31/12/1960 GÜN VE 193 SAYILI GELİR VERGİSİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN

Madde 1

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin sonuna aşağıdaki fıkra ilave edilmiştir.

Bu maddede sayılan kazanç ve iratları elde edilenler, 35 inci maddede belirtilen esaslar çerçevesinde vergi karnesi almak ve istenildiğinde ibraz etmekle mükelleftirler.

Madde 2

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 6 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Mükellefler ve Mevzu

"MADDE 6 - Türkiye`de yerleşmiş olmayan gerçek kişiler sadece Türkiye`de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilirler.

Madde 3

Aynı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının 1 numaralı bendi ile 3 numaralı bendinin (b) işaretli fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

1. Ticari Kazançlarda: Kazanç sahibinin Türkiye'de işyerinin olması veya daimi temsilci bulundurması ve kazancın bu yerlerde veya bu temsilciler vasıtasıyla sağlanması;

b) Türkiye'de kain müesseselerin idare meclisi başkan ve üyelerine, denetçilerine, tasfiye memurlarına ait huzur hakkı, aidat, ikramiye ve benzerlerinin Türkiye`de değerlendirilmesi;

Madde 4

Aynı Kanunun 9 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Vergiden Muaf Esnaf

"MADDE 9 - Ticaret ve sanat erbabından aşağıda yazılı şekil ve suretle çalışan ve yıllık alış, satış veya hâsılat tutarları 48 nci maddede yazılı hadlerin yarısını aşmayanlar Gelir Vergisinden muaftır.

1. Motorlu nakil vasıtaları kullanmamak şartı ile gezici olarak veya bir işyeri açmaksızın perakende ticaret ile iştigal edenler (Halı, kilim, battaniye, mensucat, trikotaj; saat, kıymetli maden ve madeni eşyalar gibi değeri yüksek olan maddeleri parekende olarak satanlarla, giyilecek eşya, gıda ve her türlü bakkaliye maddelerinin pazar takibi suretiyle satışını mutat meslek haline getirenler hariç):

2. Bir işyeri açmaksızın gezici olarak ve doğrudan doğruya müstehlike iş yapan hallaç, kalaycı, lehimci, musluk tamircisi, çilingir, ayakkabı tamircisi, kundura boyacısı, berber, nalbant, fotoğrafçı, odun ve kömür kırıcısı, çamaşır yıkayıcısı ve hammallar gibi küçük sanat erbabı:

3. Köylerde gezici olarak her türlü sanat işleri ile uğraşanlar ile aynı yerlerde aynı işleri bir işyeri açmak suretiyle yapanlardan 47 nci maddede yazılı şartları haiz bulunanlar (51 nci madde şumülüne girenler bu muafiyetten faydalanamazlar);

4. Nehir, göl ve denizlerde ve su geçitlerinde toplamı 50 rüsum tonilatoya (50 rüsum tonilato dahil) kadar makinesiz veya motorsuz nakil vasıtaları işletenler; hayvanla veya bir adet hayvan arabası ile nakliyecilik yapanlar (Bu bentte yazılı ölçüler, birlikte yaşıyan eşlerle velayet altındaki çocuklar hakkında veya ortaklık halindeki işletmelerde, bu kimselerin veya ortaklığın işlettiği vasıtalar toplu olarak nazara alınmak suretiyle tesbit edilir; )

5. Ziraat işlerinde kullandıkları hayvan, hayvan arabası, motor, traktör gibi vasıtalar veya sandallarla nakliyeciliği mutat hale getirmeksizin ara sıra ücret karşılığında eşya veya insan taşıyan çitçiler;

6. Hariçten işçi almamak, muharrik kuvvet kullanmamak kayıt ve şartı ile oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri örgü, dantel, her nevi nakış işlerini ve her nevi turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, ip ve urganları dükkan açmaksızın satanlardan 47 nci maddenin 1 ve 3 numaralı bentlerinde yazılı şartları haiz bulunanlar;

7. Yukarıdaki 1-6 numaralı bentlerde sözü edilen işlere benzerlik gösterdikleri, Danıştay`ın muvafık mütalaası üzerine, Maliye Bakanlığınca kabul ve ilan olunan ticaret ve sanat işleri ile iştigal edenler.

Yukarıda 1 - 7 numaralı bentlerde sözü edilen işleri yapanlardan 48 nci maddede yazılı hadlerin (alış, satış tutarları ve hâsılat hadleri) iki katını aşanlar gerçek usulde vergilendirilirler.

Ticari, zirai veya mesleki kazancı dolayısı ile gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olanlar ile yukarıda sayılan işleri Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerine devamlılık ve bağlılık arz edecek şekilde yapanlar esnaf muaflığından faydalanamazlar.

Madde 5

Aynı Kanunun 10 ncu maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Küçük çiftçi muaflığının tayini yönünden miras ortaklığı ve yarıcılık ortaklık sayılır.

Madde 6

Aynı Kanunun 11 nci maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddenin sonuna bir fıkra eklenmiştir.

Ticari veya mesleki kazançları dolayısıyla gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olanlardan zirai faaliyette bulunanlar ile bir biçerdövere veya benzeri mahiyetteki bir motorlu araca veya 25 beygir gücünden fazla bir yahut toplam güçleri bu haddi aşan birden fazla traktöre sahip olan çiftçiler küçük çiftçi muaflığından faydalanamazlar.

Küçük çiftçi muaflığının, bu Kanunun 94 ncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur.

Madde 7

Aynı Kanunun 12 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

İşletme Büyüklüğü Ölçüsü

"MADDE 12 - Küçük Çiftçi muaflığını tayin bakımından bir takvim yılı içinde nazara alınacak işletme büyüklüğü ölçüleri şunlardır.

1 nci grup: Hububat ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 160 dönüm:

2 nci grup: Bakliyat, afyon, susam, keten, kendir ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 75 dönüm;

3 ncü grup: Ayçiçeği ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplam 60 dönüm:

4 ncü grup: Pamuk ziraatinde ekili arazinin yüz ölçümü toplamı 25 dönüm:

5 nci grup; Çeltik ziraatinden ekili arazinin yüzölçümü toplamı 25 dönüm:

6 ncı grup: Pancar ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 30 dönüm;

7 ncı grup: Patates, soğan, sarmısak ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 20 dönüm;

8 nci grup: Çay ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 15 dönüm (mahsul verebilecek hâle gelmeyenler hariç):

9 ncu grup; Türün ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 40 dönüm;

10 ncu grup; Sebze ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 30 dönüm,

11 nci grup: Sera ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 1 dönüm;

12 nci grup: Kavun ve karpuz ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı

25 dönüm;

13 ncü grup: Meyve verilebilecek hale gelmiş fındık ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 50 dönüm:

14 ncü grup: Meyve verebilecek hale gelmiş bağ ve incir ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 50 dönüm:

15 nci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş antep fıstığında 500 ağaç;

16 ncı grup: Meyve verebilecek hale gelmiş zeytinliklerde 500 ağaç;

17 ncı grup: Meyve verebilecek hale gelmiş narenciyede 400 ağaç;

18 nci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş elmada 400 ağaç;

19 ncı grup: Muz ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 2 dönüm;

20 nci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş kaysıda 600 ağaç;

21 nci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş armut, kiraz, vişne, şeftalide 400 ağaç;

22 nci grup: Diğer meyve ve ürün ziraatinde ekili arazinin yüzölçümü toplamı 40 dönüm (Meyve ve ürün verebilecek hale gelmeyenler ile palamut hariç);

23 ncü grup: Büyükbaş hayvan sayısı 40 adet (iş hayvanları ile iki yaşından küçük, büyükbaş hayvanlar hariç):

24 ncü grup: Küçükbaş hayvan sayısı 200 adet (Bir yaşından küçük, küçükbaş hayvanlar ile kümes hayvanları hariç);

Bakanlar Kurulu, Zirai Kazançlar Merkez Komisyonunun teklifi üzerine, bu ölçüleri gerekli gördüğü bölgeler için bir yıl uygulanmış olmak kaydıyla arazi ve ürün türlerine göre % 25 oranını aşmamak üzere artırmak veya azaltmak suretiyle yeniden tespite yetkilidir. Bu şekilde tespit olunan ölçüler, Resmi Gazate`de yayımlandığı tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren yürürlüğe girer.

Yukarıda yazılı ziraat gruplarının birkaç tanesinin içine giren zirai faaliyetlerin bir arada yapılması halinde, en fazla iki gruba ait işletme büyüklükleri, bu gruplar için tespit olunan hadlerin yarısını aşmadığı takdirde muaflık devam eder.

Yukarıda zikredilen, meyveli ve meyvesiz ağaçlarda meyve ve ürün verebilecek hale gelme durumu başlangıcı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken tespit olunur.

Madde 8

Aynı Kanunun 13 ncü maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Küçük çiftçi muaflığından faydalanabilmek için zirai mahsullerin bir takvim yılı içindeki satış bedelleri tutarının 250 000 lirayı geçmemesi şarttır.

Madde 9

Aynı Kanunun 14 ncü maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

12 veya 13 ncü maddelerde yazılı hadleri aşan çiftçiler bu durumun meydana geldiği takvim yılı başından itibaren küçük çiftçi muaflığını kaybederler.

Madde 10

Aynı Kanunun 17 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Göçmen ve Mülteci Muaflığı

"MADDE 17 - İskan Kanunu hükümlerine göre göçmen ve mülteci sayılanlarla yerleştirilenlerin, mezkur Kanunda kazanç vergisi muaflığı için konulan kayıt, şart ve sürelerle bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratların 60.000 lirası Gelir Vergisinden müstesnadır.

Bu istisnanın menkul sermaye iradı üzerinden alınacak verginin tevkif yolu ile kesilen kısmına şümulü yoktur.

Madde 11

Aynı Kanunun mükerrer 17 nci maddesi kaldırılmıştır.

Madde 12

Aynı Kanunun 18 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Serbest Meslek Kazançlarında

"MADDE 18 - Müellif, mütercim, heykeltraş, ressam, bestekar ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının kitap, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile fakülte, aka demi ve yüksekokullarca yayınlanan bilimsel mahiyetteki makalelerini ve ihtira beratların satmak veya bunlar üzerinde mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak sure tiyle bir takvim yılı içinde elde ettikleri hasılatın 200 000 lirası (Yabancı memleketlerde elde edilen hasılatın ayrıca 400 000 lirası) Gelir Vergisinden müstesnadır.

(Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi istisnaya dahildir.)

Yukarıda yazılı kazançların arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulan masına engel teşkil etmez.

Madde 13

Aynı Kanunun 19 ncu maddesi kaldırılmıştır.

Madde 14

Aynı Kanunun 20 nci maddesi kaldırılmıştır.

Madde 15

Aynı Kanunun 21 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Binaların mesken olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen ve toplamı 120 000 lirayı aşmayan gayri safi hasılatın 40 000 lirası Gelir Vergisinden müstesnadır. Elde edilen gayri safi hasılatın 120 000 lirayı aşması halinde tamamı vergiye tabi tutulur.

Madde 16

Aynı Kanunun 22 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Menkul Sermaye İratlarında

"MADDE 22 - Özel kanunlarla veya Devletin, kanunların verdiği yetkiye dayanarak akdettiği mukavelelerle her türlü vergiden istisna edilmiş olan menkul kıymetlerin faiz kâr payı ve ikramiyeleri ile döviz tevdiat hesapları için ödenen faizler Gelir Vergisinden müstesnadır.

Madde 17

Aynı Kanunun 23 ncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Ücretlerde

"MADDE 23 - Aşağıda yazılı ücretler Gelir Vergisinden istisna edilmiştir.

1. Köylerde veya son nüfus sayımına göre belediye içi nüfusu 5 000'i aşmayan yerlerde faaliyet gösteren ve münhasıran el ile dokunan halı ve kilim imal eden işletmelerde çalışan işçilerin ücretleri:

2. Gelir Vergisinden muaf veya götürü gider usulünde vergiye tabi çiftçilerin ziraat işlerinde bilfiil çalışan işçilerin ücretleri (bekçi ve çoban ücretleri dahil);

3. Toprak altı işletmesi halinde bulunan madenlerde cevher istihsali ve bununla ilgili diğer bütün işlerde çalışanların münhasıran yer altında çalıştıkları zamanlara ait ücretleri;

4. Ticari ve sınai kazançları vergiden muaf bulunanların bu işlerinde çalıştırılan hizmet erbabının ücretleri:

5. Köy muhtarları ile köylerin kâtip, korucu, imam, bekçi ve benzeri hizmetlilerine köy bütçesinden ödenen ücretler ile çiftçi mallarını koruma bekçilerinin ücretleri;

6. Hizmetçilerin ücretleri (Hizmetçiler özel fertler tarafından evlerde, bahçelerde, apartmanlarda ve ticaret mahalli olmayan sair yerlerde orta hizmetçiliği, süt ninelik, dadılık, bahçıvanlık, kapıcılık gibi özel hizmetlerde çalıştırılanlardır.) Mürebbiyelere ödenen ücretler istisna kapsamına dahil değildir):

7. Sanat okulları ile bu mahiyetteki enstitülerde, ceza ve ıslahevlerinde, darülacezelerin atelyelerinde çalışan öğrencilere, hükümlü ve tutuklulara ve düşkünlere verilen ücretler;

8. Hizmet erbabına işyerinde veya müştemilatında bedava yemek vermek suretiyle sağlanan menfaatler (Bu amaçla da olsa hizmet erbabına nakit ve ayın olarak yapılan ödemeler vergiye tabi tutulur):

9. Genel olarak maden işletmelerinde ve fabrikalarda çalışan işçilere ve özel kanunlarına göre barındırılması gereken memurlarla müstahdemlere konut tedariki ve bunların aydınlatılması, ısıtılması ve suyunun temini suretiyle sağlanan menfaatler;

10. Hizmet erbabının toplu olarak işyerlerine gidip gelmelerini sağlamak maksadıyla işverenler tarafından yapılan taşıma giderleri;

11. Kanunla kurulan veya tüzelkişiliği haiz bulunan emekli sandıkları tarafından ödenen emekli, maluliyet, dul ve yetim aylıkları (Tüzelkişiliği haiz muhtelif emekli sandıkları tarafından ödenen âylıklar toplamı; hizmet süresi ve aylık seviyesi aynı olan Devlet Memurlarına ödenen miktardan fazla ise, aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur.) (Genel, katma ve özel bütçelerden ödenen bu nevi aylıklar dahil);

12. 2089 sayılı Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanunu hükümlerine tabi çırakların asgari ücreti aşmayan ücretleri.

Madde 18

Aynı Kanunun 24 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Gider Karşılıklarında

"MADDE 24 - Gider karşılığı olarak yapılan aşağıda yazılı Ödemeler Gelir Vergisinden istisna edilmiştir.

l. Harcırah Kanunu hükümleri uyarınca yapılan ödemeler;

2. Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan müesseseler tarafından idare meclis başkanı ve üyeleri ile denetçilerine, tasfiye memurlarına ve hizmet erbabına (Harcırah Kanununa tabi olsun olmasın her türlü sözleşmeli personel dahil) verilen gerçek yol giderlerinin tamamı ile yemek ve yatmak giderlerine karşılık verilen gündelikler (Bu gündelikler aynı aylık seviyesindeki Devlet memurlarına verilen gündeliklerden fazla ise veya Devletçe verilen gündeliklerin en yüksek haddini aşarsa, aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur. Fiili yemek ve yatmak giderleri karşılığı yapılan ödemeler de mukayesede esas alınacak gündeliğin tespitinde nazara alınır.);

3. Kazai veya idari kararlara dayanılarak tanıklara verilen ücretler;

4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa Göre ödenen yakacak yardımı (memur, işçi ve Bağ-Kur emeklilerine avans olarak ödenenler dahil);

5. Sayım işleriyle, seçim işlerinde çalıştırılanlara özel kanunlarına göre verilen zaruri gider karşılıkları.

Madde 19

Aynı kanunun 25 nci maddesinin 3 numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

3. Kanunla kurulan veya tüzelkişiliği haiz olan Emekli Sandıklarınca Kendilerine zat aylığı bağlananlara aylıkları dışında, kanunları veya statüleri gereğince verilen emekli, dul, yetim ve evlenme ikramiyeleri veya iade olunan mevduatı ve sürelerini doldurmamış bulunanlarla dul ve yetimlerine toptan ödenen tazminatlar (Kamu idare ve müesseseleri ile kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumları dışında kalan tüzelkişiliği haiz emekli sandıkları tarafından ödenen tazminat veya yardımlar, hizmet süresi ve aylık seviyesi aynı olan Devlet memurlarına verilen miktardan fazla ise, aradaki fark ücret olarak vergiye tabi tutulur. Bu mukayesede gerek muhtelif emekli sandıklarından, gerek aynı emekli sandığından muhtelif zamanlarda alınan ikramiye ve tazminatlar topluca dikkate alınır).

Madde 20

Aynı Kanunun 29 ncu maddesinin 2, 3 ve 4 numaralı bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

2. Subay, astsubay, erbaş ve erlere ve Ordu hizmetinde bulunan sivil makinistlere, uçuş, dalış gibi hizmetleri dolayısıyla verilen tazminatlar, gündelikler, ikramiyeler, zamlar ile Türk Hava Kurumu veya kanuni ve iş merkezi Türkiye`de bulunan müesseselerde uçuş maksadıyla görevlendirilenlere; uçuş hizmetleri, denizaltına, dalış yapanlara dalış hizmetleri dolayısıyla yapılan aynı mahiyetteki ödemeler;

3. Spor yarışmalarına katılan amatör sporculara ödenen ödül ve ikramiyeler;

4. Spor yarışmalarını yöneten hakemlere ödenen ücretler.

Madde 21

Aynı Kanunun ikinci kısım yedinci bölümünün başlığı "indirimler" olarak, 31 nci maddesi ise aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

YEDİNCİ BÖLÜM

İndirimler

İndirim Hadleri

"MADDE 31 - Tam mükellefiyete tabi gerçek kişiler aşağıda yazılı indirimlerden yararlanırlar.

l. Genel indirim: Mükelleflerin günde (20), ayda (600), yılda (7 200) lirayı aşmayan gelirleri vergiye tabi tutulmaz. Mükellef evli ise, bu miktara eş için günde (15), ayda (450), yılda (5 400) lira, çocukların her biri için günde (5), ayda (150), yılda (1 800) lira ilave edilir.

2. Özel indirim: Gerçek ücretlerin vergilendirilmesinde günde (150), ayda (4 500), yılda (54 000) lira ayrıca indirilir, (Karı- kocanın ücretli olarak çalışması halinde genel indirimden istifade etmeyen eşin gerçek ücretinden yapılacak özel indirim günde (75), ayda (2 250), yılda (27 000) liradır.)

3. Sakatlık indirimi: Çalışma gücünün asgari % 70'ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece sakat, asgari % 40'ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise ikinci derece sakat sayılır ve aşağıda belirtilen sakatlık indiriminden faydalanırlar.

Sakatlık indirimi aile reisi için tespit edilen özel indirim tutarının;

-Birinci derece sakatlar için bir buçuk katı,

- İkinci derece sakatlar için yarısıdır.

Sakatlık derecelerine göre tespit edilecek indirimler, genel ve özel indirim toplamına eklenerek hizmet erbabının ücretinden indirilir.

Sakatlık derecelerinin tespit şekli ile uygulamaya ilişkin esas ve usuller Maliye, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Sosyal Güvenlik bakanlıklarınca bu konuda müştereken hazırlanacak bir yönetmelik ile tespit edilir.

Madde 22

Aynı Kanunun 32 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Medeni Hal Esası

"MADDE 32 - 31 nci maddede yazılı genel indirim hadlerinin tayininde mükellefin, gelirin elde edildiği takvim yılı başındaki medeni hali ve aile durumu esastır. Şu kadar ki, takvim yılı içinde bu durumda mükellef lehine husule gelen değişiklikler ayrıca nazara alınır.

Genel indirimin uygulanmasında her ne suretle olursa olsun, evllik bağı kalkmış olanların gelirlerine, ilk çoçuk için eşe, diğer çocukların herbiri için 31 nci maddede yazılı çocuklara ait indirim miktarları uygulanır.

31 nci madde ile bu madde gereğince hesaplanacak genel indirim 3 çocuklu evli mükelleflere ait indirim miktarlarını geçemez.

Madde 23

Aynı Kanunun 33 ncü maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Yukarıdaki maddelerde sözü edilen çocuk tabiri, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilmek suretiyle bakılanlar dahil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış evlatları (evlat edinenler ile ana ve babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturan ve gelir vergisine tabi bulunmayanlar dahil) ifade eder.

Madde 24

Aynı Kanunun 34 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Aile Gelirinde İndirim

"MADDE 34 - Aile reisi beyanlarında indirim, beyan edilen gelire uygulanır. Aile reisi tarafından kendisinin, eşinin veya çocuklarının geliri dolayısıyla beyanname verilmesine mahal olmadığı hallerde indirim; vergiye tabi geliri varsa aile reisinin bu gelirine, aile reisinin geliri yoksa, eşine ait gelire, eşinin de geliri mevcut değilse çocuklarından herhangi birine ait gelire uygulanır.

Aile reisinin, eşinin ve çocukların beyanname verilmesi gerekmeyen gelirleri ücretten ibaret ise, bu gelirin her birine ayrıca 31 nci maddedeki esaslar dairesinde özel indirim ve sakatlık indirimi uygulanır.

İndirimin bu fıkra hükmüne göre eş veya çocuklara ait gelire uygulanması halinde de indirim miktarı aile reisinin durumuna göre tayin olunur.

Madde 25

Aynı Kanunun 35 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Vergi Karnesi Esası

"MADDE 35 - A) İndirimden faydalanmak isteyenler Vergi Usul Kanunun esaslarına göre vergi karnesi almak zorundadırlar.

B) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan kazanç ve iratları elde edenler (İstisna veya muafiyetlerden faydalananlar dahil) işyerlerinin bağlı olduğu, işyerleri bulunmayanlar ikametgahlarının bağlı olduğu vergi dairesinden karne almak ve Gelir Vergisi yönünden durumlarını ve bu durumda meydana gelen değişiklikleri karnelerine yazdırmak zorundadırlar.

Bu bentte yazılı vergi karnesinin ihtiva edeceği hususlar ve karne almaya ilişkin şekil ve esaslar Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir. Yönetmelik esaslarına uymayanlar hakkında Vergi Usul Kanununa ekli "Usulsüzlük cezalarına ait cetvel"in mükellef grupları sütununun 6 ncı sırasında yazılı birinci derece usulsüzlük cezası uygulanır.

Madde 26

Aynı Kanunun Birinci Kısım Sekizinci Bölümü (Yatırım Indirimi) Ek 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Yatırım İndiriminin Şartları

"EK MADDE 2 - Yatırım indiriminin uygulanmasında aşağıdaki yazılı şartlar topluca aranır:

1. İndirimin uygulanacağı ticari ve zirai kazanç bilanço esasına göre tespit edilmiş olmalıdır.

2. Yapılan yatırım, Devlet Planlama Teşkilatının hazırladığı kalkınma planlarına uygun bulunmalıdır.

3. Yatırımlar, istihsali genişletmeye, prodüktiviteyi artırmaya, ihracatı geliştirmeye, mahsul ve mamullerin kalitesini ıslaha, enerji tasarrufunu sağlamaya, kültür seviyesini yükseltmeye, ilmi ve teknik araştırmaları geliştirmeye, çalışma güvenliğini veya yabancı turist celbini temine matuf olmalıdır.

4. Yapılan yatırım en az 20 000 000 lira (Devlet Planlama Teşkilatının hazırladığı bölge kalkınma planının şümulüne giren yatırımlarla memleket ekonomisi bakımından ayrı bir önem ve özellik arz ettiği Yüksek Planlama Kurulu tarafından kabul edilen Faaliyet kollarında 10 000 000 ve genel olarak ziraatteki yatırımlarda 4 000 000 lira) olmalıdır.

5. Yatırıma başlamadan önce Devlet Planlama Teşkilatına başvurularak lüzumlu bilgi ve belgelerin tevdi edilmiş ve yukarıda belirtilen şartların mevcudiyeti tasdik edilmiş bulunmalıdır.

Araştırma, plan ve proje masrafları ile arazi temini için yapılan giderler hariç olmak üzere, yatırımla ilgili her türlü harcamalar yatırıma başlandığını gösterir.

6. Yatırım, tasdik edilmiş bulunan şartlar ve süreler dahilinde yapılmış olmalıdır. Tasdik edilen şartlarda husule gelecek değişikliklerin ve sürelerde vuku bulacak gecikmelerin, vukuundan itibaren 1 ay içinde Devlet Planlama Teşkilatına bildirilmesi ve onayının alınması şarttır. Devlet Planlama Teşkilatı, İktisadi veya teknik zaruretlerle veya mücbir sebeplerden ileri gelen değişiklik ve gecikmeleri kabul edebilir.

Müracaatın zamanında yapılmaması veya değişiklik ve gecikmelerin kabul edilmemesi halinde, evvelce yapılan tasdik hükümsüz addolunur. Tasdik edilen şartlarda ve sürelerde bir defadan fazla değişiklik veya gecikme vukua gelmesi halinde, yukarıdaki bentlerde belirtilen usul ve esaslara uyularak yeniden yatırım indirimi belgesi alınması mecburidir.

Madde 27

Aynı Kanunun Birinci Kısım Sekizinci Bölümü (Yatırım İndirimi) Ek 3 ncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Yatırım İndiriminin Konusu ve Nispeti

"EK MADDE 3 - Yatırım indirimine, kaynağı ne olursa olsun, ek 2 nci maddede yazılı şartları haiz bulunan yatırımlarla ilgili harcamalardan; bina, makine, tesisat, araç ve benzeri amortismana tabi aktif değerlerin yeni olanlarının maliyet bedelleri esas teşkil eder.

Aktif değerlerin yeni olmasından maksat, bunların yurt içinde veya dışında daha önce hiçbir şekilde kullanılmamış bulunmasıdır.

Yurt dışında kullanılmış olsa dahi Devlet Planlama Teşkilatınca uygun görülen deniz (yüzer havuzlar dahil) ve hava araçlarının ithali halinde, bu aktif kıymetler yatırım indirimi uygulaması bakımından yeni addolunur.

Personel lojmanları inşası ve tefrişi, arazi veya arsa tedariki, yedek parça temini, esas proje dışında münferit tesisat, makine, araç mübayaası için yapılan harcamalara indirim uygulanmaz. İnşa edilmiş olarak veya inşa halinde satın alınan binaların satın alma bedeli üzerinden yatırım indirimi yapılmaz.

Yatırım indiriminin nispeti yukarıdaki fıkraya göre indirimden istifade edecek yatırım miktarının % 30'udur. Bu nispet, zirai yatırımlar ile bölge kalkınması ile ilgili yatırımlarda % 40, kalkınmada öncelikli bölgelerde yapılan yatırımlarda ise % 60'dır.

Madde 28

Aynı Kanunun Birinci Kısım Sekizinci Bölümü (Yatırım indirimi) nin ek 4 ncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Yatırım İndiriminin Başlangıcı ve Uygulama Süresi

"EK MADDE 4 - Yatırım indiriminin uygulanmasına, yatırım konusunu teşkil eden aktif değerlere ilişkin harcamaların yapıldığı takvim yılından itibaren başlanır ve indirimden faydalanacak miktara ulaşıncaya kadar devam olunur.

Her yatırım için faydalanılacak indirim tutarı, o yatırım içerisinde yer alan indirimden yararlanabilecek aktif değerlerin kıymetleri toplamına, yatırım indirimi belgesinde yazılı olan indirim nispetinin uygulanması suretiyle hesaplanır.

Birden fazla yatırım indirimi belgesi almış mükelleflerin safi kazancının kifayetsizliği sebebiyle önceki yıllarda tamamen uygulanmamış olan eski yatırımlarla ilgili müdevver indirim tutarlarının mevcut bulunması halinde, evvela bu indirimler uygulanır, ondan sonra yeni yatırımlara müteallik indirimlerin uygulanmasına başlanır.

Madde 29

Aynı Kanunun 40 ncı maddesinin 5 ve 7 numaralı bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

5. İşletmeye dahil olup sadece işte kullanılan taşıtların amortismanları ile giderlerinin tamamı;

7. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar,

Madde 30

Aynı Kanunun 42 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Birden Fazla Takvim Yılına Sirayet Eden İnşaat ve Onarma İşleri

"MADDE 42 - Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinde kâr veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak, mezkur yıl beyannamesinde gösterilir.

Mükellefler bu madde kapsamına giren hallerde her inşaat ve onarım işinin hasılat ve giderlerini ayrı bir defterde veya tutmakta oldukları defterlerin ayrı sayfalarında göstermeye ve düzenleyecekleri beyannameleri işlerin ikmal edildiği takvim yılını Takip eden yılın Mart ayı sonuna kadar vermeye mecburdurlar.

Madde 31

Aynı Kanunun 44 ncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

İnşaat ve Onarma İşlerinde İşin Bitimi

"MADDE 44 - İnşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın düzenlendiği tarih; diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarih bitim tarihi olarak kabul edilir.

Bitim tarihinden sonra bu işlerle ilgili olarak yapılan giderler ve her ne nam ile olursa olsun elde edilen hâsılat, bu giderlerin yapıldığı veya hâsılatın elde edildiği yılın kar veya zararının tespitinde dikkate alınır.

Madde 32

Aynı Kanunun 45 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Ulaştırma ve İhracat İşlerinde Matrah

"MADDE 45 - Dar mükellefiyete tabi gerçek kişilerin aşağıdaki kazançları Kurumlar Vergisi Kanununun 18, 19 ve mükerrer 19 ncu maddeleri hükümlerine göre tayin ve tespit edilir.

1. Türkiye ile yabancı ülkeler arasında yaptıkları ulaştırma işlerinden elde ettikleri kazançlar.

2. Türkiye'de satın aldıkları, imal istihsal veya istihraç ettikleri malları Türkiye'de satmaksızın yabancı memleketlere gönderenlerin bu işlerinden doğan kazançlar.

Madde 33

Aynı Kanunun 46 ncı maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Bu suretle tespit olunacak safi kazançlar 225 bin lirayı geçemez. Şu kadar ki tespit olunacak safi kazanç,

-Beşinci dereceye giren mükellefler için 50.000

-Dördüncü dereceye giren mükellefler için 75.000

-Üçüncü dereceye giren mükellefler için 100.000

-İkinci dereceye giren mükellefler için 150.000 liradan az olmaz.

Birinci dereceye giren mükellefler için bu miktar 225 000 liradır. Belediye teşkilatı bulunmayan köylerdeki götürü mükellefler için bu miktarlar 1/3 oranın da uygulanır.

Madde 34

Aynı Kanunun 47 nci maddesi aşağıdaki şekilde degiştirilmiştir.

Götürü Usule Tabi Olmanın Genel Şartları

"MADDE 47 - Götürü usule tabi olmanın genel şartları şunlardır:

1. Kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak (işinde yardımcı işçi ve çırak kullanmak, seyahat, hastalık, ihtiyarlık, askerlik, tutukluluk ve hükümlülük gibi zaruri ayrılmalar dolayısıyla geçici olarak bilfiil işinin başında bulunmamak bu şartı bozmaz. Ölüm halinde iş sahibinin dul eşi veya küçük çocuklar, namına işe devam olunduğu takdirde, bunların bilfiil işin başında bulunup bulunmamalarına bakılmaz).

2. İşyerlerinin Emlak Vergisi tarhına esas olan vergi değerleri toplamı 200 000 lirayı, vergi değeri bilinmeyen hallerde yıllık kira bedeli toplamı 12 000 lirayı aşmamak (yıllık kira bedelinin emsaline nazaran düşük bulunması halinde emsal kira bedeli esas alınır).

3. Ticari, zirai veya mesleki faaliyetler dolasıyla gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olmamak

2 ve 3 numaralı bent hükümleri öteden beri işe devam edenlerde takvim yılı başındaki, yeniden işe başlayanlarda ise işe başlama tarihindeki duruma göre uygulanır.

Madde 35

Aynı Kanunun 48 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Götürü Usule Tabi Olmanın Özel Şartları

"MADDE 48 - Götürü usule tabi olmanın özel şartları şunlardır:

1. Alım satım işleri ile imal, inşa tamir ve küçük sanat işlerinde bir takvim yılı içinde satın alınan veya ithal edilen emtianın iptidai maddenin ve malzemenin mübayaa bedelleri tutarı 450 000 lirayı aşmamak;

2. Bir Takvim yılı içinde satılan veya ihraç edilen emtianın, iptidai maddenin ve malzemenin satış bedelleri tutarı 540 000 lirayı aşmamak;

3. İptidai madde, yardımcı malzeme ve işçilik müşteriye ait olarak ücretli durumuna girmeksizin yapılan imalat, tamirat, basım, inşaat ve küçük sanat işleri karşılığında bir takvim yılı içinde alınan gayrısafi ücret tutarı 90 000 lirayı aşmamak;

4. İptidai madde ve malzeme müşteriye, işçilik kendisine ait olarak yapılan imalat. tamirat, basım, inşaat ve küçük sanat işlerinde yıllık gayri safi hâsılat tutarı 340 000 lirayı aşmamak;

5. Bir ve üç numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde, bir takvim yılı içinde alınan ücret veya hâsılatın altı katı ile mübayaa bedellerinin yıllık toplamı 510 000 lirayı aşmamak;

6. Bir ve dört numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde, bir takvim yılında sağlanan gayri safi hâsılatın üçte bir fazlasıyla emtia, iptidai madde ve malzemenin mübayaa bedellerinin tutarı toplamı 450 000 lirayı aşmamak;

7. Üç ve dört numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde alınan gayrı safi ücretlerin tutarlarının dörtkatı ile sağlanan yıllık gayri safi hâsılatın toplamı 340 000 lirayı aşmamak;

8. Otel, sinema, plaj, dansing ve emsali eğlence ve istirahat yerleri işletenlerde, bu hizmetler karşılığında bir takvim yılı içinde sağlanan yıllık gayrisafi hasılat tutarı 90.000 lirayı aşmamak;

9. Sahibi veya işleticisi sıfatıyla birden fazla motorlu kara nakil vasıtası veya beşten fazla hayvan arabası veya su üzerinde hareket eden 18 rüsum tonilatodan fazla makineli. 90 rüsum tonilatodan fazla makinesiz nakil vasıtası işletmemek (Su üzerinde hareket eden makineli veya makinesiz araçların birlikte işletilmesi halinde, makineli olanların rüsum tonilatoları toplamının beş katı ile makinesizlerin rüsum tonilatoları toplamı 90 rüsum tonilatoyu aşmamak) ve bir takvim yılı içinde alınan taşıma ücretleri tutarı 300 000 lirayı aşmamak (Nakil vasıtalarının sahip ve işleticisi durumunda olmaksızın taşıma işi yapanlar tavassut işi yapmış sayılır. Yukarıda yazılı ölçüler aile reisi beyanına tabi olan kimselerle ortaklık halindeki işletmelerde bu kimselerin veya ortaklığın işlettikleri vasıtalar bakımından topluca dikkate alınır.)

Tekele tabi maddelerle, damga pulu, milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kar hadleri emsallerine nazaran bariz şekilde düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtiada,,ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, bu maddenin 1,2,5 ve 6 numaralı bentlerinde yazılı alım satım hadleri Maliye Bakanlığınca tayin olunur.

Madde 36

Aynı Kanunun 51 nci maddesine aşağıdaki 9, 10 ve 11 numaralı bentler eklenmiştir.

9. Maden işletmeleri, taş ve kireç ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları işletenler;

10. Şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar ile treyler, çekici ve benzerlerinin sahip veya işleticileri;

11. Maliye Bakanlığınca teklif edilen ve Bakanlar Kurulunca kararlaştırılan iş grupları veya sektörler itibariyle gerçek usulde vergilendirilmesi gerekli görülenler.

Madde 37

Aynı Kanunun 53 üncü maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Yıllık hasılat tutarı 1 000 000 liradan aşağı olan çiftçilerin kazançları götürü gider esasına, 1 000 000 lira veya daha fazla olan çiftçilerin kazançları ise gerçek kazanç usulüne (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına) göre tespit olunur.

Madde 38

Aynı Kanunun 54 ncü maddesinin üçüncü fıkrasının 1 numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddenin son fıkrası kaldırılarak maddeye yeni bir fıkra eklenmiştir.

1. Vergi usul Kanununa göre hasılatın elde edildiği yılda geçerli olmak üzere tayin edilmiş bulunan götürü gider emsallerinin mükellefçe beyan edilen hâsılat tutarına uygulanması veya,

Gerçek kazanç usulünden götürü gider usulüne geçen çiftçilerin önceki yıllardan devreden ürünlerinin satış hâsılatına götürü gider uygulanmaz. Bir evvelki yıldan devreden ürünlerin maliyet bedelleri ve satıldığı yol yapılan gerçek giderler, tevsik edilmek ve beyannamede gösterilmek şartıyla bu ürünlere isabet eden satış hâsılatından indirilir ve bu suretle bulunan safi kazanç matraha eklenir.

Madde 39

Aynı Kanunun 55 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Kazancın Zirai İşletme Hesabı Esasına Göre Tespiti

"MADDE 55 - Zirai işletme hesabı esasına göre zirai kazanç, hesap dönemi içinde para ile tahsil edilen veya alacak olarak tahakkuk eden hasılat ile, ödenen veya borçlanılan giderler arasındaki müspet farktır.

Madde 40

Aynı Kanunun 56 ncı maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve son fıkrası kaldırılmıştır.

Ziraat makine ve aletlerinin başka çiftçilerin zirai işlerinde çalıştırılması karşılığında herhangi bir istihlak maddesi veya istihsal vasıtası alınması halinde alınan madde veya vasıtaların emsal bedeli hasılat sayılır.

Madde 41

Aynı Kanunun 57 nci maddesinin 6 ve 11 numaralı bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddenin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

6. Vergi Usul Kanununa göre ayrılan amortismanlar,

11 - İşletmeye dahil olup sadece işte kullanılan taşıtların amortismanları ile giderlerinin tamamı.

Muafiyetten veya götürü gider usulünden gerçek usule geçen çiftçilerin önceki yıllardan devreden ürünleri Vergi Usul Kanununun 45 nci maddesinde belirtilen ortalama maliyet bedeli esasına göre değerlendirilerek gider yazılır.

Madde 42

Aynı Kanunun 59 ncu maddesinin birinci fıkrası kaldırılmıştır.

Madde 43

Aynı Kanunun 61 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Ücretin Tarifi

"MADDE 61 - Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara Hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.

Bu kanunun uygulanmasında, aşağıda yazılı ödemeler de ücret sayılır.

1. 23 ncü maddenin 11 numaralı bendine göre istisna dışında kalan emeklilik, maluliyet, dul ve yetim aylıkları;

2. Evvelce yapılmış veya gelecekte yapılacak hizmetler karşılığında verilen para ve ayınlarla sağlanan diğer menfaatler;

3. Türkiye Büyük Millet Meclisi, İl genel meclisi ve belediye meclisi üyeleri ile özel kanunlarına veya idari kararlara göre kurulan daimi veya geçici bütün komisyonların üyelerine ve yukarıda sayılanlara benzeyen diğer kimselere bu sıfatları dolayısiyle ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

4. Yönetim ve Denetim Kurulları Başkanı ve üyeleri ile tasviye memurlarına bu sıfatları dolayısiyle ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

5. Bilirkişilere, eksperlere, spor hakemlerine ve her türlü yarışma jürisi üyelerine ödenen veya sağlanan para, ayın ve menfaatler;

6. Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler.

Madde 44

Aynı Kanunun 62 nci maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

61 nci maddenin 1 ila 6 numaralı bentlerinde yazılı ödemeleri yapanlar bu kanunda yazılı ödevleri yerine getirmek bakımından işveren hükmündedir.

Madde 45

Aynı Kanunun 63 ncü maddesinin birinci fıkrasının 980 sayılı Kanunla kaldırılan 1 numaralı bent hükmü yerine aşağıda yazılı hüküm getirilmiştir.

1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 190 ncı maddesi uyarınca yapılan kesintilerle, Ordu Yardımlaşma Kurumu ve benzeri kamu kurumları için yapılan kanuni kesintiler, .

Madde 46

Aynı Kanunun 67 nci maddesine ikinci fıkrayı takiben aşağıdaki fıkra hükmü eklenmiştir.

Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması halinde Vergi Usul Kanununun 328 nci maddesine göre hesaplanan müsbet fark kazanca eklenir.

Madde 47

Aynı Kanunun 68 nci maddesinin 7, 8 ve 10 numaralı bentleri ile maddenin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

7. Mesleki faaliyette kullanılan tesisat ve demirbaş eşya için Vergi Usul Kanunun hükümlerine göre ayrılan amortismanlar (Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması halinde mezkûr kanunun 328 nci maddesine göre hesaplanacak zararlar dahil);

8. Serbest meslek faaliyetleri dolayısıyla emekli sandıklarına ödenen giriş ve emeklilik aidatları;

10. Yukarıdaki bentler dışında kalan, işle ilgili şehir dahili nakil vasıtaları ücretleri ile posta telgraf ve odabaşı ücreti gibi müteferrik giderler (Bu bentte yazılı giderler karşılık olmak üzere mükellefler diledikleri takdirde 20 000 liradan fazla olmamak kaydıyla gayri safi hâsılatlarının % 10`unu götürü olarak gider yazabilirler).

Her türlü para cezaları ve vergi cezaları ile serbest meslek erbabının suçlarından doğan tazminatlar gider olarak indirilemez.

Madde 48

Aynı Kanunun 69 ncu maddesinin parantez içi hükmü değiştirilmiş ve maddenin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

(Bu madde hükmü borsa ajan ve acentalarına, gümrük komisyoncularına, dava vekillerine, müşavirlere, diş protezcilerine, kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek erbabının ticari ve mesleki işlerini takip eden muakkiplere ve konser veren müzik sanatçılarına şamil değildir.)

Safi kazançların götürü usulde tespit ve vergilendirilmesinde 46 ncı maddede belirtilen (47 ve 48 nci maddelere yapılan atıflar hariç) usul ve esaslar uygulanır.

Madde 49

Aynı Kanunun 70 nci maddesinin birinci fıkrasının 5 numaralı bendi ile son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

5. Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı, alameti farika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar (Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri de gayrimenkul sermaye iradı sayılır);

Vakfın gelirinden hizmet karşılığı olmayarak alınan hisseler ile zirai faaliyete bilfiil iştirak etmeksizin sadece üründen pay alan arazi sahiplerinin gelirleri bu kanunun uygulanmasında gayrimenkul sermaye iradı addolunur.

Madde 50

Aynı Kanunun 73 nci maddesinin başlığı ile 1 nci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Emsal Kira Bedeli Esası

"MADDE 73 - Kiraya verilen mal ve hakların kira bedelleri emsal kira bedelinden düşük olamaz. Bedelsiz olarak başkalarının intifaına bırakılan mal ve hakların emsal kira bedeli, bu mal ve hakların kirası sayılır. Bina ve arazide emsal kira bedeli, yetkili özel mercilerce takdir edilmiş kirası, bu suretle takdir edilmiş kira mevcut değilse, Vergi Usul Kanununa göre belirlenen vergi değerinin % 7`sidir. Diğer mal ve haklarda emsal kira bedeli, bu mal ve hakların maliyet bedelinin, bu bedel bilinmiyorsa, Vergi Usul Kanununun servetlerin değerlenmesi hakkındaki hükümlerine göre belli edilen değerlerinin % 10'udur.

Madde 51

Aynı Kanunun 74 ncü maddesinin birinci fıkrası ile bu fıkranın 5 ve 10 numaralı bentleri ve üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Safi iradın bulunması için, 21 nci maddeye göre istisna edilen gayrisafi hasılata isabet edenler hariç olmak üzere gayrisafi hasılattan aşağıda yazılı giderler indirilir.

5. Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen vergi, resim, harç ve şerefiyelerle kiraya verenler tarafından ödenmiş olmak şartıyla belediyelere ödenen harcamalara iştirak payları;

10. Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kira ile oturdukları konutun kira bedeli (kira indirimi gayri safi hâsılattan bu maddenin 1 ila 9 ve 11 numaralı bentlerinde yazılı giderler düşüldükten sonra, kalan miktar üzerinden yapılır; kiranın indirilemeyen kısmı 88 nci maddenin 3 ncü fıkrasını uygulanmasında gider fazlalığı sayılmaz);

Mükellefler (hakları kiraya verenler hariç) diledikleri takdirde yukarıda yazılı giderlere karşılık olmak üzere hâsılatlarından % 25`ini götürü olarak indirebilirler.

Götürü gider usulünü kabul edenler iki yıl geçmedikçe bu usulden dönemezler.

Madde 52

Aynı Kanunun 75 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Tarifi

"MADDE 75 - Sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira ve benzeri iratlar menkul sermaye iradıdır.

Kaynağı ne olursa olsun aşağıda yazılı iratlar menkul sermaye iradı sayılır:

1. Her nevi hisse senetlerinin kâr payları (kurucu hisse senetleri ve diğer intifa hisse senetlerine verilen kâr payları ve pay sahiplerine hazırlık dönemi için faiz olarak veya başka adlarda yapılan her türlü ödemeler dahil);

2. İştirak hisselerinden doğan kazançlar (Limited şirket ortaklarının ve komanditerlerin kar payları ile kooperatiflerin dağıttıkları kazançlar bu zümreye dahildir. Kooperatiflerin ortakları ile yaptıkları muamelelerden doğan karların ortaklara, kooperatifle yaptıkları muameleler nispetinde tevzii, kazanç dağıtımı sayılmaz).

Adi komandit şirketlerde komanditerlerin kâr payları, şirket kârının ilişkin bulunduğu takvim yılında elde edilmiş sayılır.

3. Kurumların idare meclisi Başkan ve üyelerine verilen kar payları;

4. Kurumlar Vergisi Kanunun uyarınca yıllık veya özel beyanname veren dar mükellefiyete tabi kurumların ticari bilânçolarına göre doğan kardan Kurumlar Vergisi düşüldükten sonra kalan kısım;

5. Her nevi tahvil faizleri (yıllık ödeme faizle birlikte tahvilin itfa bedelini de ihtiva ettiği takdirde tahvilin itfa edilen kısmı irat sayılmaz.)

6. Her nevi alacak faizleri (adi, imtiyazlı, rehinli, senetli alacaklarla cari hesap alacaklarından doğan faizler, Hazine tahvili ve bonoları da dahil olmak üzere kamu tüzelkişilerince borçlanılan ve senede bağlanmış olan meblağlar için verilen faizler dahil);

7. Mevduat faizleri (Bankalara, bankerlere, tasarruf sandıklarına, tevdiat kabul eden diğer müesseselere yatırılan vadeli, vadesiz paralara ödenen faizler ile bunlar dışında kalan kişi ve kuruluşlardan devamlı olarak para toplama işi ile uğraşanların her ne şekil ve ad altında olursa olsun toplanan paralara sağladıkları gelirler ve menfaatler de mevduat faizi sayılır.);

8. Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller;

9. iştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kâr paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar;

10. Her çeşit senetlerin iskonto edilmesi karşılığında alınan iskonto bedelleri;

11. 77 nci maddede yazılı vergi alacağı;

12. Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları,

Yukarıda yazılı iratlar, bunları sağlayan sermaye sahibinin ticari faaliyetine bağlı bulunduğu takdirde, ticari kazancın tespitinde nazara alınır.

Madde 53

Aynı Kanunun 76 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

İrat Sayılmayan Haller

"MADDE 76 - Menkul kıymetin kuponlu veya kuponsuz olarak satılması, iştirak hisselerinin devir ve temliki, menkul kıymetler ile iştirak hisselerinin tamamen veya kısmen itfa olunması karşılığında alınan paralarla itfa dolayısıyla verilen ikramiyeler menkul sermaye iradı sayılmaz.

Madde 54

Aynı Kanunun 77 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Vergi Alacağı

"MADDE 77 - Tam mükellefiyete tabi kurumlarca ödenen Kurumlar Vergisinin yarısı, bu kurumlardan kar payı alan;

1. Tam mükellefiyete tabi gerçek kişilerin,

2. Özel kanunlarla kurulmuş müesseselerden kendi kanunlarına göre Gelir ve Kurumlar Vergisinden muaf tutulanların,

3. Kollektif ve adi komandit şirketlerin,

4. Eshamlı komandit şirketlerin komandite ortaklarının, Vergi alacağını teşkil eder.

Vergi alacağı kurumlarca yukarıda 1, 2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı gerçek ve tüzelkişilere dağıtılan kar payları ile eshamlı komandit şirketlere dağıtılan kar paylarından bu şirketlerin komandite ortaklarına isabet eden kısmının yarısı olarak hesap ve kabul edilir.

Madde 55

Aynı Kanunun 80 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Gelire Giren Sair Kazanç ve İratlar

"MADDE 80 - Aşağıda yazılı olup geçen bölümlerin dışında kalan kazanç ve iratlar bu bölümdeki hükümlere göre vergiye tabi gelire dahildir:

1. Değer artışı kazançları;

2. Arızi kazançlar.

Madde 56

Aynı Kanuna 80 nci maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki mükerrer 80 nci madde eklenmiştir.

Değer Artışı Kazançları

"MÜKERRER MADDE 80 - Aşağıda yazılı mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar değer artışı kazançlarıdır.

1. İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70 nci maddenin birinci fıkrasının 1, 2, 4 ve 7 numaralı bentlerinde yazılı mal ve hakların, iktisap tarihlerinden başlayarak dört yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar (Kooperatiflerin ortaklarına bu sıfatları dolayısıyla tahsis ettikleri gayrimenkuller, tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır),

Bu bent kapsamına giren kazançların 125 000 lirası vergiden müstesnadır. Şu kadarki iktisap tarihinden itibaren bir yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlara bu istisna uygulanmaz. (Binaların elden çıkarılmasında bu istisna her tam yıl için ayrı ayrı uygulanır).

2. Her ne şekilde olursa olsun edinilen menkul kıymetlerin (Kurucu hisse senetleriyle diğer her türlü intifa senetleri dahil) edinme tarihinden önce veya sonra elden çıkarılmasından sağlanan ve bir takvim yılındaki tutarı 50 000 lirayı aşan kazançlar,

3. 70 nci maddenin birinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yazılı hakların (ihtira beratları hariç) elden çıkarılmasından doğan kazançların 50 000 lirayı aşan kısmı,

4. Telif haklarının ve ihtira beratlarının müellifleri, mucitleri ve bunların kanuni mirasçıları dışında kalan kimseler tarafından elden çıkarılmasından doğan kazançların 50 000 lirayı aşan kısmı.

5. Ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar,

6. Faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasından doğan kazançlar,

Bu maddede geçen "elden çıkarma" deyimi, yukarıda yazılı, mal ve hakların satılması, bir ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi, ticaret şirketlerine sermaye olarak konulmasını ifade eder.

Faaliyetine devam eden ticari bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından veya ticari işletmeye dahil amortismana tabi iktisadi kıymetlerle birinci fıkrada yazılı hakların elden çıkarılmasından doğan kazançlar ticari kazanç sayılır ve bunlara ticari kazanç hakkındaki hükümler uygulanır.

Madde 57

Aynı Kanunun 81 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Vergilendirilmeyecek Değer Artışı Kazançları "MADDE 81 - Aşağıda yazılı hallerde değer artışı kazancı hesaplanmaz ve vergilendirilmez:

1. Ferdi bir işletmenin sahibinin ölümü halinde, kanuni mirasçılar tarafından işletmenin faaliyetine devam olunması ve mirasçılar tarafından işletmeye dahil iktisadi kıymetlerin kayıtlı değerleriyle (bilanço esasına göre defter tutuluyorsa bilânçonun aktif ve pasifiyle bütün halinde) aynen devir alınması;

2. Kazancı bilanço esasına göre tespit edilen ferdi bir işletmenin bilançosunun bir sermaye şirketine aktif ve pasifi ile bütün halinde devrolunması, devralan şirketin bilânçosuna aynen geçirilmesi ve devredilen ferdi işletmenin sahip veya sahiplerinin şirketten, devir bilançosuna göre hesaplanan öz sermayesi tutarında ortaklık payı alması (Bu ortaklık payını temsil eden hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır.);

3. Kollektif ve adi komandit şirketlerin bu maddenin 2 numaralı bendinde yazılı şartlar dahilinde nev'i değiştirerek sermaye şirketi haline dönüşmesi (Kollektif ve adi komandit şirketlerin şekil değiştirerek anonim şirket haline dönüşmesi halinde şekil değiştiren kollektif ve adi komandit şirketlerin ortaklarının anonim şirketteki ortaklık paylarını gösteren hisse senetlerinin nama yazılı olması şarttır.).

Madde 58

Aynı Kanuna 81 nci maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki mükerrer 81 nci madde eklenmiştir.

Safi Değer Artışı

"MÜKERRER MADDE 81 - Değer artışında safi kazanç, elden çıkarılan mal ve hakların iktisap bedeli ile, elden çıkarma karşılığında alınan para ve ayınlarla salanan ve para ile temsil edilebilen her türlü menfaatlerin tutarı arasındaki müspet farktır. Hasılatın ayın ve menfaat olarak sağlanan kısmının tutarı Vergi Usul Kanununun değerleme ile ilgili hükümlerine göre tayin ve tespit olunur.

Bu maddenin uygulanmasında mal ve hakların iktisap bedeli, bunların iktisap edilmesi için yapılan her türlü ödemelerin, giderlerin ve ödenen vergi, resim ve harçların toplamını ifade eder. Şu kadar ki;

1. Bina ve arazide iktisap bedeli Emlak Alım Vergisine esas olan değere, yapılan giderlerle ödenen aynı vergi, resim ve harçların eklenmesi suretiyle hesaplanır.

2. Menkul kıymetlerin elden çıkarılmasında iktisap bedelinin tevsik edilememesi halinde Vergi Usul Kanununun 266 ncı maddesinde yazılı itibari değer iktisap bedeli olarak alınır. İvazsız olarak iktisap edilen menkul kıymetlerin elden çıkarılmasında iktisap bedeli, Veraset ve İntikal Vergisine esas olan matraha bu iktisap dolayısiyle ödenen vergilerin eklenmesiyle bulunan miktardır.

3. Menkul kıymetlerin iktisap tarihinden sonra elden çıkarılması halinde, iktisap tarihinden elden çıkarma tarihine kadar geçen ilk tam yıldan sonraki her tam yıl için, istisna düşüldükten sonra kalan safi kazancın % 40`ı ayrıca indirilir. Yapılacak indirim istisna düşüldükten sonra kalan safi kazancın % 80`ini geçemez. İktisap tarihinden elden çıkarma tarihine kâdar geçen sürenin hesabında yıl kesirleri nazara alınmaz. Elden çıkarılan menkul kıymetlerin iktisap tarihleri mükelleflerce tevsik edilemediği takdirde bu menkul kıymetler iktisap edildikleri yıl içinde elden çıkarılmış sayılırlar.

Madde 59

Aynı Kanunun 82 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Arızi Kazançlar

"MADDE 82 - Vergiye tabi arızi kazançlar şunlardır:

l. Arızi olarak ticari muamelelerin icrasından veya bu nitelikteki muamelelere tavassuttan elde edilen kazançlar;

2. Ticari veya zirai bir işletmenin faaliyetiyle serbest meslek faaliyetinin durdurulması veya terk edilmesi, henüz başlamamış olan böyle bir faaliyete hiç girişilmemesi, ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen hasılat;

3. Gayrimenkullerin tahliyesi veya kiracılık hakkının devri karşılığında alınan tazminatlar ile peştemallıklar (kiracıya ait tesisat ve malların tahliye ve devri sırasında kiralayana veya yeni kiracıya devrinden doğan kazançlar dahil);

4. Arızi olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısıyle tahsil edilen hâsılat;

5. Gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri işleriyle ilgili olarak sonra dan elde ettikleri kazançlar (zarar yazılan değersiz alacaklarla, karşılık ayrılan şüpheli alacakların tahsili dahil);

6. Dar mükellefiyete tabi olanların 45 nci maddede yazılı işleri arızi olarak yapmalarından elde ettikleri kazançlar.

Yukarıda yazılı kazançlardan 1-4 numaralı bentlerde yazılı olanların henüz başlamamış olan ticari, zirai veya mesleki bir faaliyete hiç girişilmemesi ile ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde edilen kazançlar hariç) 10 000 lirayı aşan kısmı, diğerlerinde tamamı vergiye tabidir.

Bu maddede geçen hâsılat deyimi, alınan para ve ayınlarla diğer suretlerle elde edilen ve para ile temsil edilebilen menfaatleri ifade eder.

Arızi kazançların safi miktarı aşağıdaki şekilde tespit olunur.

1. Bu maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde yazılı işlerde satış bedelinden, maliyet bedeli ve satış dolayısiyle yapılan giderler indirilir;

2. Bu maddenin birinci fıkrasının 2, 3, 4 ve 5 numaralı bentlerinde yazılı işlerde, elde edilen hâsılattan, tevsik edilmek kaydiyle yapılan giderler indirilir;

3. Bu maddenin birinci fıkrasının 6 numaralı bendinde yazılı işlerde, 45 nci madde hükümleri uygulanır.

Madde 60

Aynı Kanunun 85 nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

İstisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar için beyanname verilmez (31 nci maddedeki indirimler istisnadan madut değildir.)

Madde 61

Aynı Kanunun 86 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Toplama Yapılmayan Haller

"MADDE 86 - Aşağıda yazılı hallerde gelir toplanmaz ve yıllık beyanname verilmez.

a) Tam mükellefiyette vergiye tabi gelir:

1. Tamamı tevkif suretiyle vergilendirilmiş bulunan ve gayrisafi tutarları toplamı iki milyon lirayı aşmayan ücretten, menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarından;

2. Götürü usulde tespit edilen ticari veya mesleki kazançlardan veya gayrı safi tutarları toplam iki milyon lirayı aşmamak şartıyla, bunlarla 1 numaralı bentte sayılanlardan;

b) Dar mükellefiyette vergiye tabi gelir sadece;

1. Ücretlerden;

2. Serbest meslek kazançlarından;

3. Menkul sermaye İratlarından;

4. Değer artışı kazançlarından;

5. Arızi kazançlardan;

Veya bunların bir kaçından ibaret ise.

Madde 62

Aynı Kanunun 87 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

İhtiyari Toplama ve Beyan

"MADDE 87 - Tam mükellefiyette, vergiye tabi yıllık gayri safi kazanç ve iratlarının toplamı iki milyon lirayı aşmayan mükelleflerin bu kazanç ve iratlarından vergisi tevkif yoluyla kesilmiş bulunan ücret, menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile götürü usulde vergilendirilmiş bulunan ticari ve mesleki kazançlarını beyannameye ithal etmeleri ihtiyaridir. Gelir unsurlarının istisna hadleri içinde kalan kısımları iki milyon liralık haddin hesabında nazara alınmaz.

Ticari, zirai (götürü gider usulüne göre tespit edilen zirai kazançları için beyanname verenler hariç) veya mesleki kazançlarını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar yukarıda yazılı ihtiyari toplama hakkından faydalanamazlar.

Geliri telif ve patent haklarının kiralanmasından ibaret olup da bu gelirin tamamı üzerinden tevkif suretiyle gelir vergisi ödemiş olan dar mükellefiyete tabi kimselerin bu gelirleri için yıllık beyanname vermeleri ihtiyaridir.

Madde 63

Aynı Kanunun 88 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Zararların Karlara Takas ve Mahsubu

"MADDE 88 - Gelirin (Aile reisi beyanlarında eş ve çocukların geliri dahil) toplanmasında gelir kaynaklarının bir kısmından hasıl olan zararlar (54 ncü maddeye göre hesaplanan gider fazlalığından doğanlar dahil, mükerrer 80 nci maddede yazılı değer artışı kazançlarından doğanlar hariç) diğer kaynakların kazanç ve iratlarına mahsup edilir.

Bu mahsup neticesinde kapatılamayan zarar kısmı, müteakip yılların gelirinden indirilir. Arka arkaya üç yıl içinde mahsup edilemeyen zarar bakiyesi müteakip yıllara naklonulamaz.

Menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarında, gider fazlalığından doğanlar hariç, sermayede vukua gelen eksilmeler zarar addolunmaz.

Madde 64

Aynı Kanunun 89 ncu maddesinin 1 numaralı bendinde yazılı 200 liralık indirim miktarı 3 000 liraya yükseltilmiştir.

Madde 65

Aynı Kanunun 94 ncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Kazanç, Ücret, Menkul ve Gayrimenkul Sermaye İratlarında Vergi Tevkifatı

"MADDE 94 - Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri Avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin Gelir Vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar:

1. Hizmet erbabına ödenen ücretlerden (İstisnadan faydalanan ücretler hariç);

2. 61 nci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (İstisnadan faydalananlar hariç);

3. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (18 nci ve 69 ncu maddelerde yazılı olanlara ve noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);

4. 42 nci madde şümulüne giren işler dolayısıyla bu işleri yapanlara (Kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden;

5. Dar mükellefiyete tabi olanlara, telif ve patent haklarının satışı dolayısıyla yapılan ödemelerden;

6. 70 nci maddede yazılı mal ve hakların kiralanması karşılığı yapılan ödemelerden;

7. Dar mükellefiyete tabi gerçek kişilerle, Türkiye`de işyeri veya daimi temsilcisi bulunmayan ve kurumlar dışında kalan tüzelkişilere ödenen kar payları ile 75 nci maddenin 2 nci fıkrasının 4 numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratlarından;

8. Dağıtılsın veya dağıtılmasın kurumların, yabancı memleketlerde elde ettikleri kazançlar ile Türkiye'de elde ettikleri iştirak kazançları dışında kalan ve kurumlar vergisinden muaf veya müstesna kazanç ve iratlarından;

9. Tahvilat faizlerinden;

10. Mevduat faizlerinden;

11. Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr paylarından;

12. Zirai kazanç ölçülerini tespit eden kararnamelerde yer alan zirai ürünlerin alış bedeli üzerinden.

Tüccar, serbest meslek erbabı ve çiftçilerin yukarıdaki hükümlere göre yapacakları tevkifat ticari, mesleki ve zirai işleriyle ilgili ödemelerine münhasırdır.

Madde 66

Aynı Kanunun 96 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Vergi Tevkifatında Uyulacak Esaslar

"MADDE 96 - Vergi tevkifatı 94 ncü madde kapsamına giren nakden veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumunda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri veya bu istihkakları ödeyenlerin hesaplarına gider kaydedilmesini ifade eder.

Vergi tevkifatı, ücretler dışında kalan ödemelerde gayrisafi tutarlar üzerinden yapılır. Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi halinde bu vergi, bilfiil ödenen miktar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır.

Madde 67

Aynı Kanunun 69 ncu maddesinin d/1 nci bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

1. İstihkak sahibinin adı ve soyadı ile iş adresi, varsa bağlı bulunduğu vergi dairesi ve mükellef hesap numarası;

Madde 68

Aynı Kanunun 101 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Münferit Beyannamenin Verilmesi

"MADDE 101 - Dar mükellefiyete tabi mükelleflerden yıllık beyanname vermeye mecbur olmayanlar:

1) Mükerrer 80 nci maddenin 1 numaralı bendi ile 82 nci maddenin 3 numaralı bendinde sayılan kazançlarını; gayrimenkulün bulunduğu,

2) Mükerrer 80 nci maddenin 2, 3 ve 4 numaralı bentlerinde sayılan kazançlarını; mal ve hakların Türkiye'de elden çıkarıldığı,

3) Mükerrer 80 nci maddenin 5 ve 6 numaralı bentlerinde sayılan kazançlarla ticari veya zirai bir işletmenin faaliyetinin durdurulması veya terkedilmesi karşılığında elde ettikleri hâsılatları; işletmenin bulunduğu;

4) 82 nci maddenin 1, 4 ve 6 numaralı bentlerinde sayılan kazançlarla serbest meslek faaliyetinin durdurulması veya terkedilmesi karşılığında elde edilen hâsılatları ve vergisi tevkif suretiyle alınmamış serbest meslek kazançlarını; faaliyetin ifa edildiği veya yolcu veya yükün taşıta alındığı

5) 82 nci maddenin 5 numaralı bendinde sayılan kazançlarla ticari, zirai veya mesleki bir faaliyete hiç girişilmemesi veya ihale, artırma ve eksiltmelere iştirak edilmemesi karşılığında elde ettikleri hâsılatları ve vergisi tevkif suretiyle alınmamış menkul sermaye iratlarını ödemenin Türkiye'de yapıldığı,

Yerin vergi dairesine münferit beyanname ile bildirmeye mecburdurlar.

Bu kazanç ve iratlardan serbest meslek faaliyetlerine ilişkin olanların beyannamelerinin bu faaliyetlerin sona erdiği diğer kazanç ve iratlarla ilgili beyannamelerin ise bu kazanç ve iratların İktisap olunduğu tarihten itibaren 15 gün içinde ilgili vergi dairesine verilmesi mecburidir.

Geliri telif ve patent haklarının satışından ibaret olan ve tamamı üzerinden tevkif suretiyle gelir vergisi ödemiş bulunan dar mükellefiyete tabi kimselerin bu gelirleri için münferit beyanname vermeleri ihtiyaridir.

Madde 69

Aynı Kanunun 102 nci maddesinin 1 numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

1. Mükellefin adı ve soyadı, varsa unvanı ile adresi ve bağlı bulunduğu vergi dairesi ile mükellef hesap numarası.

Madde 70

Aynı Kanunun 103 ncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Esas Tarife

"MADDE 103 - Gelir Vergisine tabi gelirler;

1 000 000 liraya kadar %40

3 000 000 liranın 1 000 000 lirası için 400 000 lira; fazlası %45

5 000 000 lirasının 3 000 000 lirası için 1 300 000 lira; fazlası %50

10 000 000 liranın 5 000 000 lirası için 2 300 000 lira; fazlası %60

15 000 000 liranın 10 000 000 lirası için 5 300 000 lira; fazlası %70

25 000 000 liranın 15 000 000 lirası için 8 800 000 lira; fazlası %75

25 000 000 liradan fazlasının 25 000 000 lirası için 16 300 000 lira; fazlası %66

Nispetinde vergilendirilir.

Madde 71

Aynı Kanunun 104 ncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Verginin Hesaplanması

"MADDE 104 - Yıllık Gelir Vergisi, vergiye tabi gelirlerin yıllık toplamından 31 nci maddedeki indirimler düşüldükten sonra 103 ncü maddedeki nispetler uygulanmak suretiyle hesaplanır.

Ücretlerin vergilendirilmesinde aylık vergi; yıllık vergi 12`ye bölünmek, gündelik vergi aylık vergi 30'a bölünmek suretiyle hesaplanır.

Verginin hesaplanmasında matrahın ve verginin lira kesirleri nazara alınmaz.

Madde 72

Aynı Kanunun 105 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Vergi Tevkifatı Nispetleri

"MADDE 105 - Gelir Vergisi tevkifatında aşağıdaki nispetler uygulanır.

1. 94 ncü maddenin; 3 numaralı bendinde yazılı ödemelerden, tam mükellefiyete tabi olanlara yapılanlarda % 15, dar mükellefiyete tabi olanlara yapılanlarda % 30;

2. 94 ncü maddenin 4 numaralı bendinde yazılı ödemelerden % 5;

3. 94 ncü maddenin 5 numaralı bendinde yazılı ödemelerden % 35;

4. 94 ncü maddenin 6 numaralı bendinde yazılı ödemelerden % 25;

5. 94 ncü maddenin 7 numaralı bendinde yazılı menkul sermaye iratları ve ödemelerden % 20;

6. 94 ncü maddenin 8 numaralı bendinde yazılı kazanç ve iratlardan % 33 1/3, bu kazanç ve iratların dar mükellefiyetlere dağıtılması halinde % 60;

7. 94 ncü maddenin 9, 10 ve 11 numaralı bentlerinde yazılı ödemelerden % 25; (Bu bentte yazılı nispeti % 30'a kadar çıkarmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.)

8. 94 ncü maddenin 12 numaralı bendinde yazılı ödemelerden % 5;

9. 94 ncü maddenin 1 ve 2 numaralı bentlerinde yazılı ücretler ve ücret sayılan ödemelerde vergi tevkifatı 103 ve 104 ncü maddeler hükümlerine göre yapılır.

Yukarıdaki bentlerde yazılı vergi tevkifatının yapılmasında 96 ncı madde hükmü gözönünde tutulur.

Ücret dışında kalan ödeme, hâsılat ve iratlar üzerinden vergi tevkifatı yapılırken lira kesirleri nazara alınmaz.

Madde 73

Aynı Kanunun 108 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Vergilendirme Dönemi

"MADDE 108 - Gelir Vergisinde vergilendirme dönemi, geçmiş takvim yılıdır. Şu kadar ki:

1. Mükellefiyetin takvim yılı içinde kalkması halinde, vergilendirme dönemi, takvim yılı başından mükellefiyetin kalkması tarihine kadar geçen süreye inhisar eder;

2. Götürü usulde tespit olunan ticari kazançlar ile serbest meslek kazançlarında vergilendirme dönemi, faaliyetin icra olunduğu takvim yılıdır;

3. Götürü usulde tespit olunan ücretlerde Vergilendirme dönemi, hizmetin ifa olunduğu bütçe yılıdır. Götürü ücretlerini yıllık beyannameye ithal mecburiyetinde olanlar mezkur ücretlerini, bütçe yılının bittiği takvim yılının geliri meyanında bildirirler;

4. Tevkif yoluyla ödenen vergilerde, istihkak sahipleri ayrıca yıllık beyanname vermeye mecbur değillerse tevkifatın ilgili bulunduğu dönemler vergilendirme dönemi sayılır ve kesilen veya kesilmesi icabeden vergiler yıllık verginin yerine geçer;

5. Münferit beyanname ile bildirilmesi gereken gelirlerin vergilendirilmesinde, vergilendirme dönemi yerine gelirin iktisap tarihi esas tutulur.

Madde 74

Aynı Kanunun 109 ncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Tarh Zamanı

"MADDE 109 - Gelir Vergisi:

1. Beyanname verilmesi icabeden hallerde, beyannamenin verildiği günde, beyanname posta ile gönderilmişse, vergiyi tarh edecek daireye geldiği tarihi takibeden yedi gün içinde;

2. Götürü usulde tespit edilen ücretlerde, hizmetin ifa olunduğu bütçe yılının ikinci ayında, bütçe yılı içinde işe başlanması halinde, işe başlama tarihinden itibaren bir ay içinde;

Götürü usulde tespit edilen ticari kazançlar ile serbest meslek kazançlarında, faaliyetin icra olunduğu takvim yılının Nisan ayında, takvim yılı içinde işe başlanılması halinde, işe başlama tarihinden itibaren bir ay içinde.

Tarh edilir.

2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı kazanç ve ücret sahiplerinden bu bentlerde belirtilen tarh zamanlarının hitamından evvel memleketi terk edenlerin vergileri, memleketi terke tekaddüm eden 15 gün içinde tarh olunur.

2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı kazanç ve ücret sahipleri, tarh zamanlarında, vergi karnelerini bağlı oldukları vergi dairelerine ibraz ederek vergilerini tarh ettirmeye mecburdurlar.

Madde 75

Aynı Kanunun yedinci bölümünün başlığı "Ortalama kâr haddi, asgari gayri safi hâsılat ve gider esaslarına göre gelir tayini" olarak, 111 nci maddesi ise aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Ortalama Kar Haddi ve Asgari Gayri Safi Hasılat Esası

"MADDE 111 - A) Kısmen veya tamamen perakende satış yapan ticaret erbabı ile imalatçıların gösterdikleri gayri safi kazançlar, Vergi Usul Kanununa göre tespit olunan ortalama kar hadlerinin perakende satılan emtianın maliyet bedeline uygulanması sonucunda bulunacak miktarlara göre düşük bulunduğu ve düşüklük sebepleri izah olunamadığı takdirde beyan edilen gayri safi kazançlar yerine bu suretle bulunan miktarlar ikmalen vergi tarhına esas tutulur.

B) Otel, motel, tatilköyü, pansiyon, bar, pavyon, dansing, gazino, lokanta, kahvehane, kırbahçesi, plaj, hamam, kuaför salonu, erkek berberi, güzellik salonları, tamirhaneler ve emsali hizmet işletmeleri sahiplerinin ve her nevi taşıma işleriyle uğraşanların gösterdikleri gayri safi hâsılat aşağıda açıklanan esaslara göre tespit edilen yıllık asgari gayri safi hâsılata göre düşük bulunduğu takdirde beyan olunan gayri safi hâsılat yerine bu suretle tespit edilecek gayri safi hâsılat vergi tarhına esas tutulur. Yapılacak tarhiyat sırasında aşağıda açıklanan esaslara göre tespit edilen gayri safi hâsılattan mükelleflerce tevsik edilen giderler (Her nevi işletme giderleri ile genel giderler) indirilir. Şu kadar ki, bu suretle bulunacak safi kazanç Mükelleflerce tevsik edilen giderler toplamının % 20`sinden düşük olduğu ve bu durum mükelleflerce haklı sebeplerle izah edilmediği takdirde vergi tarhına esas alınacak miktar giderler toplamının % 20'sidir.

Yukarıda sözü edilen yıllık asgari gayri safi hâsılat; iş nevilerine ve işletmelerin özelliklerine göre asgari 2, azami 5 derece üzerinden, her derecede 3 kademe halinde Vergi Usul Kanununun 72 nci maddesinde yazılı Takdir Komisyonları tarafından her takvim yılı için müteakip yılın sonuna kadar tespit olunur. Mükelleflerin bu şekilde tespit edilen derece ve kademelerden hangisine gireceği Maliye Bakanlığınca belirlenecek esaslara göre tayin olunur.

Bu maddeye göre tarhiyat yapılabilmesi için tespit olunacak farkın 10 000 lirayı aşması gerekir.

Madde 76

Aynı Kanunun 112 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Asgari Zirai Kazanç Esası "MADDE 112 - Zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit edenlerin beyan ettikleri hâsılat ve giderler ile götürü gider usulüne göre tespit edenlerin beyan ettikleri hasılat, Vergi Usul Kanunu uyarınca yapılan ekim ve sayım beyanları (Bu konuda idarece bir inceleme yapılmışsa ayrıca bu inceleme sonuçları) dikkate alınarak, aynı Kanunda sözü edilen zirai kazanç ölçüleri esas tutulmak suretiyle hesaplanacak hâsılat veya giderlere göre 10 000 liradan fazla bir farklılık gösterdiği ve bu farklılık mükellef tarafından haklı sebeplerle izah edilemediği takdirde, bu hâsılat ve giderler yerine vergi incelemesi sırasında zirai kazanç ölçülerine göre tespit edilen hasılat ve giderler ikmalen vergi tarhına esas alınır.

Birinci fıkra uyarınca yapılacak tarhiyatta, hasılatın elde edildiği yıl için tespit edilmiş zirai kazanç ölçüleri esas alınır.

Madde 77

Aynı Kanuna 484 sayılı Kanunla eklenen geçici 10 ncu madde kaldırılmış ve Kanuna 112 nci maddeyi takiben aşağıdaki mükerrer 112 nci madde eklenmiştir.

Asgari Zirai Vergi

"MÜKERRER MADDE 112 - Gelir Vergisine tabi çiftçilerin verecekleri yıllık Gelir Vergisi Beyannamelerinde gösterdikleri zirai kazançlar üzerinden hesaplanan yıllık Gelir Vergileri (Yıllık beyannamelerde çeşitli kaynaklardan kazanç ve irat gösterilmesi halinde yıllık verginin zirai kazanca isabet eden kısmı) aşağıda yazılı birimlere göre bulunan miktarlardan az olamaz. Az olduğu takdirde bu miktarlara yükseltilir. Ancak çiftçilerin 94 ncü maddenin 12 numaralı bendi uyarınca tevkif yoluyla ödedikleri verginin bu maddeye göre hesaplanacak asgari zirai vergiden yüksek olması halinde tevkif yoluyla ödenen miktar asgari zirai vergi addolunur.

1 nci grup: Hububat ziraatinde ekili arazinin:

Her bir dönümü için dönümünden 100 lira,

2 nci grup: Bakliyat, afyon, susam, keten, kendir ziraatinde ekili arazinin:

Her bir dönümü için dönümünden 200 lira,

3 ncü grup: Ayçiçeği ziraatinde ekili arazinin:

Her bir dönümü için dönümünden 250 lira,

4 ncü grup: Pamuk ziraatindeki ekili arazinin:

Her bir dönümü için dönümünden 550 lira,

5 nci grup: Çeltik ziraatinde ekili arazinin:

Herbir dönümü için dönümünden 550 lira,

6 ncı grup: Pancar ziraatinde ekili arazinin:

Her bir dönümü için dönümünden 400 lira,

7 nci grup: Patates, soğan, sarmısak ziraatinde ekili arazinin:

Her bir dönümü için dönümünden 500 lira.

8 nci grup: Çay ziraatinde ekili arazinin (Çayda ürün verebilecek hale

gelmeyenler hariç):

Her bir dönümü için dönümünden 1 000 lira,

9 ncu grup: Tütün ziraatinde ekili arazinin:

Her bir dönümü için dönümünden 400 lira,

10 ncu grup: Sebze ziraatinde ekili arazinin:

Her bir dönümü için dönümünden 750 lira,

11 nci grup: Sera ziraatinde ekili arazinin:

Her bir dönümü için dönümünden 10 000 lira,

12 nci grup: Kavun ve Karpuz ziraatinde ekili arazinin:

Her bir dönümü için dönümünden 700 lira,

13 ncü grup: Meyve verebilecek hale gelmiş fındık ziraatinde:

Her bir dönümü için dönümünden 900 lira,

14 ncü grup: Meyve verebilecek hale gelmiş bağ, incir ziraatinde:

Her bir dönümü için dönümünden 900 lira,

15 nci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş antepfıstığı ziraatinde:

Her bir ağaç için ağacından 100 lira,

16 ncı grup: Meyve verebilecek hale gelmiş zeytinliklerde:

Her bir ağaç için ağacından 40 lira,

17 nci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş narenciyede:

Her bir ağaç için ağacından 60 lira,

18 nci grup: Meyve verebilecek hale gelmiş elmada:

Her bir ağaç için ağacından 60 lira,

19 ncu grup: Muz ziraatinde ekili arazinin:

Her bir dönümü için dönümünden 7 000 lira,

20 nci grup: meyve verebilecek hale gelmiş kayısıda:

Her bir ağaç için ağacından 40 lira,

21 nci grup: meyve verebilecek hale gelmiş şeftali, armut, kiraz, vişnede: Her bir ağaç için ağacından 50 lira,

22 nci grup: Diğer meyve ve ürün ziraatinde ekili arazinin (Meyve ve ürün verebilecek hale gelmeyenler ve palamut hariç):

Her bir dönümü için dönümünden 600 lira,

23 ncü grup: Büyükbaş hayvanlarda (İş hayvanları ile iki yaşından küçük büyükbaş hayvanlar hariç):

Her bir büyükbaş hayvan için hayvan başına 200 lira.

24 ncü grup: Küçükbaş hayvanlarda (Bir yaşından küçük küçükbâş hayvanlarla kümes hayvanları hariç):

Her bir küçükbaş hayvan için hayvan başına 30 lira,

Yangın, yer sarsıntısı, yer kayması, su baskını, kuraklık, don, muzır hayvan ve haşarat istilası, dolu ve kasırga, hayvanlarda salgın hastalıklar, mantar ve virüs hastalıkları ve bunlara benzer afetler yüzünden mahsul ve hayvanların en az üçte birinin kaybedilmesi halinde mükellefin o sene için tahakkuk etmiş asgari vergisinin tamamı terkin olunur.

Hasarın varlığı ve zarar derecesi, mahalli idare heyetleri tarafından yapılacak tahkikatla tespit olunur.

Ortaklıklarda asgari vergi, işletme sahibi ortaklardan hisseleri nispetinde alınır.

Madde 78

Aynı Kanunun 113 ncü maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Mükelleflerce yıllık beyannamede gösterilen veya vergi incelemeleri sırasında tespit olunan gelir, mükelleflerce bildirilen veya vergi incelemeleri sırasında tespit olunan 91 nci maddeye göre beyanı mecburi giderlerin toplamından düşük bulunduğu ve düşüklük miktarı 10 000 lirayı aştığı takdirde, 10 000 lirayı aşan kısmı; beyannamenin ilgili bulunduğu dönem içinde elde edilmiş ve vergisi ödenmemiş gelir sayılır ve bu miktar üzerinden ikmalen vergi tarh olunur.

Madde 79

Aynı Kanunun 114 ncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Beyanda Bulunacaklar

"MADDE 114 - Yıllık beyanname vermek mecburiyetinde bulunan gerçek kişiler her yıl verecekleri gelir beyannamelerinde 116 ncı maddede yazılı servet unsurlarını bildirmeye mecburdurlar.

Ancak, dar mükellefiyete tabi olanlarla beyan edilecek gelirleri ücretten, götürü usulde tespit edilen ticari veya mesleki kazançlardan, götürü gider usulüne Göre tespit olunan zirai kazançlardan, sair kazanç ve iratlardan, gayri safi tutarı, 120 000 lirayı aşmayan gayrimenkul sermaye iradından, Bunların bir kaçından veya hepsinden ibaret olanlar servet beyanına tabi değildir.

Şu kadar ki, servet beyanlarını incelemeye yetkili olanlar, vergi incelemeleri sırasında lüzum gördükleri takdirde, bu maddeye göre servet beyanında bulunmak zorunda olmayanlardan da geçmiş iki yıla ilişkin olarak servet beyanında bulunmalarını isteyebilirler. Yazılı olarak yapılan talebe rağmen servet beyanında bulunmayanlar hakkında Vergi Usul Kanununun 358 ve 360 ncı maddeleri hükümleri uygulanır.

Madde 80

Aynı Kanunun 115 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Beyan Esası

"MADDE 115 - Bu bölüm hükümlerine göre bildirilen veya maddi delillere dayanılarak tespit edilen servetin toplam değeri, bir evvelki yıl beyannamesinde gösterilen veya maddi delillere dayanılarak tespit edilen servetin değerinden fazla olduğu ve bu fazlalık. iki beyanname arasındaki süre içinde beyan olunan (ikmalen veya resen matrah tespitleri yapılmışsa bu tespitler ayrıca nazara alınır.) gelir toplamını aştığı takdirde aşan miktar, gelir beyannamesinin taalluk ettiği devre içinde elde edilmiş ve Gelir Vergisi ödenmemiş gelir sayılır.

Bu suretle tespit olunan gelir üzerinden taalluk ettiği yıl için ikmalen vergi tarh edilir.

Bu hükme göre ikmalen tarhiyat yapılabilmesi için:

1. Servetteki artışın, Gelir Vergisine tabi gelir unsurlarının dışındaki kaynaklardan tevellüt ettiğinin mükelleflerce izah ve ispat edilememiş olması,

2. Servet beyanlarının Maliye Müfettişleri, Hesap Uzmanları İle Maliye Müfettiş ve Hesap Uzman Muavinleri tarafından incelenmiş bulunması,

Şarttır.
Bu madde gereğince yapılacak tarhiyat dolayısiyle mükellefler adına kaçakçılık cezası kesilmez.

Mükelleflerce yapılmış servet beyanları, ilk defa servet beyannamesi vermeye mecbur oldukları yıldan evvelki devrelerle ilgili hiçbir muameleye mesnet teşkil etmez.

Madde 81

Aynı Kanunun 116 ncı maddesinin II/9 numaralı bendinden sonra gelen fıkra aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

II numaralı fıkranın 5 ve 6 numaralı bentlerinde yazılı servet unsurlarından her ben de dahil olanların toplamı ayrı ayrı 50 000 lirayı aşmadığı takdirde beyanı ihtiyaridir.

Madde 82

Aynı Kanunun 117 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Yıllık Beyana Tabi Gelirlerle Götürü Tespit Olunan Ticari ve Mesleki Kazançlar Üzerinden Tahakkuk Eden Vergilerde Ödeme

"MADDE 117 - Yıllık beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen Gelir Vergisi, mart, temmuz ve kasım aylarında; götürü usulde tespit edilen ticari kazançlar ile serbest meslek kazançları üzerinden tahakkuk ettirilen Gelir Vergisi ise nisan, ağustos ve aralık aylarında olmak üzere üç eşit taksitte ödenir. Ancak götürü usulde tespit edilen ticari ve serbest meslek kazanç sahiplerinden takvim yılı içinde işe başlayanlar, diledikleri takdirde, münhasıran işe başladıkları yıla ait olarak ödemeleri gereken Gelir Vergisini bir sonraki Yılın Gelir Vergisi taksitleriyle birlikte ve üç eşit taksitte ödeyebilirler.

Maliye Bakanlığı, gelirlerin büyük bir kısmını zirai kazanç teşkil eden mükellefler hakkında lüzum görülen hallerde, üç taksitten fazla olmamak üzere, belli üretim bölgeleri ve ziraat ürünlerine göre, özel ödeme zamanları tayin edebilir.

Madde 83

Bu Kanuna 117 nci maddeden sonra gelmek üzere aşağıda yazılı mükerrer 117 nci madde eklenmiştir.

Beyan Esasına Tabi Mükelleflerde Peşin Ödeme

"MÜKERRER MADDE 117 - Gerçek usulde Gelir Vergisine tabi ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabından:

5 nci dereceye girenler 50 000,

4 ncü dereceye girenler 100 000,

3 ncü dereceye girenler 200 000,

2 nci dereceye girenler 400 000,

1 nci dereceye girenler 600 000 lirayı; cari takvim yılı kazancının Gelir Vergisinden mahsup edilmek üzere ve bir önceki yılın Gelir Vergisi ile birlikte normal taksit süreleri içinde üç eşit taksitte ödemek zorundadırlar.

Takvim yılı içinde işe başlayanların, peşin ödeme mükellefiyetleri işe başlama tarihinden bir tam yıl geçtikten sonra başlar. Bunların müteakip yıllar için peşin ödeme mükellefiyetleri, bu madde esaslarına göre ve diğer mükellefler gibidir. Mükelleflerin yukarıda yazılı derecelerden hangisine girecekleri, işyerinin bulunduğu mahallin özelliği, ekonomik ve sosyal yapısı ve benzeri iş kollarında kamu sektöründe çalışanların ödedikleri vergiler ile benzeri hususlar dikkate alınarak Vergi Usul Kanununun mükerrer 86 ncı maddesinde gösterilen özel komisyonların da görüşleri alınarak, Maliye Bakanlığınca hazırlanacak ve Bakanlar Kurulunca onaylanıp yürürlüğe girecek bir yönetmelikle belirtilir.

Özel Komisyonlar, bu amaçla gerekli gördükleri takdirde meslek kuruluşlarından bilgi alabilir veya bu kuruluşların temsilcilerini dinleyebilirler.

İl ve ilçe özel komisyonlarının bu yönetmeliğe göre tespit edecekleri derecelere yapılacak itirazlar Merkez Özel Komisyonu tarafından incelenerek karara bağlanır. Mükelleflerin bu madde uyarınca peşin olarak ödeyecekleri vergiler, ilgili takvim yılına ait beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisine mahsup edilir. Mahsubu yapılan miktar Gelir Vergisinden fazla olduğu takdirde aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine ret ve iade olunur.

Bu madde kapsamına giren mükelleflerin yukarıda yazılı derecelerden hangisine girecekleri her yılın Mart ayı başına kadar tespit olunur.

Madde 84

Aynı Kanunun 121 nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Mahsubu yapılan miktar (Götürü usulde tespit edilen ticari ve mesleki kazançlar için ödenen vergi ile asgari zirai vergiden doğanlar hariç) Gelir Vergisinden fazla olduğu takdirde aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine ret ve iade olunur.

Madde 85

Aynı Kanunun mükerrer 122 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Vergi Alacağının Mahsubu ve İadesi "MÜKERRER MADDE 122 - 75 nci madde gereğince menkul sermaye iradı sayılan 77 nci maddedeki vergi alacağı, aşağıdaki esaslara göre Gelir Vergisine mahsup veya sahiplerine iade olunur:

1. 77 nci maddenin birinci fıkrasının 1 numaralı bendinde yazılı gerçek kişilerin vergi alacağı, yıllık beyanname ile bildirilmek kaydıyle beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisine mahsup edilir.

2. 77 nci maddenin birinci fıkrasının 2 numaralı bendinde yazılı kuruluşların vergi alacağı, bunların kar paylarını aldıkları tarihten itibaren 1 yıl içinde müracaatları üzerine kendilerine ret ve iade olunur.

3. 77 nci maddenin birinci fıkrasının 3 numaralı bendinde yazılı kolektif ve adi komandit şirketlerin vergi alacakları bunların kâr paylarını aldıkları tarihten itibaren 1 yıl içinde müracaatları üzerine kendilerine ret ve iade olunur. Mezkûr şirketler bu vergi alacaklarını geri aldıkları yıl hasılat kaydetmeye mecburdurlar.

4. 77 nci maddenin birinci fıkrasının 4 numaralı bendinde yazılı eshamlı komandit şirketlerin komandite ortaklarının vergi alacağı anılan şirketlerin kâr paylarını aldıkları tarihten itibaren 1 yıl içinde müracaatları üzerine, bunların vasıtası ile kendilerine ret ve iade olunur. Komandite ortaklar bu vergi alacaklarını şirkete iadenin yapıldığı yıla ait beyannamelerine ithal ederler.

Yukarıdaki 1 numaralı bende göre mahsubu yapılan vergi alacağı miktarı, gelir vergisinden fazla olduğu takdirde aradaki fark, 121 nci maddenin ikinci fıkrası hükmü dairesinde mükellefe ret ve iade olunur. 2, 3 ve 4 numaralı bentlere göre ret ve iade olunacak vergi alacakları için mezkûr bentlerde yazılı sürelerde gerekli müracaatı yapmayanlarla, müracaatları üzerine vergi dairesince kendilerine tebligatta bulunulduğu tarihten itibaren 1 yıl içinde vergi alacaklarını geri almak için yazılı şekilde başvurmayanların hakları düşer.

Madde 86

Gelir Vergisi Kanununun geçici 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 ncu maddeleri ile, Gelir Vergi Kanununda ek ve değişiklikler yapan 202 sayılı Kanunun geçici 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 ve 10 ncu maddeleri, 484 sayılı Kanunun geçici 1, 2, 3 ve 4 ncü maddeleri, 1137 sayılı Kanunun geçici 1 ve 2 nci maddeleri yürürlükten kaldırılmış ve aşağıdaki 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 ve 16 ncı geçici maddeler eklenmiştir.

Geçmiş Yıllara Ait Vergiler "GEÇİCİ MADDE 1 a) 1981 takvim yılından önceki dönemlerde elde edilen kazanç ve iratlar (götürüler dahil) ile ücretlere;

b) 1981 mali yılından önceki dönemlerde elde edilen götürü ücretlere;

Ait vergiler bu Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça eski hükümlere göre alınır.

Esnaf Muaflığının Kaybedilmesi "GEÇİCİ MADDE 2 - Gelir Vergisi Kanunun bu Kanunla değiştirilen 9 ncu maddesinde yer alan esnaf muaflığı şartlarını 1/1/1981 tarihi itibariyle taşımayanlar, 1981 takvim yılında esnaf muaflığından faydalanamazlar.

Götürülüğün Kaybedilmesi "GEÇİCİ MADDE 3 - Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değiştirilen 46, 47 ve 48 nci maddelerinde sayılan götürü usule tabi olmanın genel ve özel şartlarını 1/1/1981 tarihi itibariyle taşımayanlar, 1981 takvim yılında götürü usulden faydalanamazlar. Bu mükellefler hakkında Gelir Vergisi Kanununun ticari kazancın gerçek usulde tespiti hakkındaki hükümleri uygulanır.

Sakatlık İndirimi "GEÇİCİ MADDE 4 - Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değiştirilen 31 nci maddesinde belirtilen sakatlık indirimine ait yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar, daha önce Gelir Vergisi Kanununun 23 ncü maddesinin bu kanunla değiştirilmeden önceki ı numaralı bendi hükmüne göre ücretleri vergiden müstesna tutulan mükellefler, Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değiştirilen 31 nci maddesi hükümlerine göre, 1 nci derece sakat sayılarak bu dereceye ait indirimden faydalanırlar.

Yatırım İndirimi "GEÇİCİ MADDE 5 - 1/1/1981 tarihinden önce yapılmış olan yatırım indirimi kapsamına giren yatırım harcamalarına yatırım indirimine ilişkin eski hükümler, bu tarihten sonra yapılacak yatırım harcamalarına ise yatırım indirimine ilişkin yeni hükümler uygulanır.

1/1/1981 tarihinden önce başlandığı halde henüz bitmemiş olan yatırım indirimi kapsamına giren yatırımlar nedeniyle uygulanacak yatırım indirimi tutarı yukarıdaki hükme göre hesaplanacak indirimler toplamını geçemez.

Senelere Sari İnşaat ve Onarma İşleri "GEÇİCİ MADDE 6 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce taahhüde bağlanmış ve henüz bitmemiş veya bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce bitmekle beraber henüz beyan edilmemiş olan inşaat ve onarma işlerine ait kazançlar Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değiştirilen 42 nci maddesi hükümlerine göre tespit edilir ve dağıtıma tabi tutulmadan işin bittiği yılın geliri olarak beyan edilir.

Zirai Kazançlarda Götürü Gider Emsal Nispetinin Uygulanması "GEÇİCİ MADDE 7 - 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 46 ncı maddesinde yer alan, zirai kazançlarda götürü gider emsal nispetleri yeniden tespit edilinceye kadar (1980 takvim yılı zirai hasılatı da dahil olmak üzere) bütün zirai mahsuller için % 70 götürü gider nispeti uygulanır.

Emlak Vergisinin Gider Yazılması "GEÇİCİ MADDE 8 - 1980 takvim yılı içinde elde edilen gayrimenkul sermaye iratları üzerinden hesaplanacak Gelir Vergisinden, Gelir Vergisi Kanununun 1/1/1981 tarihinden önce yürürlükte olan mükerrer 122 nci maddesi hükmü uyarınca Emlak Vergisinin mahsubu yapılmaz. Mahsubu kabul edilmeyen Emlak Vergisi Gelir Vergisi Kanununun 74 ncü maddesinin birinci fıkrasının 5 numaralı bendine göre gider yazılır veya götürü gider usulünü kabul edenlerde aynı maddenin 3 ncü fıkrasında yazılı götürü gider oranı % 25 olarak uygulanır.

Menkul Sermaye Iradı "GEÇİCİ MADDE 9 - a) Kurumların 1980 takvim yılı kârlarından idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar paylarına Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değiştirilen 75 nci maddesinin 3 numaralı bendi hükmü uygulanır.

b) Dar mükellefiyete tabi kurumların 1980 takvim yılı ticari bilançolarına göre hasıl olan karlarından Kurumlar Vergisi düşüldükten sonra kalan kısımlarını Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değişik 75 nci maddesinin 4 numaralı bendi hükmü uygulanır.

Ortala Kar Haddi ve Asgari Gayri Safi Hâsılat Esası "GEÇİCİ MADDE 10 - Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değiştirilen 111 nci maddesinin (B) fıkrası, bu fıkra kapsamına giren ticaret erbabının 1980 takvim yılı kazançlarına da uygulanır.

Zararların Karlara Takas ve Mahsubu "GEÇİCİ MADDE 11 - Aynı Kanunun 88 nci maddesinin ikinci fıkrasında zararların mahsubu için yer alan üç yıllık süre, 1/1/1981 tarihinden evvelki tarihlerde tespit edilen ve mahsup edilemeyen zararlar için beş yıl olarak uygulanır.

Gelir Vergisi Nispetleri "GEÇİCİ MADDE 12 - Gelir Vergisi Kanununun, bu Kanunla değiştirilen 103 ncü maddesindeki vergi nispetleri, anılan maddedeki esaslar dahilinde, 1/1/1982 Tarihinden başlayarak beş yıl içinde her yıl için % 1 indirilir.

Hizmet Erbabının Ücretlerindeki Artışın Ödenmesi "GEÇİCİ MADDE 13 - Hizmet erbabının 1981 takvim yılının Ocak ve Şubat ayları net ücretlerinde, Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler dolayısıyla meydana gelecek artışlar, 1981 mali yılı içinde Bakanlar Kurulunun tespit edeceği tarihlerde tayin edilecek usul ve esaslara göre ödenir.

Toplu İş Sözleşmesi düzenine tabi personel hakkında geçici 14 ncü madde hükümleri uygulanır.

Bu Kanunun Yürürlüğe Girdiği Tarihte Devam Etmekte Olan Toplu İş Sözleşmelerine Tabi Hizmet Erbabının Ücret Farklarının Ödeme Şekli ve Zamanı "GEÇİCİ MADDE 14 - 12 Eylül 1980 tarihinden önce yürürlüğe girmiş olup da halen uygulanmakta bulunan toplu iş sözleşmelerine tabi olanların (Toplu sözleşmelere paralel olarak zam alan kapsam dışı personel dahil) net ücretlerinde Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler dolayısıyla meydana gelecek artışlar toplu iş sözleşmeleri sona erinceye kadar TC Merkez Bankasında açılacak bir hesapta toplanır.

TC Merkez Bankasında toplanan bu meblağ, Bakanlar Kurulunca tespit edilecek usul ve esaslara göre en geç 1982 mali yılı sonuna kadar hak sahiplerine ödenir.

İşverenler birinci fıkrada belirtilen farkları en geç ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar TC Merkez Bankasındaki hesaba yatırmak mecburiyetindedirler. Ücret farlarını T.C. Merkez Bankasındaki hesaba zamanında yatırmayan işverenler hakkında yatırılması gereken miktarın iki katına kadar para cezasına hükmolunur. Vadesinde ödenmeyen paralar hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü hakkındaki Kanun hükümleri uygulanır.

Vergi Karnesi "GEÇİCİ MADDE 15 - Gelir Vergisi Kanununun bu Kanunla değiştirilen 35 nci maddesinin (B) bendinde sözü geçen Yönetmelik Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanarak en geç 1/1/1982 tarihine kadar yürürlüğe konulur.

Genel İndirim "GEÇİCİ MADDE 16 - Gelir Vergisi Kanununun, bu Kanunla değiştirilen 31 nci maddesinde belirtilen genel indirim hadleri, ekonomik koşullar gözönünde bulundurularak 1/I/1983 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yeniden düzenlenir.

Madde 87 YÜRÜRLÜK

Bu Kanun 1/1/1981 tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 88 YÜRÜTME

Bu Kanun hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.