. Güçlü Yönler ve Vergi Tekniği Başarıları * **Farklılaştırılmış ve Artan Oranlı Tarife Mimarisi:** Veraset intikallerinde daha ılımlı (%1-%10), ivazsız intikallerde ise caydırıcı (%10-%30) oranların seçilmesi; ayrıca çekirdek aile içi transferlerde %50 indirim uygulanması maliye tekniği açısından sosyal gerçekliklerle son derece uyumludur. * **Sosyal Koruma Amaçlı Maktu İstisnalar:** Eş ve çocuklar için her yıl yeniden değerleme oranında artırılan yüksek maktu istisna tutarları, dar ve orta gelirli ailelerin barınma amaçlı tek konut veya mütevazı tasarruflarının vergi yükü altına girmesini engelleyerek tabanı korumaktadır. * **Taksitlendirme Kolaylığı:** Verginin 3 yıla yayılarak 6 eşit taksitte ödenebilmesi, ani servet intikallerinde mükelleflerin likidite şokuna girmesini önleyen rasyonel bir tahsilat tekniğidir. #### 3.2. Zayıf Yönler, Anayasal İlkeler ve Yargı Uyuşmazlıkları * **Değerleme Çarpıklığı ve Yatay Adaletsizlik (VUK m. 267 ve VİVK m. 10):** * Taşınmazların emlak vergisi asgari değerleri üzerinden matraha dahil edilmesi, piyasa değeri ile beyan değeri arasında çok büyük bir uçurum yaratmakta; servetini gayrimenkulde tutan mükellefler çok düşük efektif vergi öderken, nakit veya borsa hissesi devralan mükelleflerin reel değer üzerinden yüksek vergi ödemesi yatay vergi adaletini ağır şekilde zedelemektedir. * **Borsaya Kote Olmayan Şirketlerde Değerleme Boşluğu:** * Şirket hisselerinin değerlemesinde sadece öz sermaye (net defter değeri) kıstasının kullanılması; şirketin marka değeri, müşteri portföyü, pazar payı ve gayri maddi haklarını dışarıda bırakmakta, bu durum Takdir Komisyonu ile mükellefler arasında kronik yargı uyuşmazlıkları doğurmaktadır. * **Hukuki Güvenlik ve Özel Zamanaşımı İstisnası (VİVK m. 20/b):** * Beyanname verilmeyen durumlarda tarh zamanaşımının idarenin intikali "öğrendiği" tarihten itibaren başlatılması kuralı, mükelleflerin on yıllar sonra dahi tarhiyat tehdidi altında kalmasına yol açmakta; Anayasa'nın hukuk devleti ve hukuki güvenlik ilkeleriyle gerilim oluşturmaktadır. * **Maliyet-Etkinlik (Cost-Effectiveness) Sorunu:** * Vergi dairelerinde veraset servislerinin yürüttüğü tereke tespiti, tapu/banka yazışmaları ve takdir komisyonu süreçlerinin yarattığı bürokratik iş yükü ve idari maliyet; toplanan vergi hasılatı ile kıyaslandığında optimal vergilendirme teorisi açısından asimetrik bir verimsizlik tablosu ortaya koymaktadır.

İşlem