BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN

Mevzuat Listesine Dön

MADDE 1-

31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 41 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

“12. Her türlü şans ve bahis oyunlarına ait ilan ve reklam giderleri.”



MADDE 2-

4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ek 7 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “kurumları” ibaresinden sonra gelmek üzere “(13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki muafiyet hükmü hariç)” ibaresi eklenmiştir.



MADDE 3-

25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan “gibi kuruluşlar” ibaresinden sonra gelmek üzere “(Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumları tarafından işletilenler hariç)” ibaresi ve (4) numaralı fıkrasının (g) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiştir.

“ğ) 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında taşınmazların kamulaştırmayı yapan Devlet ve kamu tüzel kişilerine devri,”



MADDE 4-

6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “yurt dışına” ibaresi “yurt dışına, serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere” şeklinde değiştirilmiştir.



MADDE 5-

25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 49 uncu maddesinin birinci fıkrasına ikinci cümlesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiştir.

“Devlet payını yarısına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.”



MADDE 6-

18/4/2001 tarihli ve 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

GEÇİCİ MADDE 9- BOTAŞ’ın, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geldiği halde ödenmemiş olan her türlü vergi, fon ve paylar, idari para cezaları ile bunlara bağlı gecikme zammı ve gecikme faizi borçları BOTAŞ’ın Hazineden görevlendirme bedeli alacaklarına karşılık, merkezi yönetim bütçesinin gelir ve gider hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin mahsup suretiyle, Ticaret Bakanlığınca terkin edilir. Bu kapsamda mahsuba konu olacak borçlara bu maddenin yayımlandığı tarihten sonra feri alacak hesaplanmaz.

BOTAŞ’ın bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine ödemesi gereken her türlü vergi, fon ve paylar, BOTAŞ’ın Hazineden 31/12/2026 tarihi sonuna kadar oluşmuş ve/veya oluşacak görevlendirme alacaklarına karşılık, merkezi yönetim bütçesinin gelir ve gider hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin mahsup suretiyle Ticaret Bakanlığınca aylık olarak terkin edilir ve terkin edilecek her türlü vergi asıllarına ilişkin feri alacak hesaplanmaz.

İkinci fıkra hükmü uyarınca yapılacak mahsup işlemine konu görevlendirme bedeli hesaplamasında BOTAŞ’ın muhasebe kayıt ve belgeleri esas alınır. Görevlendirme uygulamasının son bulmasını müteakip 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 35 inci maddesinde öngörülen usule uygun olarak yapılan inceleme sonucunda hesaplanan görevlendirme bedelinin Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan terkin tutarlarından az olduğunun tespit edilmesi halinde BOTAŞ tarafından yükümlülükler faizsiz olarak yerine getirilir ve söz konusu tutar genel bütçeye gelir kaydedilir.

Bu madde kapsamında yapılacak mahsup ve terkin işlemleri, terkin kararı alınması nedeniyle mahsup edilecek tutarlar dışında kalan görevlendirme bedellerinin ödenmesine engel teşkil etmez; idarenin bu bedellere ilişkin ödeme yetkisini ortadan kaldırmaz veya zamanını sınırlandırmaz.

Bu madde kapsamında BOTAŞ’ın Hazineden olan görevlendirme bedeli alacağı tutarını tespit etmeye ve mahsup suretiyle yapılacak terkin işlemlerini belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanı yetkilidir.”



MADDE 7-

29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 2 nci maddesine dördüncü fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (II), (III) ve (IV) sayılı cetveller kapsamındaki kamu idareleri ve bu idarelere bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları ile kurdukları birlik, müessese, şirket ve işletmeler, fonlar, döner sermayeler, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olup özelleştirme kapsam ve programında bulunmayan kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların doğrudan veya dolaylı olarak tek başına veya birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketlerin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar, ilgili idarelerin talebi halinde özelleştirme kapsam ve programına alınarak 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında özelleştirilebilir. Özelleştirme gelirinin giderler düşüldükten sonra kalan kısmı ilgili idare muhasebe birimi hesabına aktarılır ve bütçesine gelir kaydedilir. Özel bütçeli idarelere kaydedilen gelirler karşılığı ödenek kaydetmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Yatırım niteliğindeki ödenekler yılı yatırım programı ile ilişkilendirilir.”



MADDE 8-

6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen (c) alt bendi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

“c) 87.03 (hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli 2.873.900 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl ve engelliler ile engelli sağlık kurulu raporunda ortopedik engelliliği yüzde 40 ve üzeri olup bu engel durumu nedeniyle sürücü belgesi alamayan malûl ve engelliler tarafından,”



MADDE 9-

5/5/2005 tarihli ve 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığı ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunun mülga 26 ncı maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

“Defterdarın görev ve sorumlulukları

MADDE 26- Defterdar, bulunduğu ilde Hazine ve Maliye Bakanlığının en büyük memuru ve il ve bağlı ilçeler teşkilatının amiri sıfatını haiz olup, bulunduğu ilde Bakanlığın taşra teşkilatındaki işlemlerin mevzuat hükümlerine göre yürütülmesi, denetlenmesi, merkez ve taşradan sorulan soruların cevaplandırılması, kanuna aykırı hareketi görülenler hakkında takibatta bulunulmasından görevli ve sorumludur.”



MADDE 10-

 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“b) Aşağıda sayılan;

1) Ayni yardımlar,

2) Ölüm, doğum, evlenme yardımları,

3) Görev yollukları,

4) Seyyar görev, kıdem, ihbar ve kasa tazminatı,

5) İş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödemeler,

6) Keşif ücreti,

7) Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek çocuk ve aile zamları,

8) İşverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin %30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları,

9) İşverence işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda, çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı,

prime esas kazanca tabi tutulmaz. (9) numaralı alt bentte belirtilen tutar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrasına göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan tutarın %5’ini aşmayan kesirler dikkate alınmaz.”



MADDE 11-

13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 11 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

“k) Her türlü şans ve bahis oyunlarına ait ilan ve reklam giderleri.”



MADDE 12-

25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Askeralma Kanununun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan “240.000” ibaresi “300.000” şeklinde ve üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve yedinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiştir.

“(3) Birinci fıkra kapsamında tahsil edilen tutarlar Bakanlık merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. Bu tutarın 240.000 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak kısmı genel bütçeye gelir kaydedilir, kalan kısmı Savunma Sanayii Destekleme Fonuna aktarılır.”

“Ek bedel olarak tahsil edilen tutarlar genel bütçeye gelir kaydedilir.”



MADDE 13-

5/4/2023 tarihli ve 7452 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Kabul Edilmesine Dair Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

GEÇİCİ MADDE 2- (1) 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde yürütülen ulusal ve uluslararası projeler kapsamında üretilen konutlara ve iş yerlerine ilişkin borçlandırma bedellerinin 7269 veya 6306 sayılı Kanun kapsamında hak sahibi olarak kabul edilenler tarafından, 31/12/2026 tarihine kadar, defaten ödenmesi halinde bu bedele en fazla bir konut için %74, en fazla bir iş yeri için %48 oranında indirim uygulanır.

(2) Birinci fıkrada belirtilen projeler kapsamında üretilen iş yerleri bakımından da 7269 sayılı Kanunun ek 4 üncü maddesinin birinci fıkrası hükmü uygulanır. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki alanlarda, 7269 sayılı Kanun kapsamında hak sahibi olanlara verilecek konut ve iş yerlerinin borçlandırmaları, 6306 sayılı Kanunun ilgili hükümlerine göre yapılır.

(3) 12/4/2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun geçici 17 nci maddesi kapsamında belirlenen talep sahipleri tarafından iş yerlerine ilişkin borçlandırma bedellerinin teslim tarihinden itibaren en geç 6 ay içerisinde defaten ödenmesi halinde birinci fıkrada iş yerleri için belirlenen indirim oranı uygulanır. Bu maddenin yürürlük tarihinden önce teslim edilen iş yerleri hakkında bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan 6 aylık süre bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren başlar.”



MADDE 14-

Bu Kanunun;

a) 2 nci maddesi ve 3 üncü maddesi ile 3065 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin (2) numaralı fıkrasının (a) bendinde yapılan değişiklik hükmü 1/1/2027 tarihinde,

b) 3 üncü maddesi ile 3065 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin (4) numaralı fıkrasına eklenen (ğ) bendi hükmü yayımını izleyen ikinci aybaşında,

c) 4 üncü maddesi 1/1/2026 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yayımı tarihinde,

ç) Diğer maddeleri yayımı tarihinde,

yürürlüğe girer.



MADDE 15-

Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.



Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

AI Vergi Forumu: BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

### Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi İncelenen kanun teklifi/düzenlemesi; vergi tabanını genişletmek, kamusal mali disiplini güçlendirmek, bazı sektörel teşvik ve istisnaları rasyonelleştirmek ve kamu alacaklarının tahsilat süreçlerini etkinleştirmek amacıyla çok sayıda temel kanunda (Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, KDV, ÖTV, SGK vb.) eş zamanlı değişiklikler öngörmektedir. Düzenleme, özellikle şans ve bahis oyunlarına ilişkin reklam harcamalarının vergi matrahından indirilmesini engelleyerek vergi adaletini ve toplumsal maliyet dengesini korumayı, kamu kurumlarının borç-alacak mahsuplarıyla bütçe dışı çözümler üretmesini ve afet bölgesi hak sahipliği borçlandırmalarında yapısal kolaylıklar sağlamasını hedeflemektedir. Korunan temel hukuki yarar, vergi gelirlerinin erozyona uğratılmasının önlenmesi, kamu finansman dengesinin sürdürülebilirliği ve sosyal devlet ilkesi çerçevesinde dezavantajlı kesimlere sağlanan hakların hukuki güvenliğidir. ### Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar #### Doğrudan ve Dolaylı Vergilendirme ile Matrah Artırıcı Düzenlemeler * **Şans ve Bahis Oyunları Gider Kısıtlaması:** Gelir Vergisi Kanunu (Madde 41) ve Kurumlar Vergisi Kanunu'na (Madde 11) eklenen hükümlerle, her türlü şans ve bahis oyunlarına ait ilan ve reklam giderlerinin ticari kazancın ve kurum kazancının tespitinde gider olarak indirilmesi yasaklanmıştır. * **Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) İstisnası:** Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda, ÖTV Kanunu'nun 7 nci maddesi yeniden düzenlenerek; 87.03 (belirli bir vergi matrahı üst sınırını [2.873.900 TL] aşmayanlar), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³’ü aşmayanlar) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralı araçların, engellilik derecesi %40 ve üzeri olup sürücü belgesi alamayanlar dahil olmak üzere bizzat kullanım amacıyla özel tertibatlı olarak iktisabında ÖTV istisnası yasal güvenceye bağlanmıştır. #### Katma Değer Vergisi (KDV) İstisnaları ve Üniversite Muafiyetleri * **Kamulaştırma Devirleri:** 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında taşınmazların kamulaştırmayı yapan Devlet ve kamu tüzel kişilerine devri KDV'den istisna edilmiştir. * **Yükseköğretim ve Vakıf Kurumları:** Yükseköğretim Kanunu ve KDV Kanunu'nda yapılan ortak değişikliklerle, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumları hariç olmak üzere, diğer vakıf ve dernek kurumu niteliğindeki yükseköğretim işletmelerinin vergi avantajları ve KDV istisnaları daraltılmış; vakıf üniversitelerinin ticari faaliyetleri ile kamusal nitelikteki yapıları ayrıştırılmıştır. #### SGK Prime Esas Kazanç (PEK) İstisnaları * **Sosyal Yardımlar ve Yemek Bedelleri:** 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesi uyarınca; ayni yardımlar, ölüm/doğum/evlenme yardımları, görev yollukları, kıdem/ihbar tazminatları, çocuk ve aile zamları ile işverenler tarafından ödenen özel sağlık sigortası ve bireysel emeklilik katkı paylarının (asgari ücretin %30'unu aşmayan kısmı) prime esas kazanca dahil edilmeyeceği kurala bağlanmıştır. * **Yemek Bedeli İstisnası:** İşverence işyerinde yemek verilmeyen durumlarda nakit olarak ödenen günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı prime esas kazançtan istisna edilmiş olup, bu tutarın her yıl yeniden değerleme oranında artırılacağı hüküm altına alınmıştır. #### Kamu Alacaklarının Mahsubu ve Özelleştirme Uygulamaları * **BOTAŞ Borç Tasfiyesi:** BOTAŞ’ın Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olan vadesi geçmiş ve gelecekte doğacak vergi, fon, pay ve idari para cezası borçlarının, Hazineden olan görevlendirme bedeli alacaklarına karşılık merkezi yönetim bütçe hesaplarıyla ilişkilendirilmeksizin mahsuben terkin edilmesine yönelik özel bir tasfiye mekanizması ihdas edilmiştir. * **Genişletilmiş Özelleştirme Kapsamı:** Genel bütçeli idareler hariç olmak üzere, kamu idareleri, KİT'ler ve bunlara bağlı ortaklıkların mülkiyetinde bulunan taşınmazların, talepleri halinde Özelleştirme Kanunu kapsamına alınarak özelleştirilebilmesine ve elde edilen gelirlerin ilgili idare bütçesine (özel bütçelilerde Cumhurbaşkanı kararıyla ödenek kaydı suretiyle) aktarılmasına imkan tanınmıştır. #### Serbest Bölgeler ve Askerlik / Savunma Sanayi Düzenlemeleri * **Serbest Bölge Ticareti:** Serbest Bölgeler Kanunu kapsamında, bölge içinde üretilen malların satışında uygulanan istisna ve prosedürler "yurt dışına, serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere" yapılacak satışları kapsayacak şekilde genişletilmiştir. * **Bedelli Askerlik ve Savunma Fonu:** Bedelli askerlik tutarı artırılmış (300.000 gösterge/tutar güncellemeleri), tahsil edilen tutarların belirli bir kısmının genel bütçeye gelir kaydedilmesi, kalan kısmının ise doğrudan Savunma Sanayii Destekleme Fonuna aktarılması kararlaştırılmıştır. * **Afet Bölgesi Konut ve İş Yeri İndirimleri:** Deprem bölgesinde üretilen konut ve iş yerlerinin hak sahiplerince 31/12/2026 tarihine kadar defaten ödenmesi durumunda konutlar için %74'e, iş yerleri için %48'e varan oranlarda indirim uygulanması sağlanmıştır. ### Önceki Uygulamalardan / Klasik Usulden Temel Farkı Mevzuat, klasik bütçe içi nakit transferleri ve katı vergi muafiyeti yaklaşımından uzaklaşarak; kamu iktisadi teşebbüslerinin görevlendirme alacakları ile vergi borçlarının bütçe dışı mahsubu gibi pratik finansal entegrasyon modellerini benimsemekte, reklam giderleri gibi eskiden matrahtan indirilebilen unsurları vergi dışı bırakarak sektörel maliyetleri artırmakta ve sosyal/afet politikalarını doğrudan vergi ve borçlandırma mekanizmalarıyla entegre eden esnek, hedef odaklı bir yapısal dönüşüm sunmaktadır.

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### 1. KAPSAM Bu Kanun değişikliği, çok geniş bir mükellef ve sektör yelpazesini doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir. Düzenlemeden etkilenen başlıca gruplar şunlardır: * **Şans ve Bahis Oyunu Düzenleyen veya Bu Alanda Faaliyet Gösteren Mükellefler:** Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefleri (Madde 1 ve Madde 11). * **Vakıf Üniversiteleri ve İlgili Yükseköğretim Kurumları:** 2547 sayılı Kanun ve 3065 sayılı KDV Kanunu kapsamındaki vakıf yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı iktisadi işletmeler (Madde 2 ve Madde 3). * **Serbest Bölgede Faaliyette Bulunan Mükellefler:** Serbest bölgelerde üretim ve ticaret yapan, kazanç istisnasından yararlanan kurumlar vergisi mükellefleri (Madde 4). * **BOTAŞ (Kamu İktisadi Teşebbüsü):** Enerji sektöründe faaliyet gösteren ve vergi/fon borçları bulunan KİT (Madde 6). * **Kamu Kurum ve Kuruluşları ile KİT'ler:** Mülkiyetlerindeki taşınmazların özelleştirilmesi gündeme gelebilecek kamu idareleri, özel bütçeli idareler ve KİT'ler (Madde 7). * **Engelli Mükellefler ve Araç Alım Grupları:** Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) istisnasından faydalanarak araç iktisap eden engelli bireyler (Madde 8). * **Tüm İşverenler ve Bordro Departmanları:** Çalışanlarına ayni yardım, yemek bedeli, özel sağlık sigortası ve BES katkı payı ödeyen tüm gelir ve kurumlar vergisi mükellefi işverenler (Madde 10). * **Bedelli Askerlik Yapacak Yükümlüler:** Bedelli askerlik hizmetinden yararlanacak vatandaşlar (Madde 12). * **Deprem Bölgesindeki Hak Sahibi Konut ve İş Yeri Alıcıları:** 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen afet bölgelerinde hak sahibi olan vatandaşlar ve organize sanayi bölgelerindeki iş yeri sahipleri (Madde 13). --- ### 2. MALİ VE OPERASYONEL ETKİ #### Vergi Yükü ve Kısıtlamalar * **KKEG (Kanunen Kabul Edilmeyen Gider) Artışı (Madde 1 ve 11):** Her türlü şans ve bahis oyunlarına ait ilan ve reklam giderleri, Gelir ve Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde gider olarak indirilemeyecektir. Bu durum, bu harcamaları yapan şirketler için ek vergi yükü (matrah artışı yoluyla) doğuracaktır. * **KDV İstisnası Daralması (Madde 3):** Vakıf üniversitelerinin hastane, klinik veya benzeri işletmelerinin KDV istisnası, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflarca kurulanlar hariç olmak üzere daraltılmakta veya şartlara bağlanmaktadır (Yürürlük: 01.01.2027). * **Bedelli Askerlik Ücreti Artışı (Madde 12):** Bedelli askerlik tutarı 240.000 TL'den 300.000 TL'ye çıkarılmış, aradaki fark ve ek bedellerin dağılımı yeniden düzenlenmiştir. #### Vergi Avantajları ve İstisnalar * **Serbest Bölge Kazanç İstisnası Genişlemesi (Madde 4):** Serbest bölgede üretilen ürünlerin yurt dışına satışında tanınan kazanç istisnası, artık "serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere" yapılan satışları da kapsayacak şekilde genişletilmiştir (Yürürlük: 01.01.2026'dan itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere). * **KDV'de Kamulaştırma İstisnası (Madde 3):** Kamulaştırma Kanunu kapsamında taşınmazların devlet ve kamu tüzel kişilerine devri KDV'den istisna edilmiştir. * **SGK Prim Muafiyetlerinde Yemek Bedeli Güncellemesi (Madde 10):** İşverenler tarafından iş yerinde yemek verilmeyen durumlarda nakit olarak ödenen günlük yemek bedelinin 300 TL'ye kadar olan kısmı prime esas kazançtan (SGK matrahından) istisna edilmiştir. Bu tutarın her yıl yeniden değerleme oranında artırılacağı hükme bağlanmıştır. * **Afet Bölgesi İndirimleri (Madde 13):** Deprem bölgesinde üretilen konut ve iş yerlerinin borçlandırma bedellerinin 31/12/2026'ya kadar defaten ödenmesi durumunda konutlar için %74'e, iş yerleri için %48'e varan indirim avantajı getirilmiştir. #### Bildirim ve Beyan Yükümlülükleri * Muhasebe departmanlarının, özellikle reklam giderlerinin KKEG olarak takibi, SGK yemek istisna tutarlarının güncel sınır olan 300 TL üzerinden bordrolara yansıtılması ve serbest bölge satış faturalarının yeni istisna kapsamına göre raporlanması konularında operasyonel süreçlerini güncellemesi gerekmektedir. --- ### 3. EYLEM PLANı (NE YAPILMALI?) Mükelleflerin ve muhasebe departmanlarının cezai yaptırımlarla karşılaşmaması için atması gereken somut adımlar: * **Kurumlar ve Gelir Vergisi Matrah Hesaplarının Güncellenmesi (Madde 1 ve 11):** * *Aksiyon:* Şans ve bahis oyunlarına yönelik yapılan her türlü ilan ve reklam harcamaları, defter-i kebir kayıtlarında ve geçici vergi/yıllık beyannamelerde derhal "Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG)" olarak dikkate alınmalıdır. * *Risk:* Bu harcamaların gider yazılması durumunda vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile karşılaşılır. * **Bordro ve SGK Prim Matrahlarının Revize Edilmesi (Madde 10):** * *Aksiyon:* Çalışanlara nakden ödenen günlük yemek bedellerinin istisna tutarı 300 TL baz alınarak bordro programları güncellenmelidir. Bu tutarı aşan ödemeler üzerinden sigorta primi kesintisi yapılmasına dikkat edilmelidir. * *Zamanlama:* Kanunun yayımı tarihi itibarıyla yürürlüktedir, ilgili dönemsel bordrolar buna göre kontrol edilmelidir. * **Serbest Bölge İşlemlerinin Takibi (Madde 4):** * *Aksiyon:* 01/01/2026 tarihinden itibaren elde edilecek kazançlar için serbest bölge içi ve diğer serbest bölgelere yapılan satışların istisna kapsamında doğru raporlanabilmesi adına fatura ve muhasebe alt yapıları hazırlanmalıdır. * **ÖTV İstisnalı Araç Alımları (Madde 8):** * *Aksiyon:* Engelli bireylerin ÖTV istisnalı araç alımlarında, Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda yeniden düzenlenen bedel limitleri (2.873.900 TL) ve motor silindir hacmi kısıtları (87.04 için 2.800 cm³) bayi ve satış süreçlerinde titizlikle kontrol edilmelidir. * **Deprem Bölgesi Borçlandırma Ödemeleri (Madde 13):** * *Aksiyon:* Hak sahiplerinin %74 (konut) ve %48 (iş yeri) indirim oranından yararlanabilmesi için 31/12/2026 tarihine kadar defaten ödeme planları ilgili idarelerle koordine edilerek yapılmalıdır.

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ * **Gelir ve Kurumlar Vergisi Boyutu (Madde 1 ve 11):** 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 41. maddesine ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 11. maddesine eklenen "Her türlü şans ve bahis oyunlarına ait ilan ve reklam giderleri" ibaresi uyarınca, ticari kazancın ve kurum kazancının tespitinde bu harcamalar kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak dikkate alınacaktır. Vergi dairesi personeli, yıllık beyanname üzerinden yapılan tarh ve tahakkuk işlemlerinde, mükelleflerin bu tür harcamalarını kanunen kabul edilmeyen giderler matrahına ekleyip eklemediklerini kontrol edecektir. * **Katma Değer Vergisi Boyutu (Madde 3):** * 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 17/2-a maddesinde yapılan değişiklikle, Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflarca kurulan yükseköğretim kurumları tarafından işletilen (yurt, yemek vb.) iktisadi işletmelerin bu faaliyetlerindeki istisna uygulaması 01/01/2027 tarihinden itibaren daraltılacak veya kaldırılacak olup, ilgili tarihe kadar mevcut uygulamaya devam edilecektir. * Aynı Kanun'un 17/4 maddesine eklenen (ğ) bendi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında taşınmazların kamulaştırmayı yapan Devlet ve kamu tüzel kişilerine devri KDV'den istisna edilmiştir. Bu işlem, yayımlanmasını izleyen ikinci aybaşından itibaren tapu devir işlemlerinde ve ilgili mükelleflerin beyannamelerinde istisna kapsamında işleme alınacaktır. * **Özel Tüketim Vergisi Boyutu (Madde 8):** 4760 sayılı ÖTV Kanunu'nun 7/2-c bendinde engelli araç alımlarına ilişkin yapılan ve Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda yenilenen düzenlemede, 87.03 G.T.İ.P. numaralı araçlar için öngörülen hesaplanması gereken ÖTV ve diğer vergi dahil 2.873.900 TL'lik üst sınır (limiti) kontrol edilecektir. Vergi dairesi tescil ve istisna birimleri, bu tutarı aşan araç alımlarında istisna uygulamasını reddedecek, aşmayanlarda ise yasal şartları (engel derecesi, tertibat vb.) arayacaktır. * **Serbest Bölgeler Uygulaması (Madde 4):** 3218 sayılı Kanun geçici 3. maddesinde yapılan değişiklik uyarınca, 01/01/2026 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere, serbest bölgede üretilen malların yurt dışına, serbest bölge içine veya diğer serbest bölgelere satışından elde edilen kazançlar istisna kapsamında değerlendirilecektir. Vergi dairesi tarh ve beyanname incelemelerinde satış yapılan bölgelerin bu kapsamda olup olmadığına bakılacaktır. --- ### DENETİM VE RİSK ALANLARI * **Şans ve Bahis Oyunları Reklam Giderleri Riski (Madde 1 ve 11):** * *Gri Alan:* Mükelleflerin doğrudan şans ve bahis oyunu düzenleyicisi olmamakla birlikte, marka bilinirliğini artırmak amacıyla bu sektörle sponsorluk anlaşmaları yapması veya bu nitelikteki mecralarda yer alan ilan giderlerini "Pazarlama ve Satış Gideri" veya "Genel Yönetim Gideri" adı altında indirim konusu yapma riski yüksektir. * *Denetim Odaklı Yaklaşım:* Vergi inceleme elemanları, mizaç ve yansıtma hesaplarını incelerken reklam faturalarının içeriklerini, yayınlanan mecraları ve oyun türlerini titizlikle denetlemelidir. * **ÖTV İstisnalı Engelli Araç Alımları (Madde 8):** * *Bedel Tespiti:* 2.873.900 TL'lik üst sınırın hesabında, ÖTV ve KDV dahil anahtar teslim bedelinin esas alınması gerekmektedir. Opsiyonel donanımlar nedeniyle bu sınırın aşıldığı ancak faturada bedelin düşük gösterilerek istisnadan yersiz yararlanılmaya çalışılması en önemli usulsüzlük riskidir. * **BOTAŞ Mahsup ve Terkin İşlemleri (Madde 6):** * BOTAŞ’ın Ticaret Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine olan vadesi geçmiş ve gelecek borçlarının Hazineden görevlendirme bedeli alacaklarına karşılık mahsup ve terkin edilmesi süreçlerinde, muhasebe kayıtlarının ve görevlendirme bedeli hesaplamalarının doğruluğu denetim birimlerince yakından takip edilmelidir. Mahsup tutarının fiili hak edişi aşıp aşmadığı hususu risk teşkil eder. --- ### SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER * **VEDOP ve Otomasyon Entegrasyonları:** * **ÖTV Araç tescil modüllerinde:** 87.03 G.T.İ.P. için getirilen 2.873.900 TL tutarındaki üst sınır kontrolünün VEDOP sistemine entegre edilerek, bu bedeli aşan şasi numaraları için sistemin otomatik olarak ÖTV tahakkuku üretmesi sağlanmalıdır. * **Askeralma Bedeli Artışları (Madde 12):** 7179 sayılı Kanun kapsamında bedelli askerlik tutarının 300.000 TL'ye çıkarılması ve tutarın dağılım mekanizması (genel bütçe ve Savunma Sanayii Destekleme Fonu payı), merkez muhasebe birimi ve VEDOP tahsilat modüllerinde güncellenmelidir. * **Defterdarlık Görev ve Sorumlulukları (Madde 9):** 5345 sayılı Kanun'un 26. maddesinde yapılan değişiklik ile Defterdarların il ve bağlı ilçeler teşkilatının amiri sıfatıyla, işlemlerin mevzuata uygun yürütülmesini denetleme ve kanuna aykırı hareket edenler hakkında takibatta bulunma yetki ve sorumlulukları netleştirilmiştir. Bu kapsamda iç yazışmalar ve idari teftiş süreçlerinde defterdarlık makamının koordinasyon rolü artmıştır. * **Sosyal Güvenlik ve Prim İstisnaları (Madde 10):** 5510 sayılı Kanun’un 80. maddesinde sayılan ayni yardımlar, yemek bedeli (300 TL'lik günlük istisna tutarı ve yeniden değerleme oranına göre artış mekanizması), özel sağlık sigortası ve BES katkı payı istisnalarının bordrolama ve e-Bildirge sistemlerinde doğru uygulanıp uygulanmadığı, vergi dairelerinin yanı sıra sosyal güvenlik denetim mekanizmalarıyla eş güdümlü olarak izlenmelidir.

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### DÜZENLEMENİN AMACI İncelenen torba kanun düzenlemesi, kamu maliyesine gelir sağlama, vergi tabanını genişletme ve bütçe dengesini sağlama odaklı karma bir mali politika aracı niteliğindedir. Düzenlemenin temel amaçları alt kırılımlar itibarıyla şu şekilde sınıflandırılabilir: * **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama ve Bütçe Finansmanı:** * Bedelli askerlik tutarının artırılması (Madde 12) ve Savunma Sanayii Destekleme Fonu ile genel bütçe arasındaki pay dağılımının güncellenmesi doğrudan bütçe gelirlerini artırmaya yöneliktir. * Kamulaştırma işlemlerine KDV istisnası getirilmesi (Madde 3) ve taşınmazların özelleştirme kapsamına alınarak tasfiye edilmesi (Madde 7) kısa vadeli nakit akışı ve varlık yönetimi yoluyla bütçeye kaynak sağlamaktadır. * **Vergi Tabanını Genişletme ve Maliyet Uyumu (Matrah Aşındırmasının Önlenmesi):** * Şans ve bahis oyunlarına ait ilan ve reklam giderlerinin gelir ve kurumlar vergisinden indirilmesinin engellenmesi (Madde 1 ve 11), işletmelerin vergi matrahlarını aşındıran unsurları daraltarak vergi tabanını genişletme amacı taşımaktadır. * Vakıf üniversitelerinin kurumlar vergisi ve KDV istisnalarının daraltılması (Madde 2 ve 3), maliyetsiz alanların daraltılarak kamusal maliyetlerin paylaştırılmasına hizmet etmektedir. * **Kayıt Dışılıkla Mücadele ve Sosyal Güvenlik Uyumu:** * Sosyal sigorta primine esas kazanç istisnalarının (yemek bedeli, BES, özel sağlık sigortası vb.) güncellenmesi ve yeniden değerleme oranına bağlanması (Madde 10), iş gücü piyasasında kayıt dışı ücret ödeme eğilimlerini disipline etmeyi amaçlamaktadır. * **Yatırım Teşviki ve Bölgesel Entegrasyon:** * Serbest bölgeler arasındaki kazanç transferlerinde istisna kapsamının genişletilmesi (Madde 4), bölgesel ticaret entegrasyonunu ve yatırım motivasyonunu desteklemektedir. * Afet bölgesindeki konut ve iş yerleri için erken ödeme indirimleri (Madde 13), yapısal krizlerin maliyetini yönetmeye yöneliktir. --- ### PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER * **Şans Oyunları, Medya ve Reklam Sektörü:** * İlan ve reklam giderlerinin kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak sınıflandırılması, bu sektörlerde faaliyet gösteren mecraların (dijital platformlar, TV, basılı yayın) reklam gelirlerinde daralmaya yol açabilecektir. Şans oyunları şirketlerinin pazarlama bütçelerinin etkinliği azalacak, bu durum sektörel büyüme dinamiklerini yavaşlatabilecektir. * **Yükseköğretim Sektörü:** * Vakıf üniversitelerinin vergi muafiyetlerinin daraltılması, eğitim hizmeti sunan bu kurumların finansal maliyetlerini artıracaktır. Bu maliyet artışının orta vadede öğrenci ücretlerine (tuition fees) yukarı yönlü fiyat baskısı olarak yansıması beklenmektedir. * **Enerji ve KİT Piyasası (BOTAŞ):** * BOTAŞ’ın vergi ve fon borçlarının görevlendirme bedelleri ile mahsubu (Madde 6), enerji arz güvenliği ve makrofinansal istikrar açısından kritik bir borç tasfiye mekanizmasıdır. Bu düzenleme, KİT'lerin bütçe üzerindeki kupon riskini azaltırken, enerji piyasasında likidite akışının sürdürülebilirliğini desteklemektedir. * **Otomotiv Sektörü ve Engelli Mükellef Psikolojisi:** * ÖTV muafiyetli araç alımına ilişkin üst sınırın yeniden düzenlenmesi (Madde 8), lüks tüketim araçlarının istisna kapsamına girmesini engellemektedir. Mükellef psikolojisi açısından, enflasyonist ortamda istisna sınırının gerisinde kalan araç modellerinin daralması, engelli bireylerin erişilebilir araç tedarikinde maliyet baskısı yaratmakta; ancak sosyal politika ile vergi kaybı (revenue leakage) arasındaki dengeyi korumaya çalışmaktadır. * **İş Gücü Piyasası ve Sosyal Güvenlik:** * Yemek bedeli istisnasının ve yan hakların yeniden değerleme oranına endekslenmesi (Madde 10), işverenlerin maliyet planlamasında öngörülebilirliği artırmakta, kayıt dışı elden ödemelerin önüne geçilmesini teşvik etmektedir. --- ### HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME * **Vergi Tekniği ve Kanunilik İlkesi:** * **Güçlü Yönler:** Vergide adalet ve genellik ilkeleri gereği, matrahı aşındıran bazı muafiyetlerin daraltılması (şans oyunları reklamları, vakıf üniversiteleri) vergi tekniği açısından isabetlidir. Ayrıca istisnaların nesnel kriterlere bağlanması (örneğin yeniden değerleme oranına endeksleme) keyfîliği azaltmaktadır. * **Zayıf Yönler:** İşsizlik Sigortası Fonu devlet payının artırılıp indirilmesinde Cumhurbaşkanına yetki verilmesi (Madde 5) ve özelleştirme gelirlerinin bütçeye gelir kaydedilerek ödenek kaydedilmesi yetkileri, bütçe hakkı ve kanunilik ilkesi bağlamında geniş yürütme yetkisi tartışmalarına açık alanlar bırakmaktadır. * **Vergi Barışı ve Yargı Uyuşmazlıkları Potansiyeli:** * BOTAŞ’ın geçmiş dönem borçlarının terkin ve mahsup mekanizması (Madde 6), idari uyuşmazlıkları ve olası vergi davalarını bertaraf etmeye yönelik yapısal bir çözümdür. * ÖTV istisnası sınırları (Madde 8) ve kamulaştırma KDV istisnaları (Madde 3), geçmişte Anayasa Mahkemesi iptal kararlarına konu olmuş alanlardır. Bu nedenle, yeniden düzenlenen metinlerin uygulanmasında değerleme, sınır tespitleri ve hak sahipliği unsurları nedeniyle vergi daireleri ile mükellefler arasında dava yükünü artırabilecek ihtilaflar doğma potansiyeli bulunmaktadır.

İşlem