25 SERİ NOLU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ (SERİ NO: 1)’NDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ

Mevzuat Listesine Dön

Bu Tebliğde; 28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanunun 32 nci ve 4/12/2025 tarihli ve 7566 sayılı Kanunun 2 nci maddeleri ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda yapılan düzenlemelere ilişkin açıklamalara yer verilmekte olup, 1 seri no.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde ilgili bölümler itibarıyla aşağıdaki değişiklikler yapılmıştır.

MADDE 1- 3/4/2007 tarihli ve 26482 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 1)’nin “5.5. Türkiye’de kurulu fonlar ile yatırım ortaklıklarının kazançlarına ilişkin istisna” başlıklı bölümünün üçüncü paragrafının birinci cümlesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle, beşinci paragrafından sonra gelmek üzere aşağıdaki paragraflar eklenmiş, mevcut yedinci ve sekizinci paragrafları aşağıdaki şekilde ve aynı bölümde yer alan “Örnek:” ibaresi “Örnek 4:” olarak değiştirilmiştir.

“Diğer taraftan, 1/1/2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara ilişkin avans kar paylarının da kar dağıtımının hesaplanmasında dikkate alınacağı tabiidir.”

“Kar dağıtımına esas taşınmaz kazancı hesaplanırken, taşınmazlardan elde edilen hasılattan, bu faaliyet nedeniyle yüklenilen gider ve maliyet unsurlarının düşülmesi sonucu bulunacak kazanç dikkate alınacaktır. Taşınmazlara ilişkin faaliyetin veya toplamda tüm faaliyetlerin zararla sonuçlanması halinde, istisna uygulamasında kar dağıtımı şartının söz konusu olmayacağı tabiidir.

Öte yandan, taşınmazlara ilişkin faaliyetlerin karla, diğer faaliyetlerin ise zararla sonuçlanması ve toplam kazancın taşınmazlardan elde edilen kazançtan düşük olması halinde, kazancın yarısının dağıtılması istisna açısından yeterli sayılacaktır.

Örnek 1: (A) Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. 2025 yılında taşınmazlardan 1.000.000 TL kar elde etmiş olup, Ortaklığın diğer faaliyetleri ise 600.000 TL zararla sonuçlanmıştır. Böylece anılan Ortaklığın 2025 yılında, (1.000.000 – 600.000) 400.000 TL kazancı bulunmaktadır. (Kar dağıtımına konu edilecek tutarın tespitinde kanuni yedek akçeler ihmal edilmiştir.) Buna göre, (A) Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.’nin 2025 yılı kazancının yarısı olan (400.000 x %50) 200.000 TL’nin dağıtımı, istisnanın uygulanması için yeterlidir.

Taşınmazlara ilişkin faaliyetler ile bu kapsama girmeyen işlerin birlikte yürütülmesi halinde müşterek genel giderlerin, bu faaliyetler ile ilgili olarak cari yılda oluşan maliyetlerin birbirine oranı esas alınarak dağıtılması gerekmektedir.

Taşınmaz faaliyetleri ile bu kapsama girmeyen faaliyetlerde müştereken kullanılan tesisat, makine ve ulaştırma vasıtalarının amortismanlarının ise bunların her bir işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtımının yapılması gerekmektedir. Hangi işlerde ne kadar süreyle kullanıldığı tespit edilemeyen sabit kıymetlere ilişkin amortismanlar, müşterek genel giderlerle birlikte dağıtıma tabi tutulacaktır.

Örnek 2: (B) Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.’nin 2025 yılında taşınmaz faaliyetine ilişkin maliyeti 9.000.000 TL, diğer faaliyetleri nedeniyle oluşan maliyeti 1.000.000 TL’dir. Ortaklığın müşterek genel giderleri ise 500.000 TL’dir. Bu durumda kar dağıtımına esas taşınmaz kazancı, [500.000 x (9.000.000 / 10.000.000)] 450.000 TL müşterek genel gider dikkate alınmak suretiyle tespit edilecektir.”

“Faaliyet alanı gereği portföyüne veya aktifine taşınmaz dahil edemeyen ve inşaat projeleri yapamayan fon ve ortaklıkların bahse konu gelirleri bulunmayacağından, bu fon ve ortaklıklar için kar dağıtımı şartının aranmayacağı tabiidir. Öte yandan, herhangi bir şekilde taşınmaz kazancı elde eden fon ve ortaklıkların istisnadan yararlanabilmesi için, söz konusu kazançlar bakımından kar dağıtımı şartı aranacaktır.

Dağıtılması gereken kazancın tespitinde, kurumların Türk Ticaret Kanunu uyarınca ayırması zorunlu olan kanuni yedek akçeler dikkate alınabilecek ve taşınmaz gelirlerine isabet eden kanuni yedek akçe tutarı düşüldükten sonraki kazancın %50'si dağıtıma konu edilecektir. Karın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmadığından, kar paylarının sermayeye eklenmesi suretiyle kar dağıtım şartının sağlanması söz konusu değildir. Sermaye piyasası mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir kar esas alınarak kar dağıtımı yapılması gerekmektedir. Ancak net dağıtılabilir karın, Vergi Usul Kanununa göre tutulan kayıtlar kapsamında tespit edilen kar tutarını aşmaması gerekir. Sermaye piyasası mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir karın, Vergi Usul Kanununa göre tutulan kayıtlar kapsamında tespit edilen kardan daha düşük olması halinde, sermaye piyasası mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir karın dikkate alınacağı tabiidir.

Örnek 3: (C) Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.’nin 2025 yılında taşınmazlardan elde ettiği kazancı 8.000.000 TL’dir. Sermaye piyasası mevzuatı uyarınca Ortaklığın net dağıtılabilir karı 7.000.000 TL; Vergi Usul Kanununa göre tutulan kayıtlara göre belirlenen net dağıtılabilir karı ise 5.000.000 TL’dir. Buna göre ilgili mevzuatında aksi bir durum olmadıkça, Ortaklığın net dağıtılabilir karı olarak 5.000.000 TL esas alınacak ve bu tutarın, tamamının taşınmazlardan elde edilen kazanç kabul edilmek suretiyle istisnadan yararlanmak için yarısının dağıtılması gerekecektir.”

MADDE 2- Aynı Tebliğin “5.17. Kurumlar vergisinden istisna edilen kazançlara isabet eden giderlerin diğer kazançlardan indirilememesi” başlıklı bölümünden sonra gelmek üzere aşağıdaki bölüm eklenmiştir.

“5.18. İstisna uygulamalarında kar ve zararların değerlendirilmesi

Kurumlar vergisi yönünden istisnanın belirli bir faaliyete özgülenmesi durumunda, ilgili faaliyetin bir bütün halinde değerlendirilmesi ve kazancın bu bütünlük çerçevesinde tespit edilmesi gerekmektedir. İşlem bazında uygulanan istisnalarda ise kazanç ve istisna her bir işlem bazında belirlenmektedir.

Faaliyet esaslı istisnalar, bir hesap döneminde aynı istisna konusundaki tüm faaliyetlerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda oluşan kazançlara ilişkindir. Bu kapsama giren istisnaların bazıları aşağıdaki gibidir.

a) Yatırım fon ve ortaklıklarının kazanç istisnası (taşınmazlardan elde edilen kazançlar hariç) (5520 sayılı Kanun madde 5/1-d)

b) Yurt dışı şube kazançları istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/1-g)

c) Yurt dışı inşaat, onarım, montaj ve teknik hizmetler kazanç istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/1-h)

ç) Eğitim ve öğretim kazanç istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/1-ı)

d) Risturn kazanç istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/1-i)

e) Yabancı fon kazançlarının vergilendirilmesinde yönetici şirketlere ilişkin kazanç istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/A)

f) Sınai mülkiyet hakları satış kazancı istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/B)

g) Türk uluslararası gemi siciline kayıtlı gemilerin işletilmesinden sağlanan kazanç istisnası (4490 sayılı Kanun madde 12)

ğ) Serbest bölgelerde elde edilen kazanç istisnası (3218 sayılı Kanun geçici madde 3)

h) Teknoloji geliştirme bölgelerinde elde edilen kazanç istisnası (4691 sayılı Kanun geçici madde 2)

ı) Araştırma altyapılarının Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlarda istisna (6550 sayılı Kanun geçici madde 1/a)

Örnek 1: (A) A.Ş. teknoloji geliştirme bölgesinde farklı projeler kapsamında yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetleri yürütmektedir. Şirket, 2025 hesap döneminde 1. Ar-Ge projesinden 2.500.000 TL kazanç elde etmiş, 2. Ar-Ge projesinden ise 1.000.000 TL zarar doğmuştur.

Buna göre, teknoloji geliştirme bölgesinde yürütülen faaliyetler hesap döneminde bir bütün olarak değerlendirileceğinden, istisna kapsamındaki projelerden doğan zararların bu kapsamdaki kazançlardan mahsup edilmesi gerekmekte olup, söz konusu faaliyetten elde edilen (2.500.000 - 1.000.000) 1.500.000 TL kazanç, 4691 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesi kapsamında kurumlar vergisinden istisna edilecek ve bu tutar beyannamenin ilgili istisna satırına yazılacaktır.

İşlem esaslı istisnalar, hesap dönemi içerisindeki her bir işleme bağlı olarak ayrı ayrı doğan kazançlara ilişkindir. Bu kapsama giren istisnaların bazıları aşağıdaki gibidir.

a) İştirak kazançları istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/1-a)

b) Yurt dışı iştirak kazançları istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/1-b)

c) Yurt dışı iştirak hissesi satış kazancı istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/1-c)

ç) Emisyon primi kazancı istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/1-ç)

d) Taşınmaz, iştirak hisseleri ve fon satış kazancı istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/1-e)

e) Bankalara, finansal kiralama ya da finansman şirketlerine veya TMSF'ye borçlu durumda olanların taşınmaz veya iştirak hisselerinin satış kazancı istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/1-f)

f) Sat-kirala-geri al işlemlerine yönelik kazanç istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/1-j)

g) Varlık kiralama işlemlerinden elde edilen kazanç istisnası (5520 sayılı Kanun madde 5/1-k)

ğ) Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazanç istisnası (193 sayılı Kanun geçici madde 76)

Örnek 2: (B) A.Ş. aktifinde yer alan iki ayrı taşınmazı bankaya olan borcuna karşılık alacaklı bankaya 2025 hesap döneminde satmıştır. Söz konusu satış işlemlerinin birincisinden 3.500.000 TL kazanç elde etmiş, ikincisinden ise 1.500.000 TL zarar doğmuştur.

Buna göre, Kurumlar Vergisi Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi kapsamında her bir satış işleminden doğan kazanç veya zarar ayrı ayrı dikkate alınacak olup, birinci taşınmaz satışından kaynaklı 3.500.000 TL kazanç kurumlar vergisinden istisna edilecek, ikinci taşınmaz satışından doğan 1.500.000 TL zarar ise beyannamenin kanunen kabul edilmeyen gider satırına yazılacaktır.”

MADDE 3- Aynı Tebliğin “10.6.5.1.” numaralı bölümündeki “sadece” ibaresinden sonra gelmek üzere “dördüncü geçici vergilendirme dönemi ile” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 4- Aynı Tebliğin “32.5.6. Yurt içi asgari kurumlar vergisi hesaplamasında kurum kazancından düşülmeyen istisna ve indirimler” başlıklı bölümünden sonra gelmek üzere aşağıdaki bölüm eklenmiştir.

“32.5.7. Asgari kurumlar vergisinden indirilen yatırıma katkı tutarının tespiti

Kurumlar Vergisi Kanununun 32/C maddesine göre hesaplanan asgari kurumlar vergisinden indirilen yatırıma katkı tutarının tespitinde, 2/8/2024 tarihinden önce mevcut yatırım teşvik belgelerinde kayıtlı olan yatırım tutarı dikkate alınmakta, bu tarihten sonra yatırım teşvik belgesinde gerçekleştirilen revizeler sonucundaki artışlar hesaplamaya dahil edilmemektedir. Buna göre, teşvik belgesini 2/8/2024 tarihinden önce alan ve 2/8/2024 tarihinden sonra revize eden mükelleflerin, 32/A maddesine göre alınmayan vergilerini, 2/8/2024 öncesi yatırıma katkı tutarını dikkate almak veya oranlama yapmak suretiyle tespit etmeleri mümkündür.

Örnek: (A) A.Ş.’nin 2/8/2024 tarihinden önce aldığı yatırım teşvik belgesinde kayıtlı yatırım tutarı 10.000.000 TL, yatırıma katkı oranı ise %30’dur. Şirket, 2/8/2024 tarihinden sonra yatırım teşvik belgesini revize ettirmiş ve yatırım tutarını 15.000.000 TL’ye yükseltmiştir. Buna göre şirketin, 2/8/2024 öncesi yatırıma katkı tutarı (10.000.000 x %30) 3.000.000 TL; 2/8/2024 tarihinden sonra eklenen yatırıma katkı tutarı (5.000.000 x %30) 1.500.000 TL; toplam yatırıma katkı tutarı ise (3.000.000 + 1.500.000) 4.500.000 TL’dir. Şirket, 2025 hesap dönemi öncesinde yatırıma katkı tutarının 500.000 TL’sini kullanmıştır.

(A) A.Ş.’nin 2025 hesap dönemine ilişkin ticari bilanço karı 3.000.000 TL, kanunen kabul edilmeyen gideri 500.000 TL’dir. Mükellef kurumun 2025 hesap dönemine ilişkin verdiği kurumlar vergisi beyannamesinde yatırım teşvik belgesi dolayısıyla indirimli kurumlar vergisine tabi matrahı 750.000 TL, indirimli vergi oranı ise %5’tir. Kurum ayrıca, 2.700.000 TL nakdi sermaye faiz indirimini matrahından indirim konusu yapmıştır.

Mükellef kurumun 2025 hesap dönemine ilişkin verdiği kurumlar vergisi beyannamesinde;

- teşvik belgesine göre alınmayan vergi (750.000 x %20) 150.000 TL

- indirimli orana tabi matrah üzerinden hesaplanan vergi (750.000 x %5) 37.500 TL

- genel orana tabi matrah (800.000 – 750.000) 50.000 TL

- genel orana tabi matrah üzerinden hesaplanan vergi (50.000 x %25) 12.500 TL

- hesaplanan kurumlar vergisi (37.500 + 12.500) 50.000 TL

- (indirim öncesi) asgari vergi [(3.000.000 + 500.000) x %10] 350.000 TL

olarak tespit edilmiştir.

Asgari vergiden, 2/8/2024 tarihinden önceki belgede kayıtlı yatırıma göre hesaplanan yatırıma katkı tutarı öncelikle indirilebilecek veya oranlama yapılmak suretiyle tespit edilen tutar indirime konu edilebilecektir.

- 1. yöntem: 150.000 TL’nin tamamının, 2/8/2024 öncesi belgede kayıtlı yatırıma göre hesaplanan yatırıma katkı tutarı olan 3.000.000 TL’den düşülmesi mümkündür. Böylece, kalan [3.000.000 – (500.000 + 150.000)] 2.350.000 TL yatırıma katkı tutarı, ileriki dönem kurumlar vergisi beyannamelerinde asgari vergiden düşülmeye devam edilecek ve 3.000.000 TL’lik yatırıma katkı tutarı kullanıldıktan sonra asgari vergiden yatırıma katkı tutarı düşülemeyecektir. Buna göre şirketin 2025 dönemi asgari vergisi (350.000 – 150.000) 200.000 TL olarak belirlenecektir.

- 2. yöntem: 150.000 TL’nin, 2/8/2024 öncesi ve sonrası belgelerde kayıtlı yatırım tutarına göre belirlenen yatırıma katkı tutarlarına oranlanarak dikkate alınması da mümkündür. Böylece, 2/8/2024 öncesi belgeye göre hesaplanan yatırıma katkı tutarına isabet eden [150.000 x (3.000.000 / 4.500.000)] 100.000 TL, 2/8/2024 sonrası belgeye göre hesaplanan yatırıma katkı tutarına isabet eden [150.000 x (1.500.000 / 4.500.000)] 50.000 TL olacaktır. Buna göre şirketin hesaplanan asgari vergisi (350.000 – 100.000) 250.000 TL olarak belirlenecektir. Öte yandan, kalan [3.000.000 – (500.000 + 100.000)] 2.400.000 TL yatırıma katkı tutarı, ileriki dönem kurumlar vergisi beyannamelerinde asgari vergiden düşülmeye devam edilecektir. Revize sonrası belgeye göre hesaplanan yatırıma katkı tutarına isabet eden 50.000 TL’nin asgari vergiden indirilemeyeceği tabiidir.

Mükellefin 2025 hesap dönemi kurumlar vergisi beyannamesinde kullandığı yatırıma katkı tutarı her halükarda 150.000 TL olacaktır.”

MADDE 5- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 6- Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.

Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

Giriş Yap Ücretsiz Kayıt Ol

AI Vergi Forumu: 25 SERİ NOLU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ (SERİ NO:…

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: 25 SERİ NOLU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ (SERİ NO:…

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

### Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi 25 Seri Nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği, 7524 ve 7566 sayılı Kanunlarla Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi kanunlarında yapılan değişikliklerin, uygulama süreçlerine ve mali idarenin işleyişine entegre edilmesini amaçlamaktadır. Düzenleme, yatırım fon ve ortaklıklarının kar dağıtım şartları, istisna uygulamalarında kar-zarar mahsubunun yapılış biçimi, dördüncü geçici vergilendirme dönemine ilişkin usuller ve yurt içi asgari kurumlar vergisi hesaplamalarında yatırıma katkı tutarlarının dikkate alınmasına dair usul ve esasları netleştirmektedir. Korunan temel hukuki yarar, vergi matrahının aşındırılmasının önlenmesi, istisna ve indirim mekanizmalarının suiistimal edilmesinin engellenmesi ve vergi adaletinin vergilemede etkinlik ilkeleri çerçevesinde tesbit edilmesidir. ### Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar #### Gayrimenkul Yatırım Fon ve Ortaklıklarının Kar Dağıtım Şartı ve İstisna Esasları - 1/1/2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara ilişkin avans kar paylarının, kar dağıtımının hesaplanmasında dikkate alınması zorunlu kılınmıştır. - Kar dağıtımına esas taşınmaz kazancı, taşınmaz hasılatından bu faaliyetle ilgili gider ve maliyet unsurlarının düşülmesiyle bulunur; faaliyetin zararla sonuçlanması halinde kar dağıtımı şartı aranmaz. - Taşınmaz faaliyetleri ile diğer faaliyetlerin birlikte yürütülmesi durumunda, müşterek genel giderlerin cari yılda oluşan maliyetlerin birbirine oranına göre, amortismanların ise gün sayısına göre dağıtılması esastır. - Kanuni yedek akçeler düşüldükten sonra kalan kazancın %50'sinin dağıtılması şarttır; karın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmadığından bu şartı sağlamaz. - Net dağıtılabilir karın tespiti aşamasında Sermaye Piyasası Mevzuatı ile Vergi Usul Kanunu hükümleri kıyaslanmakta; VUK kayıtlarına göre tespit edilen kar tutarını aşmamak kaydıyla, ilgili mevzuata göre belirlenen net dağıtılabilir kar esas alınmaktadır. #### İstisna Uygulamalarında Faaliyet ve İşlem Esaslı Kar-Zarar Değerlendirmesi - Kurumlar vergisi istisnalarının uygulanmasında, istisnanın mahiyetine göre "faaliyet esaslı" veya "işlem esaslı" bir bütünlük testi getirilmiştir. - **Faaliyet Esaslı İstisnalar:** Bir hesap dönemindeki aynı istisna konusuna giren tüm faaliyetlerin birlikte değerlendirilmesi esasına dayanır. Bu kapsamda doğan zararlar, aynı kapsamdaki kazançlardan mahsup edilir (Örn: Yatırım fon ve ortaklıkları, yurt dışı şube/inşaat, eğitim, risturn, serbest bölge ve teknoloji geliştirme bölgesi kazanç istisnaları). - **İşlem Esaslı İstisnalar:** Hesap dönemi içerisindeki her bir işleme bağlı olarak ayrı ayrı doğan kazançlara ilişkindir; bir işlemden doğan zarar, diğer işlemin kazancından mahsup edilemez, zararlar kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak dikkate alınır (Örn: İştirak kazançları, emisyon primi, taşınmaz ve iştirak hissesi satış kazançları, sat-kirala-geri al işlemleri). #### Geçici Vergilendirme Dönemi Düzenlemeleri - Yıllık beyannameler ve geçici vergi dönemlerine ilişkin hesaplamalarda, ilgili mevzuat hükümlerinin dördüncü geçici vergilendirme dönemi ile birlikte uygulanacağı hususu netleştirilmiştir. #### Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisinde Yatırıma Katkı Tutarının Tespiti - 2/8/2024 tarihinden önce alınan yatırım teşvik belgelerinde kayıtlı yatırım tutarları asgari kurumlar vergisinden indirilen yatırıma katkı tutarının hesabında esas alınır; bu tarihten sonraki revizelerle oluşan artışlar bu hesaplamaya dahil edilmez. - Teşvik belgesini 2/8/2024 tarihinden önce alıp bu tarihten sonra revize eden mükellefler, indirilemeyen vergilerini 2/8/2024 öncesi yatırıma katkı tutarını esas alarak veya oranlama (öncesi/sonrası matrah oranı) yapmak suretiyle tespit etmek zorundadır. Revize sonrası artan kısımlara isabet eden katkı tutarları asgari vergiden indirim konusu yapılamaz. ### Önceki Uygulamalardan / Klasik Usulden Temel Farkı Düzenleme; istisna uygulamalarında geçmişte sıklıkla karşılaşılan karlı ve zararlı işlemlerin mahsubundaki karmaşayı net bir ayrıma tabi tutarak (faaliyet bazlı toplulaştırma ve işlem bazlı ayrıştırma), vergi matrahının eksik hesaplanmasının önüne geçmekte; Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarının istisna avantajından yararlanabilmesi için uygulanan kar dağıtım mekanizmalarını VUK ve SPK kriterleriyle sıkı bir denetime bağlamakta ve yatırım teşvik belgelerinde 2/8/2024 tarihli milat kırılımıyla asgari kurumlar vergisi indirim sınırlarını kesin olarak daraltmaktadır.

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### 1. KAPSAM Bu tebliğ düzenlemesi, doğrudan şu mükellef gruplarını ve sektörel yapıları etkilemektedir: * **Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) ve İlgili Fonlar:** Aktifinde veya portföyünde taşınmaz bulunduran, inşaat projeleri yürüten ya da gayrimenkul kazancı elde eden yatırım fonları ve ortaklıkları. * **Kurumlar Vergisi Mükellefleri (Genel):** Faaliyet esaslı (teknoloji geliştirme bölgeleri, serbest bölgeler, yurt dışı şube/inşaat kazançları vb.) veya işlem esaslı (iştirak, taşınmaz satış kazançları vb.) istisnalardan yararlanan tüm kurumlar vergisi mükellefleri. * **Yatırım Teşvik Belgesi Sahibi Mükellefler:** 02.08.2024 tarihinden önce yatırım teşvik belgesi almış ve bu tarihten sonra belgesini revize ederek yatırım tutarını artırmış olan kurumlar vergisi mükellefleri. * **Enflasyon Düzeltmesi ve Geçici Vergi Mükellefleri:** Dördüncü geçici vergilendirme dönemi beyan süreçlerine dahil olan tüm bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükellefleri. --- ### 2. MALİ VE OPERASYONEL ETKİ * **GYO ve Fonlar İçin Kar Dağıtım Şartı ve Maliyet Dağılımı:** * 1/1/2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara ilişkin *avans kar payları*, kar dağıtımının hesaplanmasında dikkate alınacaktır. * Taşınmaz kazanç istisnasından yararlanabilmek için hesaplanacak kar dağıtım matrahında; taşınmaz hasılatından doğrudan yüklenilen gider/maliyetler düşülecek, müşterek genel giderler maliyet oranına (veya amortismanlar gün sayısına) göre dağıtılacaktır. * Sermaye piyasası mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir kar, VUK kayıtlarına göre tespit edilen kar tutarını aşamayacaktır. VUK karı daha düşükse, bu tutar esas alınacaktır. Karın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmadığından, bu yolla istisna şartı sağlanamayacaktır. * **İstisnalarda Kar ve Zarar Mahsubu (Faaliyet vs. İşlem Esaslı):** * *Faaliyet Esaslı İstisnalar (Örn: Teknopark, Serbest Bölge, Ar-Ge):* Aynı istisna konusundaki tüm projeler/faaliyetler bir bütün olarak değerlendirilecektir. Bir projeden doğan zarar, aynı kapsamdaki diğer projenin karından mahsup edilecektir. * *İşlem Esaslı İstisnalar (Örn: Taşınmaz Satışı, İştirak Hissesi):* Her bir işlem kendi içinde ayrı değerlendirilecektir. Örneğin, iki ayrı taşınmaz satışından birincisi kar, ikincisi zararla sonuçlandığında; karlı satış istisna uygulanırken, zararlı satış KKEG (Kanunen Kabul Edilmeyen Gider) olarak dikkate alınacaktır; zararlar kardan mahsup edilemeyecektir. * **Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi ve Yatırıma Katkı Tutarının Durumu:** * 02.08.2024 tarihinden sonra yatırım teşvik belgelerinde yapılan revizelerle oluşan yatırım tutarı artışları, asgari kurumlar vergisinden indirilecek yatırıma katkı tutarı hesaplamasında dikkate alınmayacaktır. * Mükellefler, indirimli orana tabi matrah üzerinden hesaplanan ve alınmayan vergilerini (teşvik belgesi kaynaklı), ya doğrudan 02.08.2024 öncesi yatırıma katkı tutarından düşecekler ya da 02.08.2024 öncesi ve sonrası tutarlara oranlama suretiyle (iki yöntemden biriyle) hesaplayacaklardır. Bu durum, vergi yükünü artırıcı bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. * **Dördüncü Geçici Vergi Dönemi:** 4. geçici vergilendirme dönemi beyanname verme yükümlülükleri netleştirilmiştir. --- ### 3. EYLEM PLANı (NE YAPILMALI?) * **Muhasebe Altyapısının Güncellenmesi (Hemen):** * GYO ve fonlar, müşterek genel giderlerin ve amortismanların taşınmaz faaliyetleri ile diğer faaliyetler arasındaki dağıtım mekanizmalarını (maliyet oranı ve gün sayısı kriterine göre) muhasebe yazılımlarında ve maliyet muhasebesi tablolamalarında ivedilikle kurgulamalıdır. * **Proje Bazlı Kar/Zarar Takibi (1/1/2025 ve Sonrası Hesap Dönemi İçin):** * Teknopark, serbest bölge veya Ar-Ge gibi faaliyet esaslı istisnalardan yararlanan mükellefler, her bir proje/faaliyet bazındaki kar ve zararları yıl içinde ayrı alt hesaplarda izlemeli; dönem sonunda faaliyet bütünlüğü içinde netleştirme yapabilecek raporlama altyapısını hazırlamalıdır. * İşlem esaslı istisnalarda (taşınmaz/iştirak satışı vb.) ise her işlemin vergi kanunları karşısındaki akıbetini (istisna veya KKEG) işlem bazında takip eden bir kontrol listesi (check-list) oluşturulmalıdır. * **Yatırım Teşvik Belgesi Revizyon Analizi:** * 02.08.2024 tarihinden sonra teşvik belgesini revize eden mükellefler, asgari kurumlar vergisi matrah ve vergi hesaplamalarında hata yapmamak adına, 02.08.2024 öncesi ve sonrası yatırıma katkı tutarlarını ayrıştırmalı; yukarıda belirtilen iki yöntemden (Tamamen düşme veya Oranlama) işletmeleri için en avantajlı ve risksiz olanını yasal defter ve beyanname hazırlıklarında uygulamalıdır. * **Beyan Dönemleri ve Yasal Süreçler:** * Kurumlar vergisi ve geçici vergi beyannameleri düzenlenirken, istisna kazançların matrahtan indiriminde bu tebliğle getirilen mahsup kısıtları (özellikle işlem bazlı istisnalardaki zararların KKEG olarak yazılması kuralı) titizlikle gözetilmelidir. * Mali müşavirler, mükelleflerinin kar dağıtım politikalarını (özellikle GYO'lar için avans kar payı ve VUK/SPK kar kıyaslamasını) yıl sonu kapanış işlemlerinde ve genel kurul kararlarında denetlemelidir.

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### 1. UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ #### Tarh ve Tahakkuk Süreçleri - **GYO ve Fonlarda Kar Dağıtımı Şartı:** Türkiye’de kurulu fonlar ile yatırım ortaklıklarının kazanç istisnalarından yararlanabilmeleri için aranan kar dağıtım şartında, 1/1/2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara ilişkin avans kar payları da hesaplamaya dahil edilecektir. - **Taşınmaz Kazancı Tespiti:** Taşınmazlardan elde edilen hasılattan, bu faaliyetle ilgili yüklenilen gider ve maliyetler düşülerek net kazanç bulunacaktır. Faaliyetin zararla sonuçlanması halinde kar dağıtımı şartı aranmayacak; taşınmaz kar, diğer faaliyetler zarar ise ve toplam kazanç taşınmaz kazancından düşükse, toplam kazancın yarısının dağıtılması yeterli kabul edilecektir. - **Müşterek Gider ve Amortisman Dağıtımı:** Taşınmaz faaliyetleri ile diğer faaliyetlerin birlikte yürütülmesi durumunda; - Müşterek genel giderler, cari yılda oluşan maliyetlerin birbirine oranı, - Müştereken kullanılan tesisat, makine ve ulaştırma vasıta amortismanları, her bir işte kullanıldıkları gün sayısı, - Süresi tespit edilemeyen sabit kıymet amortismanları ise müşterek genel giderlerle birlikte dağıtıma tabi tutulacaktır. - **Kanuni Yedek Akçe ve Kar Kriterleri:** Dağıtılması gereken kazancın tespitinde TTK uyarınca ayrılması zorunlu kanuni yedek akçeler düşüldükten sonra kalan kısmın %50'si dikkate alınacaktır. Sermaye piyasası mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir kar esas alınacak, ancak bu tutar VUK hükümlerine göre oluşan kar tutarını aşamayacaktır. VUK karının daha düşük olması durumunda VUK esas alınacaktır. Karın sermayeye eklenmesi kar dağıtımı sayılmayacaktır. - **Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi ve Yatırıma Katkı Tutarı:** 02.08.2024 tarihinden önce alınan yatırım teşvik belgelerindeki yatırım tutarları asgari kurumlar vergisinden indirilebilirken, bu tarihten sonraki revizelerle oluşan artışlar asgari vergi indiriminde dikkate alınmayacaktır. Mükellefler bu tespiti ya doğrudan 02.08.2024 öncesi tutardan düşerek (1. Yöntem) ya da oransal dağıtım yaparak (2. Yöntem) gerçekleştirebilecektir. #### Tahsilat ve Tebligat İşlemleri - İstisna şartlarının (özellikle GYO kar dağıtımı ve asgari vergi hesaplamaları) yerine getirilmemesi durumunda tarh edilen vergi asılları ve buna bağlı gecikme faizi/vergi ziyaı cezaları, 213 sayılı VUK hükümlerine göre tahakkuk ettirilerek mükelleflere tebliğ edilecektir. --- ### 2. DENETİM VE RİSK ALANLARI #### Faaliyet Esaslı ve İşlem Esaslı İstisnalar (Kar/Zarar Mahsubu) - **Faaliyet Esaslı İstisnalar:** Yurt dışı şube, Ar-Ge (Teknoloji Geliştirme Bölgeleri), serbest bölge kazançları gibi istisnalarda, hesap dönemindeki aynı istisna konusuna giren **tüm faaliyetler bir bütün olarak** değerlendirilecektir. Bu kapsamdaki projelerden doğan zararlar, aynı kapsamdaki kazançlardan mutlaka mahsup edilecektir. Denetimlerde, zararlı projelerin kazançlı projelerden düşülmeyerek matrahın haksız yere aşındırılıp aşındırılmadığı kontrol edilmelidir. - **İşlem Esaslı İstisnalar:** İştirak kazançları, taşınmaz satış kazançları (KVK Md. 5/1-e ve f), sat-kirala-geri al gibi istisnalarda kazanç ve zarar **her bir işlem bazında** ayrı ayrı değerlendirilecektir. Bir işlemden doğan zarar, diğer işlemin kazancından mahsup edilemeyecek; zarar kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak dikkate alınacaktır. Denetmenler, taşınmaz satışlarındaki kar/zarar mahsuplaşmalarını işlem bazında tek tek incelemelidir. #### Gri Alanlar ve Usulsüzlük Riskleri - **Müşterek Gider Manipülasyonu:** GYO ve fonlarda, taşınmaz kazançlarını düşük göstermek veya kar dağıtım şartını manipüle etmek amacıyla müşterek genel giderlerin ve amortismanların taşınmaz faaliyetlerine gerçeğe aykırı şekilde yüksek oranlarda dağıtılması risk alanı oluşturmaktadır. - **Yatırım Teşvik Belgesi Revizeleri:** 02.08.2024 sonrasında yapılan revizelerle yatırım tutarını artıran mükelleflerin, asgari kurumlar vergisi indiriminde yasal sınırları aşarak revize tutarları da hesaba dâhil etmeleri en sık karşılaşılabilecek riskler arasındadır. --- ### 3. SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER #### VEDOP ve Beyanname Kodları - **Faaliyet ve İşlem Ayrımı:** Mükelleflerin kurumlar vergisi beyannamesinde istisna kazanç bildirimleri yapılırken, faaliyet esaslı istisnalarla işlem esaslı istisnaların mahsup mekanizmalarına (faaliyetlerde bütüncül, işlemlerde tekil) VEDOP otomasyon kontrolleri ve beyanname tablolaması nezdinde dikkat edilmelidir. - **Dördüncü Geçici Vergi:** Tebliğin 3. maddesi uyarınca, ilgili mevzuat bölümlerinde yapılan atıflarla dördüncü geçici vergilendirme dönemi işlemleri sistem üzerinde eksiksiz olarak açılmalı ve işletilmelidir. #### İç Yazışmalar ve Mükellef Sorguları - **Teşvik Belgesi Tarih Kontrolü:** Mükellef bazlı indirimli kurumlar vergisi ve asgari kurumlar vergisi sorgulamalarında, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı veri tabanı ile entegre şekilde yatırım teşvik belgelerinin 02.08.2024 tarihinden önceki ve sonraki revize durumları tetkik edilmelidir. - **Dağıtılabilir Kar Mutabakatı:** VUK kayıtları ile SPK mevzuatına göre belirlenen net dağıtılabilir kar tutarları arasındaki farklar (hangisi düşükse onun esas alınacağı kuralı gereği) mükellef ihtilaflarında resmi yazışmalara esas teşkil edecektir.

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### Düzenlemenin Amacı * **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama ve Vergi Tabanını Genişletme:** Tebliğ, 7524 ve 7566 sayılı kanunlarla getirilen düzenlemelerin uygulama usul ve esaslarını belirlemektedir. Özellikle GYO'lar için getirilen kar dağıtım şartı ve asgari kurumlar vergisi hesaplamasında yatırıma katkı tutarlarının sınırlandırılması, vergisel istisnaların aşındırıcı etkisini daraltmakta ve bütçeye doğrudan vergi geliri sağlamayı hedeflemektedir. * **Kayıt Dışılıkla Mücadele ve Şeffaflık:** Faaliyet esaslı ve işlem esaslı istisnaların hudutlarının net bir şekilde çizilmesi, mükelleflerin matrah aşındırıcı zararsözleşme veya suni mahsup işlemlerini engellemekte; böylece vergiye uyum maliyetini düşürürken kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye katkı sunmaktadır. --- ### Piyasa ve Sektörel Etkiler * **Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO) ve Fonlar:** * Kar dağıtımı şartına bağlanan istisnalar, GYO’ların karlarını bünyelerinde tutarak özkaynak finansmanı sağlaması yerine ortaklara temettü dağıtmasını zorunlu kılmaktadır. Bu durum, sektördeki likidite yönetimini kökten değiştirecek ve GYO hisselerine yönelik yatırımcı davranışlarını (temettü verimliliği ekseninde) yeniden şekillendirecektir. * Müşterek genel gider ve amortismanların oransal dağıtımı, muhasebe süreçlerinde ek yük getirecektir. * **Yatırım Teşvik Belgesi Sahibi Şirketler:** * 02.08.2024 tarihinden sonra yapılan revizelerin asgari kurumlar vergisinden indirilecek yatırıma katkı tutarı hesaplamasına dahil edilmemesi, devam eden büyük ölçekli yatırımların finansal planlamasını ve nakit akış projeksiyonlarını olumsuz etkileyebilir. Mükellef psikolojisinde "kuralın geriye dönük daraltılması" algısı yaratarak yatırım iştahını baskılayabilir. * **Mükellef Psikolojisi ve Uyum:** * Faaliyet ve işlem bazlı istisnaların net bir şekilde ayrıştırılması (Örn: Ar-Ge projelerindeki zararların mahsup sınırları), vergi idaresi ile mükellefler arasındaki ihtilafları azaltma potansiyeli taşısa ilk etapta karmaşık hesaplama teknikleri nedeniyle uyum maliyetlerini artıracaktır. --- ### Hukuki ve Yapısal Değerlendirme * **Vergi Tekniği ve Kanunilik İlkesi:** * Tebliğ, yasal düzenlemelerin (7524 ve 7566 sayılı Kanunlar) uygulanmasına açıklık getirmek amacıyla çıkarılmıştır. Ancak, asgari kurumlar vergisi matrahından indirilecek yatırıma katkı tutarlarında 02.08.2024 tarihli bir eşik getirilmesi ve revizelerin kapsam dışı bırakılması, kanunun lafzı ile tebliğin idari yorumu arasında hukuki güvenlik ve hukuki belirlenik ilkeleri açısından tartışmalara kapı aralayabilecek niteliktedir. * **Vergi Barışı ve Yargı Uyuşmazlıkları Potansiyeli:** * Özellikle gayrimenkul kazançları ile diğer faaliyet zararlarının mahsubunda veya müşterek genel giderlerin dağıtımında (oranlama yöntemlerinde) idare ile mükellefler arasında matrah farkları doğması muhtemeldir. * Yatırım teşvik belgelerinin revizyon tarihlerine (02.08.2024 sınırına) takılan mükelleflerin, asgari kurumlar vergisi uygulamaları nedeniyle idari yargıya taşıyacağı uyuşmazlık sayısında artış beklenmektedir.

İşlem