333 SERİ NOLU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

Mevzuat Listesine Dön

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Kapsam

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, 21/5/2026 tarihli ve 7582 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 4 üncü maddesi ile 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa eklenen mükerrer 20/D maddesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

İKİNCİ BÖLÜM

Yurt dışından elde edilen kazanç ve iratlar için vergi istisnası

Yasal düzenleme

MADDE 2- (1) 7582 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi ile 193 sayılı Kanuna aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Yurt dışından elde edilen kazanç ve iratlar için vergi istisnası:

Mükerrer Madde 20/D-Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartıyla Türkiye dışında elde ettiği kazanç ve iratları yirmi yıl boyunca gelir vergisinden müstesnadır.

Birinci fıkra kapsamındaki gerçek kişilerin bu madde kapsamına girmeden önce, Türkiye’de elde ettiği gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı veya değer artışı kazancı nedeniyle mükellefiyetinin bulunması bu istisnadan yararlanmasına engel teşkil etmez.

Birinci fıkra kapsamındaki kazanç ve iratlar için yıllık beyanname verilmez, diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmez.

İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlara ilişkin gider ve maliyetler, vergiye tabi kazanç ve iratların tespitinde dikkate alınmaz.

Bu istisna kapsamındaki kazanç ve iratlar nedeniyle yabancı memleketlerde ödenen vergiler Türkiye’de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemez.

İstisnaya ilişkin şartların taşınmadığının sonradan tespit edilmesi halinde tahakkuk ettirilmeyen vergiler, ziyaa uğramış sayılır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”

İstisnadan faydalanabilecekler, faydalanma şartları ve istisna uygulamasında özellik arz eden durumlar

MADDE 3- (1) Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahı ve vergi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişiler istisnadan yararlanabilecektir.

(2) İstisnadan yararlanabilmek için birinci fıkrada belirtilen kişilerin başvuru tarihi itibarıyla Türkiye’de yerleşmiş sayılmaları şarttır.

(3) İstisnadan 1/1/2026 tarihinden itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler faydalanabilecektir.

(4) Bu kapsamda, istisnadan faydalanmak isteyen mükelleflerin yerleşmiş sayıldığı takvim yılının sonuna kadar, takvim yılının son iki ayında yerleşmiş sayılanların ise takip eden takvim yılının ikinci ayının sonuna kadar tarha yetkili vergi dairesine başvurarak istisna kapsamındaki kazanç ve iratlarına ilişkin olarak (EK-1)’de yer alan “Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlar İçin İstisna Belgesi”ni (İstisna Belgesi) almaları gerekmektedir. Vergi dairelerince, başvuruda bulunan mükelleflerin Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahlarının ve vergi mükellefiyetlerinin bulunup bulunmadığı ile Türkiye’de yerleşmiş sayılıp sayılmadığı kontrol edilecek, şartların sağlandığının tespitini müteakip başvuru sahiplerine istisna belgesi verilecektir.

Örnek 1: 12/7/2026 tarihinde Türkiye’de yerleşmiş sayılan mükellef (A), 1/12/2026 tarihinde istisna belgesi almak için bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurmuştur.

İlgili vergi dairesince yapılan kontrolde mükellef (A)’ nın 2023, 2024, 2025 takvim yıllarında Türkiye’de mükellefiyetinin ve ikametgahının bulunmadığı anlaşılmış olup, adı geçen mükellefe başvurusuna istinaden istisna belgesi verilecektir.

Örnek 2: 2/3/2028 tarihinde Türkiye’de yerleşmiş sayılan mükellef (B), 1/5/2030 tarihinde istisna belgesi almak için bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurmuştur.

İlgili vergi dairesince yapılan kontrolde mükellef (B)’ nin 2025, 2026, 2027 takvim yıllarında Türkiye’de mükellefiyetinin bulunmadığı ve yerleşmiş sayılmadığı anlaşılmıştır. Ancak mükellefin Türkiye’de yerleşmiş sayıldığı takvim yılı olan 2028 yılının sonuna kadar başvuruda bulunmamış olması nedeniyle istisna belgesi verilemeyecektir.

Örnek 3: 12/5/2028 tarihinde Türkiye’de yerleşmiş sayılan mükellef (C), 30/10/2028 tarihinde Türkiye’de konfeksiyon ürünlerinin perakende satışı faaliyetine başlamıştır. Mükellef (C), 15/11/2028 tarihinde istisna belgesi almak için bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurmuştur.

Söz konusu mükellefin Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılı olan 2025, 2026, 2027 takvim yıllarında Türkiye’de mükellefiyetinin ve ikametgahının bulunmadığının anlaşılması halinde, adı geçen mükellefe başvurusuna istinaden istisna belgesi verilecektir.

Örnek 4: 2022 takvim yılında Türkiye’de ikametgahı bulunan ancak 10/11/2024 tarihinde Türkiye’den ayrıldıktan sonra 2027 takvim yılında yeniden Türkiye’ye ikametgahını taşıyan mükellef (D), 9/11/2027 tarihinde istisna belgesi almak için bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurmuştur.

Söz konusu mükellef 2024 takvim yılında Türkiye’de yerleşik olduğundan adı geçen mükellefe istisna belgesi verilemeyecektir.

(5) İstisnadan faydalanan gerçek kişilerin istisna kapsamına girmeden önce, Türkiye’de elde ettiği gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı veya değer artışı kazancı nedeniyle mükellefiyetinin bulunması bu istisnadan yararlanmasına engel teşkil etmeyecektir.

Örnek 5: 12/5/2028 tarihinde Türkiye’de yerleşmiş sayılan mükellef (E) 7/5/2026 tarihinden itibaren Türkiye’de kira geliri elde etmekte ve beyanname vermektedir. Mükellef (E)’ nin 2028 takvim yılı sonuna kadar istisna belgesi almak için başvuruda bulunması ve gerekli şartları sağlaması halinde gayrimenkul sermaye iradı yönünden mükellefiyeti bulunması, istisna belgesi verilmesine engel teşkil etmeyecektir.

Örnek 6: 23/7/2028 tarihinde Türkiye’de yerleşmiş sayılan mükellef (F) 2026 takvim yılında Türkiye’de tek işverenden tevkifata tabi ücret geliri elde etmiştir. Mükellef (F)’ nin Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki üç takvim yılı içinde ücret geliri elde etmiş olması nedeniyle istisna belgesi verilemeyecek, istisnadan yararlanması mümkün bulunmayacaktır.

Örnek 7: 15/9/2028 tarihinde Türkiye’de yerleşmiş sayılan mükellef (G)’ nin 1/1/2026 tarihinden itibaren Türkiye’de ticari kazancı nedeniyle mükellefiyeti bulunmaktadır. Mükellef (G), 20/12/2028 tarihinde istisna belgesi almak için bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurmuştur.

Söz konusu mükellefin 2026 takvim yılında Türkiye’de mükellefiyeti bulunması nedeniyle adı geçen mükellefe istisna belgesi verilemeyecektir.

(6) İstisna şartlarını haiz mükellefler tarafından, istisna kapsamındaki kazanç ve iratları için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecek, diğer gelirleri nedeniyle beyanname verilmesi halinde de bu kazançlar beyannameye dahil edilmeyecektir.

Örnek 8: İstisnadan faydalanan mükellef (H) Türkiye’de gayrimenkul sermaye iradı ve menkul sermaye iradı elde etmiş, aynı zamanda yurt dışındaki gayrimenkullerinden de kira geliri elde etmiştir.

Anılan mükellefin yurt dışındaki gayrimenkullerinden elde ettiği kira geliri, istisna kapsamında olduğundan, Türkiye’deki gelirleri nedeniyle verilecek yıllık gelir vergisi beyannamesine dahil edilmeyecektir.

(7) Yalnızca yurt dışından elde edilen kazanç ve iratlar mezkur madde kapsamında istisna edilmekte olup, Türkiye’de elde edilen kazanç ve iratlar istisna kapsamında değerlendirilmeyecektir. İstisnadan faydalanan mükelleflerin Türkiye’de elde ettiği kazanç ve iratları için vergisel yükümlülükleri devam edecektir.

Örnek 9: İstisnadan faydalanmakta olan mükellef (I), Türkiye’de bulunan gayrimenkulünden kira geliri elde etmiştir.

Mükellef (I)’ nın Türkiye’deki gayrimenkulünü kiraya vermesi nedeniyle elde ettiği geliri istisna kapsamında olmayacaktır.

Örnek 10: İstisnadan faydalanmakta olan mükellef (J), Türkiye’de mühendis olarak faaliyette bulunmakta olup yurt dışında mukim müşterilerine Türkiye’deki yatırımları için danışmanlık hizmeti vermektedir.

Türkiye’de verilen bu hizmet nedeniyle elde edilen serbest meslek kazancı istisna kapsamında olmayacaktır.

Örnek 11: İstisnadan faydalanmakta olan mükellef (K), 2026 yılında İstanbul’da sahibi olduğu gayrimenkulünden yıllık 600.000 TL gayrimenkul sermaye iradı ve 500.000 TL tam mükellef bir kurumdan kar payı elde etmektedir. Mükellef (K) aynı zamanda İspanya mukimi bir kurumdan da kar payı elde etmekte, ayrıca Monaco’da sahibi olduğu gayrimenkulünden de kira geliri elde etmektedir.

Mükellefin Türkiye’de elde ettiği gayrimenkul sermaye iradı ve kar payı bu istisna kapsamında değerlendirilmeyecek olup, yurt dışından elde ettiği kar payı ile kira geliri istisna kapsamında olacaktır. İstisna kapsamında yurt dışından elde ettiği kar payı ve kira geliri için yıllık beyanname verilmeyecek, Türkiye’de elde ettiği gayrimenkul sermaye iradı ve kar payı için verilecek beyannamede de bu gelirler beyannameye dahil edilmeyecektir.

(8) İstisna kazanç ve iratlara ilişkin gider ve maliyetler, vergiye tabi kazanç ve iratların tespitinde dikkate alınmayacaktır.

(9) Bu istisna kapsamındaki kazanç ve iratlar nedeniyle yabancı memleketlerde ödenen vergiler Türkiye’de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemeyecektir.

(10) İstisnadan sadece gerçek kişiler yararlanabilecek olup kurumlar vergisi mükellefleri bu istisnadan yararlanamayacaktır.

Vergi Daireleri tarafından yapılacak işlemler

MADDE 4- (1) Başvuruda bulunan mükelleflerin Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahlarının ve vergi mükellefiyetlerinin bulunup bulunmadığı ile Türkiye’de yerleşmiş sayılıp sayılmadığı kontrol edilecek, ikametgahlarının ve vergi mükellefiyetlerinin bulunmadığının, Türkiye’de yerleşmiş sayıldığının ve süresinde başvuru yapıldığının tespitini müteakip başvuru sahiplerine istisna belgesi verilecektir.

İstisna şartlarını sağlamadığı tespit edilenler

MADDE 5- (1) İstisnaya ilişkin şartları taşımamasına rağmen istisnadan faydalandığı tespit edilen mükelleflerin söz konusu kazançlarına ilişkin olarak eksik tahakkuk etmiş olan vergi, tarha yetkili vergi dairesi tarafından vergi ziyaı cezası kesilmek suretiyle gecikme faiziyle birlikte tahsil olunur.

Örnek 12: 12/5/2026 tarihinde Türkiye’de yerleşmiş sayılan mükellef (L), 1/12/2026 tarihinde istisna belgesi almak için bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurmuştur.

İlgili vergi dairesince yapılan kontrolde mükellef (L)’ nin 2023, 2024, 2025 takvim yıllarında Türkiye’de mükellefiyetinin ve ikametgahının bulunmadığı anlaşılmış olup, adı geçen mükellefe başvurusuna istinaden 1/12/2026 tarihinde istisna belgesi verilmiştir.

2027 yılında yapılan vergi incelemesinde mükellefin kayıt dışı ticari faaliyette bulunduğu ve ticari kazanç elde ettiği tespit edilmiş, ilgili vergi dairesince 2025 ve 2026 takvim yılları için ticari kazancı nedeniyle resen mükellefiyet tesis edilmiştir.

Mükellef adına 2025 ve 2026 takvim yılları için mükellefiyet tesis edilmesi gerektiği ve mükellefin istisna şartlarını sağlamadığı tespit edildiğinden 12/5/2026 tarihi itibarıyla istisna belgesi iptal edilecek ve ilgili yıllar için beyan edilmeyen yurt dışı kazançları nedeniyle eksik tahakkuk etmiş olan vergi, tarha yetkili vergi dairesi tarafından vergi ziyaı cezası kesilmek suretiyle gecikme faiziyle birlikte tahsil edilecektir.

Diğer hususlar

MADDE 6- (1) Gelir Vergisi Kanununun 3 üncü maddesinde yer alan ve genel kuralı belirleyen hükme göre, Türkiye’de yerleşmiş olanların Türkiye içinde ve dışında elde ettiği kazançların tamamı vergilendirilmektedir. Dolayısıyla Türkiye’de yerleşmiş sayılmayanlar ile bu Tebliğ kapsamında istisna belgesi aldığı halde sonradan Türkiye mukimi olmaktan çıkanların durumu bu genel hükme istinaden değerlendirilecek olup, bu kişilerin Türkiye dışında elde ettiği kazançları üzerinden Türkiye’de vergilendirilmesi söz konusu olmayacaktır.

Örnek 13: İkametgahı Birleşik Arap Emirlikleri’nde bulunan ve Türkiye’de yerleşmiş olmayan gerçek kişi (M), Türkiye’de kurulu bankalarda bulunan banka hesabına yurt dışından 100.000 ABD Doları para transferi gerçekleştirmiş, aynı zamanda Fransa’da sahibi olduğu gayrimenkulünden elde ettiği 50.000 Avro kira gelirini de bu hesaba göndermiştir.

Türkiye’de yerleşmiş olmayan gerçek kişilerin sadece Türkiye’de elde ettiği kazanç ve iratlar Türkiye’de vergilendirileceğinden, Birleşik Arap Emirlikleri’nde ikametgahı bulunan ve Türkiye’de yerleşmiş sayılmayan (M)’ nin , Türkiye’de bulunan banka hesabına para transferi işlemi ve Türkiye dışında elde ettiği gelirlerin Türkiye’de vergilendirilmesi söz konusu olmayacaktır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Son Hükümler

Yürürlük

MADDE 7- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 8- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.

Ek-1 Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlar İçin İstisna Belgesi

Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

Giriş Yap Ücretsiz Kayıt Ol

AI Vergi Forumu: 333 SERİ NOLU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: 333 SERİ NOLU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

### 1. Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi Bu düzenleme, Türkiye’ye yerleşen uluslararası sermaye sahiplerinin, nitelikli profesyonellerin ve yurt dışında uzun süre ikamet etmiş Türk vatandaşlarının ülkeye çekilmesini teşvik etmek amacıyla getirilmiştir. Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişilerin, yerleşme tarihinden önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması kaydıyla, yurt dışından elde ettikleri her türlü kazanç ve iradı 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna tutmaktadır. Düzenlemenin temel felsefesi, küresel sermayenin ve yüksek gelir gruplarının Türkiye’ye entegrasyonunu kolaylaştırırken vergi tabanını daraltmadan yeni bir ekonomik dinamizm yaratmak ve hukuki öngörülebilirliği sağlamaktır. --- ### 2. Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar #### Yararlanma Şartları ve Zaman Kısıtları - **Üç Yıllık Geçmiş Şartı:** İstisnadan yararlanacak gerçek kişilerin, Türkiye’de yerleşmiş sayıldıkları tarihten önceki son üç takvim yılında Türkiye’de hiçbir ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması zorunludur. - **Yürürlük ve Başlangıç:** Uygulama, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler için hüküm ifade eder. - **Başvuru Usulü ve Süresi:** Mükelleflerin, yerleşmiş sayıldığı takvim yılının sonuna kadar (yılın son iki ayında yerleşmiş sayılanlar ise takip eden takvim yılının ikinci ayının sonuna kadar) tarha yetkili vergi dairesine başvurarak "Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlar İçin İstisna Belgesi" alması şarttır. Bu sürede başvurulmaması hak düşürücü niteliktedir. #### Kapsama Giren ve Girmeyen Unsurlar - **Geçmişteki Pasif Gelir İstisnası:** İstisna kapsamına girmeden önce Türkiye’de gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ), menkul sermaye iradı (MSİ) veya değer artışı kazancı nedeniyle mükellefiyet bulunması, bu istisnadan yararlanmaya engel değildir. - **Geçmişteki Aktif Gelir Engeli:** İstisna kapsamına girmeden önceki üç yıl içinde Türkiye’de ticari kazanç, serbest meslek kazancı veya tevkifata tabi ücret gibi aktif gelirler nedeniyle mükellefiyet bulunması istisnadan yararlanmayı tamamen engeller. - **Türkiye Kaynaklı Kazançlar:** İstisna yalnızca yurt dışı kaynaklı kazanç ve iratları kapsar. Türkiye'de elde edilen kazançlar (örneğin Türkiye'deki gayrimenkullerden alınan kiralar, Türkiye'de sunulan hizmetlerden elde edilen serbest meslek kazançları veya tam mükellef kurumlardan alınan kar payları) genel hükümlere göre vergilendirilmeye devam eder. #### Beyanname, Gider ve Mahsup Esasları - **Beyanname Muafiyeti:** İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlar için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmez; mükellefin başka gelirleri nedeniyle vereceği beyannamelere de bu kazançlar dahil edilmez. - **Gider ve Maliyetlerin Durumu:** İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlara ilişkin hiçbir gider ve maliyet, vergiye tabi diğer kazançların tespitinde indirim konusu yapılamaz. - **Yabancı Vergilerin Durumu:** İstisna kapsamındaki gelirler üzerinden yabancı ülkelerde ödenen vergiler, Türkiye’de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemez. #### Yaptırımlar ve İstisnanın İptali - **Şart İhlali ve Cezai İşlemler:** İstisna şartlarını taşımadığı sonradan (örneğin vergi incelemeleri veya bilgi sistem kontrolleri neticesinde) tespit edilen mükelleflerin istisna belgeleri iptal edilir. - **Vergi Ziyaı:** Eksik tahakkuk ettirilen vergiler, vergi ziyaı cezası kesilmek suretiyle gecikme faiziyle birlikte tarh ve tahsil olunur. --- ### 3. Önceki Uygulamalardan / Klasik Usulden Temel Farkı Gelir Vergisi Kanunu’nun 3. maddesindeki genel kural gereği, Türkiye’de yerleşmiş olan tam mükellef gerçek kişiler dünya çapındaki tüm kazançları üzerinden vergilendirilirken; bu düzenleme ile tam mükellefiyete geçiş yapan belirli kriterlerdeki kişilere, yurt dışı kazançları bakımından 20 yıllık devasa bir koruma kalkanı ve tam bir beyanname muafiyeti tanınarak klasik "dünya çapında kazançların vergilendirilmesi" ilkesine güçlü ve süreli bir istisna getirilmiştir.

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### 1. KAPSAM * **Hedef Kitle:** Bu düzenleme, doğrudan **gerçek kişileri** (Gelir Vergisi mükelleflerini) kapsamaktadır. Kurumlar vergisi mükellefleri (şirketler) bu istisnadan yararlanamaz. * **Öncelikli Gruplar:** * Yurt dışında uzun yıllar ikamet edip Türkiye’ye kesin dönüş yapan veya yerleşen Türk vatandaşı veya yabancı uyruklu gerçek kişiler, * Yurt dışında elde ettikleri (kira, kar payı, menkul/gayrimenkul sermaye iratları vb.) kazançları bulunan potansiyel yatırımcılar ve yüksek gelir grupları. * **Kapsam Dışı Kalanlar:** Kurumlar, tüzel kişiler ve Türkiye’de son üç takvim yılı içinde ikametgahı veya vergi mükellefiyeti bulunanlar bu haktan mahrumdur. --- ### 2. MALİ VE OPERASYONEL ETKİ * **Vergi Avantajı:** * Türkiye’de yerleşmiş sayılan kişilerin, bu statüyü kazanmadan önceki son 3 takvim yılında Türkiye’de ikametgahı ve vergi mükellefiyeti olmaması kaydıyla, **yurt dışından elde ettikleri kazanç ve iratlar 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisnadır.** * Bu kazançlar için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmez; Türkiye'deki diğer gelirler nedeniyle beyanname verilse dahi bu yurt dışı kazançlar beyannameye dahil edilmez. * **Ek Vergi Yükü ve Kısıtlamalar:** * İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlara ilişkin **gider ve maliyetler**, Türkiye’deki vergiye tabi diğer kazanç ve iratların tespitinde indirim konusu yapılamaz. * İstisna kapsamındaki kazançlar üzerinden **yabancı ülkelerde ödenen vergiler**, Türkiye’de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemez. * Türkiye’de elde edilen kazançlar (örneğin Türkiye'deki bir gayrimenkulün kirası veya Türkiye'de sunulan hizmetten elde edilen serbest meslek kazancı) bu istisnanın dışındadır; bunlar üzerinden normal vergilendirme süreçleri aynen devam eder. * **Bildirim ve Beyan Yükümlülüğü:** * İstisnadan yararlanabilmek için Vergi Dairesine şekli bir başvuru yapılması ve **“Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlar İçin İstisna Belgesi”** alınması zorunludur. --- ### 3. EYLEM PLANı (NE YAPILMALI?) Mükelleflerin ve muhasebe departmanlarının cezai yaptırımlarla (vergi ziyaı cezası, gecikme faizi) karşılaşmaması adına izlemesi gereken somut adımlar şunlardır: * **Şart Uygunluk Kontrolü:** * Türkiye’de yerleşmiş sayıl tarihinden önceki son üç takvim yılında (örneğin 2026'da yerleşen biri için 2023, 2024, 2025 yıllarında) Türkiye’de hiçbir vergi mükellefiyeti (basit usul, ticari kazanç vb.) ve ikametgah bulunmadığı kesinleştirilmelidir. Geçmişte tevkifata tabi tek işverenli ücret veya basit gelir unsurları dahi istisna hakkını yakma riski taşıdığından titizlikle incelenmelidir. * **Kritik Başvuru Süreleri:** * **Normal Dönemler:** Mükellefiyetin/Yerleşimin tesis edildiği takvim yılının **sonuna kadar** başvurulmalıdır. * **Yıl Sonu İstisnası:** Takvim yılının son iki ayında (Kasım - Aralık) yerleşmiş sayılanlar için süre, **takip eden takvim yılının ikinci ayının sonuna (Şubat sonu) kadar** uzatılmaktadır. * *Aksiyon:* Süresi içinde tarha yetkili vergi dairesine EK-1 dilekçesi ile başvurularak **İstisna Belgesi** mutlaka temin edilmelidir. * **Muhasebe ve Belge Düzeni:** * Türkiye içi ve yurt dışı kazançlar muhasebe kayıtlarında ve olası beyannamelerde kesin olarak ayrıştırılmalıdır. * Yurt dışı istisna kapsamındaki gelirlere ait giderlerin, Türkiye'deki vergiye tabi matrahların indiriminde kullanılmamasına dikkat edilmelidir. * **Risk Yönetimi:** * İstisna şartlarını taşımadığı sonradan (örneğin vergi incelemelerinde geçmişe dönük kayıt dışı ticari faaliyet tespitiyle) ortaya çıkan mükelleflerin istisna belgeleri iptal edilir. Eksik tahakkuk eden vergiler; **vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle** birlikte tahsil edileceğinden, geçmiş yıllara ait en ufak bir Türkiye kaynaklı vergi mükellefiyeti riskinde bu istisnaya dayanmaktan kaçınılmalıdır.

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### 1. UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ Vergi dairesi personeli, 333 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği çerçevesinde tarh, tahakkuk, tahsilat ve tebligat süreçlerini yürütürken aşağıdaki usul ve esaslara sıkı sıkıya bağlı kalacaktır: #### Tarh ve Tahakkuk Süreçleri * **İstisna Belgesi Başvuru Süreleri ve Şart Kontrolü:** * 1/1/2026 tarihinden itibaren Türkiye’de yerleşmiş sayılan gerçek kişiler istisnadan yararlanabilecektir. * Mükelleflerin, yerleşmiş sayıldığı takvim yılının sonuna kadar; takvim yılının son iki ayında yerleşmiş sayılanların ise takip eden takvim yılının ikinci ayının sonuna kadar tarha yetkili vergi dairesine yazılı olarak başvurması zorunludur. Süresinde yapılmayan başvurular için istisna belgesi düzenlenmeyecektir. * Vergi dairesi; başvuranın Türkiye’de yerleşmiş sayılmasından önceki **son üç takvim yılında** Türkiye’de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunup bulunmadığını ve başvuru tarihi itibarıyla Türkiye’de yerleşmiş sayılıp sayılmadığını, MERNİS, MİDAS ve vergi otomasyon sistemleri üzerinden tahkik etmekle yükümlüdür. * **Ön Mükellefiyet İstisnası:** * Mükellefin bu istisna kapsamına girmeden önce Türkiye’de elde ettiği **gayrimenkul sermaye iradı (GMSİ), menkul sermaye iradı (MSI) veya değer artışı kazancı** nedeniyle mükellefiyetinin bulunması istisnadan yararlanmasına engel teşkil etmez. * Ancak, geçmiş üç takvim yılı içinde Türkiye’de **ticari kazanç, zirai kazanç veya ücret** gibi mükellefiyet gerektiren diğer gelir unsurları nedeniyle mükellefiyeti bulunanlara kesinlikle istisna belgesi verilmeyecektir. * **Beyanname İşlemleri:** * İstisna belgesi alan mükellefler, yurt dışından elde ettikleri kazanç ve iratlar için yıllık gelir vergisi beyannamesi vermeyecektir. * Türkiye’de elde edilen diğer gelirleri (örneğin Türkiye’deki bir gayrimenkulden elde edilen kira) nedeniyle beyanname verilmesi halinde, yurt dışı istisna kazançlar bu beyannamelere hiçbir suretle dahil edilmeyecektir. * **Gider ve Mahsup Kısıtlamaları:** * İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlarla ilgili hiçbir gider ve maliyet, Türkiye’deki vergiye tabi diğer kazançların tespitinde indirim konusu yapılamaz. * Yurt dışında bu kazançlar üzerinden ödenen vergiler, Türkiye’de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemez. #### Tahsilat ve Tebligat Süreçleri * **Şartların İhlali Halinde Tahsilat:** * İstisna şartlarını taşımadığı sonradan tespit edilen mükellefler adına, eksik tahakkuk ettirilen vergiler **vergi ziyaı cezası** kesilmek suretiyle ve **gecikme faizi** ile birlikte tarh ve tahakkuk ettirilir. * İlgili ihbarname ve cezalı tarhiyatlar Tebligat Kanunu hükümleri uyarınca mükellefe tebliğ edilir ve VEDOP tahsilat modülü üzerinden takibe alınır. --- ### 2. DENETİM VE RİSK ALANları Vergi inceleme elemanları ve denetmenler, bu düzenlemenin uygulanmasında ve sonrasındaki denetim faaliyetlerinde şu kritik risk alanlarına ve gri bölgelere odaklanmalıdır: #### Gri Alanlar ve Kötüye Kullanım Riskleri * **Geçmiş Yıl Mükellefiyetlerinin Gizlenmesi:** * Mükelleflerin, son üç takvim yılında Türkiye’de pasif de olsa (örneğin unutulmuş bir basit usul veya esnaf muaflığından çıkmış ticari faaliyet) mükellefiyetlerinin bulunup bulunmadığı titizlikle incelenmelidir. * *Risk:* Mükelleflerin son üç yıl içinde, sonradan terk ettikleri küçük çaplı ticari faaliyetler nedeniyle vergi dairelerinde açılmış ve kapanmamış sicil dosyalarının gözden kaçması. * **Yurt İçi ve Yurt Dışı Kazançların Karıştırılması:** * Mükelleflerin Türkiye’de yürüttükleri faaliyetler (örneğin Türkiye’deki müşterilere veya Türkiye'deki yatırımlar için verilen danışmanlıklar) neticesinde elde ettikleri kazançları, yurt dışı kazanç gibi gösterme riski yüksektir. * *Denetim Odak Noktası:* Hizmetin nerede ifa edildiği (maddî ve hukuki yer kuralı) ve ödemenin kaynağı. Türkiye’de elde edilen serbest meslek, ticari veya irat niteliğindeki gelirler kesinlikle kapsam dışıdır. * **Sonradan Tespit Edilen Kayıt Dışı Faaliyetler:** * Örnek 12'de görüleceği üzere; istisna belgesi aldıktan sonra geçmiş yıllarda kayıt dışı ticari faaliyette bulunduğu anlaşılan mükelleflerin durumu kritik bir denetim alanıdır. Geçmiş yıllar için resen mükellefiyet tesis edilmesi, istisna belgesinin geriye dönük olarak iptalini ve tüm yurt dışı kazançların vergi ziyaı cezalı olarak tarh edilmesini gerektirir. --- ### 3. SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER VEDOP, iç yazışma ve operasyonel süreçlerde personelin bilmesi ve uygulaması gereken hususlar şunlardır: * **Sistem Entegrasyonu ve Otomasyon Kontrolleri:** * VEDOP otomasyon sisteminde, "Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlar İçin İstisna Belgesi (EK-1)" başvurularının takibi için özel bir modül veya sicil şerhi yer almalıdır. * Sistem, mükellefin son üç takvim yılındaki vergi sicil durumunu (aktif/pasif mükellefiyetler) otomatik olarak tarayabilmeli, memurun manuel hata yapma riskini minimize etmelidir. * **İstisna Belgesinin İptali Prosedürü:** * Şartların ihlal edildiğinin veya başlangıçta taşınmadığının tespiti halinde, vergi dairesi tarafından derhal sistemsel iptal işlemi gerçekleştirilmeli ve ilgili servisler (Tarh, Tahakkuk, Takip/Tahsilat) eş zamanlı olarak bilgilendirilmelidir. * **Dar Mükellefiyet / Tam Mükellefiyet Geçişleri:** * Tebliğ'in 6. maddesi gereğince; istisna belgesi aldığı halde sonradan Türkiye mukimi olmaktan çıkan (dar mükellefiyete geçen) kişilerin durumu, GVK 3 üncü madde genel hükümlerine göre değerlendirilecektir. Bu kişilerin Türkiye dışında elde ettiği kazançların Türkiye’de vergilendirilmesi söz konusu olmayacağından, sicil servisleri bu statü değişikliklerini (çıkış tarihini) exact olarak takip etmelidir.

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### 1. DÜZENLEMENİN AMACI - **Yatırım ve Sermaye Çekme (Yatırım Teşviki):** Düzenleme, temel olarak küresel sermayeyi, yüksek net servete sahip bireyleri (HNWI) ve yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları ile yabancı nitelikli iş insanlarını Türkiye’ye çekmeyi amaçlamaktadır. 20 yıla varan geniş bir istisna süresi, uluslararası vergi planlamasında Türkiye’yi cazibe merkezi haline getirmeyi hedefleyen güçlü bir teşvik unsurudur. - **Döviz Likiditesi Sağlama:** Küresel ekonomik konjonktürde ülkeye döviz girdisi sağlanması, sermaye hareketlerinin Türkiye lehine tetiklenmesi ve dış finansman ihtiyacının desteklenmesi hedeflenmektedir. - **Vergi Tabanını Daraltma Pahasına Stratejik Tercih:** Her ne kadar klasik kamu maliyesi mantığında bir vergi muafiyeti gelir kaybı (vergi harcaması) anlamına gelse de, bu düzenlemede amaç kamu maliyesine doğrudan anlık gelir sağlamak değil; uzun vadede bu kişilerin Türkiye’deki tüketim, gayrimenkul ve yerel yatırımları yoluyla dolaylı vergi ve ekonomik hareketlilik yaratmasını sağlamaktır. ### 2. PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER - **Gayrimenkul ve Lüks Tüketim Sektörleri:** - Türkiye’ye yerleşecek olan yüksek gelir grubundaki mükellefler; konut, gayrimenkul, lüks tüketim, turizm ve finans sektörlerinde doğrudan talep artışına yol açacaktır. - Özellikle büyük şehirlerde (İstanbul vb.) konut fiyatları ve prestijli gayrimenkul projeleri bu durumdan doğrudan etkilenecektir. - **Finans ve Varlık Yönetimi Sektörü:** - Uluslararası varlıkların Türkiye’deki bankacılık sistemine ve yatırım fonlarına yönlendirilmesi beklenmektedir. Bankaların özel bankacılık (private banking) ve varlık yönetimi birimleri için yeni bir müşteri segmenti oluşacaktır. - **Mükellef Psikolojisi ve Sermaye Hareketleri:** - **Uyum ve Güven:** Son üç yılda Türkiye’de mükellefiyetin bulunmaması şartı, yerleşik kaçakların aniden sisteme entegre olmasından ziyade, *yeni gelecek* veya *uzun süredir dışarıda olup geri dönecek* sermayeyi hedeflemektedir. Bu durum, kurallara uyan mevcut mükellefler nezdinde "vergi adaleti" tartışmalarını tetikleyebilecek olsa de, dışarıdan gelenler için hukuki öngörülebilirlik ve güven alanı yaratmaktadır. - **Kayıt Dışılık Riski:** İstisnanın katı şartlarına (örneğin son 3 yıl Türkiye'de hiç mükellefiyet olmaması) takılan ancak gayri resmi olarak varlık getirmek isteyenler için gri alanlar oluşabilir. Örnek 12'de görüldüğü üzere, geçmişte kayıt dışı faaliyeti sonradan tespit edilenlerin istisnası yanacak ve ağır vergi ziyaı cezaları ile karşılaşacak olmaları, mükellef psikolojisinde "uyum maliyeti ve risk" algısını artıracaktır. ### 3. HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME - **Vergi Tekniği ve Zayıf Yönler:** - *Gider ve Maliyetlerin İndirilememesi:* İstisna kapsamındaki kazançlara ilişkin gider ve maliyetlerin, vergiye tabi diğer kazançların tespitinde dikkate alınamayacak olması (Madde 2/4) vergi tekniği açısından standart muhasebe ilkeleriyle çelişebilir; ancak istisna gelirlerin maliyetlerinin de tecrit edilmesini amaçlar. - *Yabancı Vergilerin Mahsup Edilememesi:* Yurt dışında ödenen vergilerin mahsup edilememesi (Madde 2/5), çift vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının ruhuyla çelişebilecek mali bir maliyet yaratmaktadır. - *Geçmişe Dönük Riskler:* 3 yıllık geriye dönük inceleme şartı ve sonradan yapılacak bir vergi incelemesiyle (Örnek 12) geçmiş tüm istisnanın iptal edilip vergi ziyaı cezası kesilmesi, 20 yıllık istisna vaadinin hukuki güvenilirlik (hukuki istikrar) ilkesi açısından zayıf karnını oluşturmaktadır. Mükellef açısından 20 yıllık güvence, geçmişteki küçük bir hata veya sonradan kurulan resen mükellefiyetle bir anda ortadan kalkabilmektedir. - **Kanunilik İlkesi:** - Düzenleme, kanunla (7582 sayılı Kanun ile GVK'ya eklenen mükerrer md. 20/D) altyapısı atılmış ve Genel Tebliğ ile usul ve esasları belirlenmiş bir yapıdır. Verginin kanuniliği ilkesine şekli olarak uygundur; ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı’na verilen yetkinin genişliği, idari tasarruflarla istisnanın sınırlarının esnetilmesi veya daraltılması riskini taşır. - **Yargı Uyuşmazlıkları Potansiyeli:** - "Türkiye’de yerleşmiş sayılma" kavramının tespiti, ikametgahın merkezi ve 3 yıllık sürelerin hesaplanmasında yaşanacak zamanlama uyuşmazlıkları (Örnek 2'deki başvuru süresinin kaçırılması vb.) yoğun bir dava potansiyeli barındırmaktadır. Özellikle "takvim yılının son iki ayında yerleşmiş sayılanların takip eden takvim yılının ikinci ayının sonuna kadar" yapılması gereken dar başvuru süreleri, şekil şartları yüzünden hak kayıplarına ve dolayısıyla vergi mahkemelerinde dava yoğunluğuna yol açacaktır.

İşlem