TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN

Mevzuat Listesine Dön

MADDE 1

7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 22 nci maddesinin üçüncü fıkrasının birinci cümlesine “yazılı” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya mesafeli” ibaresi eklenmiştir. 



MADDE 2-

6502 sayılı Kanunun 31 inci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesine “tüketicinin aksine yazılı” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya kalıcı veri saklayıcısıyla” ibaresi eklenmiştir.



MADDE 3-

6502 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesine “yazılı” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya mesafeli” ibaresi eklenmiştir.



MADDE 4-

6502 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesine “tüketicinin aksine yazılı” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya kalıcı veri saklayıcısıyla” ibaresi eklenmiştir.



MADDE 5-

6502 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin yedinci fıkrasında yer alan “doğrudan satışlar,” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.



MADDE 6-

6502 sayılı Kanuna 47 nci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

“Doğrudan satış sistemi

MADDE 47/A- (1) Doğrudan satış sistemi, doğrudan satış şirketi tarafından oluşturulan ve iş sözleşmesi ile istihdam edilmeyen, bağımsız temsilci, distribütör, danışman ve benzeri isimlerle komisyon, prim, teşvik ve ödül gibi menfaatler karşılığında faaliyet gösteren doğrudan satıcıların tüketicilere mal veya hizmet pazarladığı satış sistemidir.

(2) Doğrudan satış şirketinin sermaye şirketi olması ve yönetmelikle belirlenen diğer koşulları sağlaması zorunludur.

(3) Doğrudan satış sisteminin, elde edilecek kazancın ağırlıklı olarak sisteme yeni doğrudan satıcılar kazandırılması ve bu sayede ortaya çıkan menfaatlerin dağıtılması üzerine kurulmaması, mal veya hizmetin tüketicilere satışını esas alması ve yönetmelikle belirlenen diğer ilkelere uygun olması gerekir.

(4) Doğrudan satıcılardan, sisteme dahil olmaları veya sistemde kalmaları için tüketiciye satışı öngörülen mal veya hizmeti içermeyen yenileme, paket, ücret, aidat ve benzeri isimler altında herhangi bir bedel veya borç altına sokan belge alınamaz. Doğrudan satış şirketinin belirlediği miktar ya da tutarda mal veya hizmet satın alınması doğrudan satıcının sistem içindeki seviyesini belirleyemez.

(5) Doğrudan satış sistemi kapsamında mal veya hizmet satın alan tüketici otuz gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde doğrudan satıcıya veya doğrudan satış şirketine yöneltilmiş olması yeterlidir.

(6) Doğrudan satış şirketi, Bakanlıkça belirlenen hususlarda tüketicinin bilgilendirilmesini, talep ve bildirimlerini iletebilmesini sağlayan bir sistem kurmakla yükümlüdür.

(7) Doğrudan satış şirketinin, doğrudan satıcının ve tüketicinin hak ve yükümlülükleri, kapsam dışı sözleşmeler, mal veya hizmet satışı, cayma hakkı, bilgilendirme yükümlülüğü, teslimat ile diğer uygulama usul ve esasları yönetmelik ile belirlenir.”



MADDE 7-

6502 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin onikinci fıkrasının üçüncü ve dördüncü cümleleri aşağıdaki şekilde, onüçüncü fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “beş bin Türk Lirası” ibaresi “altmış bin Türk Lirasından altı yüz bin Türk Lirasına kadar” şeklinde, üçüncü cümlesinde yer alan “elli bin Türk Lirası olarak” ibaresi “altı yüz bin Türk Lirasından altı milyon Türk Lirasına kadar” şeklinde değiştirilmiş, fıkranın son cümlesinden önce gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiş, onbeşinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “edenler hakkında” ibaresi “edenlere” şeklinde, ikinci cümlesinde yer alan “tespitinden” ibaresi “gerçekleştiği tarihten” şeklinde, dördüncü cümlesinde yer alan “durumlarda üç” ibaresi “durumlarda ön ödemeli konut satışlarında altı milyon Türk Lirası, diğer satışlarda bir” şeklinde değiştirilmiş, fıkraya dördüncü cümlesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiş, son cümlesi yürürlükten kaldırılmış ve onyedinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

“Aykırılık;

a) Yerel düzeyde yayın yapan televizyon kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş ise yüz on bin Türk Lirasından bir milyon yüz bin Türk Lirasına kadar,

b) Ülke genelinde yayın yapan televizyon kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş ise iki milyon iki yüz on bin Türk Lirasından yirmi iki milyon yüz bin Türk Lirasına kadar,

c) Süreli yayınlar aracılığıyla gerçekleşmiş ise (a) ve (b) bentlerinde belirtilen cezaların yarısı, 

ç) Yerel düzeyde veya uydu üzerinden yayın yapan radyo kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş ise altmış bin Türk Lirasından altı yüz bin Türk Lirasına kadar,

d) Ülke genelinde yayın yapan radyo kanalı aracılığı ile gerçekleşmiş ise altı yüz bin Türk Lirasından altı milyon Türk Lirasına kadar,

e) Uydu üzerinden yayın yapan televizyon kanalı veya internet aracılığı ile gerçekleşmiş ise altı yüz bin Türk Lirasından altı milyon Türk Lirasına kadar,

f) Kısa mesaj aracılığı ile gerçekleşmiş ise iki yüz seksen bin Türk Lirasından iki milyon sekiz yüz bin Türk Lirasına kadar,

g) Diğer mecralar aracılığı ile gerçekleşmiş ise altmış bin Türk Lirasından altı yüz bin Türk Lirasına kadar, idari para cezası verilir. Reklam Kurulu, bu fıkrada alt ve üst sınırları belirtilen idari para cezalarını uygularken aykırılığın haksızlık içeriği, aykırılık dolayısıyla elde edilen menfaatin veya neden olunan zararın büyüklüğü ile aykırılığı gerçekleştirenin kusuru ve ekonomik durumu gibi hususları dikkate alır.”

“Reklam Kurulu, bu fıkrada alt ve üst sınırları belirtilen idari para cezalarını uygularken aykırılığın haksızlık içeriği, aykırılık dolayısıyla elde edilen menfaatin veya neden olunan zararın büyüklüğü ile aykırılığı gerçekleştirenin kusuru ve ekonomik durumu gibi hususları dikkate alır.”

“Gayrisafi gelirini beyan etme yükümlülüğü bulunmayanlar hakkında elli bin Türk Lirası idari para cezası uygulanır.”

“(17) Bu Kanunun;

a) 47/A maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında belirtilen yükümlülüklere aykırılığı tespit edilenler hakkında her bir aykırılık için beş milyon Türk Lirası, dördüncü, beşinci ve yedinci fıkralarında belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında aykırılığı tespit edilen her bir işlem için iki bin iki yüz Türk Lirası idari para cezası uygulanır.

b) 47/A maddesinin altıncı fıkrasına aykırı hareket edenlere bu aykırılığın giderilmesi için üç ay süre verilir. Bu süre sonunda aykırılığın giderilmemesi halinde bir milyon Türk Lirası idari para cezası uygulanır.

c) 80 inci maddesine aykırı olarak piramit satış sistemini başlatan, düzenleyen veya toplantı, elektronik posta veya diğer birçok kimsenin de katılımını sağlamaya elverişli yöntemlerle yayan veya böyle bir sistemin diğer bir şekilde yayılmasını ticari amaçlarla destekleyenler hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.”



MADDE 8-

6502 sayılı Kanunun 77/A maddesinin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.



MADDE 9-

23/10/2014 tarihli ve 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun ek 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(7) Lisans ücretinin hesaplanmasında;

a) Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve ekonomik bütünlük içinde bulunduğu elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların elektronik ticaret pazar yerleri üzerinden yurt dışına yapılan satışlar hesaba dâhil edilmez.

b) Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının net işlem hacminin, ETBİS verileri kullanılarak hesaplanan elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların net işlem hacimleri toplamının yüzde yirmisinden fazla olmaması şartıyla, izleyen takvim yılında gerçekleştirilen;

1) (a) bendinde belirtilen satış tutarının,

2) Yatırımların proje bazında desteklenmesine dair mevzuat uyarınca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından yatırım teşvik belgesi alınarak gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarının, iki katı o takvim yılına ilişkin net işlem hacminden indirilir.

c) (b) bendinde belirtilen haddin aşılıp aşılmadığının tespitinde yüzde on beşin altındaki had aşımları dikkate alınmaz.”



MADDE 10-

6563 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“(5) 2024 yılına ilişkin lisans ücretinin hesaplanmasında, ek 4 üncü maddenin yedinci fıkrasının (b) bendinin alt bentlerinde belirtilen tutarların dört katı elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının net işlem hacminden indirilir.

(6) 2025 yılına ilişkin lisans ücretinin hesaplanmasında, ek 4 üncü maddenin yedinci fıkrasının (b) bendinin alt bentlerinde belirtilen tutarların üç katı elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcının net işlem hacminden indirilir.”



MADDE 11-

4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

“10. Bu Kanun kapsamındaki muhasebe standartları uyarınca yapılmakta olan yatırımlar hesabında takip edilen tutarların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucunda oluşan ve bu hesabın alt hesabında izlenen düzeltme farkları, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında gösterilir ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaz.

Özel fon hesabında bulunan bu tutarlar, yatırımın tamamlanarak ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ile bu dönemi takip eden dört hesap dönemi içerisinde eşit taksitler halinde dönem kazancının tespitinde dikkate alınır.

Bu bent uyarınca özel fon hesabında izlenen ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayan tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak bu Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılır. Bu hesaplarda izlenen tutarlara ayrıca enflasyon düzeltmesi uygulanmaz.

Yatırım döneminde veya iktisadi kıymetin aktifleştirilmesinden sonra işin bırakılması veya özel fon hesabında izlenen söz konusu tutarların bir kısmının veya tamamının başka bir hesaba nakledilmesi ya da işletmeden çekilmesi hallerinde, bu bent uyarınca dönem kazancında dikkate alınmayan tutarlar; işin bırakıldığı veya özel fon hesabının kısmen veya tamamen bu bent hükümlerine aykırı şekilde kullanıldığı dönemin kurum kazancının tespitinde dikkate alınır.”



MADDE 12

213 sayılı Kanunun geçici 33 üncü maddesinin dördüncü fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “ile sigorta ve reasürans şirketleri ve emeklilik şirketleri” ibaresi “, sigorta ve reasürans şirketleri, emeklilik şirketleri, tasfiye ve iflas hallerindeki şirketler, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşları” şeklinde değiştirilmiş ve fıkraya birinci cümleden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümleler eklenmiştir.

“Bu fıkra hükümleri; tasfiye halindeki şirketler açısından kurumların tasfiyeye girmesine ilişkin genel kurul kararının tescil edildiği tarihin içinde bulunduğu hesap döneminden, iflas halindeki şirketler açısından ise iflasın açıldığı tarihin içinde bulunduğu hesap döneminden itibaren uygulanır. Bu tarihten önce geçici vergi dönemlerine ilişkin yapılmış olan enflasyon düzeltmesine yönelik geriye dönük herhangi bir düzeltme yapılmaz. Tasfiyeden vazgeçilmesi ya da iflasın kaldırılması durumunda, tasfiyeden vazgeçilen tarihin veya iflasın kaldırılmasına ilişkin mahkeme karar tarihinin içinde bulunduğu geçici vergi döneminden itibaren enflasyon düzeltmesi uygulanır. Tasfiyeden vazgeçilmesi veya iflasın kaldırılması hallerinde, bu fıkra uyarınca dönem kazancında dikkate alınmayan tutarlar tasfiyeden vazgeçildiği veya iflasın kaldırıldığı dönem kazancının tespitinde dikkate alınır.”



MADDE 13-

4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununa aşağıdaki ek madde ve ekli (8) numaralı kroki ile liste eklenmiştir.

“EK MADDE 6- Ekli (8) numaralı kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanda, yer seçim kararına uygun olarak imar planı kararıyla Organize Sanayi Bölgesi kurulabilir. Bu alan 12/4/2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında devredilir ve devredilemeyecek alanlarda ise aynı usul ve esaslarla kullanma izni verilir.”



MADDE 14-

Bu Kanunun;

a) 5 inci ve 6 ncı maddesi ile 7 nci maddesiyle değiştirilen 6502 sayılı Kanunun 77 nci maddesinin on yedinci fıkrası yayımından dokuz ay sonra,

b) 11 inci ve 12 nci maddeleri 1/1/2024 tarihinden, özel hesap dönemi tayin edilen mükellefler için 2024 yılında başlayan hesap döneminden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde,

c) Diğer hükümleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer.



MADDE 15-

MADDE 15- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

Eki için tıklayınız.



Resmî Bilgi Uyarısı: Bu içerikler Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı kamu arşivinin yerel kopyasıdır. Resmî ve hukuki işlemlerde Resmî Gazete yayımı esastır.

Üyelik Girişi Gereklidir

Mevzuata özel AI Vergi Forumu tartışmalarına katılmak ve mevzuatları kişisel çalışma profilinize kaydetmek için ücretsiz üye olun veya giriş yapın.

AI Vergi Forumu: TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN İLE BAZI KANUNLARDA…

Bu mevzuat maddesi, fıkra istisnaları ve uygulama esaslarına dair uzman tartışma ve AI ön analiz alanı.

Mevzuat Tartışmaları

Yükleniyor...

Yeni Tartışma / Soru Aç

Yapay Zekâ Mevzuat Analizi & Yorumu: TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN İLE BAZI KANUNLARDA…

Bu analiz platformun yapay zekâ mevzuat motoru tarafından gerekçeli olarak üretilmiştir.

Yapay Zekâ Genel Özeti

### 1. Mevzuatın Temel Amacı ve Ana Düzenlemesi Bu kanun; tüketici hukuku, elektronik ticaret, vergi usulü ve kıyı kanunu alanlarında idari ve ekonomik dengeleri yeniden kurmayı amaçlayan çok sektörlü yapısal değişiklikler getirmektedir. Temel felsefesi, dijitalleşen ticari hayatta tüketici haklarının korunması mekanizmalarını güncel iletişim araçlarıyla uyumlu hale getirmek, doğrudan satış ve e-ticaret gibi dinamik piyasa yapılarını şeffaf ve denetlenebilir bir hukuki zemine oturtmaktır. Ayrıca, enflasyon muhasebesi sürecinde devam eden yatırımların üzerindeki vergi yükünü rasyonelleştirmeyi ve belirli kurumların enflasyon düzeltmesi uygulamalarından muafiyet kapsamını netleştirmeyi hedefler. --- ### 2. Kritik Maddeler, Temel Müesseseler ve Yaptırımlar #### Tüketici Hukuku ve Uzaktan İletişim Araçları - **Mesafeli Sözleşmeler ve Kalıcı Veri Saklayıcısı:** Tüketicinin bilgilendirilmesi, cayma hakkı kullanımı ve ön bilgilendirme süreçlerinde geleneksel "yazılı" form şartına "mesafeli" iletişim araçları ve "kalıcı veri saklayıcısı" (e-posta, kısa mesaj, internet sitesi vb.) yöntemleri yasal olarak eklenmiştir. - **Doğrudan Satış Sistemi (Yasal Tanım ve Çerçeve):** Sermaye şirketi olma zorunluluğu getirilen doğrudan satış sistemleri; iş sözleşmesi olmaksızın bağımsız temsilci, distribütör veya danışmanlar aracılığıyla mal ve hizmet pazarlanmasını ifade eder. Sistem, yeni üye kazandırma odaklı (piramit yapı görünümlü) olmaktan çıkarılarak doğrudan mal/hizmet satışına endekslenmiştir. - **Cayma Hakkı ve Üye Aidat Yasağı:** Doğrudan satış sisteminden mal alan tüketiciler 30 gün içinde gerekçesiz ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkına sahiptir. Doğrudan satıcılardan sisteme giriş veya kalış için ürün içermeyen aidat, paket veya yenileme adı altında bedel alınamaz. #### Elektronik Ticaret ve Lisans Ücretleri - **Net İşlem Hacmi ve İndirimler:** Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların (ETAHS) lisans ücreti hesaplamalarında; yurt dışına yapılan satışlar, belirli oranları aşmamak kaydıyla yapılan ihracat tutarları ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınan yatırım teşvik belgeli harcama tutarlarının katları (2024 yılı için 4 katı, 2025 yılı için 3 katı olmak üzere) net işlem hacminden indirilecektir. - **Hadd Aşımı Toleransı:** İndirim ve istisna hadlerinin hesaplanmasında %15'in altındaki aşım durumları dikkate alınmayacaktır. #### Vergi Usul Kanunu ve Enflasyon Düzeltmesi - **Devam Eden Yatırımlarda Enflasyon Düzeltmesi:** Muhasebe standartları uyarınca "yapılmakta olan yatırımlar" hesabında izlenen tutarların enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan farkları pasifte özel bir fon hesabında izlenecek ve dönem kazancına dahil edilmeyecektir. - **Fonun Vergilendirilmesi:** Özel fondaki bu tutarlar, yatırımın tamamlanarak iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ve bunu takip eden 4 hesap dönemi içinde eşit taksitler halinde yeniden değerleme oranında artırılarak matraha dahil edilecektir. Yatırımın erken tasfiyesi veya fonun başka hesaba nakli halinde ertelenen vergiler derhal aranacaktır. - **Enflasyon Düzeltmesi Muafiyetleri:** Sigorta, reasürans ve emeklilik şirketlerinin yanı sıra tasfiye ve iflas halindeki şirketler ile KİT'ler (İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları) belirli tarihler itibarıyla enflasyon düzeltmesi uygulamasından kapsam dışına çıkarılmıştır. #### İdari Para Cezaları ve Yaptırımlar - **Reklam Kurulu Cezaları:** Tüketiciyi yanıltıcı reklam ve haksız ticari uygulamalara yönelik idari para cezaları; mecranın türüne (yerel/ulusal TV, radyo, süreli yayın, internet, kısa mesaj vb.) göre alt ve üst sınırları netleştirilerek (örneğin ulusal televizyonlar için 2.210.000 TL ile 22.100.000 TL arasında) kademelendirilmiştir. Cezalar tayin edilirken haksızlık içeriği, elde edilen menfaat ve kusur durumu dikkate alınacaktır. - **Doğrudan Satış ve Piramit Sistem İhlalleri:** Doğrudan satış düzenlemelerine aykırılıkta her bir işlem için ayrı idari para cezaları öngörülmüş; piramit satış sistemini başlatan ve yayanlar hakkında ise Türk Ceza Kanunu hükümleri uyarınca adli soruşturma yolu açılmıştır. #### Kıyı Kanunu İstisnası - Belirtilen kroki ve koordinatlardaki kıyı alanlarında, yer seçim kararına uygun olarak Organize Sanayi Bölgesi (OSB) kurulabilmesine yasal imkan tanınmıştır. --- ### 3. Önceki Uygulamalardan / Klasik Usulden Temel Farkı Mevzuat, geleneksel fiziki denetim ve kağıt üzerindeki dar kapsamlı uyumluluk mekanizmalarından uzaklaşarak; dijital ekonominin dinamiklerini (mesafeli işlemler, e-ticaret hacimleri, kalıcı veri saklayıcıları) yasal altyapının merkezine yerleştirmiş, enflasyon muhasebesi uygulamasında ise devam eden yatırımların nakit akışını bozmamak adına vergiyi erteleyen özel bir fon mekanizması kurgulayarak idari işleyişi ekonomik rasyonaliteyle uyumlu hale getirmiştir.

Mükellefler Açısından Değerlendirme

### 1. KAPSAM * **Vergi Mükellefleri (Kurumlar ve Gelir Vergisi Mükellefleri):** Özellikle 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) enflasyon düzeltmesi hükümlerini etkileyen 11. ve 12. maddeler, bilanço esasına göre defter tutan tüm kurumlar vergisi mükelleflerini ve gelir vergisi mükelleflerini kapsar. Ek olarak; * Yatırım aşamasında ("Yapılmakta Olan Yatırımlar" hesabında takip edilen tutarlar) olan sermaye şirketleri ve ticari kazancı bilanço esasına göre tespit edilen gerçek kişiler, * Sigorta ve reasürans şirketleri, emeklilik şirketleri, * Tasfiye ve iflas hallerindeki şirketler, * 233 sayılı KHK kapsamındaki İktisadi Devlet Teşekkülleri (İDT) ve Kamu İktisadi Kuruluşları (KİK). * **Ticari İşletmeler ve Doğrudan Satış Şirketleri:** 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında yer alan doğrudan satış şirketleri, bağımsız temsilciler/distribütörler, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcıları (ETAHS) ve e-ticaret hizmet sağlayıcıları (ETHS). ### 2. MALİ VE OPERASYONEL ETKİ * **Enflasyon Düzeltmesi ve Vergi Yükü Üzerindeki Etkiler (VUK Md. 11 & 12):** * *Yatırımlar Hesabı:* "Yapılmakta Olan Yatırımlar" hesabının enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucunda oluşan farklar artık doğrudan dönem kazancına dahil edilmeyip, pasifte özel bir fon hesabına alınacaktır. Bu sayede henüz faaliyete geçmemiş yatırımlar üzerinden işletmelerin nakit çıkışı gerektirmeyen "kâğıt üstündeki kârlar" üzerinden vergi ödemesinin önüne geçilmiştir (Vergi avantajı/ertelemesi). Bu fon, yatırım tamamlanıp iktisadi kıymet aktifleştirildiği dönem ve izleyen 4 hesap döneminde eşit taksitlerle, her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak vergi matrahına eklenecektir. * *Tasfiye, İflas ve KİT'ler:* Tasfiye ve iflas halindeki şirketler ile KİT'ler için enflasyon düzeltmesi uygulamasında özel geçiş hükümleri getirilmiş, tasfiye/iflasın tescil/açılış tarihinden itibaren enflasyon düzeltmesi yapılmayacağı hüküm altına alınarak operasyonel ve mali bir yükten muafiyet sağlanmıştır. Gerisе dönük düzeltme yasağı getirilmiştir. * **E-Ticaret Lisans Ücretleri (6563 sayılı Kanun Md. 9 & 10):** * Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının lisans ücreti hesaplamalarında net işlem hacminden düşülebilecek indirim katsayıları artırılmıştır. 2024 yılı için proje bazlı yatırım harcamaları ve yurtdışı satış tutarlarının 4 katı, 2025 yılı için ise 3 katı net işlem hacminden indirilebilecektir. Bu durum e-ticaret devleri için ciddi bir lisans maliyeti avantajı yaratır. * **Tüketici Hukuku ve Doğrudan Satış Düzenlemeleri:** * Doğrudan satış sistemlerine katılım ve işleyiş sıkı kurallara bağlanmış, cayma hakları (30 gün) genişletilmiş ve bu kurallara uyulmaması durumunda çok ağır idari para cezaları (işlem başına 2.200 TL'den 5 milyon TL'ye, reklam ve yayın ihlallerinde milyonlarca liraya varan tutarlar) öngörülmüştür. Bu durum ilgili sektördeki şirketler için yüksek uyum maliyeti ve risk teşkil etmektedir. ### 3. EYLEM PLANI (NE YAPILMALI?) * **Muhasebe ve Finans Departmanları İçin VUK Enflasyon Düzeltmesi Adımları:** * *1 Ocak 2024 (veya özel hesap dönemi 2024) İtibarıyla:* Yapılmakta olan yatırımlar hesabına ait enflasyon düzeltme farklarının normal dönem kâr/zarar hesapları yerine, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabına (örneğin 549 Özel Fonlar altında alt kırılıma) doğru şekilde aktarıldığından emin olunmalıdır. * *Takip ve Değerleme:* Özel fon hesabına alınan bu tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin yeniden değerleme oranında artırılması gerektiği unutulmamalıdır. Bu tutarlara ayrıca enflasyon düzeltmesi uygulanmayacaktır. * *Aktifleştirme Takvimi:* Yatırımın tamamlanıp aktifleştirileceği dönemin tespiti ve takip eden 4 hesap dönemi boyunca bu fonun eşit taksitlerle matraha dahil edileceği tablonun şimdiden simülasyonları yapılmalıdır. * *Tasfiye/İflas Durumu:* Tasfiye veya iflas sürecine giren mükelleflerde, tescil/açılış tarihinden sonraki dönemler için enflasyon düzeltmesi hesaplamaları durdurulmalı, geriye dönük hatalı düzeltmeler yapılmışsa düzeltilmelidir. * **Doğrudan Satış ve E-Ticaret Şirketleri İçin Uyum Süreçleri:** * Doğrudan satış şirketleri, sözleşmelerini ve bilgi işlem/çağrı merkezi altyapılarını 47/A maddesindeki 30 günlük cayma hakkı ve bilgilendirme yükümlülüklerine uygun hale getirmelidir. * Reklam ve tanıtım mecralarında (televizyon, radyo, internet, kısa mesaj vb.) yapılan duyuruların Reklam Kurulu'nun güncellenen ağır idari para cezası sınırlarına (60 bin TL'den 22 milyon TL'ye kadar değişen) takılmaması için hukuk ve pazarlama departmanlarıyla ortak denetim mekanizmaları kurulmalıdır. ### 4. GEÇERLİLİK VE YÜRÜRLÜLÜK TARİHLERİ * Enflasyon düzeltmesine ilişkin hükümler (VUK 11 ve 12. maddeler), **1/1/2024 tarihinden** (özel hesap dönemi tayin edilenler için 2024 yılında başlayan hesap döneminden) geçerli olmak üzere kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Gerçeğe aykırı uygulama yapılmaması için 2024 yılı geçici vergi dönemleri ve yıllık kurumlar vergisi beyannameleri bu esaslara göre gözden geçirilmelidir. * Doğrudan satış sistemine ilişkin idari para cezaları ve bazı yükümlülükler kanunun yayımından **dokuz ay sonra** yürürlüğe girecektir; bu süre şirketlere operasyonel uyum için tanınmış son yasal sınırdır.

Vergi Personeli Açısından Değerlendirme

### UYGULAMA VE İŞLEM REHBERİ #### Enflasyon Düzeltmesi ve Geçici Fon Uygulamaları (VUK Madde 11 - VUK Mükerrer Madde 298/A-10) * **Tarh ve Tahakkuk Süreçleri:** Yap-devret-işlet projeleri veya uzun vadeli yatırımlar kapsamında, VUK kapsamındaki muhasebe standartlarına göre "yapılmakta olan yatırımlar" hesabında izlenen tutarların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması neticesinde oluşan farklar bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında takip edilecektir. Bu tutarlar, ilgili dönem kazancının tespitinde matraha dahil edilmeyecektir. * **Vergilendirme Zamanı:** Özel fonda izlenen tutarlar, yatırımın tamamlanarak ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ile bu dönemi takip eden **dört hesap dönemi** içerisinde eşit taksitler halinde kurum kazancına/dönem kazancına dahil edilerek vergilendirilecektir. * **Yeniden Değerleme ve Düzeltme Yasağı:** Özel fon hesabında tutulan bu tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin yeniden değerleme oranında artırılacaktır. Bu hesaplarda izlenen tutarlara ayrıca enflasyon düzeltmesi uygulanmayacaktır. #### Kapsam Genişlemesi ve Enflasyon Düzeltmesi İstisnaları (VUK Madde 12 - VUK Geçici Madde 33/4) * **Kapsam Dahil Edilenler:** Enflasyon düzeltmesi yapmama (veya geçici vergi dönemlerinde düzeltme yapmama) uygulamasına ilişkin istisna kapsamına; sigorta ve reasürans şirketleri, emeklilik şirketlerinin yanı sıra **tasfiye ve iflas hallerindeki şirketler**, **KİT'ler (İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşları)** dahil edilmiştir. * **Uygulama Takvimi ve Geriye Dönük İşlemler:** * Tasfiye halindeki şirketler için tasfiyeye giriş genel kurul kararının tescil edildiği tarih; iflas halindeki şirketler için iflasın açıldığı tarih, ilgili hesap döneminden itibaren baz alınacaktır. * Bu tarihlerden önce yapılmış olan geçici vergi dönemlerine ilişkin enflasyon düzeltmelerine yönelik **geriye dönük herhangi bir düzeltme yapılmayacaktır**. * Tasfiyeden vazgeçilmesi veya iflasın kaldırılması durumlarında, ilgili karar tarihinin içinde bulunduğu geçici vergi döneminden itibaren enflasyon düzeltmesine yeniden başlanacak ve geçmişte fon/istisna kapsamında ertelenen tutarlar bu dönem kazancına eklenecektir. --- ### DENETİM VE RİSK ALANLARI #### Yatırım Fonlarının Amacına Aykırı Kullanımı ve Vergi Ziyaı Riski * **Gri Alanlar ve Usulsüzlükler:** Yatırım döneminde veya iktisadi kıymetin aktifleştirilmesinden sonra işin bırakılması, özel fon hesabındaki tutarların bir kısmının veya tamamının başka bir hesaba nakledilmesi ya da işletmeden çekilmesi halleri yüksek risk barındırır. * **Müfettişin Dikkat Edeceği Hususlar:** Özel fon hesabının kısmen veya tamamen yasal düzenlemeye aykırı şekilde kullanıldığının tespiti halinde; ertelenen tüm vergi dışı bırakılmış tutarlar, **işin bırakıldığı veya aykırı kullanımın gerçekleştiği dönemin kurum kazancına** dahil edilerek ikmalen veya resmen tarhiyat önerilmeli, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi hesaplanmalıdır. #### E-Ticaret Lisans Ücretleri ve Net İşlem Hacmi Hesaplamaları * **Gri Alanlar:** 6563 sayılı Kanun kapsamında ETBİS verileri üzerinden hesaplanan net işlem hacmi ve lisans ücreti indirimlerinde (yurtdışı satışlar, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yatırım teşvik belgeli harcamalar), %15 altındaki had aşımlarının dikkate alınmaması kuralı istismara açık olabilir. * **Denetim Odakları:** Aracı hizmet sağlayıcıların indirim matrahlarını şişirmek suretiyle lisans ücretini eksik ödemelerine karşı, proje bazlı yatırım teşvik belgelerinin fiili gerçekleşmeleri ve ETBİS verileri çapraz denetime tabi tutulmalıdır. 2024 (4 katı) ve 2025 (3 katı) yılı indirim katsayısı geçici maddelerinin doğru uygulanıp uygulanmadığı irdelenmelidir. --- ### SİSTEMSEL VE İDARİ İŞLEMLER #### VEDOP ve Otomasyon Kayıtları * **Özel Fon Takip Kodları:** VUK Mükerrer Madde 298/A-10 kapsamında "yapılmakta olan yatırımlar" enflasyon farkları için oluşturulan pasif özel fon hesaplarının, mükellefin kurumlar vergisi beyannamelerinde doğru satırlarda beyan edilmesi ve VEDOP sisteminde izlenebilmesi için gerekli alt hesap kırılımlarının kontrol edilmesi gerekir. * **Tasfiye ve İflas Statü Güncellemeleri:** VUK Geçici Madde 33 kapsamındaki tasfiye ve iflas statüsündeki mükelleflerin sicil kayıtlarının, tescil tarihleriyle uyumlu olarak VEDOP sisteminde güncellenmesi, geçici vergi dönemlerinde enflasyon düzeltmesi muafiyet/uygulama scriptlerinin hatalı çalışmasını önlemek açısından kritik önem taşır. #### Geriye Yürürlülük ve Yürürlük Tarihleri Takvimi * **VUK Değişiklikleri:** 11 ve 12 nci maddeler (enflasyon düzeltmesi ve özel fon uygulamaları) **1/1/2024 tarihinden** itibaren (özel hesap dönemi tayin edilenler için 2024'te başlayan hesap dönemi) geçerli olmak üzere yayımı tarihinde (kanunun yayım tarihi baz alınarak geçmişe etkili olarak 2024 başından itibaren) hüküm ifade eder. Personelin tarh işlemlerinde bu zamansal sınırları dikkate alması şarttır.

Etki ve Uygulama Değerlendirmesi

### DÜZENLEMENİN AMACI * **Kamu Maliyesine Gelir Sağlama ve Bütçe Dengesi:** Düzenlemenin özellikle vergi kanunlarını ilgilendiren maddeleri (VUK Md. 298/A ve Geçici Md. 33), makro düzeyde vergi gelirlerinin tahsil zamanlamasını ve matrahın aşınmasını önlemeye yöneliktir. Enflasyon düzeltmesinin (enflasyon muhasebesi) bütçe gelirleri üzerindeki anlık daraltıcı etkisini törpülemek, kamunun vergi tahsilat akışını korumak temel maliye politikası hedeflerindendir. * **Kayıt Dışılıkla Mücadele ve Vergi Tabanını Genişletme:** Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikler (mesafeli satışlar, kalıcı veri saklayıcıları, doğrudan satış sistemleri) ve bu sistemlere getirilen sıkı denetimler ile ağır idari para cezaları, dijitalleşen ekonomide ve alternatif pazarlama modellerinde (doğrudan satış, piramit sistemler vb.) kayıt dışı kazançların vergi ağ٠na dahil edilmesini ve şeffaflığın artırılmasını dolaylı olarak desteklemektedir. * **Yatırım Teşviki ve Üretime Destek:** VUK mükerrer 298/A maddesine eklenen 10 numaralı bent, devam eden yatırımların enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan vergi yükünü erteleyerek **yatırım teşviki** amacına hizmet etmektedir. Şirketlerin henüz aktifleşmemiş yatırımları üzerinden enflasyon kârı (vergi tabanı) yaratılmasının önüne geçilerek sermaye birikimi ve reel yatırımlar desteklenmektedir. ### PİYASA VE SEKTÖREL ETKİLER * **İlgili Sektörler ve Piyasalar:** * *E-Ticaret ve Doğrudan Satış:* Doğrudan satış sistemlerine getirilen yasal tanımlar, 30 günlük cayma hakları ve 47/A maddesindeki sıkı kurallar, saadet zinciri benzeri yapıları eleyerek sektörü kurumsallaştırmaya yönlendirmiştir. E-ticaret lisans ücretlerinde (6563 sayılı Kanun) yapılan indirim katsayıları (2024 için 4 kat, 2025 için 3 kat) ise büyük e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılarının maliyet yükünü hafifletmektedir. * *Sermaye Yoğun Sektörler ve KİT'ler:* Enflasyon düzeltmesi uygulamasından muaf tutulan veya kapsamı daraltılan tasfiye/iflas halindeki şirketler, KİT'ler ve sigorta/emeklilik şirketleri ile devam eden büyük yatırımları bulunan sanayi işletmeleri piyasada nakit akışı ve bilânço öngörülebilirliği açısından rahatlamaktadır. * **Mükellef Psikolojisi ve Orta/Uzun Vadeli Beklentiler:** * Devam eden yatırımların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmasından doğacak sanal (nominal) kârlar üzerinden vergi ödenmesinin ertelenmesi, yatırımcı nezdindeki vergi adaletsizliği algısını azaltmış ve **mükellef psikolojisi** üzerinde olumlu bir etki yaratmıştır. * Öte yandan, 77. maddedeki fahiş idari para cezaları (60 bin TL'den 6 milyon TL'ye varan tutarlar) piyasada uyum maliyetlerini artırmakta, şirketleri hukuki risklere karşı çok daha temkinli davranmaya zorlamaktadır. ### HUKUKİ VE YAPISAL DEĞERLENDİRME * **Vergi Tekniği ve Maliye Teorisi:** * *Olumlu Yön:* VUK 298/A maddesine eklenen özel fon mekanizması, "vergiye gönüllü uyum" ve "gerçek kazancın vergilendirilmesi" ilkeleriyle tam uyumludur. Henüz gelir üretmeyen (aktifleşmemiş) bir yatırımın enflasyon farkı üzerinden vergilendirilmesi maliye teorisindeki "vergi kapasitesi" ve "ödeme gücü" ilkelerine aykırılık teşkil edeceğinden, kanun koyucu bu yapısal hatayı özel fon uygulamasıyla doğru bir teknikle gidermiştir. * *Geriye Yürülmezlik İlkesi:* Enflasyon düzeltmesi istisnalarının geçmiş dönemleri (1/1/2024'ten itibaren) kapsayacak şekilde geriye etkili olarak yürürlüğe konulması (Madde 14), vergi hukuku tekniklerinde hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkeleri açısından tartışmalara yol açabilecek niteliktedir. * **Kanunilik İlkesi ve Vergi Barışı:** * İdari para cezalarının alt ve üst sınırlarının çok geniş bir aralıkta (örneğin 60 bin TL - 6 milyon TL) belirlenmesi, idareye (Reklam Kurulu vb.) aşırı takdir yetkisi vermektedir. Bu durum, kanunilik ilkesinin alt unsurlarından biri olan "belirlilik" ilkesini zedeleyebilecek ve gelecekte yargı uyuşmazlıklarını (Vergi Mahkemeleri ve Danıştay nezdinde iptal davalarını) tırmandıracaktır. * **Yargı Uyuşmazlıkları Potansiyeli:** * Özellikle doğrudan satış sistemlerine getirilen ağır idari yaptırımlar, lisans ücreti indirimlerindeki formül değişiklikleri ve tasfiye/iflas eden şirketlerin enflasyon düzeltmesi geçiş tarihlerindeki ihtilaflar nedeniyle vergi yargısında ve idari yargıda dava yükünün artması beklenmektedir.

İşlem