Yerel ve Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi Kapsamında Güvenli Liman Olarak İlan Edilecek Yerlerin ve Nitelikli Gelirin Dâhil Edilmesi Esası Çerçevesinde Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisinin Uygulandığı Yerler ile Nitelikli Yerel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisinin Uygulandığı Yerlerin Belirlenmesi Hakkında Karar (Karar Sayısı: 11511)

### 1. Kapsam * **Doğrudan Etkilenen Mükellef Grupları:** * Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi (Global Minimum Tax / Pillar Two) düzenlemesinin 7524 sayılı Kanun ile Türk vergi sistemine entegre edilmesi çerçevesinde, uluslararası standartlara tabi büyük ölçekli çok uluslu işletme grupları. * Konsolide finansal tablolarındaki yıllık gelirleri (hasılatı) 750 milyon avro eşiğini aşan nihai ana işletmelerin Türkiye'deki veya yurtdışındaki bağlı ortaklıkları, iş yerleri ve iştirakleri. * Kurumlar vergisi mükellefi olan ve çok uluslu grup bünyesinde faaliyet gösteren sermaye şirketleri. * **Kapsam Dışı / İstisna Gruplar:** * 750 milyon avro ciro eşiğinin altında kalan KOBİ'ler, yerel sermayeli şirketler, gerçek usulde gelir vergisine tabi mükellefler (gelir vergisi ve serbest meslek erbabı) ve uluslararası konsolide gruba dahil olmayan yerel işletmeler bu düzenlemeden doğrudan etkilenmemektedir. ### 2. Mali ve Operasyonel Etki * **Ek Vergi Yükü:** * Çok uluslu işletme grubunun faaliyet gösterdiği ilgili ülkelerdeki efektif vergi oranının %15'in altında kalması durumunda, aradaki fark kadar "Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi" (Top-up Tax) hesaplanması ve ödenmesi mükellef üzerine mali bir yük olarak getirilmektedir. * **Vergi Avantajı ve Güvenli Liman (Safe Harbour) Düzenlemesi:** * Karar kapsamında "Güvenli Liman" olarak ilan edilen ülkelerde faaliyet gösteren işletmeler veya nitelikli gelirlerin dahil edilmesi esasları çerçevesinde, karmaşık hesaplama ve bildirim yükümlülüklerinden geçici veya koşullu olarak muafiyet sağlanabilmektedir. Bu durum, uyum maliyetlerini düşürmesi açısından operasyonel bir avantaj sunmaktadır. * **Bildirim ve Beyan Yükümlülüğü:** * Mükelleflerin, konsolide finansal tablolarını, efektif vergi oranı hesaplamalarını ve ilgili ülke listelerini (Güvenli liman statüsündeki yerler dahil) titizlikle takip etmesi ve yasal süresi içinde ilgili beyannamelerle Maliye teşkilatına raporlaması zorunluluğu getirilmektedir. * Transfer fiyatlandırması, ülke bazlı raporlama (CbCR) ve konsolide finansal tablo verileri ile tam uyum sağlama zorunluluğu operasyonel yükü artırmaktadır. ### 3. Eylem Planı (Ne Yapılmalı?) * **Grup Yapısının ve Ciro Eşiğinin Tespiti:** * Muhasebe ve finans departmanları, nihai ana işletmenin konsolide gelirlerinin 750 milyon avro eşiğini aşıp aşmadığını IFRS/UFRS standartlarına göre acilen denetlemelidir. * **Efektif Vergi Oranı Analizi:** * Çok uluslu grubun Türkiye'de ve yurtdışındaki bağlı ortaklıklarında (özellikle düşük vergi uygulanan jurisdictions/bölgelerde) ödenen vergiler baz alınarak, %15 efektif vergi oranı testi (GloBE Income and Taxes) simülasyonları derhal yapılmalıdır. * **Güvenli Liman Statüsünün İncelenmesi:** * Karar (Karar Sayısı: 11511) ekinde ve OECD kriterlerinde "Güvenli Liman" olarak belirlenen yerlerin güncel listesi taranarak, işletmenin operasyonlarının bu kapsama girip girmediği hukuki ve mali açıdan değerlendirilmelidir. * **Belge Düzeni ve Raporlama Altyapısının Hazırlanması:** * Küresel asgari kurumlar vergisi beyannamesi ve bildirimleri için gerekli olan nitelikli finansal veri altyapısı (Country-by-Country Reporting ve GloBE Information Return uyumlu) oluşturulmalıdır. * **Yasal Sürelerin Takibi:** * Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Gelir İdaresi Başkanlığı (GIB) tarafından yayımlanacak tebliğler ve kılavuzlar yakından izlenmeli; beyan ve ödeme takvimi (kanuni süreler) kaçırılmaksızın vergi dairesi nezdinde gerekli uyum süreçleri tamamlanmalıdır. Cezai yaptırımlarla (Vergi Usul Kanunu usulsüzlük ve ziyaı cezaları) karşılaşmamak adına yeminli mali müşavirlik tasdik ve denetim mekanizmaları süreçlere entegre edilmelidir.

### 1. UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ Vergi dairesi personelinin, 7524 sayılı Kanun ile hayatımıza giren ve 11511 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile çerçevesi çizilen Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi (GloBE) ve Nitelikli Yerel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi (QDMTT) uygulamalarında tarh, tahakkuk, tahsilat ve tebligat süreçlerinde izleyeceği operasyonel adımlar aşağıdadır: - **Mükellefiyet Tesis ve Kapsam Tespiti:** - 11511 sayılı Karar ile güvenli liman (safe harbor) olarak ilan edilen ülkeler ve QDMTT uygulanan yargı alanları listesi, ilgili dönem beyannamelerinin kontrolünde temel referans alınacaktır. - Çok uluslu işletmeler grubu (MNE Group) bünyesindeki nihai ana işletme veya ara işletmelerin Türkiye'deki kanuni veya iş merkezleri nezdinde vergi dairesi tarafından mükellefiyet durumları analiz edilecektir. - **Beyanname Kabulü ve Tarh Süreci:** - Asgari kurumlar vergisi beyannamelerinin elektronik ortamda (BTRANS veya VEDOP entegre modülleri üzerinden) verilmesi sağlanacaktır. - Karar kapsamında güvenli liman statüsündeki ülkelerde elde edilen kazançların hesaplamalardan istisna edilip edilmediği, OECD GloBE kurallarına ve yasal eşiklere (konsolide hasılatın 750 milyon Euro sınırı) uygunluk yönünden incelenecektir. - **Tahakkuk ve Muhasebe İşlemleri:** - Beyan edilen verginin, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'na eklenen ek maddeler çerçevesinde tahakkuk fişleri sistem üzerinden kesilecektir. - Tahakkuk eden vergilerin zamanında ödenip ödenmediği VEDOP tahsilat modülü üzerinden izlenecektir. - **Tebligat İşlemleri:** - Eksik beyan, ihtilaflı tarhiyatlar veya vergi inceleme raporlarına istinaden yapılacak tarhiyatlar, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) hükümlerine göre (özellikle e-tebligat yoluyla) mükelleflere tebliğ edilecektir. --- ### 2. DENETİM VE RİSK ALANLARI Vergi inceleme elemanları (Vergi Müfettişleri) ve denetim personeli için uluslararası vergi mimarisinin en karmaşık alanlarından biri olan bu düzenlemede dikkat edilmesi gereken hususlar ve risk alanları şunlardır: - **Gri Alanlar ve OECD Rehberliği:** - Güvenli Liman (Safe Harbor) kurullarının (Geçici Ülke Bazlı Güvenli Liman - Transitional CbCR Safe Harbor) kötüye kullanımı riskleri titizlikle incelenmelidir. - Finansal tablolardaki verilerin (Nitelikli Finansal Tablolar - Qualified Financial Statements) manipüle edilerek efektif vergi oranının (ETR) %15'in üzerinde gösterilmesi suretiyle güvenli limanlardan haksız yararlanma ihtimali denetim odağındadır. - **Usulsüzlük ve Vergi Ziyaı Riskleri:** - Kurumlararası transfer fiyatlandırması düzeltmelerinin ve geçici vergi dönemlerindeki konsolidasyonadjustments (konsolidasyon düzeltmeleri) işlemlerinin eksik veya hatalı yapılması. - Eksik bildirimde bulunulması veya kapsam dahilindeki düşük vergilendirilmiş kurum kârlarının ( undertaxed profits) Türkiye'deki ana işletme nezdinde beyan edilmemesi. - **Veri Tutarsızlıkları:** - Ülke Bazlı Raporlama (CbCR) verileri ile GloBE bilgi beyannameleri (GloBE Information Return - GIR) arasındaki uyumsuzluklar kritik bir risk alanı olarak değerlendirilecektir. --- ### 3. SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER Operasyonel süreçlerde VEDOP, iç yazışmalar ve mükellef sorgularında dikkat edilecek hususlar: - **VEDOP ve Otomasyon Sistemleri:** - 11511 sayılı Karar ile belirlenen güvenli liman ülkeleri listesi ve QDMTT uygulayan yargı alanları parametrelerinin VEDOP sistemine entegrasyonu sağlanarak, beyanname üzerindeki otomatik kontroller (validasyonlar) çalıştırılacaktır. - Mükelleflerin yapacağı özelge ( mukteza) talepleri, Gelir İdaresi Başkanlığı merkez teşkilatının ilgili daireleri ile koordine edilerek sisteme işlenecektir. - **İç Yazışmalar ve Bilgi Paylaşımı:** - Uluslararası bilgi değişimi (CRS, FATCA ve CbCR mekanizmaları) vasıtasıyla yabancı vergi idarelerinden gelen veriler ile 11511 sayılı Karar kapsamındaki veriler çapraz kontrole tabi tutulacaktır. - Merkez ve taşra teşkilatı arasındaki yazışmalarda, transfer fiyatlandırması ve uluslararası vergilendirme ihtisas birimlerinin görüşleri esas alınacaktır. --- ### 4. EK ARAŞTIRMA VE MEVZUAT DEĞERLENDİRMESİ - **Resmi Gazete ve Hukuki Altyapı Analizi:** - 7524 sayılı Kanun ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'na eklenen hükümler uyarınca yayımlanan **11511 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı**, Türkiye'nin Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi reformuna uyum sürecinde kilit bir kilometre taşını oluşturmaktadır. - Karar; uluslararası standartlara (OECD/G20 BEPS Pillar Two - İkinci Sütun) tam uyum sağlamak amacıyla, hangi yabancı yargı alanlarının "Güvenli Liman" olarak kabul edileceğini ve hangi bölgelerde "Nitelikli Yerel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi" (QDMTT) uygulanacağını somutlaştırmaktadır. - Bu düzenleme, mükelleflerin idari yükünü azaltmayı hedeflerken, denetim elemanlarına da uluslararası vergi cennetleri ve düşük vergilendirilen iştirak kazançları üzerinde nokta atışı risk analizi yapma imkânı tanımaktadır.

### 1. DÜZENLEMENİN AMACI Bu Cumhurbaşkanı Kararı (Karar Sayısı: 11511), OECD/G20 öncülüğünde yürütülen "Matrah Aşınması ve Kâr Kaydırma" (BEPS 2.0 - İkinci Sütun / Pillar Two) projesi kapsamında, uluslararası çok uluslu işletmelerin asgari %15 efektif vergi yüküne tabi tutulmasını amaçlayan küresel vergi mimarisinin ulusal hukuk sistemimizdeki ikincil mevzuat ayağını oluşturmaktadır. - **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama:** Doğrudan birincil hedef olmamakla birlikte, orta ve uzun vadede Türkiye'de faaliyet gösteren veya Türkiye merkezli olan çok uluslu büyük işletmelerin (yıllık konsolide geliri 750 milyon avro eşiğini aşanlar) düşük vergi uygulayan başka yargı alanlarına kâr kaydırmasının önüne geçerek, bu karların Türkiye'de vergilendirilmesini ve dolayısıyla bütçe gelirlerinin artmasını sağlayacaktır. - **Kayıt Dışılıkla Mücadele:** Doğrudan geleneksel anlamda sokaktaki kayıt dışılıkla mücadele etmese de, kurumsal düzeyde uluslararası vergi planlaması ve agresif vergi optimizasyonu yoluyla yapılan matrah aşınmasını (global ölçekte kayıt dışı/vergisiz alanı) daraltmaktadır. - **Vergi Tabanını Genişletme:** Doğrudan vergi tabanını genişletmektedir. "Güvenli Liman" (Safe Harbor) kuralları ve nitelikli yerel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi uygulamalarıyla, daha önce çeşitli teşvik ve istisnalar nedeniyle sıfıra yakın vergi ödeyen devasa sermaye gruplarının vergi matrahını ulusal sınırlarımız içinde tutarak genişletmektedir. - **Yatırım Teşviki:** Çelişkili gibi görünse de geleneksel vergi cenneti temelli doğrudan yabancı yatırım (DYY) teşvik modelini ortadan kaldırmaktadır. Artık şirketler düşük vergi oranları için başka ülkeleri tercih edemeyeceğinden, Türkiye'nin yatırım çekme stratejisi vergi oranları üzerinden değil; nitelikli işgücü, lojistik üstünlük, hukuki güvenilirlik ve altyapı gibi yapısal unsurlar üzerine odaklanmak zorunda kalacaktır. ### 2. PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER - **İlgili Sektörler:** - Konsolide cirosu 750 milyon avro sınırını aşan holdingler, teknoloji devleri, küresel otomotiv, ilaç, enerji ve finans kuruluşları doğrudan etkilenmektedir. - Özellikle Ar-Ge teşvikleri, serbest bölge istisnaları ve yatırım indirimi gibi mekanizmalar nedeniyle efektif vergi oranı %15'in altına düşen sektörler (teknoloji ve ihracat odaklı büyük yapılar) bu düzenlemeden en çok etkilenecek kesimlerdir. - **Piyasa Dinamikleri:** - Vergi arbitrajına dayalı küresel rekabet gücü törpülenmektedir. Şirketlerin "vergi cennetleri" üzerinden kâr transferi yapması anlamsızlaşmaktadır çünkü eksik kalan vergi (%15'e tamamlanana kadar) ya ana merkezde ya da ilgili yerel tamamlayıcı vergi mekanizmasıyla tahsil edilecektir. - Şirketler arası haksız rekabet (küresel devlerin yerel işletmelere kıyasla vergi yükünü sıfırlayabilmesi dezavantajı) kısmen dengelenmektedir. - **Mükellef Psikolojisi:** - Çok uluslu şirketlerin vergi uyum maliyetleri son derece yükselmiştir. Hesaplama karmaşıklığı ("GloBE" gelirleri ve efektif vergi oranı hesapları), mükellefleri ciddi bir idari ve mali yüke sokmaktadır. - "Güvenli Liman" statüsündeki ülkelerin ve bölgelerin bu Karar ile netleştirilmesi, mükelleflere geçici de olsa bir uyum öngörülebilirliği sağlamakta, belirsizlik psikolojisini hafifletmektedir. ### 3. HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME - **Vergi Tekniği:** - Düzenleme, son derece karmaşık uluslararası vergi hukuku teknikleri (GloBE kuralları, nitelikli yerel asgari kurumlar vergisi, güvenli liman kriterleri) içermektedir. İç hukukun uluslararası standartlarla (OECD model kuralları) tam uyumlaştırılması hedeflenmiştir. - Teknik olarak, matrah hesaplamalarında muhasebe standartları (TMS/TFRS veya IFRS) ile vergi usul kuralları arasındaki uyumsuzluklar (farklılaşan zamanlama farkları vb.) ileride ciddi uyum problemlerine ve hesaplama hatalarına yol açabilecektir. - **Kanunilik İlkesi:** - Verginin kanuniliği ilkesi Anayasa'nın 73 üncü maddesinin temel taşıdır. Küresel Asgari Tamamlayıcı Vergi'nin ana çerçevesi kanunla çizilmiş olmakla birlikte, "güvenli liman olarak ilan edilecek yerlerin ve nitelikli gelirin dâhil edilmesi esası çerçevesinde yerlerin belirlenmesi" gibi teknik detayların Cumhurbaşkanı Kararı ile tanzim edilmesi, yetki devri ve kanuni çerçeve sınırları açısından idari yargıda tartışmalara (özellikle yetki aşımı iddialarına) açık kapı bırakabilmektedir. Ancak uluslararası vergi anlaşmalarının teknik niteliği, ikincil düzenlemelerin kapsamını genişletmektedir. - **Vergi Barışı ve Yargı Uyuşmazlıkları Potansiyeli:** - Uygulamanın yepyeni olması ve OECD rehberlerine dayanması nedeniyle, ulusal yargı mercilerinin (Vergi Mahkemeleri ve Danıştay) bu uluslararası muhasebe ve vergi tekniklerine aşinalığı henüz sınırlıdır. - Özellikle çok uluslu şirketlerin transfer fiyatlaması ve konsolide finansal tabloları üzerinden yapılacak vergi incelemelerinde, idare ile mükellefler arasında ciddi yorum ve hesaplama uyuşmazlıkları (yargı yükünü artıracak şekilde) beklenmektedir. - Kararda yer alan "Güvenli Liman" statüleri, vergi inceleme baskısını azaltmak amacıyla tasarlandığı için, uyuşmazlık potansiyelini düşürmeye yönelik güçlü bir idari güvenlik supaplı mekanizma olarak işlev görmektedir.